Manila ve Ottawa daha kapsamlı bir ticari ilişki hedefliyor
Filipinler ve Kanada, 2027’de imzalamayı hedefledikleri bir serbest ticaret anlaşmasına ilişkin müzakereleri tamamladı. Ottawa, 2035’e kadar yıllık ticareti yaklaşık üçe katlayarak 10 milyar doların üzerine çıkarmayı amaçlıyor. Devlet Başkanı Ferdinand Marcos Jr. ve Kanada Başbakanı Mark Carney, gelişmeyi 49. ASEAN Zirvesi ve İlgili Toplantılar kapsamında 14 Kasım 2026’da Manila’da yaptıkları görüşmede duyurdu.
İçindekiler
- Manila ve Ottawa daha kapsamlı bir ticari ilişki hedefliyor
- Müzakerelerin tamamlanmasıyla pazarların açılması arasında ne var?
- Büyümeye açık bir ticari ilişki
- Domuz eti anlaşmayı erken bir pratik sınavla karşı karşıya bırakıyor
- Müzakereler bu noktaya nasıl geldi?
- Kanada, ABD dışında daha fazla müşteri arıyor
- Yatırımın önem kazandığı dönemde Filipinler’de büyüme yavaşlıyor
- İnsanlar ve güvenlik bağları ticari girişimi destekliyor
- İş gücü, haklar ve iklim tartışmanın parçası olmaya devam ediyor
- Öne Çıkanlar
Anlaşma imzalandığında Filipinler’in bir Kuzey Amerika ülkesiyle yaptığı ilk ikili serbest ticaret anlaşması olacak. İşletmeler açısından anlaşmanın pratik önemi, her iki pazara erişimi, yatırımları ve Kanada domuz eti gibi belirli ürünleri etkileyen kısıtlamaları düzenleyen hükümlere bağlı olacak.
Filipinler Ticaret Bakanı Maria Cristina Aldeguer-Roque ile Kanada Uluslararası Ticaret Bakanı Maninder Sidhu, müzakerelerin tamamlandığını resmileştiren ortak açıklamayı imzaladı. Törene ilişkin açıklamalarda ayrıca Marcos ve Carney’nin görüşmelerinin ardından bir bildiri imzaladığı belirtildi.
Kanada Başbakanı Carney, Manila ziyareti için yayımlanan konuşma metninde iddialı bir takvim ortaya koydu:
Bugün Kanada-Filipinler Serbest Ticaret Anlaşması müzakerelerini başarıyla tamamladık. Anlaşmayı nihai hâle getirip gelecek yıl yürürlüğe sokmak için aynı hızla ilerleyeceğiz.
Duyuru, uzun süredir devam eden diplomatik çabayı bağlayıcı bir anlaşmaya bir adım daha yaklaştırdı. Ayrıca Filipinler ekonomisinin 2026’nın üçüncü çeyreğinde sert biçimde yavaşladığı, Kanada’nın ise ABD dışındaki müşteri sayısını artırmaya çalıştığı zorlu bir ekonomik döneme denk geldi.
Müzakerelerin tamamlanmasıyla pazarların açılması arasında ne var?
Kanada ve Filipinler müzakereleri tamamladı; resmî imzanın 2027’de atılması planlanıyor. Hükümetler, anlaşmanın yürürlüğe girmesi, yani yükümlülüklerinin uygulanmaya başlayacağı tarih için gereken son adımlar üzerinde çalışıyor.
Serbest ticaret anlaşması, taraflar arasındaki ticarete ilişkin bağlayıcı kurallar belirler. Bu kurallar, ithal ürünlerden alınan vergiler olan gümrük tarifelerinin yanı sıra yatırımları ve diğer kısıtlamaları da kapsayabilir. İşletmelerin maliyetlerinin ve pazara erişimlerinin nasıl değişeceğini hesaplayabilmesi için nihai hükümlere ve uygulama tarihlerine ihtiyacı var.
