Kuzeydeki iki proje madenciliği elektrik üretimiyle buluşturuyor
Afganistan'daki Taliban yönetimi, Cevizcan vilayetinde doğal gaz çıkarılması, Bağlan vilayetinde kömür madenciliği ve elektrik üretimi için Azizi Group ile 30 yıllık iki anlaşma imzaladı. Her bir projenin yaklaşık 1.000 megavat elektrik üretmesi öngörülüyor. Madenler ve Petrol Bakanı Hidayetullah Bedri, gaz projesi için planlanan yatırımı 275 milyon dolar olarak açıkladı.
İçindekiler
- Kuzeydeki iki proje madenciliği elektrik üretimiyle buluşturuyor
- 275 milyon dolarlık gaz anlaşması neleri kapsıyor?
- Bağlan kömürü ikinci enerji kaynağı
- 2.000 megavat ne anlama geliyor?
- Anlaşmaların arkasında daha büyük bir yatırım önerisi var
- Güneş enerjisi çalışmaları da sürüyor
- İstihdam, maden atıkları ve çevresel zarar
- Açıklamalar nasıl gelişti?
- Öne Çıkanlar
Anlaşmalar, Başbakan Yardımcısı Molla Abdulgani Baradar Ahund'un Ekonomik İşlerden Sorumlu olduğu hükümet adına katıldığı törende, 4 Kasım 2026'da Kabil'deki Hükümet Medya ve Bilgi Merkezi'nde imzalandı. İmza sahipleri Madenler ve Petrol Bakanlığı, Devlet Şirketleri Genel Müdürlüğü ve Azizi Group oldu.
Projeler, Cevizcan'daki Cengel-i Kalan doğal gaz sahasını ve Bağlan'ın Pul-i Humri bölgesindeki kömür madeni sahasını kapsıyor. İki projenin planlanan toplam üretim kapasitesi yaklaşık 2.000 megavat. Başbakan Yardımcılığı Ekonomik İşler Ofisi, projelerin ülke içindeki elektrik üretimini artırmayı, enerji güvenliğini güçlendirmeyi ve ekonomik büyümeyi desteklemeyi amaçladığını bildirdi.
Afganistan elektriğe büyük ölçüde ithalat yoluyla erişiyor. Ülke içinde daha fazla elektrik üretilmesi, işletmelere ve hanelere yeni bir enerji kaynağı sağlayabilir. Ancak elektriğin tüketicilere ulaşması için iletim hatları ve yerel dağıtım şebekeleri üzerinden taşınması da gerekiyor.
Ofis, iki projenin doğrudan ve dolaylı olarak yaklaşık 5.000 kişiye istihdam sağlayacağını tahmin etti. Doğrudan istihdam proje bünyesinde oluşacak; dolaylı istihdam ise mal ve hizmet tedarik eden işletmeler üzerinden sağlanacak. Baradar, bakanlıklar ile diğer kurumları anlaşmaların hayata geçirilmesi için Azizi Group ile iş birliği yapmaya çağırdı.
275 milyon dolarlık gaz anlaşması neleri kapsıyor?
Bedri, Cengel-i Kalan gaz sahasının 3.000 kilometrekareden büyük bir alana yayıldığını ve Amu Derya petrol ve gaz havzasının bir parçası olduğunu söyledi. Havza, kaya katmanlarının petrol veya doğal gaz barındırabildiği geniş bir jeolojik alandır. Anlaşma, 30 yıl boyunca arama ve çıkarma faaliyetlerini kapsıyor.
Arama faaliyetleri, yer altındaki gazın bulunmasını ve değerlendirilmesini; çıkarma ise gazın yüzeye getirilmesini içeriyor. Bu faaliyetlerin elektrik üretimiyle birleştirilmesi, projenin hem yakıt sağlamayı hem de bu yakıtı elektriğe dönüştürmeyi amaçladığı anlamına geliyor. Bedri, sözleşmeyi üstlenen şirketin doğal gazı kullanarak 1.000 megavat elektrik üretmesinin beklendiğini söyledi.
Bakan, yönetimin çıkarılan gazın yüzde 75'ini ve ayrıca yüzde 15 oranında devlet payını alacağını belirtti. Devlet payı, doğal bir kaynağı çıkarma hakkı karşılığında yapılan ödemedir. Bu iki hüküm, şirketin planladığı yatırımın yanı sıra kamu yetkililerinin gaz faaliyetinden nasıl yararlanacağını düzenliyor.
Bedri, gaz projesinin yaklaşık 2.000 kişiye istihdam sağlayacağını tahmin etti. Bu sayı, iki anlaşma için öngörülen yaklaşık 5.000 doğrudan ve dolaylı istihdamın beşte ikisine karşılık geliyor. Ancak açıklamalarda her proje için istihdam türlerine ilişkin karşılaştırılabilir bir döküm sunulmadı.
