İki tarihi şehir arasında daha hızlı bir güzergâh
Özbekistan, Semerkant ile Buhara arasında yolculuğu yaklaşık beş saatten 90 dakikaya indirebilecek ücretli bir otoyol inşa etmeyi planlıyor. Çimento-beton kaplamalı olması öngörülen yol, Cumhurbaşkanı Şevket Mirziyoyev'in 4 Kasım'da Buhara vilayetine yaptığı ziyaret sırasında, hızlı trenlere yönelik yeni bir demir yolu hattı ve su hizmetlerine yapılacak büyük yatırımlarla birlikte ele alındı.
İçindekiler
- İki tarihi şehir arasında daha hızlı bir güzergâh
- İlk öneriden ortaklarla müzakerelere
- Yol ve demir yolu birlikte planlanıyor
- Diğer karayolları için belirli kilometre taşları açıklandı
- Su yatırımları ulaşımın ötesine uzanıyor
- Su hedefleri bölge sakinleri için ne anlama geliyor?
- Sonraki adımlar planlama ve uygulama
- Öne Çıkanlar
Cumhurbaşkanlığı Basın Sözcüsü Sherzod Asadov, yetkililere yol ve demir yolu projelerinin master planlarını tamamlamaları ve potansiyel ortaklarla müzakerelere başlamaları talimatı verildiğini söyledi. Master plan, bir projenin genel tasarımını ve organizasyonunu ortaya koyarak daha ayrıntılı mühendislik çalışmaları ile finansman ve inşaat görüşmelerine temel oluşturuyor.
Önerilen yolculuk süresi, her seferde üç buçuk saat kazandırarak mevcut beş saatlik tahmine göre yüzde 70'lik bir azalma sağlayacak. Gidiş-dönüş yolculuk yapan biri, her iki yönde de hedeflenen süreye ulaşılması halinde yolda toplam yedi saat daha az zaman geçirecek.
Otoyol, Buhara için çok daha geniş kapsamlı bir girişimler paketinin parçası. Mirziyoyev, toplantıda öngörülen yatırımın büyüklüğünü ve bölge sakinleri üzerindeki hedeflenen etkisini anlattı.
Mirziyoyev, "Buhara ekonomisine ve insanların günlük yaşamına olumlu değişiklikler getirecek, 30 milyar dolar değerinde yeni girişimlerle geldik" dedi.
30 milyar dolarlık tutar, bölge için sunulan daha geniş kapsamlı girişimleri kapsıyor. Toplantıda ele alınan ulaştırma ve su projelerinin bütçeleri ve takvimleri farklı; bazıları hâlihazırda devam ederken diğerleri henüz planlama aşamasında.
İlk öneriden ortaklarla müzakerelere
Semerkant-Buhara ücretli otoyol planları ilk olarak Ocak 2025'te duyuruldu. Türk inşaat şirketi IC İçtaş İnşaat, otoyolun geliştirilmesine katılmak üzere Özbekistan Karayolları Komitesi ile mutabakat zaptı imzaladı.
Mutabakat zaptı, tarafların birlikte çalışma niyetini kayıt altına alıyor. 4 Kasım'daki toplantıda duyurulan sonraki adımlar, master planları tamamlamak ve potansiyel ortaklarla müzakerelere başlamak oldu. Böylece öneri, daha ayrıntılı bir geliştirme çerçevesine doğru ilerliyor.
Ücretli otoyolu kullanan sürücülerden geçiş ücreti alınacak. Yolcular açısından bunun karşılığı, beklenen zaman tasarrufu için ödeme yapmak olacak. Güzergâhı ne sıklıkta kullanabileceklerine karar verenler için ücretin miktarı önem taşıyacak.
Duyuruda açılış tarihi, geçiş ücreti, otoyolun toplam maliyeti veya güzergâhın ayrıntılı planı açıklanmadı. Önerilen demir yolu için de inşaat takvimi ya da yolculuk süresi belirtilmedi. Bölge sakinlerinin yeni bağlantıları ne zaman kullanabileceğini ve yolculuklarının ne kadara mal olacağını bu ayrıntılar belirleyecek.
