Yeni Taşkent, İlk Etapta Yaklaşık 7.000 Daire ve 50 Milyar Dolarlık Planla Şekilleniyor

9 dakikalık okuma
New Tashkent Takes Shape With Nearly 7,000 Apartments and $50 Billion in First Phase Plans

Yeni bir şehir, plan çizimlerinin ötesine geçiyor

Özbekistan, iki milyona kadar kişiye ev sahipliği yapması hedeflenen bir şehir kurarken yaklaşık 7.000 daire, faaliyetteki üç bakanlık ve üniversite binaları Yeni Taşkent’in ilk işleyen mahallelerini oluşturuyor. Cumhurbaşkanı Şevket Mirziyoyev, 12 Ekim 2026’da düzenlenen törende değeri 1 milyar dolar olan yedi tesisin açılışına katıldı ve 2,5 milyar dolar değerindeki 10 yeni projenin başlangıcını yaptı.

İçindekiler
  1. Yeni bir şehir, plan çizimlerinin ötesine geçiyor
  2. Yeni Taşkent ne kadar büyüyecek?
  3. Konutlar, kent bütünüyle tamamlanmadan geliyor
  4. Bakanlıklar ilk çalışan nüfusu oluşturuyor
  5. Yatırım planları dairelerin ötesine uzanıyor
  6. Altyapı, binalarla birlikte büyümeli
  7. Üniversiteler, okul ve hastane gündelik yaşamı şekillendiriyor
  8. Stadyum için 2027 turnuvası hedefi
  9. Ulaşım ve yeşil alanlar sonraki aşamayı şekillendiriyor
  10. Öne Çıkanlar

Cumhurbaşkanlığı İdaresi’nin proje başlangıç açıklamasına göre tamamlanan yatırımların değeri 2 milyar dolara ulaşıyor. Törende açılan yedi tesis bu toplamın içinde yer alıyor. Tesisler arasında konutlar, bir okul, elektrik altyapısı, ısıtma ve soğutma tesisi, yollar, bir park ve Ticaret ve Sanayi Odası binası bulunuyor.

Özbekistan’ın başkentinin doğu çeperinde inşaat 2023’te başladı. Daha geniş kapsamlı proje yaklaşık 20.000 hektarlık, yani 200 kilometrekarelik bir alanı kapsıyor. İlk etap 6.000 hektara yayılıyor ve 600.000 kişiye göre tasarlanıyor; bu etapta 50 milyar dolarlık projeler planlanıyor.

Rakamlar birbirinden farklı aşamalara işaret ediyor: tamamlanan binalar, inşaatına yeni başlanacak projeler ve onlarca yıla yayılan çok daha büyük bir kalkınma programı. Kent sakinleri içinse yakın dönemdeki değişimler daha somut: tamamlanan daireler, işyerleri, sınıflar ve ilk ulaşım bağlantıları.

Yeni Taşkent ne kadar büyüyecek?

İlk etap, kentin planlanan yüzölçümünün yüzde 30’unu oluşturuyor: yaklaşık 20.000 hektarın 6.000’i. 600.000 kişilik hedef nüfusuyla bu etapta konut, yol, işyeri, hizmet ve açık alanların tamamı hesaba katıldığında hektar başına ortalama 100 kişi düşecek.

Master planı incelemek üzere görevlendirilen mühendislik danışmanlık şirketi Buro Happold, ilk 6.000 hektar için 2045’e uzanan bir geliştirme takvimi öngörüyor. Şirketin master plan incelemesinde nihai nüfus artışının 2,5 milyona ulaşacağı belirtiliyor. Bu rakam, Yeni Taşkent’e ilişkin güncel tanımlamalarda kullanılan iki milyona kadar nüfus hedefinin üzerinde.

Reklam

Master planı Cross Works hazırladı ve Yeni Taşkent Müdürlüğü adına Buro Happold’u görevlendirdi. İnceleme; ulaşım, altyapı hizmetleri, ekonomi, ekoloji, su sistemleri ve sel riskini kapsayarak, önerilen kentin büyüdükçe nasıl işleyebileceğinin değerlendirilmesine yardımcı oldu.