Bağlan kömürü ikinci enerji kaynağı
Bağlan anlaşması, Pul-i Humri'de 111 kilometrekarelik bir kömür madeni sahasını kapsıyor ve 30 yıl sürecek. Hükümetin açıklamasında kömür projesine, gaz projesiyle yaklaşık aynı üretim kapasitesi, yani 1.000 megavat, biçiliyor.
Kömür ve gaz, hedeflenen aynı sonuca ulaşmak için farklı yollar sunuyor. Her ikisi de elektrik üretmek üzere yakılabilen yakıtlar olsa da her biri kendine uygun ekipman gerektiriyor. Dolayısıyla anlaşmalar, yer altından kaynak çıkarma ve elektrik üretmek için gerekli tesisleri geliştirme faaliyetlerini bir araya getiriyor.
Bedri'nin açıkladığı 275 milyon dolarlık yatırım tutarı Cevizcan'daki gaz projesi için geçerli. Kömür sözleşmesinin değeri ve anlaşmaların toplam maliyeti açıklanmadı. Yetkililer ayrıca bir inşaat takvimi ya da elektrik üretiminin başlayacağı tarihi paylaşmadı ve gaz payının nasıl hesaplandığını belirtmedi. Bu ayrıntılar, harcamaların boyutunu, enerji arzının zamanlamasını ve gaz gelirine ilişkin düzenlemelerin nasıl işleyeceğini belirleyecek.
2.000 megavat ne anlama geliyor?
İki projenin planlanan toplam kapasitesi yaklaşık 2.000 megavat, yani 2 gigavat. Kapasite, bir üretim tesisinin belirli bir anda ne kadar elektrik üretebileceğini gösterir. Aylık ya da yıllık elektrik üretimi ise tesisin ne sıklıkta çalıştığına, yakıt bulunabilirliğine ve bakıma da bağlıdır.
Afganistan'ın elektrik ithalatına bağımlılığı, ülke içindeki üretim planlarına somut bir amaç kazandırıyor. Afgan tüketicilere daha yakın yerlerde üretilen elektrik, ülkenin enerji arzı seçeneklerini genişletebilir. Haneler için asıl fayda, ihtiyaç duyduklarında elektriğin bağlantılarına ulaşması; işletmeler içinse ekipmanları çalıştırıp faaliyetleri sürdürecek elektriğin bulunmasıdır.
Bu nedenle iletim ve dağıtım, daha geniş enerji sorununun bir parçası. İletim, elektriği uzun mesafeler boyunca taşırken dağıtım, yerel şebekeler üzerinden tüketicilere ulaştırıyor. Yakıt kaynakları mevcut olsa bile sınırlı altyapı ve yatırım kısıtlamaları, ülke içindeki elektrik üretiminin artırılmasının önünde engel oluşturuyor.
Anlaşmaların arkasında daha büyük bir yatırım önerisi var
Azizi Energy, Ağustos 2025'te Taliban yönetimiyle Afganistan genelinde 10.000 megavat elektrik üretmek, iletmek ve dağıtmak üzere 10 milyar dolarlık yatırım öngören bir mutabakat zaptı imzaladı. Bu öneri, son gaz ve kömür anlaşmalarının daha geniş çerçevesini oluşturuyor.
Mutabakat zaptı, tarafların niyetlerini kayda geçiriyor. Kasım ayında imzalanan anlaşmalar ise belirli projeleri, bölgeleri ve sözleşme koşullarını ortaya koyuyor. Bu projelerin planlanan toplam 2.000 megavatlık kapasitesi, ağustos ayında açıklanan önerideki 10.000 megavatın beşte birine denk geliyor. Bu, kuzeydeki iki projenin şirketin ülke çapındaki hedefleri içindeki ölçeğini gösteriyor.
Açıklanan yatırım tutarları farklı kapsamları ifade ediyor: daha geniş kapsamlı elektrik girişimi için 10 milyar dolar, Cevizcan gaz projesi içinse 275 milyon dolar. Büyük ölçekli öneri, elektriği üreten tesislerin yanı sıra onu taşıyan ve tüketicilere ulaştıran şebekeleri de kapsıyor.
Güneş enerjisi çalışmaları da sürüyor
Azizi Group Üst Yöneticisi Mirveys Azizi, şirketin doğal gaz çıkarma, kömür madenciliği ve elektrik üretimi dahil olmak üzere Afganistan'daki projelerine bağlılığını sürdürdüğünü söyledi. Ayrıca Gazni vilayetinde ve Kabil'deki Nagle ile Barikab bölgelerinde güneş enerjisi projelerinin yapımının başladığını belirtti.
