Tayland, Ücretler, Satıcı Denetimleri ve Teslimat Seçeneklerine Yönelik E-Ticaret Kurallarını Sıkılaştırmayı Öneriyor

8 dakikalık okuma
Thailand Proposes Tougher E-Commerce Rules on Fees, Seller Checks and Delivery Choice

Pazar gücüne sahip platformlara daha geniş yükümlülükler

Tayland Ticaret Rekabeti Komisyonu, pazar gücüne veya hâkim konuma sahip e-ticaret platformlarının kullanıcıları doğrulamasını, mal ve hizmetlerin yasalara uygunluğunu ve güvenliğini izlemesini ve altı ayda bir uyum raporu sunmasını öngören kurallar için 4 Kasım 2026'da kamuoyu danışma süreci başlattı. Pazar payı yüzde 10'un altında olan platformlar kapsam dışında tutulacak.

İçindekiler
  1. Pazar gücüne sahip platformlara daha geniş yükümlülükler
  2. Hangi işletmeler kapsama girecek?
  3. Ücretler daha yakından denetlenecek
  4. Teslimat seçimi temel bir mesele hâline geliyor
  5. Satıcı kontrolleri ve altı ayda bir raporlama
  6. Algoritmalar ve satıcı verileri de gündemde
  7. Danışma süreçleri ve yönergeler nasıl birbiriyle bağlantılı?
  8. Denetim işletmeler açısından ne anlama gelebilir?
  9. Öne Çıkanlar

Teklif ayrıca maliyetlere dayalı şeffaf hizmet ücretleri uygulanmasını, ücret artışları için önceden bildirim veya onay şartı getirilmesini ve platformların alıcıları ve satıcıları kendileriyle bağlantılı teslimat hizmetlerine yönlendirmesinin yasaklanmasını öngörüyor. Rakip teslimat sağlayıcılarını kullanan satıcılar, aleyhlerine muameleye karşı korunacak.

Danışma süreci 3 Aralık 2026'ya kadar devam edecek. Teklif, satıcılar açısından internetten satış maliyeti ve siparişi hangi şirketin teslim edeceği gibi gündelik kararları etkiliyor. Alışveriş yapanlar açısından ise kapsam dahilindeki platformlara, hizmetlerini kimin kullandığını kontrol etme ve nelerin satıldığını izleme sorumluluğu getiriyor.

Tayland, satıcılar, lojistik şirketleri, reklamverenler ve ödeme sağlayıcıları dahil olmak üzere çevrimiçi pazaryerlerini çevreleyen daha geniş ilişkiler için de rekabet yönergeleri uyguluyor. Bu yönergeler fiyatlandırma uygulamalarını, ürünlerin görünürlüğünü ve iş ortaklarına getirilen kısıtlamaları ele alıyor. Kasım ayında sunulan teklif, kapsam ölçütlerini karşılayan platformlar için belirli işletim ve raporlama yükümlülükleri getirecek.

Hangi işletmeler kapsama girecek?

Önerilen kurallar, pazar gücüne veya hâkim pazar konumuna sahip platformları hedef alırken pazar payı yüzde 10 eşiğinin altında kalanları kapsam dışında bırakıyor. Pazar gücü, diğer işletmelerin uygulanabilir seçeneklerinin sınırlı olması nedeniyle bir işletmenin ücretler veya müşterilere erişim gibi ticaret koşullarını etkileyebilme kapasitesini ifade ediyor.

Eşik, ilgili pazarın nasıl tanımlandığını önemli kılıyor. Bir platformun pazar payı, hangi hizmetlerin birlikte değerlendirildiğine ve faaliyetin nasıl ölçüldüğüne bağlı. Danışma özeti bu hesaplamayı, izin verilen ücret artışlarının boyutunu veya önerilen şartların yürürlüğe gireceği tarihi belirtmiyor.

Reklam

Ağustos 2025'te görüşe açılan önceki yönergeler, e-ticaret platformunu geniş biçimde tanımlıyordu. Hizmet bedeli alıp almadığına bakılmaksızın, satın alma işlemlerini veya işletmelerle diğer ticari etkileşimleri mümkün kılan elektronik sistemleri kapsıyordu.

