Sri Lanka’nın NSO’su 2026’nın Son Çeyreği İçin Elektrik Tarifesi Artış Talebini Geri Çekti

8 dakikalık okuma
Sri Lanka's NSO Withdraws Electricity Tariff Increase Request for Final Quarter of 2026

Rezervuar Seviyelerindeki Artış Tarife Hesabını Değiştirdi

Sri Lanka Ulusal Sistem Operatörü (NSO), rezervuarlardaki su miktarının artması ve yağışların mevsim normallerinin üzerinde olacağı tahminleri nedeniyle fiyat artışına gerek kalmadığını belirterek Ekim-Aralık 2026 dönemi için talep ettiği yüzde 2,88’lik elektrik tarifesi artışından vazgeçti. Talep, yaklaşık 4,4 milyar rupilik gelir açığı beklentisine dayanıyordu.

İçindekiler
  1. Rezervuar Seviyelerindeki Artış Tarife Hesabını Değiştirdi
  2. Öneri Kamuoyu İstişaresine Nasıl Taşındı?
  3. Su Miktarının Artması Elektrik Maliyetlerini Neden Düşürebilir?
  4. Maliyet Tahmini Zaten Düşmüştü
  5. PUCSL İlk İncelemesinde Neleri Değiştirdi?
  6. Kömür Maliyetlerinin Hesabı Hâlâ Titizlik Gerektiriyor
  7. Batarya Planları Maliyetlere İlişkin Yeni Bir Soru Doğuruyor
  8. Nihai Kararı Kim Veriyor?
  9. Değişiklik Müşteriler İçin Ne Anlama Geliyor?
  10. Öne Çıkanlar

Değişiklik, 5 Kasım’da düzenlenen paydaş istişaresinde gündeme geldi ve ardından yayımlanan NSO açıklamasıyla doğrulandı. Üç aylık dönem için nihai kararı, elektrik tarifelerini belirleyen Sri Lanka Kamu Hizmetleri Komisyonu (PUCSL) verecek.

Düzenleyici kurum, ilk değerlendirmesinde önerilen artışı zaten yüzde 1,46’ya indirmişti. NSO’nun talebini geri çekmesiyle daha ileri bir adım atılmış oldu: Kurum, su mevcudiyeti ve elektrik üretimine ilişkin güncellenmiş beklentileri doğrultusunda mevcut tarifelerin yeterli olduğunu bildirdi.

Haneler ve işletmeler açısından şimdilik öne çıkan gelişme, önerilen artışın geri çekilmesi. Resmî tarife kararını ise PUCSL verecek. İletişim Direktörü Jayanath Herath, istişare öncesinde yaptığı açıklamada komisyonun kararını altı gün içinde duyurmasının beklendiğini söylemişti.

Öneri Kamuoyu İstişaresine Nasıl Taşındı?

PUCSL’nin resmî istişare duyurusunda, NSO’nun Toptan Tedarik Maliyeti teklifini 7 Ekim 2026’da sunduğu belirtiliyor. Bu teklif, elektriği müşterilere ulaştıran dağıtım sistemine enerji sağlama maliyetini hesaplıyor.

Duyuruda çalışma, 2026’nın dördüncü çeyreğine yönelik tarife incelemesi olarak tanımlanıyor ve paydaşların yazılı görüşlerini iletmesi için son tarih 5 Kasım olarak belirleniyor. Görüşler e-posta, faks veya posta yoluyla sunulabiliyordu. Sözlü istişare oturumlarının ayrıntılarının daha sonra açıklanacağı bildirildi.

Reklam

Sözlü istişare, 5 Kasım Perşembe günü Kolombo’daki Bandaranaike Uluslararası Konferans Salonu’nda yapıldı; oturumun saat 09.00’da başlaması planlandı. İlk açıklamalardan birinde istişarenin 4 Kasım Çarşamba günü yapılacağı belirtilmişti. Ancak tarihli istişare haberlerinde toplantı günü 5 Kasım, PUCSL’nin önceki artış talebini açıkladığı gün ise 4 Kasım olarak verildi.

