Fonda milyarlar var, sahada kiralar ödenemiyor
Nepal Başbakanlık Ofisi, Kartik 13 itibarıyla afet yardım fonunda 18,31 milyar rupi toplandığını, ancak bu fondan Ulusal Afet Riskini Azaltma ve Yönetme Kurumuna yalnızca 1 milyar rupi aktarıldığını açıkladı. Bhotekoshi ve Trishuli’deki seller nedeniyle yerinden edilen aileler, vaat edilen aylık 15 bin rupilik barınma ödemesini hâlâ bekliyordu.
İçindekiler
- Fonda milyarlar var, sahada kiralar ödenemiyor
- Farklı para tutarları ne anlama geliyor?
- Aileler yardım beklerken kiralık odalarda kalıyor
- Barınma ödemesinin işleyişi
- Kayıt işlemleri ödemelerin önünü tıkıyor
- Acil nakit yardımı bazı hanelere ulaştı
- Kurtarma masrafları ve boş geçici barınaklar
- Parlamento harcamaların izlenebilir biçimde kaydedilmesini istiyor
- Toparlanmanın maliyeti acil yardımın çok ötesinde
- Fon neleri karşılayabilir, sırada ne var?
- Öne Çıkanlar
Kurum, etkilenen 15 yerel yönetime ve güvenlik birimlerine 370 milyon rupi aktardığını bildirdi. Kurum sözcüsü Ram Bahadur KC, barınma yardımının ödenmesinin önündeki başlıca engelin etkilenen ailelerin kayıt ve doğrulama işlemlerinin tamamlanmamış olması olduğunu, bunu yerel yönetimlerin resmî para taleplerinin eksikliğinin izlediğini söyledi.
Sonuçta yardım çalışmaları iki ayrı hızda ilerliyor: Merkezde milyarlarca rupi tutulurken aileler oda bulmaya, ev sahiplerine kira ödemeye ve işlerini yeniden başlatmaya çalışıyor. Parlamentodaki incelemelerde şimdi her belediye ve mahalleye ne kadar para ulaştığı ve bu paranın ne için harcandığı üzerinde duruluyor.
Sel değerlendirmesinde afet tarihi 26 Ağustos 2026 olarak belirtiliyor. Bakanlar Kurulunun Bhadra 25’te aldığı kararla, yerinden edilen ailelere altı aya kadar aylık kira yardımı sözü verildi. Sellerden yaklaşık iki ay sonra görüşülen kişiler için ödemeler hâlâ yapılmamıştı.
Farklı para tutarları ne anlama geliyor?
Başbakanlık Ofisi, 1 milyar rupilik transferi Bhadra 16’da kayda geçirdi. Toplanan 18,31 milyar rupiden bu tutar çıkarıldığında, aynı hesapta başka bir aktarım kaydı bulunmayan 17,31 milyar rupi kalıyor. Kurumun daha sonra aktardığı 370 milyon rupi, tahsis edilen 1 milyar rupinin yüzde 37’sine karşılık geliyor.
Diğer resmî açıklamalarda kapsamı farklı bakiyelerden söz ediliyor. Başbakanlık Ofisi Sekreteri Narayan Prasad Sharma Duwadi, bir parlamento komisyonuna Başbakanın Doğal Afet Yardım Fonu ile Başbakanlık Yardım Fonunda toplam 18.280.532.593 rupi bulunduğunu söyledi. Ulusal Planlama Komisyonu Başkan Yardımcısı Gunakar Bhatta da yaklaşık 18,28 milyar rupilik bir bakiyeden söz etti.
KC, afet kurumu bünyesinde ek 1 milyar rupi alınmadan önce de 7 milyar rupi bulunduğunu söyledi. Başbakanlık Ofisinden bir yetkili ise selden önce afet yardım fonunda 2,17 milyar rupi bulunduğunu belirtti. Dolayısıyla her iki kurumun da son bağışların ötesinde kaynakları vardı.
Maliye Bakanı Swarnim Wagle, afetin ardından sekiz gün içinde 10 milyar rupi toplandığını söyledi. En büyük bağışçı olarak, Nvidia’nın kurucusu ve üst yöneticisi Jensen Huang gösterildi; Huang 10 milyon dolar bağışladı. Vatandaşlar, kuruluşlar ve uluslararası bağışçılar da katkıda bulundu.
Fonun işletme komitesi, yeni tahsislerin kurumdan gelecek taleplere bağlı olduğunu belirtiyor. Kurum adına konuşan KC, ihtiyaç duyulması hâlinde ek kaynak sözü verildiğini söyledi.