Duyuru sırasında anlaşmanın tüm şartları yayımlanmamıştı. İmza veya yürürlük için kesin bir tarih verilmedi; Kanada’nın Filipinler’deki domuz eti ithalatı kısıtlamaları kapsamında nasıl muamele göreceği de kamuoyuna açıklık kazanmadı.
Anlaşmanın Kanada’da uygulanması için parlamentoda yasa çıkarılması gerekecek. Bu nedenle ticaret anlaşması, mutabakat zaptı ya da genel bir ortaklık bildirisinden farklı bir taahhüt niteliği taşıyor: İki ülkenin ticaret ve yatırım ilişkilerini düzenleyen yükümlülükler oluşturması amaçlanıyor.
Büyümeye açık bir ticari ilişki
İki ülke arasındaki mal ticareti 2025’te 3,4 milyar dolara ulaştı. Kanada’nın Filipinler’e ihracatında maden cevherleri, et, tahıllar, gübreler ve uçaklar yer aldı. Kanada’nın Filipinler’den ithalatı ise yemeklik yağlar, deri ürünleri ve kauçuk ürünlerinden oluştu.
Kanada’nın aynı yıl Filipinler’e mal ihracatı 1,1 milyar dolar olarak gerçekleşti. Filipinler’in ihracat verilerine göre Kanada, ülkenin en büyük 18. ihracat pazarıydı. Kanada’ya 1,31 milyar dolarlık Filipin malı gönderildi; bu tutar Filipinler’in toplam ihracatının yüzde 1,5’ine karşılık geldi.
10 milyar dolarlık hedef, çok daha büyük bir ticari ilişkiye işaret ediyor. Başlangıç noktası olarak 3,4 milyar dolarlık mal ticareti esas alındığında, bu tutarın üçe katlanması 10,2 milyar dolara ulaşılması anlamına geliyor. Bu ölçeğe varmak için yıllık ticaretin 2025’teki mal ticareti toplamına kıyasla yaklaşık 6,8 milyar dolar artması gerekecek.
Ottawa’nın hedef yılı 2035. Bu da ülkelerin söz konusu başlangıç noktasından ticareti büyütmek için yaklaşık on yılı olduğu anlamına geliyor. Ticaret engellerinin azaltılması bu çabanın bir parçası olacak. Şirketlerin yine de alıcılara, yatırıma ve ürünlerin üretilip sevk edilmesi için güvenilir düzenlemelere ihtiyacı olacak.
Carney, anlaşmanın Filipinler’e yatırımı teşvik edebileceğini ve adil ticareti destekleyebileceğini de söyledi. Filipinli işletmeler için fırsat, Kanada’ya daha fazla satış yapmayı ve Kanada sermayesini yerel faaliyetlere çekmeyi kapsıyor; bunun yanında Kanadalı tedarikçilerle rekabet de artacak.
Domuz eti anlaşmayı erken bir pratik sınavla karşı karşıya bırakıyor
Kanada, 2024’te Filipinler’e yaklaşık 279 milyon dolarlık domuz eti ürünü ihraç etti. Bu nedenle et üreticilerinin pazara erişimi somut bir ticari mesele oluşturuyor. Kanadalı ihracatçılar uzun süredir kısıtlamalarla karşı karşıya. Manila ise kasım ayının ilerleyen günlerinde çok sayıda domuz eti ithalatını etkileyecek yeni engelleri değerlendiriyordu.
Üreticiler, anlaşmanın bu koşulları değiştirip değiştirmeyeceğini ya da pazara erişimle ilgili anlaşmazlıkları çözmek için bir yol sunup sunmayacağını izleyecek. Gümrük vergisinin düşürülmesi, ithalat üzerindeki vergiyi azaltır; ürünü satma izni de müşterilere ulaşmanın bir başka temel koşuludur.
