Özel Kamera Operatörlerine Yeni Bir Denetim Görevi
Özbekistan, girişimcilerin kurduğu trafik kameralarının 1 Kasım 2026'dan itibaren emniyet kemeri kurallarını ihlal eden sürücüleri kaydetmesine izin verecek. Ekipman, sürücünün yüzünü ve emniyet kemeri takıp takmadığını gösteren fotoğraflar çekmeli, olayla ilgili bilgileri otomatik olarak iletmeli ve elektrik kesintisinde en az sekiz saat çalışmayı sürdürmelidir.
İçindekiler
Değişiklik, Adalet Bakanlığı tarafından duyurulan 29 Ekim 2026 tarihli 596 sayılı Bakanlar Kurulu Kararı'nda yer alıyor. Karar, trafik ihlallerini kaydetmek için kullanılan özel otomatik sistemleri düzenleyen 21 Nisan 2021 tarihli 232 sayılı Karar'da değişiklik yapıyor.
Sürücüler açısından uygulamadaki değişiklik, mevcut bir ihlali tespit edebilen sistemlerin kapsamının genişletilmesi. Otomatik kameralar, emniyet kemeri takmayan sürücüleri Ekim 2023'ten beri kaydediyor. Kasım ayında yürürlüğe girecek düzenleme, bu görevi gerekli koşulları karşılayan özel işletme ekipmanlarına da veriyor.
İzin, trafik ihlallerini kaydetmeye yönelik özel sistemleri kapsıyor. Görüntüler ve bunlarla ilişkili veriler, idari sürece dahil edilmeden önce teknik gereklilikleri karşılamalı. Kararda ekipmanın kullanılacağı belirli şehirler veya yol kesimleri belirtilmiyor.
Düzenleme, Özbekistan'daki emniyet kemeri kurallarında bulunan bir boşluğu da yeniden gündeme getiriyor. Sürücülerin ve ön koltukta oturan yolcuların Mayıs 2022'den bu yana araç hareket etmeden önce kemer takması zorunlu; ancak mevzuatta kemer takmayan yolcular için hâlâ para cezası öngörülmüyor. Arka koltuk kemerleri ile belirtilen çocuk koltukları zorunlu değil, tavsiye niteliğinde.
1 Kasım'da Ne Değişiyor?
596 sayılı Karar, girişimcilerin kurduğu otomatik sistemlerin kaydedebileceği ihlalleri genişletiyor. Karar metni, sürüş sırasında ve yolcu taşırken sürücülerin emniyet kemeri kurallarına uyup uymadığının kaydedilmesini kapsıyor.
Fotoğrafta yüzü ve kemer durumu görünür olması gereken kişi sürücü. Bu koşul, yeni kamera izninde sürücünün davranışını odağa alırken yolcuların ayrı hukuki durumu değişmiyor.
Tarihler, kapsam genişlemesinin önceki değişiklikler dizisine nasıl eklendiğini gösteriyor:
- 21 Nisan 2021: Bakanlar Kurulu, son düzenlemeyle değiştirilen 232 sayılı Karar'ı kabul etti.
- Mayıs 2022: Sürücülerin ve ön koltukta oturan yolcuların araç hareket etmeden önce kemer takmasını zorunlu kılan trafik kuralları yürürlüğe girdi.
- Ekim 2023: Emniyet kemeri takmayan sürücüleri otomatik sistemlerle kaydetme uygulaması başladı.
- 29 Ekim 2026: 596 sayılı Karar, gerekli koşulları karşılayan özel sistemlerin bu ihlalleri kaydetmesine izin veren değişiklikleri getirdi.
- 1 Kasım 2026: Yeni izin yürürlüğe giriyor.
Dolayısıyla kapsam genişlemesi, kemer takmayan sürücülerin otomatik olarak tespit edilmeye başlanmasından yaklaşık üç yıl sonra geliyor. Gerekli koşulları karşılayan trafik kameralarını işleten işletmeler, beraberinde gelen teknik yükümlülüklerle birlikte kaydedebilecekleri yeni bir ihlal türüne kavuşacak.
Fotoğrafta Neler Görünmeli?