"İhtiyaç duyulur duyulmaz ek kaynakların aktarılacağı konusunda güvence aldık," dedi KC.
Aileler yardım beklerken kiralık odalarda kalıyor
Bidur Belediyesi 4. Mahallesi’nden 50 yaşındaki Meera Nagarkoti, dört kişilik ailesi için ilçe idare binası yakınında ayda 2.500 rupiye bir oda kiralamıştı. Eşi üç aydır sol kolunu ve bacağını hareket ettiremiyordu. Nagarkoti, kirasını ödemekte, tedavi masraflarını karşılamakta ve ailesini doyurmakta zorlandığını, yardım kaydı yaptırmak için mahalle ofisine tekrar tekrar gittiğini anlattı.
Yine 4. Mahalle’den 61 yaşındaki Manoj Lama, hükümetin aylık ödeme yapacağını duyduktan sonra bir oda kiralamadan önce yaklaşık 27 ya da 28 gün geçici barınma merkezinde kaldı. Bu yardımdan hiç ödeme almadığını ve iş bulabildiği günlerde 700 ila 800 rupi kazandığı gündelik işlerde çalışmaya başladığını söyledi. Kirası hâlâ ödenmemişti.
Bidur’un 1. Mahallesi’nde Januka Mijar hem kiraladığı odayı hem de madal davulu sattığı dükkânın bulunduğu binayı kaybetti. Mijar, mutfak gereçleri ve gıda yardımı aldığını, ancak hükümetten başka bir destek görmediğini söyledi. Dükkânı yeniden açmak için sağlanacak para, barınma yeriyle birlikte kaybettiği gelirini de yeniden kazanmasına yardımcı olabilir.
Bu sakinler için gecikme aynı anda birkaç temel ihtiyacı etkiliyor. Kira ödemek gıda ve ilaç alımıyla rekabet ederken, dükkânın ya da iş aletlerinin kaybı yardım olmadan geçinmeye yetecek kadar kazanmayı zorlaştırıyor.
Barınma ödemesinin işleyişi
Bakanlar Kurulunun Bhadra 25 tarihli kararı, en fazla dört kişilik ailelere ayda 15 bin rupi, her ek aile üyesi için de 2 bin rupi verilmesini öngörüyor. Aileler geçici barınma yeri ayarlarken yardımın altı aya kadar sürmesi planlanıyor.
Buna göre yardım kapsamındaki dört kişilik bir aile, altı ayda toplam 90 bin rupiye kadar ödeme alabilir. Altı kişilik bir aile ayda 19 bin, aynı dönemde toplam 114 bin rupiye kadar yardım alabilir. Bu hesaplar, birkaç ödemenin yapılmamasının hane bütçesinde neden ciddi bir açık yaratabileceğini gösteriyor.
KC, ödemelerin sel tarihinden itibaren hesaplanacağını ve yerel yönetimler hak sahiplerini doğrulayıp bilgilerini Yeniden İnşa Yönetim Bilgi Sistemine, yani RMIS’e girdikten sonra doğrudan banka hesaplarına yatırılacağını söyledi. Bu çevrimiçi kayıt sistemi, afetten etkilenen haneleri kaydetmek ve yardımları işleme almak için kullanılıyor.
Kuruma göre 2081 tarihli Geçici Konut Yapım Hibesi Standartları, etkilenen ailelerin altı ay içinde geçici ya da ara nitelikte barınma yeri inşa etmesini şart koşuyor. Kira yardımı bu dönemi karşılamayı amaçlıyor. Yetkililer, yardıma hak kazanan tüm ailelere ödemelerin ne zaman tamamlanacağına ilişkin kesin bir tarih vermedi.
Kayıt işlemleri ödemelerin önünü tıkıyor
Yerel yönetimlerin para talep etmeden önce etkilenen haneleri belirlemesi, belgelerini incelemesi, hak sahipliğini doğrulaması ve bilgileri RMIS’e girmesi gerekiyor. Bidur Belediye Başkan Yardımcısı Prabha Bogati, federal hükümetin gerekli form ve prosedürleri ancak yakın zamanda gönderdiğini, bunun da yerel çalışmaları geciktirdiğini söyledi.
Bidur’un ön verilerine göre 1.786 ev tamamen yıkıldı, 2.657 arazi parseli zarar gördü. Belediye ilk tahsis için 30 milyon rupi talep etme kararı aldı, ancak Bogati paranın belediyenin banka hesabına henüz ulaşmadığını belirtti.