Kanada Et Konseyi Başkanı ve Üst Yöneticisi Kyle Larkin, müzakerelerin tamamlanmasını memnuniyetle karşıladı:
Kanada-Filipinler serbest ticaret anlaşmasına yönelik müzakerelerin tamamlanması, Kanada’nın domuz eti sektörü ve iki ülkemiz arasındaki uzun soluklu ilişki açısından umut verici bir gelişme.
Kanada federal yetkilileri, ham tarım ürünlerinin sevkiyatının ötesindeki ticari fırsatlara da dikkat çekti. Bunlar arasında mercimeğin protein içeriğini artıran veya domuz etinin kalitesini geliştiren teknolojiler bulunuyor. Bu tür satışlar, Kanada’nın uzmanlığını bölgedeki gıda üretimi ve işleme faaliyetleriyle buluşturabilir.
Müzakereler bu noktaya nasıl geldi?
Kanada ve Filipinler, ikili bir ticaret anlaşmasını 2015’ten bu yana görüşüyor. Carney ve Marcos, Manila’daki duyurudan yaklaşık bir yıl önce çabaları yeniden başlatarak uzun süredir gündemde olan öneriyi yeni bir müzakere sürecine dönüştürdü.
Müzakerelerin tamamlanması, Marcos’un Temmuz 2026’da Vancouver’a yaptığı ziyarette varılan stratejik ortaklık anlaşması da dâhil olmak üzere ilişkilerdeki genel iyileşmenin ardından geldi. Bu ortaklık, iş gücü hareketliliğinin artırılmasını ve iklim direncini güçlendirecek projeleri öngörüyordu.
- 2015: Kanada ve Filipinler ikili ticaret anlaşmasına ilişkin görüşmelere başladı.
- Kasım 2026’dan yaklaşık bir yıl önce: Carney ve Marcos çabaları yeniden başlattı.
- Temmuz 2026: Marcos’un Vancouver ziyareti sırasında ülkeler stratejik ortaklık konusunda anlaştı.
- 14 Kasım 2026: Liderler Manila’da ticaret müzakerelerinin tamamlandığını duyurdu. Kanada’da tarih hâlâ 13 Kasım’dı.
- 2027: İki hükümet anlaşmayı imzalamayı hedefliyor; Carney ayrıca anlaşmanın o yıl uygulanmasını istiyor.
- 2035: Ottawa’nın ikili yıllık ticaretin 10 milyar doların üzerine çıkması için belirlediği hedef yıl.
Filipinler Devlet Başkanı Marcos, Vancouver ziyaretini anımsatarak ilişkilerdeki değişimi şöyle anlattı:
O ziyarette önemli ilerleme kaydettik ve yalnızca diplomatik ilişkilerden stratejik ortaklığa geçtik.
Kanada, ABD dışında daha fazla müşteri arıyor
Carney, Filipinler anlaşmasını göreve gelmesinden bu yana tamamlanan dördüncü ticaret anlaşması olarak nitelendirdi. Daha önce Endonezya, Birleşik Arap Emirlikleri ve Ekvador’la anlaşmalar yapılmıştı. Bu girişim, Kanada’nın 2035’e kadar ABD dışındaki ülkelere ihracatını ikiye katlama hedefini destekliyor.
ABD, yeni pazarlardan çok daha büyük olmaya devam ediyor. Kanada’nın ABD’ye mal ihracatı 2025’te 560 milyar doları aşarak ülkenin mal ihracatının yüzde 70’inden fazlasını oluşturdu. Kanada’nın aynı yıl Filipinler’e mal ihracatı ise 1,1 milyar dolardı.
Bu rakamlar, görevin boyutunu açıkça gösteriyor: Kanada’nın ABD’ye mal ihracatı, Filipinler’e ihracatının 500 katından fazlaydı. Manila’yla ticaretin genişlemesi Kanada’nın pazar portföyüne yeni bir ülke eklerken, ABD pazarı Kanadalı işletmeler açısından merkezi konumunu koruyacak.