Başlangıçtan çok daha uzun vadeli planlama ufkuna uzanan temel kilometre taşları şöyle:

  • 2023: Yeni Taşkent’in inşaatı başladı.
  • 12 Ekim 2026: Değeri 1 milyar dolar olan yedi tesis hizmete açıldı, 2,5 milyar dolar değerindeki 10 projenin başlangıcı yapıldı.
  • 2026 sonu: Yetkililer, kent genelinde 20.000 dairenin hazır olmasını bekliyor.
  • 2027: Yeni stadyumun FIFA 20 Yaş Altı Dünya Kupası maçlarına ev sahipliği yapması bekleniyor.
  • 2045: Buro Happold, ilk 6.000 hektar için planlanan geliştirme takviminin son tarihini bu yıl olarak belirtiyor.

Konutlar, kent bütünüyle tamamlanmadan geliyor

Konut alanındaki ilerlemenin en belirgin göstergesi Şark Bahori. İlk etabında peyzajlı avlular ve çocuk oyun alanlarının yanı sıra yaklaşık 7.000 daire tamamlandı. Proje 95 hektarlık alanı kapsıyor ve yaklaşık 15.000 konut içerecek şekilde planlanıyor.

Örnek daireler, satışa sunulan konutları gözler önüne seriyor: ayrı mutfağı olan 63 metrekarelik bir daire ve açık planlı yaşam alanına sahip 54 metrekarelik bir daire. Her ikisinde de panoramik pencereler ile ayarlanabilir ısıtma ve soğutma sistemleri bulunuyor. Daireler iç mekânları tamamlanmış olarak teslim edilirken, proje geliştiricisi A+ enerji verimliliği derecesine sahip inşaat malzemeleri kullandığını belirtiyor.

Yeni Taşkent Müdürlüğü Pazarlama Müdürü Nazokat Mahmudova, gözlemlediği alıcı profilini şöyle anlattı:

"Dairelerimizin başlıca alıcıları, çocuklarının geleceğine yatırım yapmak amacıyla daire satın alan kişiler," dedi.

Mahmudova, Özbekistan’ın diğer bölgelerinden ve komşu ülkelerden de ilgi olduğunu söyledi. Daire fiyatları, finansman koşulları ve doluluk oranları açıklanmadığı için Yeni Taşkent’e taşınmanın maliyeti, buraya yerleşmeyi düşünenler açısından belirsizliğini koruyor.

Yetkililer, 2026 sonuna kadar kent genelinde en az 70.000 kişiye yer sağlayacak 20.000 daire bekliyor. Bu rakamlar, daire başına ortalama en az 3,5 kişinin düşeceği anlamına geliyor. İlk konut kapasitesi, 70.000 kişiye ulaşsa bile, ilk etabın 600.000 kişilik nüfus hedefinin yalnızca yaklaşık yüzde 12’sini karşılayacak.

Reklam

Bakanlıklar ilk çalışan nüfusu oluşturuyor

İnşaat, Ulaştırma ve Enerji Bakanlıkları Yeni Taşkent’te hâlihazırda faaliyet gösteriyor. Daha kapsamlı bir taşınma programı kapsamında, devlete bağlı 150 kurum ve kuruluşun buraya taşınması hedefleniyor. 60’tan fazla devlet kurumu için tesisler planlanıyor.

Yaklaşık 2.600 çalışan için dokuz bina daha inşa ediliyor. Konut bölgeleri dolmaya devam ederken kamu daireleri, çalışanların her gün gelip gittiği bir hareketlilik yaratarak yeni kentte gündelik yaşamın ilk dayanaklarından birini oluşturuyor.

İnşaat Bakanlığı Daire Başkan Yardımcısı Elyor Komilov, bakanlığın gelecekteki merkez binasında dairelerin ve bağlantılı kuruluşların bir araya getirileceğini söyledi. Ziyaretçilere sağlayacağı kolaylığı şöyle anlattı:

"Vatandaşlar bir başvuru yapmak ya da resmî bir işle ilgilenmek için bize geldiklerinde, ihtiyaç duydukları her işi tek bir yerde tamamlayabilecek," diye açıkladı.