Yol ve demir yolu birlikte planlanıyor
Semerkant ile Buhara arasında hızlı trenlerin kullanabileceği yeni bir demir yolu hattı da yapılması planlanıyor. Yetkililere her iki ulaşım türü için de planlamayı tamamlamaları talimatı verildi. Böylece kara yolu ve demir yolu önerileri aynı bölgesel ulaşım gündemi içinde ele alındı.
90 dakikalık hedef, önerilen kara yolu yolculuğu için geçerli. Ayrı bir proje olan demir yolu ise şehirler arasında başka bir ulaşım seçeneği sunmayı amaçlıyor. Tasarımı, hizmet düzenlemeleri ve ileride belirlenecek sefer tarifesi yolcuların seçeneklerini şekillendirecek.
Aileler, çalışanlar ve işletmeler için daha kısa bir kara yolu yolculuğu, gidiş-dönüşü tek bir güne sığdırmayı kolaylaştırabilir. Yolcu demir yolu ise araç kullanmayanlara başka bir seçenek sunabilir. Sağlanacak fayda, projelerin nasıl hayata geçirileceğine, erişim noktalarının nereye konumlandırılacağına ve kullanıcıların ne kadar ödeyeceğine bağlı olacak.
Diğer karayolları için belirli kilometre taşları açıklandı
Buhara'nın ulaşım programı mevcut yollar üzerindeki çalışmaları da kapsıyor. Bölgeden geçen A-380 karayolunun yeniden inşasının 2026'da tamamlanması planlanıyor. M-37 karayolunun 69 kilometrelik bir bölümündeki çalışmaların ise 2027'de başlaması öngörülüyor.
M-37 projesinin maliyetinin 200 milyon dolar olacağı tahmin ediliyor. Proje, Buhara kentinin çevresinden geçen 4,5 kilometrelik bir çevre yolunu da içeriyor. Çevre yolu, araçlara kent sokaklarından geçmek yerine kentin çevresinden dolaşma imkânı sağlıyor. Ne kadar işlevsel olacağı, çevredeki yol ağına nasıl bağlandığına bağlı olacak.
Duyurulan başlıca kilometre taşları şöyle:
- Ocak 2025: Semerkant-Buhara ücretli otoyol planları ilk kez duyuruldu.
- 4 Kasım: Mirziyoyev, Buhara'da yol ve demir yolu önerilerini ele aldı; yetkililere master planları tamamlamaları ve ortaklarla müzakerelere başlamaları talimatını verdi.
- 2026: Buhara vilayetinden geçen A-380'in yeniden inşasının tamamlanması planlanıyor.
- 2027: 69 kilometrelik bölümü ve Buhara çevre yolunu kapsayan M-37 projesinde çalışmaların başlaması planlanıyor.
A-380 ve M-37 kilometre taşları farklı çalışma aşamalarını ifade ediyor: İlkinde tamamlanma, ikincisinde ise inşaatın başlaması söz konusu. Bu güzergâhlar boyunca yaşayanların planlanan iyileştirmelerin tamamlanmasını bekleyeceği süre de buna göre farklı olacak.
Su yatırımları ulaşımın ötesine uzanıyor
İçme suyu ve kanalizasyon da toplantının diğer önemli gündem başlıkları arasındaydı. Asya Altyapı Yatırım Bankası'nın desteğiyle 385 milyon dolarlık bir proje hâlihazırda uygulanıyor. İkinci aşama için ise 248 milyon dolarlık ek finansman sağlanması bekleniyor.
Bu tutarlar toplamda 633 milyon dolara ulaşıyor. İkinci aşama, toplam miktarın yaklaşık yüzde 39'unu oluşturuyor. Bu da önerilen ek finansmanın programın önemli bir bölümünü oluşturduğunu gösteriyor. İlk proje devam ediyor; ikinci aşama için finansmanın sağlanması ise henüz bekleniyor.