Carney, hükümetinin amacını konuşma metninde şöyle açıkladı:
İşletmelerimiz için daha fazla fırsat, Kanadalılar için daha fazla seçenek yaratırken ABD’ye bağımlılığımızı azaltmak amacıyla güvenilir ortaklardan oluşan yoğun bir ağ kuruyoruz.
Filipinler anlaşması, daha kapsamlı bir Kanada-ASEAN anlaşmasına yönelik müzakerelerin de bir parçası. ASEAN’ın yaklaşık 700 milyon tüketicisi ve toplamda yaklaşık 6 trilyon ABD doları büyüklüğünde bir ekonomisi var. Ottawa, blokla ticaretin 2025’te 52,3 milyar dolara ulaştığını, önceki yıla göre yaklaşık yüzde 20 arttığını bildirdi.
Yatırımın önem kazandığı dönemde Filipinler’de büyüme yavaşlıyor
Filipinler ekonomisi 2026’nın üçüncü çeyreğinde yüzde 2,1 büyüdü. Bu, uzun süredir Güneydoğu Asya’nın daha hızlı büyüyen ekonomileri arasında sayılan ülke için bir yavaşlamaya işaret ediyor. Uluslararası kuruluşlar, büyümenin 2027’de yeniden yüzde 5’in üzerine çıkmasını bekliyordu.
110 milyonu aşkın nüfusuyla ülke, Kanadalı şirketler için geniş bir potansiyel müşteri tabanı sunuyor. Filipinler açısından yatırım çekmek ve ihracat pazarlarını büyütmek, belirsiz bir dönemde işletmelerin ek talep kaynakları bulmasına yardımcı olabilir.
Ticari ilişki hâlihazırda gıda, tarımsal girdiler, sanayi malzemeleri ve uçakları kapsıyor. Bu çeşitlilik önemli; çünkü anlaşma tek bir ürün yerine farklı iş kollarını etkileyebilir. Pazara erişimdeki değişiklikler, şirketlerin ne sattığını, nereden tedarik sağladığını ve Pasifik’in iki yakasında faaliyetlere yatırım yapıp yapmadığını etkileyebilir.
Stratejik Devlet Yönetimi Merkezi’nin kurucu ortağı Vina Nadjibulla, Kanada’nın Asya’daki hedeflerinin üretim ağlarını da kapsaması gerektiğini savundu. Kanada’nın bölgenin tedarik zincirlerine, yani bir ürünü ham maddeden nihai ürüne dönüştürüp taşıyan bağlantılı işletmelere daha derin biçimde katılması gerektiğini söyledi.
Nadjibulla’nın ortaklığa ilişkin daha geniş yaklaşımı savunma sanayilerinde, dijital ticarette, hareketlilikte ve eğitimde iş birliğini de kapsıyordu. Bu bağlar, şirketlere ve çalışanlara ilişkide tek tek ihracat satışlarından daha kalıcı roller kazandırabilir.
İnsanlar ve güvenlik bağları ticari girişimi destekliyor
Kanada’da yaklaşık bir milyon kişi Filipin kökenli olduğunu belirtiyor. Marcos, Filipin topluluğunu ülkeler arasındaki dostluğun temeli olarak gösterdi. Böylece stratejik ortaklığın ticaret hedeflerinin yanı sıra güçlü bir insani boyut taşıdığına dikkat çekti.
Kanada’nın Manila’daki diplomatik varlığı da yerel personelin yanı sıra federal dairelerden, eyalet yönetimlerinden ve kamu şirketlerinden gelen çalışanlarla yaklaşık 300 kişiye ulaştı. Kanada Küresel İlişkiler Dairesi’nin verilerine göre personel sayısı bakımından Manila, Kanada misyonları arasında yalnızca Washington’un gerisinde.
Kanada İhracat Geliştirme Kurumu 2024’te Manila’da bir ofis açtı. Kanada, gıda ihracatını teşvik etmek amacıyla aynı yıl büyükelçilik bünyesinde Hint-Pasifik Tarım ve Tarımsal Gıda Ofisi’ni de kurdu. Manila’daki göçmenlik birimi, Filipinler’in yanı sıra diğer ülkelerden gelen başvuruları da işleme alıyor.