Devlet çalışanlarını Yeni Taşkent’teki işyerlerine taşıyan otobüs seferleri hâlihazırda hizmet veriyor. Daha fazla kurum taşındıkça ulaşım, başvuru yapmak veya resmî işlerini halletmek için gelen vatandaşlar kadar her gün işe gidip gelen çalışanlar için de önem kazanacak.

Yatırım planları dairelerin ötesine uzanıyor

Yabancı yatırımcılara 50 arsa ayrıldı. Bu arsalar için sunulan projelerin Özbekistan’ın diplomatik temsilcilikleri aracılığıyla dağıtılması planlanıyor. Yeni Taşkent Müdürlüğü’nde yatırım uzmanı olarak görev yapan Şohrux Oçilov, Fransa ve Kazakistan’dan heyetlerin ziyaret ettiğini, müdürlüğün ise Çin, Birleşik Arap Emirlikleri, Suudi Arabistan ve diğer ülkelerden şirketlerle çalıştığını söyledi.

Mirziyoyev, ekim ayında düzenlenen bir toplantıda yetkililere onay süreçlerini basitleştirme, idari engelleri azaltma ve yatırım tekliflerini iyileştirme çağrısında bulundu. 12 Ekim’de başlatılan 10 projede Çin, Türkiye, Birleşik Arap Emirlikleri ve diğer ülkelerden ortaklar yer alıyor.

Deep Tech Park, adı açıklanan en büyük sanayi projelerinden biri. Hükümet, bilgisayarlar ve pek çok başka cihazda kullanılan teknoloji ürünleri ve yarı iletkenlerin üretimine yönelik bölgenin kurulması için 320 milyon dolar harcanacağını belirtiyor. Gelecekte bölgede 1,7 milyar dolar değerinde projelerin hayata geçirilmesi bekleniyor.

Planlanan bir iş merkezi olan Metropolis, ofisler, otel, konut ve hizmet alanları dâhil 818.000 metrekareden fazla alanı kapsayacak. Bu alanın 500.000 metrekaresi, 1.500 kişilik istihdam olanağı sağlayacak iş altyapısına ayrılacak. Adı açıklanan diğer konut projeleri arasında Silk City, Mavj ve Marjon bulunuyor.

Reklam

Buro Happold, temel ekonomik görevin inşaat faaliyetlerini sakinlerin ve işletmelerin talepleriyle uyumlu hâle getirmek olduğunu belirtiyor. Şirketin değerlendirmesinde Özbekistan ekonomisinin yaklaşık yüzde 5 ila 6 büyüyeceği öngörülüyor ve kalkınmanın bölge ekonomisiyle nüfusun kaldırabileceği bir hızda ilerlemesi gerektiği vurgulanıyor. Bu nedenle her mahallenin ne zaman inşa edileceği, tasarımı kadar önem taşıyor.

Altyapı, binalarla birlikte büyümeli

Ekim ayında hizmete açılan tesislerden biri, Türkiye’den MIMSAN işbirliğiyle geliştirilen 73 milyon dolarlık trijenerasyon tesisi. Trijenerasyon, entegre bir sistemle elektrik, ısıtma ve soğutma üretimi anlamına geliyor. Cumhurbaşkanlığı İdaresi, tesisin elektrik üretirken 100.000 haneye merkezi ısıtma ve soğutma sağlayacağını belirtiyor.

Çinli Haocheng Industry Group Limited ile hayata geçirilen 95 milyon dolarlık ayrı bir proje ise Yeni Taşkent 1 No’lu Trafo Merkezi ile yüksek gerilim iletim hatlarını kapsıyor. Trafo merkezi, elektrik arzını binalara ve diğer tesislere hizmet veren şebekeye bağlıyor.