Süreç, NSO tutumunu değiştirdiğinde incelemenin zaten başlamış olduğunu gösteriyor:

  • 4 Eylül 2026: NSO, sonraki tahmin karşılaştırmasında kullanılan ilk maliyet bildirimini sundu.
  • 7 Ekim 2026: NSO, PUCSL’nin resmî duyurusunda belirtilen güncellenmiş Toptan Tedarik Maliyeti teklifini sundu.
  • 4 Kasım 2026: PUCSL, yüzde 2,88’lik tarife artışına yönelik önceki talebi açıkladı.
  • 5 Kasım 2026: Yazılı görüş bildirme süresi sona erdi ve sözlü istişare yapıldı; NSO da artık artış talep etmediğini duyurdu.

Su Miktarının Artması Elektrik Maliyetlerini Neden Düşürebilir?

NSO, karar değişikliğini ana rezervuarlarda depolanan su miktarının artmasına ve çeyrek boyunca yağışların mevsim normallerinin üzerinde olacağı tahminlerine bağladı. Daha fazla su, hidroelektrik santrallerinin daha çok elektrik üretmesini sağlayarak daha pahalı termik üretime duyulan ihtiyacı azaltabilir.

Hidroelektrik santralleri türbinleri döndürmek için akan suyu kullanır. Termik santraller ise kömür, dizel veya fuel oil gibi yakıtlarla elektrik üretir. Rezervuarlar daha fazla üretim sağlayabildiğinde, talebe ve farklı santrallerin işletilme biçimine bağlı olarak sistem yakıt alımlarını azaltabilir.

NSO’nun tahminine göre büyük hidroelektrik santrallerin üretimi 1.551 gigavatsaat olacak ve bu miktar çeyrek boyunca beklenen toplam elektrik üretiminin yüzde 32,34’ünü oluşturacaktı. Gigavatsaat, belirli bir süre içinde üretilen veya tüketilen elektriği ölçmek için kullanılan birimdir. Diğer yenilenebilir kaynakların yüzde 28,81, kömürün ise yüzde 25,68 paya sahip olması bekleniyordu.

Büyük hidroelektrik santraller ile diğer yenilenebilir kaynaklar, tahmin edilen toplam üretimin yüzde 61,15’ini oluşturuyordu. Planlanan bu pay, yağış ve rezervuarlardaki su miktarındaki değişikliklerin tarife hesabında neden bu kadar etkili olduğunu açıklıyor.

NSO, El Niño koşullarına ilişkin yağış tahminlerine atıfta bulundu. Planlama tahmininde Meteoroloji Dairesinin hidroelektrik havzalarına yönelik mevsimsel görünümü kullanıldı. Bu havzalar, yağmur sularının nehirleri ve rezervuarları beslediği alanlardır. PUCSL ise hidroelektrik üretimine ilişkin varsayımların fiilî üretim ve su girişleriyle karşılaştırılarak kontrol edilmesi gerektiğini belirtti.

Reklam

Maliyet Tahmini Zaten Düşmüştü

NSO’nun güncellenmiş toptan tedarik maliyeti tahmini 125,94 milyar rupi oldu. Bu tutar, kurumun eylül ayında sunduğu 134,16 milyar rupilik tahminden 8,22 milyar rupi daha düşük. Azalış, önceki tahminin yaklaşık yüzde 6,1’ine karşılık geliyor.

Değişikliğin büyük bölümü, tahmin edilen üretim enerjisi maliyetlerinden kaynaklandı. Bu maliyetler 105,58 milyar rupiden 98,31 milyar rupiye geriledi. Söz konusu tutarlar, santralleri çalıştırmak için gereken yakıt dâhil, elektrik üretimine ilişkin maliyetleri kapsıyor.

Tahmin edilen üretim kapasitesi maliyetleri de 19,94 milyar rupiden 18,98 milyar rupiye düştü. Kapasite ödemeleri genellikle üretim ekipmanının kullanıma hazır tutulmasını karşılar; yalnızca üretilen her birim elektrik için yapılan ödemelerden ibaret değildir.

Ayrıntılı tarife hesabında talep edilen ilk artış yüzde 2,88 olarak yer aldı; başka bir yayımlanmış haberde ise önceki talep yüzde 2,46 olarak da aktarıldı. İlk gelir açığı hesabında ve artışın daha sonra yüzde 1,46’ya düşürülmesinde esas alınan oran yüzde 2,88’di.

PUCSL İlk İncelemesinde Neleri Değiştirdi?