Bu ticari altyapıyla birlikte güvenlik iş birliği de gelişti. Kanada, Filipinler’in yasa dışı balıkçı gemilerini tespit etmesine yardımcı olmak için Karanlık Gemi Tespit Programı üzerinden uydu bilgileri paylaşıyor. Bu bilgiler, Çin’le anlaşmazlık yaşanan sularda da Manila’ya destek sağlıyor.
Kanada, 2026’da Korgeneral Derek Macaulay’ı Hint-Pasifik bölgesindeki ilk üst düzey askerî temsilcisi olarak atadı. Macaulay’ın görevi, bölge genelinde askerî ilişkiler kurmayı ve Kanada Silahlı Kuvvetleri’nin faaliyetlerini Ottawa’nın öncelikleriyle uyumlu hâle getirmeyi kapsıyor. Marcos ve Carney, Manila’daki görüşmelerinde savunma iş birliğini yeniden teyit etti.
İş gücü, haklar ve iklim tartışmanın parçası olmaya devam ediyor
İstişarelere katılan şirket temsilcileri, ticareti artıracak bir anlaşmayı genel olarak destekledi. Sivil toplum kuruluşları ise Filipinler’in çevre, çalışma hayatı ve insan hakları alanlarındaki siciline ilişkin kaygılarını dile getirerek ekonomik iş birliği standartlarını pazara erişim hedefinin yanına koydu.
ASEAN ve uluslararası diplomasi üzerine çalışan Queen’s Üniversitesi profesörü Stéphanie Martel, Carney döneminde Kanada’nın yaklaşımının ticaret ve askerî iş birliğine daha fazla odaklandığını söyledi. Güneydoğu Asya hükümetlerinin güvenliği daha geniş kapsamlı değerlendirdiğini savundu.
Martel, bölgesel yaklaşımı şöyle anlattı:
Bu ülkelerde hem hükümetlerin hem de orduların güvenliğe, kendi deyişleriyle, kapsamlı biçimde yaklaşma konusunda çok güçlü bir geleneği var.
Martel’in açıklaması güvenliği iklim değişikliği, ekonomik büyüme, siyasi istikrar ve kadınların askerî ve güvenlik konularına katılımıyla ilişkilendirdi. Bu nedenle temmuz ayında kurulan stratejik ortaklığın iklim direnci ve iş gücü hareketliliğine ilişkin taahhütleri, mal ticaretinin ötesine uzanan alanlara da hitap ediyor.
İki hükümetin önündeki acil görev, tamamlanan müzakereleri imzalanmış ve işler durumdaki bir anlaşmaya dönüştürmek. İşletmeler uygulanabilir pazar erişimi ararken, çalışanlar ve sivil toplum kuruluşları anlaşmaya eşlik edecek koruma ve taahhütleri izleyecek.
Öne Çıkanlar
- Filipinler ve Kanada, 14 Kasım 2026’da Manila’da serbest ticaret müzakerelerinin tamamlandığını duyurdu.
- İki ülke anlaşmayı 2027’de imzalamayı hedefliyor; Carney anlaşmanın aynı yıl yürürlüğe girmesini istiyor.
- İkili mal ticareti 2025’te 3,4 milyar dolara ulaştı; Ottawa 2035’e kadar yıllık ticaretin 10 milyar doları aşmasını hedefliyor.
- Kanada’nın Filipinler’e domuz eti ihracatı 2024’te yaklaşık 279 milyon dolar değerindeydi. Bu nedenle ithalat koşullarına erişim önemli bir ticari kaygı.
- Anlaşma, Filipinler’in bir Kuzey Amerika ülkesiyle yaptığı ilk ikili serbest ticaret anlaşması olacak.
- Ticaret girişimine yatırım, iş gücü hareketliliği, iklim direnci ve savunma alanlarında daha derin iş birliği eşlik ediyor.