Bu tanıma, satıcılarla siparişleri buluşturan geleneksel çevrimiçi pazaryerleri ve sosyal medya pazaryerleri de dahildi. Tanım, çevrimiçi ticaretin farklı arayüzler üzerinden yürütülebilmesine rağmen aynı temel amaca, yani işletmelerle müşterileri buluşturmaya hizmet edebildiğini yansıtıyor.

Ücretler daha yakından denetlenecek

Kasım ayındaki teklif, kapsam dahilindeki platformların hizmet ücretlerini şeffaf biçimde açıklamasını ve maliyetlere dayandırmasını öngörüyor. Ücret artışları için önceden bildirim veya onay şartı getirilecek; böylece satıcının her satıştan elde ettiği geliri etkileyebilecek değişiklikler daha sıkı denetime tabi olacak.

Bir satıcının platforma ödediği tutar komisyondan ibaret olmayabilir. Ağustos 2025 tarihli taslakta reklam ücretleri, lojistik ve teslim alma ücretleri, promosyon bedelleri ve ödeme ücretleri, aşırı veya gerekçesiz uygulamaların rekabet kaygısı yaratabileceği alanlar arasında sayılmıştı. Bu nedenle birden fazla ayrı ücret, satıcı için manşet komisyondan en az onun kadar önemli olabilir.

25 Mart'ta yürürlüğe giren yönergeler; paralel fiyatlandırmayı, gerekçesiz fiyat farklılıklarını ve iş ortaklarından aşırı ücret alınmasını ele alıyor. Yetkililer, piyasa koşullarını ve sözleşme düzenlemelerini dikkate alarak her vakayı ayrı değerlendiriyor. Paralel fiyatlandırma, işletmelerin fiyatlarını benzer biçimde değiştirmesini ifade ediyor; komisyonun değerlendirmesinde bu davranışın çevresindeki koşullar inceleniyor.

Ağustos ayındaki taslakta, satıcıların başka bir platformda veya farklı bir satış kanalında daha düşük fiyat sunmasını engelleyen fiyat eşitliği hükümleri de ele alınmıştı. Bu tür koşullar, satıcıların daha düşük satış maliyetlerini başka kanallardaki müşterilere yansıtma imkânını kısıtlayabilir.

Teslimat seçimi temel bir mesele hâline geliyor

Teslimat yönlendirmesine getirilecek kısıtlamalar, lojistik şirketlerinde de çıkarı bulunan platformları etkileyecek. Kapsam dahilindeki işletmecilerin alıcıları ve satıcıları kendileriyle bağlantılı teslimat hizmetlerine yönlendirmesi veya rakip sağlayıcıları seçen satıcıları dezavantajlı duruma düşürmesi yasaklanacak.

Bir pazaryeri, gösterdiği seçenekler, zorunlu tuttuğu hizmetler veya farklı kargo şirketlerini kullanan satıcılara yönelik muamelesi aracılığıyla teslimat tercihlerini etkileyebilir. Teklif, platformun hem müşterilere erişim kapısı hem de bağlantılı hizmetlerde ticari çıkarı bulunan bir işletme olma rolünü ele alıyor.

Reklam

Ağustos 2025 tarihli taslakta lojistik, ödeme altyapısı ve reklamcılık alanlarını kapsayan, zarara yol açabilecek daha geniş bir dizi şart tanımlanmıştı. Bunlar arasında satıcıları platformun veya belirlediği iş ortaklarının sunduğu hizmetleri kullanmaya zorlamak ve düzenli promosyon faaliyetlerine katılmalarını şart koşmak da vardı.

Taslakta ayrımcılık konusu kapsamında lojistik sağlayıcıları da ele alınmıştı. Sipariş hacminin gerekçesiz biçimde eşit olmayan şekilde dağıtılması, verilen örnekler arasındaydı. Bağımsız bir kargo şirketinin aldığı sipariş miktarı, satıcılar teknik olarak o şirketi seçebilse bile pazaryerindeki siparişlere erişimine bağlı olabilir.

Satıcı kontrolleri ve altı ayda bir raporlama

Kasım ayındaki taslak, kapsam dahilindeki platformların kullanıcı kimliklerini doğrulamasını, mal ve hizmetlerin yasalara uygun olup olmadığını ve güvenliğini izlemesini öngörüyor. Bu yükümlülükler, ticaretin mali koşullarının ötesine geçerek pazaryerine katılan kişileri ve ürünleri de kapsayacak.