PUCSL, ilk hesaplamasında 4,44 milyar rupilik üç aylık gelir açığı belirledi. Bu, ilk talepte yaklaşık 4,4 milyar rupi olarak aktarılan tutarın daha kesin karşılığıydı. Komisyonun ilk değerlendirmesinde açık 2,25 milyar rupiye indirildi. Bu, 2,19 milyar rupilik, yani yaklaşık yüzde 49’luk bir azalış anlamına geliyor.

Komisyon, Electricity Generation Lanka’nın üretim kapasitesi maliyetlerinden 669 milyon rupiyi çıkardı. Artışın, elektrik üreticilerinden enerji alımını düzenleyen Elektrik Satın Alma Anlaşmaları çerçevesi dışında ortaya çıktığını belirtti.

PUCSL ayrıca Electricity Distribution Lanka’nın Elektrik Tedarik Güvenilirliğini İyileştirme Projesi’yle bağlantılı kredi geri ödemeleri için bildirdiği 1,07 milyar rupiyi de hesaba katmadı. Komisyonun açıkladığı gerekçe, harcamanın yapımı henüz devam eden sermaye yatırımlarıyla ilgili olmasıydı.

İncelemede açıklanan uygulamaya göre bu tür harcamalar, varlıklar tamamlanıp aktifleştirildikten sonra tarifeler yoluyla geri alınabilir. Aktifleştirme, tamamlanmış altyapının şirket hesaplarında varlık olarak kaydedilmesi anlamına geliyor. Bu uygulama, altyapı harcamalarının elektrik faturalarına ne zaman yansıtılabileceğini belirliyor.

Reklam

İlk değerlendirmedeki rakamlarda toplam elektrik tedarik maliyeti 156,66 milyar rupi, mevcut tarifelerden elde edilen gelir ise 154,03 milyar rupi olarak yer aldı. Bu iki toplam arasındaki fark 2,63 milyar rupi olsa da belirtilen tarife hesabında 2,25 milyar rupi kullanıldı. Değerlendirmenin yayımlanan açıklamasında bu rakamlar arasındaki farkın nasıl uzlaştırıldığı belirtilmedi.

Kömür Maliyetlerinin Hesabı Hâlâ Titizlik Gerektiriyor

PUCSL’nin değerlendirmesinde, 2026’nın ikinci çeyreğinde standartların altındaki kömürün kullanılmasından kaynaklanan ek maliyetler için NSO’nunkinden farklı bir tahmin yer aldı. NSO tutarı 2,86 milyar rupi olarak hesaplarken düzenleyici kurum 4,38 milyar rupi olarak belirledi. Aradaki fark 1,52 milyar rupi.

Dördüncü çeyrek tahmininde kömür fiyatlarının da yükselmesi bekleniyordu. Öngörülen fiyat ekimde kilogram başına 61,42 rupiden aralıkta 67,44 rupiye çıkıyordu; bu yaklaşık yüzde 9,8’lik bir artış. Dizelin litre başına 382 rupi, fuel oil’in ise litre başına 210 rupi olması tahmin ediliyordu.

Bu rakamlar, artış talebinin geri çekilmesinin beklenen üretim dağılımına neden büyük ölçüde bağlı olduğunu gösteriyor. Hidroelektrik üretimin artması yakıt harcamalarını azaltabilir; kömür veya petrolle üretilen elektriğin maliyeti ise kalan tedarik giderlerini etkilemeyi sürdürüyor.

PUCSL, tahminlerde kullanılan yakıt fiyatlarının yanı sıra hidroelektrik üretim tahmininin yeterliliğini de daha ayrıntılı incelenmesi gereken konular arasında saydı. Kurumun nihai değerlendirmesinde, bu varsayımların şirketlerin geri almasına izin verilen maliyetlerle birlikte ele alınması gerekiyor.

Batarya Planları Maliyetlere İlişkin Yeni Bir Soru Doğuruyor

NSO’nun tahmininde çeyrek boyunca 160 megavatlık batarya enerji depolama kapasitesinin sisteme bağlanması ve kapasite maliyetleri için 703 milyon rupi ayrılması yer aldı. Bataryalar, bir zamanda üretilen elektriği depolayıp daha sonra verebilir; bu da talebin yüksek olduğu saatlerde pahalı santrallere duyulan ihtiyacı azaltabilir.