Fotoğraf, sürücünün yüzünü ayırt etmeye ve emniyet kemeri takıp takmadığını belirlemeye yetecek kadar net olmalı. Fotoğraflı delilde her iki unsurun da bulunması gerekiyor.
Kameranın önünden geçen bir aracı gösteren görüntü, bu işlem için tek başına yeterli değil. Bu ihlal türünde ekipman, sürücüyü görüntülemeli ve kemerin konumunu görünür kılmalı. Dolayısıyla görüntü kalitesi, kayıt işleminin kendi gerekliliklerinden biri.
İddia edilen ihlal araç içinde gerçekleştiği için bu gereklilik önem taşıyor. Kamera sistemi, yalnızca aracın belirli bir anda nerede olduğunu kaydetmek yerine sürücüyü yeterli ayrıntıyla görüntülemeli.
Kurallar bu yükümlülüğü girişimcilerin kullandığı ekipmanlara getiriyor. Emniyet kemeri ihlallerini kaydetmek isteyen özel işletmeciler, eşlik eden bilgileri iletmenin yanı sıra gerekli görüntüleri üretebilen sistemleri kullanmalı.
Her Görüntüyle Birlikte Hangi Bilgiler İletilecek?
Her sistem, tespit edilen ihlale ilişkin bilgileri Özbekçede Ma'muriy amaliyot olarak bilinen İdari Uygulama modülüne otomatik olarak göndermeli. Kayıtları almak üzere belirlenen idari sistem bu modül.
Gerekli bilgiler arasında ihlalin tarihi ve saati, gerçekleştiği yerin kesin koordinatları ve ekipmanın metrolojik doğrulama sertifikasının numarası ile geçerlilik süresi bulunuyor.
Metrolojik doğrulama, ölçüm ekipmanlarının yürürlükteki standartlara uygunluğunun resmî olarak denetlenmesi anlamına geliyor. Sertifika, cihazın doğrulama kaydını belirtirken geçerlilik süresi de bu doğrulamanın ne kadar süreyle güncel olduğunu gösteriyor.
Bu bilgilerin olayla birlikte gönderilmesi, idari kayda hem iddia edilen ihlale hem de kayıtta kullanılan ekipmana ilişkin veriler ekliyor. Tarih, saat ve koordinatlar olayın ne zaman ve nerede gerçekleştiğini; sertifika bilgileri ise cihazın doğrulama durumunu gösteriyor.
Otomatik iletim de açık bir gereklilik. Sistem, belirtilen bilgileri İdari Uygulama modülüne gönderebilmeli. Böylece veri aktarımı, emniyet kemeri ihlallerini kaydetmenin teknik koşullarından biri oluyor.
En Az Sekiz Saat Yedek Güç Gerekiyor
Bu amaçla kullanılan özel kamera sistemlerinde, elektrik kesilmesi hâlinde ekipmanı en az sekiz saat çalışır durumda tutabilecek yedek güç kaynağı bulunmalı. Aynı asgari koşul, yol güvenliği yetkililerinin işlettiği kameralar için de geçerli.
En az sekiz saatlik koşul, kısa süreli bir elektrik kesintisinin uygun bir sistemin çalışmasını hemen durdurmaması gerektiği anlamına geliyor. İşletmeciler, kurulumlarını yaparken kesinti sırasında hizmetin sürmesini de hesaba katmalı.
Güç kaynağı gerekliliği; görüntü kalitesi, ekipman doğrulaması ve otomatik veri aktarımı standartlarının yanında yer alıyor. Bu koşullar birlikte, kamera kurulumunun yerine getirebilmesi gerekenleri belirliyor: olayı net biçimde kaydetmek, gerekli bilgileri eklemek ve şebeke elektriğindeki uzun süreli bir kesintide çalışmayı sürdürmek.
Sürücü ve Yolcular İçin Farklı Kurallar
Özbekistan'ın trafik kuralları, Mayıs 2022'den bu yana sürücülerin ve ön koltukta oturan yolcuların araç hareket etmeden önce kemer takmasını zorunlu kılıyor. Kasım 2026'ya gelindiğinde bu zorunluluk yaklaşık dört buçuk yıldır yürürlükte olacak.