Tamamlanan altyapı çalışmaları arasında 18 kilometre yol, 13 kilometre kanalizasyon şebekesi ve 4,5 kilometre içme suyu şebekesi bulunuyor. Her yeni konut bölgesi, üniversite binası ve işyeriyle birlikte bu altyapının da genişletilmesi gerekecek.

Planlar arasında toplam kapasitesi 20 megavat olan çatı tipi güneş enerjisi sistemleri ile Finlandiyalı MariMatic’in atık toplama ve atıklardan elektrik üretme projesi de yer alıyor. Merkezi ısıtma ve soğutma tesisiyle birlikte bu projeler, kentteki inşaat programının ne kadar büyük bölümünün dairelerin dışında yürütüldüğünü gösteriyor.

Üniversiteler, okul ve hastane gündelik yaşamı şekillendiriyor

Yeni Özbekistan Üniversitesi, 7.000 öğrenci kapasiteli tesislerini hizmete açtı. Üniversitenin daha geniş yerleşkesi için araştırma binaları ve bir inovasyon parkı planlanıyor. Nizami Pedagoji Üniversitesi, 12.000 öğrenci kapasiteli bir eğitim binası ile laboratuvar kompleksini açtı; yerleşkenin planlanan kapasitesi ise 20.000 öğrenci.

İki üniversitenin açılan eğitim tesisleri, açıklanan rakamlara göre toplam 19.000 öğrenci kapasiteli. Bu, kamu çalışanları ve ilk sakinlerin yanı sıra kentte gün içinde önemli bir nüfus oluşturuyor ve ulaşım, yemek, ders çalışma alanları ile diğer hizmetlere talep yaratıyor.

Yeni Millî Kütüphane 1.500 okura hizmet verebiliyor ve dijital kaynaklar sunuyor. 2.000 öğrenci kapasiteli genel eğitim okulu, 12 Ekim’de hizmete açılan tesisler arasındaydı. Böylece konutlar kullanıma açılırken aileler için yakında bir eğitim seçeneği de sağlanıyor.

120 yataklı bir merkez hastane de planlanıyor. Bu kurumlar, çocukların okul gününden tıbbi tedaviye ve üniversite araştırmalarına kadar farklı ihtiyaçlara hizmet ediyor. Bu tesislerin açılması, hükümetin hedeflediği, bir dizi konut sitesinden ibaret olmayan, işleyen bir ekonomi ve yönetim merkezinin oluşturulmasının parçası.

Reklam

Stadyum için 2027 turnuvası hedefi

55.000 seyirci kapasiteli, 100 milyon dolarlık stadyumun inşaatı sürüyor. FIFA standartlarına uygun tasarlanan stadyumun, Özbekistan’ın Azerbaycan’la ortaklaşa düzenleyeceği 2027 FIFA 20 Yaş Altı Dünya Kupası maçlarına ev sahipliği yapması bekleniyor.

Yüklenici KOC Construction’ın Operasyon Direktörü Yasin Uyğur, çalışan sayısını ve takvimi şöyle anlattı:

"Gece gündüz iki vardiya hâlinde çalışıyoruz. Çalışan sayımız 1.600’e ulaştı; ayrıca 50’den fazla mühendis ve mimarımız var. Uluslararası denetçiler de bizimle çalışıyor," dedi.

KOC Construction, stadyumu 16 ayda tamamlamayı hedefliyor. Uyğur, ağır iş makinelerinin temininin zor olduğunu, ancak gümrük işlemlerinin basitleştirilmesinin şirketin ekipman ithalatına yardımcı olduğunu söyledi.

Turnuvanın ardından stadyumun daha geniş kapsamlı spor ve topluluk etkinlikleri için kullanılması hedefleniyor. Stadyumun büyüklüğü, ulaşım planlaması açısından da uygulamalı bir sınama sunuyor: Büyük bir maç, kalıcı nüfusu ve toplu taşıma ağı hâlâ gelişmekte olan bir kente on binlerce seyirci çekebilir.