1. Mahalle Sekreteri Bishnu Gajurel, evi tamamen yıkılan 450’den fazla haneyle tek bilgisayar ve iki personelin ilgilendiği bir ofisi anlattı. Personel, olağan kamu hizmetlerini sürdürürken vatandaşlık belgelerini, arazi kayıtlarını, sigorta evraklarını ve tavsiye yazılarını incelemek, parmak izi almak ve bilgileri çevrimiçi sisteme girmek zorunda.
Bogati, tamamlanan kayıtların belediye ve ilçe işlemlerinden geçirilerek izleyen pazartesi ya da salı gününe kadar gönderilmesini hedeflediklerini söyledi. Gajurel ise selden ağır etkilenen bir mahallede doğrulama işlemlerinin 15 ila 20 günü aşabileceğini belirtti. Ofislerin ve kayıtların selde zarar görmesi, başka yerlere taşınan sakinler ile kiracılar ve topraksız haneler hakkındaki bilgilerin eksik olması işi güçleştirdi.
Kurum, yerel personele RMIS kullanımı konusunda eğitim vermek üzere Rasuwa, Nuwakot ve Dhading’e ekipler gönderdi. KC, hane büyüklüğünü doğrulamada da güçlük yaşandığını söyledi. Uygulamada, her bir ödemeye onay vermek için gerekli kayıtlar yerelde tamamlanmamışken merkezde para hazır bekleyebiliyor.
Acil nakit yardımı bazı hanelere ulaştı
Başbakanlık Ofisi, Asoj 28’e kadar Rasuwa, Nuwakot ve Dhading’deki 4.108 haneye Dünya Gıda Programı tarafından finanse edilen yardımla 45’er bin rupi verildiğini açıkladı. Bu, söz konusu hanelere toplam 184,86 milyon rupi aktarılması anlamına geliyor.
Diğer acil yardımlar arasında Kızılhaçın Bidur’un 5. Mahallesi’nde aile başına verdiği 15 bin rupi, Plan International’ın 1. ve 7. mahallelerde verdiği 15 bin rupi ve Dünya Gıda Programının 5. Mahalle’de sağladığı 45 bin rupi yer aldı. Bogati, hükümet kaynaklarının gecikmesi nedeniyle belediyenin ortak kuruluşlara nakit yardım sağlama yetkisi verdiğini söyledi.
Acil ödemelerle vaat edilen aylık kira yardımı ayrı destek türleri olarak yürütülüyor. KC, ortak kuruluşlar aracılığıyla daha önce sağlanan yardımların hükümet hibeleriyle mahsuplaştırılacağını söyledi. Aileler açısından pratik sorun, bu önceki ödemelerin konut programı kapsamında hâlâ ödenmesi gereken tutarı nasıl etkileyeceği.
Hükümet, nakit yardım sağlayan kalkınma ortaklarının 2081 tarihli Afete Duyarlı Sosyal Koruma ve Yardım Dağıtımı Standartlarına uymasını istedi. Ödeme kayıtları önem taşıyor; çünkü bir hane, aylık barınma yardımını beklerken acil nakit yardımı almış olabilir.
Kurtarma masrafları ve boş geçici barınaklar
Kurum, 11 geçici barınma merkezinde 425 kişinin kaldığını bildirdi: Nuwakot’ta 67, Rasuwa’da 229 ve Dhading’de 129 kişi. Merkezleri yerel yönetimler ve sivil toplum kuruluşları işletiyor ve masraflarını karşılıyor.
Uluslararası sivil toplum kuruluşlarının finansmanıyla Dashain öncesinde Bidur’da 50 geçici konut daha tamamlandı. Kentsel Gelişim ve Bina İnşaatı Dairesi arazi ve projeleri sağladı. Daire yetkilileri, bazı ailelerin konumu elverişsiz bulduğunu belirterek o tarihe kadar yerinden edilen hiçbir ailenin bu konutlara taşınmadığını söyledi.
Helikopterlerle yürütülen arama kurtarma çalışmalarının maliyetinin 260 milyon rupi olduğu tahmin ediliyor. Özel işletmeler 2.794 uçuş için toplam 130 milyon rupilik fatura sundu. Nepal Ordusu 2.068 uçuş daha gerçekleştirdi; faturası henüz beklenirken masrafları geçici olarak 130 milyon rupi olarak hesaplandı.