Bu bölgeler, şirketin açıkladığı elektrik faaliyetlerini kuzeydeki gaz ve kömür sahalarının ötesine taşıyor. Güneş panelleri güneş ışığından elektrik üretirken Cevizcan ve Bağlan'daki planlar çıkarılan yakıtlara dayanıyor. Teknolojiler farklı ekipmanlar ve işletme düzenleri gerektiriyor; bu nedenle her projenin türü ve konumu, tüketicilere nasıl enerji sağlayabileceği açısından önem taşıyor.
İmza töreninden önce Baradar, Azizi ve heyetiyle sürmekte olan ve hazırlık aşamasındaki projeleri görüştü. Baradar, yatırımı ve ekonomik projelerin başlatılmasını ekonomik kalkınmayı destekleyip işsizliği azaltabilecek önemli adımlar olarak nitelendirdi.
İstihdam, maden atıkları ve çevresel zarar
Hükümetin istihdam tahmini, projelere elektrik arzının ötesinde ikinci bir amaç yüklüyor. Yaklaşık 5.000 doğrudan ve dolaylı iş, projeler ve bu projelere hizmet veren işletmeler aracılığıyla gelir sağlayacak. Ancak bu sayı, projelerin hayata geçirilmesine bağlı bir tahmin niteliğinde.
Yetkililer, maden atıklarını azaltmak ve çevresel zararı sınırlamak için Azizi Group'a madencilik faaliyetlerinde modern ekipman ve teknoloji kullanma çağrısı yaptı. Maden atıkları, kaynak çıkarılırken kaldırılan ya da geride bırakılan malzemeleri kapsıyor. Kaynakların nasıl çıkarıldığı, hem kullanılabilir miktarı hem de madenciliğin yol açtığı tahribatı etkiliyor.
Gaz anlaşması, çıkarma faaliyetlerini üretimin kamuyla paylaşılmasına ve devlet payına da bağlıyor. Böylece elektrik, istihdam ve kaynak geliri, yönetimin öngördüğü üç ayrı fayda olarak öne çıkıyor. Bunların sağlanması, madencilik ve enerji üretimi faaliyetlerinin anlaşma aşamasından işler durumdaki tesislere geçmesine bağlı.
Açıklamalar nasıl gelişti?
Enerji planları bir yılı aşkın bir döneme yayılıyor; geniş kapsamlı bir yatırım önerisiyle başlayıp adı belirlenmiş gaz ve kömür sahalarına ilişkin anlaşmalara uzanıyor. Başlıca gelişmeler şöyle:
- Ağustos 2025: Azizi Energy, ülke genelinde 10.000 megavat hedefiyle elektrik üretimi, iletimi ve dağıtımına 10 milyar dolar yatırım öngören bir mutabakat zaptı imzaladı.
- Kasım 2026'daki imza töreninden önce: Baradar, Mirveys Azizi ve heyetiyle devam eden ve planlanan projeleri görüştü.
- 4 Kasım 2026: Bakanlık, Devlet Şirketleri Genel Müdürlüğü ve Azizi Group, Kabil'de 30 yıllık anlaşmaları imzaladı.
- Kasım ayındaki açıklamada: Azizi, Gazni'de ve Kabil'in Nagle ile Barikab bölgelerinde güneş enerjisi tesislerinin inşasının sürdüğünü söyledi.
Son anlaşmalar, kuzeydeki enerji projelerinin geliştirilmesi için yönetime ve Azizi Group'a belirli kaynak sahaları sunuyor. Tüketiciler ve iş arayanlar açısından bir sonraki somut aşamalar inşaat, işe alım ve üretim tesislerinin elektrik şebekesine bağlanması olacak.
Öne Çıkanlar
- Azizi Group, Cevizcan'da gaz çıkarılması, Bağlan'da kömür madenciliği ve elektrik üretimi için 30 yıllık anlaşmalar imzaladı.
- Her bir projenin yaklaşık 1.000 megavat üretmesi, toplam planlanan kapasitenin ise 2.000 megavata ulaşması öngörülüyor.
- Bakan Hidayetullah Bedri, Cengel-i Kalan gaz projesi için 275 milyon dolarlık yatırım planlandığını açıkladı.
- Bedri'ye göre yönetim, çıkarılan gazın yüzde 75'ini ve ayrıca yüzde 15 oranında devlet payını alacak.
- Yetkililer, iki projenin toplamda yaklaşık 5.000 doğrudan ve dolaylı istihdam sağlayacağını öngördü.
- Kömür sözleşmesinin değeri, inşaat takvimi ve elektrik üretiminin başlayacağı tarihler açıklanmadı.
- Azizi, Gazni'de ve Kabil'in iki bölgesinde güneş enerjisi projelerinin inşasının sürdüğünü de bildirdi.