Ulaşım ve yeşil alanlar sonraki aşamayı şekillendiriyor

Önerilen metro hattı 21 kilometre uzunluğunda olacak, dokuz istasyon içerecek ve Yeni Taşkent’i başkentin mevcut ağına bağlayacak. Hattın öngörülen günlük kapasitesi 230.000 yolcuya kadar çıkıyor. Hat henüz öneri aşamasında; ilk faal bağlantıları ise çalışanlara hizmet veren otobüsler ve tamamlanmış yollar sağlıyor.

Çirçik Nehri üzerinde bir köprünün inşaatı başladı. Hükümetin ekim ayındaki açıklamasında ayrıca bir köprü, bir üst geçit ve Temur Malik Caddesi’ni 4R12 karayoluna bağlayacak 10 kilometrelik bir yol da yer alıyor. Diğer planlar arasında elektrikli otobüsler, bisiklet yolları, yaya güzergâhları ve metro istasyonlarına bağlı yer altı otoparkları bulunuyor.

Mahallelerde planlamacılar, okulları, dükkânları, parkları ve temel hizmetleri kısa bir yürüyüş ya da bisiklet yolculuğuyla ulaşılabilecek mesafede konumlandırmayı öngören 15 dakikalık kent modelini uyguluyor. Buro Happold’un incelemesinde, kent içinde ulaşım açısından aşırı büyük altyapılar bir sorun olarak belirlendi; yürüyüşü ve toplu taşımayı destekleyecek değişiklikler önerildi.

Çevre planları da kapsamlı. Cumhurbaşkanlığı 2.000 hektar yeşil alan ve 500 hektar park öngörürken, Buro Happold 200.000 ağaç dikilmesinin planlandığını belirtiyor. Sohil Bogi Park’ta, 10 kilometre boyunca uzanan kıyı şeridinde yürüyüş ve bisiklet yolları şimdiden bulunuyor.

Reklam

Proje daha önce tarımda kullanılan arazilerde inşa ediliyor ve master planda kanallar da yer alıyor. Buro Happold sel riskini değerlendirdi, riskin daha yüksek olduğu alanları belirledi ve koruyucu önlemler konusunda tavsiyelerde bulundu. Su, drenaj, gölgelik alanlar ve binalar arasındaki güvenli güzergâhlar, planlanan kentin sakinleri için ne kadar yaşanabilir olacağını belirleyecek.

Yeni Taşkent’in sıradaki kilometre taşları somut: 2026 sonuna kadar vaat edilen daireleri teslim etmek, 2027 için stadyum çalışmalarını ilerletmek ve daha fazla bakanlık, işletme ve hane kente geldikçe hizmetleri genişletmek. Tamamlanan ilk tesisler bir başlangıç noktası sunarken 2045’e uzanan planlama takvimi, hâlâ yapılması gereken işin boyutunu gösteriyor.

Öne Çıkanlar

  • Yaklaşık 20.000 hektarlık alanı kapsayan Yeni Taşkent’in ilk etabı 600.000 kişiye göre tasarlandı.
  • Hükümet, 2 milyar dolarlık yatırımın tamamlandığını, ilk etap içinse 50 milyar dolar değerinde proje planlandığını belirtiyor.
  • Şark Bahori’de yaklaşık 7.000 daire tamamlandı; yetkililer 2026 sonuna kadar kent genelinde 20.000 daire bekliyor.
  • Üç bakanlık hâlihazırda kentte faaliyet gösteriyor; açılan üniversite tesislerinin açıklanan toplam kapasitesi 19.000 öğrenci.
  • 55.000 koltuklu stadyumun 2027 FIFA 20 Yaş Altı Dünya Kupası maçlarına ev sahipliği yapması bekleniyor.
  • Önerilen metro hattı 21 kilometre boyunca dokuz istasyona sahip olacak; ulaşım ve altyapı programında yollar, altyapı hizmetleri ve nehir köprüsü de yer alıyor.
  • Buro Happold, ilk 6.000 hektarın geliştirilmesi için 2045’e uzanan bir takvim öngörüyor.
Bu haberi paylaş

Bunlar da ilginizi çekebilir