Kimlik doğrulama, bir hesabın arkasındaki kişinin kim olduğunu kontrol etmek demek. Yasallık ve güvenliği izlemek ise bu hesabın satışa sunduğu ürünlerle ilgili. Platform işletmecisi için bunlar farklı görevler: Bir satıcının kimliğini belirlemek, ürünleri inceleme ve sorunlara müdahale etme yükümlülüğünün yerini tutmuyor.

Kapsam dahilindeki platformlar ayrıca öz değerlendirme yapacak ve altı ayda bir uyum raporu sunacak. Öz değerlendirme, işletmenin kendi uygulamalarını kurallara göre gözden geçirmesini gerektirirken düzenli raporlar, düzenleyici kuruma bu incelemenin sonuçlarını periyodik olarak aktaracak.

İşletmeciler açısından uygulamadaki çalışmalar; satıcı kayıtları, ürün listelemeleri, ücretler ve teslimat düzenlemelerinden sorumlu ekipler dahil olmak üzere birden fazla birimi ilgilendirecek. Satıcılar hesap açarken veya hesaplarını kullanmayı sürdürürken ek kontrollerle karşılaşabilir; bunun yanında platformun işletmelerine nasıl muamele edeceğine ilişkin güvencelerden yararlanabilir.

Algoritmalar ve satıcı verileri de gündemde

Rekabet çerçevesi fiyatların ötesine uzanıyor; çünkü bir pazaryeri, ürün sıralamalarını ve görünürlüğünü belirleyerek satıcıların iş yapma olanağını etkileyebilir. Arama sonuçlarında üst sıralarda yer alan bir ilanın müşterileri çekme şansı, bulunması zor olan bir ilanla aynı değildir.

Ağustos 2025 tarihli taslakta, platformun kendi ürünlerini veya seçilmiş iş ortaklarını kayırırken algoritmalar ya da platform tasarımı yoluyla bir satıcının görünürlüğünü sınırlaması ele alınmıştı. Ayrıca makul bir gerekçe olmaksızın rekabeti bozan otomatik sıralama veya fiyatlandırma sistemlerine de değinilmişti.

Algoritmalar, hangi ürünlerin önce gösterileceği de dahil olmak üzere kararları otomatik olarak almak için kullanılan talimat dizileridir. Bu çerçevede, söz konusu kararların ticari etkisi, satıcının sözleşmesinde yazılı ücretler kadar önem taşıyor.

Reklam

Satıcı verileri de Ağustos ayındaki taslağın ele aldığı konular arasındaydı. Taslak, satıcılardan toplanan bilgilerin bağlantılı işletmelere haksız rekabet avantajı sağlamak için kullanılmasını sakıncalı uygulamalar arasında saymıştı. Bir platform; talep, siparişler ve satıcı performansı hakkında bilgiye sahip olurken aynı müşteriler için rekabet eden işletmeleri de yürütebilir.

Taslak ayrıca satıcıların rakip platformlarda satış yapmasını engelleyen ve hesap askıya alma veya ilanları kaldırma gibi yaptırımlarla desteklenen kısıtlamaları da kapsıyordu. Belirlenen diğer örnekler arasında dayatılan yeniden satış fiyatları, makul gerekçe olmaksızın maliyetin altında fiyatlandırma ve rakiplerin reklam anahtar kelimelerine verilecek teklifler konusunda koordinasyon sağlaması yer alıyordu.

Danışma süreçleri ve yönergeler nasıl birbiriyle bağlantılı?

Ticaret Rekabeti Yasası, haksız uygulamalara ve tekelleşen, rekabeti azaltan veya kısıtlayan davranışlara ilişkin yönergelerin yasal dayanağını oluşturuyor. Ağustos 2025 tarihli taslak, komisyonun bu yasayı alıcılar, satıcılar ve hizmet sağlayıcılar gibi birden fazla kullanıcı grubunu buluşturan dijital platformlara nasıl uygulamayı amaçladığını ortaya koyuyordu.