Mirziyoyev, bölge sakinlerinin su altyapısındaki iyileştirmeleri uzun süredir beklediğini belirterek yetkililere uygulamayı hızlandırmaları talimatını verdi. Program, haneler açısından iki temel hizmeti kapsıyor: ortak şebeke üzerinden içme suyu sağlanması ve atık suyun kanalizasyon borularıyla uzaklaştırılması.
Su yatırımları, bölgesel programa ulaşım hedeflerinin yanı sıra haneleri doğrudan ilgilendiren bir boyut da kazandırıyor. Daha hızlı yolculuklar şehirler arasındaki ulaşımı değiştirirken su ve kanalizasyon bağlantıları evlerde ve mahallelerde günlük yaşamı etkileyecek.
Su hedefleri bölge sakinleri için ne anlama geliyor?
Projelerin 1,7 milyon kişinin içme suyu hizmetini iyileştirmesi ve 775 bin kişiyi merkezi kanalizasyon hizmetlerine bağlaması bekleniyor. Bu iki sayı farklı hizmetleri ifade ediyor; bu nedenle programın kapsamı değerlendirilirken ayrı ayrı ele alınmaları gerekiyor.
Bölge nüfusunda merkezi içme suyu şebekesinden yararlananların oranının yüzde 80'den yüzde 95'e yükselmesi öngörülüyor. Basitçe ifade etmek gerekirse hedef, her 100 kişiden yaklaşık 80'ine hizmet sunmaktan 95'ine hizmet sunmaya geçmek.
Bu, 15 yüzde puanlık bir artış anlamına geliyor. Merkezi şebeke dışında kalanların oranı yüzde 20'den yüzde 5'e düşecek; başka bir deyişle dörtte bire inecek. 1,7 milyon kişinin su hizmetinin iyileştirilmesi, hâlihazırda şebekeye bağlı bölge sakinlerini de kapsayabilir; çünkü açıklanan hedef yalnızca erişimin genişletilmesini değil, hizmetin iyileştirilmesini de içeriyor.
Kanalizasyon hedefi ise farklı bir ihtiyaca yanıt veriyor. 775 bin kişinin ortak atık su şebekesine bağlanması, evlerden ve diğer binalardan atık su toplayan altyapının genişletilmesini sağlayacak. İçme suyu boruları suyu getirirken kanalizasyon boruları atık suyu uzaklaştırıyor.
Sonraki adımlar planlama ve uygulama
Yetkililerin önünde birbirinden ayrı birkaç görev bulunuyor: Yol ve demir yolu master planlarını tamamlamak, potansiyel ortaklarla müzakere etmek, su programının ikinci aşaması için finansman arayışını sürdürmek ve inşaat tarihleri açıklanan projeleri hayata geçirmek. Her bir görev, vaat edilen faydaların bölge sakinlerine ne zaman ulaşacağını etkileyecek.
Ulaştırma alanındaki en yakın ve net hedef, A-380'in yeniden inşasının 2026'da tamamlanması. Bunu, M-37 çalışmalarının 2027'de başlaması planı izliyor. Yeni Semerkant-Buhara bağlantısı içinse öncelik proje planlaması ve müzakereler.
Öne Çıkanlar
- Önerilen ücretli otoyol, Semerkant-Buhara yolculuğunu beş saatten 90 dakikaya indirebilir ve yolculuk süresinde yüzde 70 tasarruf sağlayabilir.
- Şehirler arasında hızlı trenlerin kullanabileceği yeni bir demir yolu hattı da planlanıyor.
- Yetkililere master planları tamamlamaları ve potansiyel ortaklarla müzakerelere başlamaları talimatı verildi.
- A-380'in yeniden inşasının 2026'da tamamlanması, 200 milyon dolarlık M-37 projesinin ise 2027'de başlaması planlanıyor.
- 385 milyon dolarlık su projesi devam ediyor; ikinci aşama için 248 milyon dolarlık finansman bekleniyor.
- Su programı, 1,7 milyon kişinin su hizmetinin iyileştirilmesini ve 775 bin kişinin kanalizasyon şebekesine bağlanmasını hedefliyor.