Mevzuatta emniyet kemeri takmayan yolcular için hâlâ para cezası bulunmuyor. Hukuki yükümlülük ile mali yaptırım, denetimin ayrı unsurlarıdır: trafik kuralları bir davranışı zorunlu kılabilirken ceza mevzuatı, belirli bir kişinin ihlali için öngörülmüş bir para cezası içermeyebilir.
Kasım ayında kameralarla ilgili getirilen değişiklik, sürücülerin ihlallerinin tespit edilmesini kapsıyor. Yolcularla ilgili mevcut ceza boşluğunu ise olduğu gibi bırakıyor.
Arka koltukta oturanlar için farklı bir yaklaşım geçerli. Arka koltukta emniyet kemeri takılması tavsiye niteliğinde. Yedi yaşından küçük çocuklar için özel çocuk koltukları ve 7-12 yaş arası çocuklar için uygun bağlama sistemleri de zorunlu değil, tavsiye ediliyor.
Dolayısıyla aileler, oturulan koltuğa ve çocuğun yaşına göre farklı hukuki kurallarla karşı karşıya. Kamera kapsamının genişletilmesi, sürücünün kemer takmamasının kaydedilmesine imkân verirken yolculara ve çocukların güvenlik sistemlerine ilişkin hükümler değişmeden devam ediyor.
Sağlık Muafiyetleri İçin Ayrı Belge Gerekiyor
Sağlık Bakanlığı, emniyet kemeri takma zorunluluğundan muafiyet için tıbbi gerekçeleri onayladı. Bunlar arasında belirtilen yaralanmalar, ciddi hastalıklar ve fiziksel durumlar yer alıyor.
Listede omuz kuşağı, kaburga, köprücük kemiği veya göğüs kemiği kırıkları; omurga kompresyon kırığı; evre IV bronşiyal astım; III. derece veya dekompanse kronik kalp yetmezliği ve geçirilmiş kalp krizi ya da iskemi dahil ağır kalp-damar hastalıkları bulunuyor. İskemi, vücudun bir bölümüne yeterli kan gitmemesi anlamına geliyor.
Listelenen diğer gerekçeler arasında vücut kitle indeksi 40 veya üzeri olan ağır obezite, akciğerin ya da bir bölümünün alınmış olması, boyu 150 santimetrenin altında olan cücelik ve kol ya da omuz hareketlerini kısıtlayan nörolojik durumlar bulunuyor. Vücut kitle indeksi, kişinin kilosu ve boyu kullanılarak hesaplanan bir ölçü.
Tıbbi gerekçelerin çoğu için düzenlenen belgeler en fazla bir yıl geçerli. Cücelik veya akciğerin alınması nedeniyle verilen belgelerin son kullanma tarihi yok. Sürücüler, sağlık muafiyeti belgelerini Kamu Hizmetleri Birleşik Portalı üzerinden yükleyebiliyor.
Otomatik denetim genişlerken muafiyet koşullarını karşılayan sürücüler için belge süreci önem taşıyor. Belgelerin çoğu sınırlı süreyle geçerli olduğundan, belgenin geçerliliği tıbbi durumun devam etmesinden ayrı bir konu.
Öne Çıkanlar
- 1 Kasım 2026'dan itibaren girişimcilerin kurduğu ve gerekli koşulları karşılayan trafik kameraları, emniyet kemeri kurallarını ihlal eden sürücüleri kaydedebilecek.
- 29 Ekim 2026 tarihli 596 sayılı Karar, 21 Nisan 2021 tarihli 232 sayılı Karar'da değişiklik yapıyor.
- Fotoğraflarda sürücünün yüzü ve emniyet kemeri takıp takmadığı açıkça görünmeli.
- Sistemler, olayın tarihini, saatini ve konumunu, ayrıca ekipmanın doğrulama sertifikası bilgilerini otomatik olarak iletmeli.
- Yedek elektrik kaynağı ekipmanı en az sekiz saat çalışır durumda tutmalı.
- Ön koltukta oturan yolcular kemer takmalı; ancak kemer takmayan yolcular için mevzuatta hâlâ para cezası öngörülmüyor.
- Arka koltuk kemerleri ve belirtilen çocuk güvenlik sistemleri tavsiye niteliğinde kalıyor; listelenen durumlar için belgeli sağlık muafiyetleri alınabiliyor.