Teklifte bataryaların aylık olarak ne kadar elektrik alacağına veya sisteme ne kadar elektrik vereceğine ilişkin tahminler yer almadı. Bu işletme verileri önem taşıyor; çünkü mali fayda bataryaların ne zaman şarj edildiğine, hangi elektriği kullandığına ve hangi üretim kaynağının yerini aldığına bağlı.

160 megavatlık kapasite, bataryaların belirli bir anda ne kadar güç sağlayabileceğini gösteriyor; bu gücü ne kadar süreyle sürdürebileceklerini belirtmiyor. PUCSL, batarya depolamasının maliyet açısından verimli kullanımını daha ayrıntılı inceleyeceğini bildirdi.

Reklam

Nihai Kararı Kim Veriyor?

PUCSL’nin resmî duyurusunda incelemenin, değişiklikleriyle birlikte 2024 tarihli 36 sayılı Sri Lanka Elektrik Yasası’nın 29(2) ve 29(3) bölümleri kapsamında yürütüldüğü belirtiliyor. Duyuruda, paydaşlarla istişarenin dayanağı olarak yasanın 29(10) bölümü ile 2002 tarihli 35 sayılı Sri Lanka Kamu Hizmetleri Komisyonu Yasası’nın 17(b) bölümü gösteriliyor.

İşletme ve maliyet tahminlerini NSO sunuyor. PUCSL ise bunları inceliyor, paydaşların görüşlerini değerlendiriyor ve tarifeyi belirliyor. Bu görev ayrımı, işletmecinin talebini geri çekmesinin ardından neden ayrıca düzenleyici bir karar gerektiğini açıklıyor.

İstişare, tüketicilere ve diğer ilgililere hem önerilen tarifeler hem de bunların dayandığı maliyet tahminleri hakkında görüş bildirme fırsatı sundu. Sürecin sonunda düzenleyicinin değerlendirmesine NSO’nun güncellenmiş tutumunun yanı sıra komisyonun daha önce yaptığı düzeltmeler de eklendi.

Değişiklik Müşteriler İçin Ne Anlama Geliyor?

Haneler ve işletmeler, sistem işletmecisinin artışa gerek olmadığını söylediği bir tarife incelemesiyle karşı karşıya. Düzenleyicinin daha önce açıkladığı yüzde 1,46’lık oran ilk değerlendirme niteliğindeydi; uygulanacak tarifeleri nihai duyuru belirleyecek.

Yayımlanan oranlar, inceleme kapsamındaki önerilen tarife değişikliğini gösteriyor. Artış talebinin geri çekilmesine ilişkin açıklamada müşteri kategorilerine göre güncellenmiş ücret tarifesi bulunmadığından, belirli bir hane veya işletmenin faturasındaki kesin değişikliği hesaplamak mümkün değil.

Temel değişiklik açık: NSO, rezervuarlardaki su ve yağış beklentilerinin çeyrek dönemi tarife artışı olmadan yönetmesine imkân vereceğini öngörerek daha fazla gelir için tarife artışı talep etmekten vazgeçti. PUCSL, bu beklentileri yakıt maliyetleri, şirket giderleri ve kamuoyu görüşleriyle birlikte inceleyip tarifeye ilişkin kararı verecek.

Öne Çıkanlar

  • NSO, Ekim-Aralık 2026 dönemi için talep ettiği yüzde 2,88’lik elektrik tarifesi artışından vazgeçti.
  • İşletmeci, rezervuarlardaki su miktarının artmasını ve yağışların mevsim normallerinin üzerinde olacağı tahminlerini gerekçe gösterdi.
  • PUCSL, ilk incelemesinde önerilen artışı daha önce yüzde 1,46’ya indirmişti.
  • Güncellenen toptan tedarik maliyeti tahmini 8,22 milyar rupi düşerek 125,94 milyar rupiye geriledi.
  • Büyük hidroelektrik santraller ve diğer yenilenebilir kaynaklar, tahmin edilen üretimin toplam yüzde 61,15’ini oluşturdu.
  • Kamuoyu istişaresi 5 Kasım’da yapıldı. Nihai tarife kararından PUCSL sorumlu.
Bu haberi paylaş

Bunlar da ilginizi çekebilir