Önemli tarihler, önceki danışma sürecini Kasım 2026'da sunulan tekliften ayırıyor:

  • 19 Ağustos 2025: Komisyon, e-ticaret platformu işletmelerinde rekabet ve haksız ticari uygulamalara ilişkin taslak yönergeleri yayımladı.
  • 18 Eylül 2025: Taslak için kamuoyu görüşü sürecinin bu tarihte sona ermesi planlandı.
  • 4 Kasım 2026: Komisyon, pazar gücüne veya hâkim konuma sahip platformlara yönelik daha geniş yükümlülükler için danışma süreci başlattı.
  • 3 Aralık 2026: Önerilen bu yükümlülüklere ilişkin danışma süreci sona erecek.

Rekabet yönergelerinin Resmî Gazete'de yayımlanmasının ardından 25 Mart'ta yürürlüğe girdiği de belirtiliyor; ancak yürürlük tarihinin yılı açıklanmadı. Yönergelerin kapsamı, platformların satıcılar, lojistik sağlayıcıları, reklamverenler ve ödeme hizmetleriyle ilişkilerini içeriyor.

Kasım ayında sunulan teklif henüz bir danışma taslağı niteliğinde. Bu nedenle komisyon görüş toplarken kimlik kontrolleri, güvenlik denetimi, ücret değişiklikleri ve raporlamaya ilişkin özel şartlar önerilen yükümlülükler olarak değerlendirilmelidir.

Denetim işletmeler açısından ne anlama gelebilir?

Komisyonun yönergeleri, piyasa koşullarının ve sözleşmelerin incelemeye dahil edildiği vaka bazlı değerlendirme öngörüyor. Davranışa ve rekabet hukukunun ilgili hükümlerine bağlı olarak ihlaller, cezai yaptırımlara veya idari para cezalarına yol açabilir.

Ağustos ayındaki taslakta, işletmelerin uygulamalarını ekonomik, ticari, pazarlama veya teknolojik gerekçelerle açıklayıp açıklayamadığına önem veriliyordu. Bu nedenle bir kısıtlamanın veya farklı muamelenin arkasındaki gerekçeler, düzenleyici kurumun değerlendirmesinde önem taşıyor.

Reklam

Platform işletmecilerinin hem sözleşmeleri hem de sistemlerinin işleyişini incelemesi gerekecek. Bir teslimat kısıtlaması satıcı koşullarında yer alabilirken ürün görünürlüğündeki dezavantaj sıralama ayarlarından kaynaklanabilir. Ücret listeleri, reklam düzenlemeleri ve satıcı verilerine erişim de aynı ticari ilişkinin diğer parçalarını oluşturuyor.

Önerilen kurallar müşterilere erişimlerini, işletme maliyetlerini ve iş ortaklarını seçme özgürlüklerini ilgilendirdiğinden satıcılar ve hizmet sağlayıcıları danışma sürecinde doğrudan çıkar sahibi. Planlanan bir sonraki adım, görüş sürecinin sona ereceği 3 Aralık tarihindeki son başvuru günü.

Öne Çıkanlar

  • Tayland, pazar gücüne veya hâkim konuma sahip e-ticaret platformlarına yönelik önerilen yükümlülükler için 4 Kasım 2026'da danışma süreci başlattı.
  • Pazar payı yüzde 10'un altında olan platformlar kapsam dışında tutulacak.
  • Kapsam dahilindeki işletmeciler kullanıcıları doğrulayacak, yasallık ve güvenliği izleyecek, öz değerlendirme yapacak ve altı ayda bir rapor sunacak.
  • Ücretlerin şeffaf ve maliyetlere dayalı olması gerekecek; artışlar için bildirim veya onay şartı getirilecek.
  • Taslak, platformların kullanıcıları kendileriyle bağlantılı teslimat hizmetlerine yönlendirmesini ve rakipleri kullanan satıcıları dezavantajlı duruma düşürmesini yasaklayacak.
  • İlgili rekabet yönergeleri fiyatlandırmayı, sıralamaları, ayrıcalıklı muameleyi ve hizmet sağlayıcılara getirilen kısıtlamaları ele alıyor.
  • Danışma süreci 3 Aralık 2026'da sona erecek.
Bu haberi paylaş

Bunlar da ilginizi çekebilir