Kurum, 1.457 kişinin hayatını kaybettiğini, 5.285 kişinin kayıp olduğunu bildirdi. Acil barınma ve kurtarma masraflarının yanı sıra yetkililer, kayıp kişilerin belirlenmesi ve ailelerine destek sağlanması ile kayıpların yol açtığı idari sonuçlarla da ilgilenmek zorunda kaldı.
Parlamento harcamaların izlenebilir biçimde kaydedilmesini istiyor
Bhotekoshi ve Kaligandaki koridorlarındaki afetleri inceleyen özel parlamento komisyonu; alınan fonların, bağış kaynaklarının, tahsislerin ve harcamaların, ayrıca her belediye ve mahalleye ulaşan tutarların yayımlanmasını istedi. Komisyon Başkanı Krishna Prasad Paudel, yerelde sağlanan yardım ve tazminatın ayrıntılarını da talep etti.
Maliye Bakanı Ghanshyam Upadhyaya komisyona, afet kurumu aracılığıyla etkilenen yerel yönetimlere 242 milyon rupi ulaştığını söyledi. KC’nin açıkladığı 370 milyon rupilik tutar ise daha geniş bir alıcı grubunu, yani yerel yönetimlerle güvenlik birimlerini kapsıyordu.
Upadhyaya, güvenlik kurumlarına 2,54 milyar rupi sağlanmasının onaylandığını da belirtti: Nepal Polisine 970 milyon, Silahlı Polis Gücüne 660 milyon ve Nepal Ordusuna 910 milyon rupi. Polis, silahlı polis, ordu ve cezaevleri için 260,535 milyon rupi aktarıldığını söyledi. Finansman onayı, harcanmasına izin verilen tutarı belirler; aktarım ise paranın daha sonra gönderilmesidir.
Başbakanlık Ofisi, komisyon için bağış kaynaklarına ilişkin ayrıntıları elektronik tablolarından çıkaracağını söyledi. Bu kayıtların yerel harcamalarla birlikte yayımlanması, sakinlerin bir bağışın merkezden tahsise, belediyenin hesabına ve ardından bir haneye kadar izlediği yolu takip etmesini sağlayabilir.
Nepali Kongresi muhalefet lideri Bhishma Raj Angdembe, toplanan paraya rağmen hükümeti selzedeleri ihmal etmekle suçladı. Meclis Başkanıyla görüştükten sonra yardımın nereye gittiğini sorguladı ve parlamentonun kısa süre içinde toplanması çağrısında bulundu.
Toparlanmanın maliyeti acil yardımın çok ötesinde
Ulusal Planlama Komisyonunun ön değerlendirmesinde, 26 Ağustos’taki sellerin özel sektörde yol açtığı kayıp 79,17 milyar rupi olarak tahmin edildi. Değerlendirmede hane kayıpları yaklaşık 69 milyar, işletme kayıpları ise 9,69 milyar rupi olarak sıralandı. Elli sekiz saha ekibi, 15 yerel yönetimde dijital anketler yaptı.
Değerlendirme Dhading, Gorkha, Nuwakot ve Rasuwa’da 6.817 aileyi, 32.872 kişiyi ve 499 işletmeyi kapsadı; 2.989 ev tamamen yıkılmıştı. Bakanlar Kurulunun yardım kararı ise Rasuwa, Nuwakot, Dhading, Gorkha ve Chitwan’da zarar gören toplam 7.570 özel konutu kapsayan daha geniş bir sayıya dayanıyordu.
Konut arazilerindeki kayıp 13,26 milyar, hasar gören veya yıkılan evlerin değeri ise 11,95 milyar rupi olarak hesaplandı. Ayrıca 3.610 aileye ait 507,97 hektar özel arazi zarar gördü; bu zararın değeri 35,44 milyar rupi olarak belirlendi. 2.951 aileyi etkileyen ürün kayıpları 232 milyon rupiyi aşarken, zarar gören araçların değeri 1,24 milyar rupi olarak hesaplandı.
Upadhyaya, parlamento komisyonunda ele alınan daha geniş afet toparlanma çalışması için ön zarar tahmininin 408,29 milyar rupi, yeniden inşa ihtiyacının ise 723,31 milyar rupi olduğunu söyledi. İki başbakanlık fonunda bulunan yaklaşık 18,28 milyar rupi, yeniden inşa tahmininin yaklaşık yüzde 2,5’ine denk geliyor.
Afet Konseyi, 225,7708 milyar rupi değerindeki yeniden inşa projelerini onayladı. Bakanlıklar, Maliye Bakanlığının onayına sunulmak üzere öncelikleri ve satın alma tekliflerini hazırlıyordu. Upadhyaya, yeniden inşanın olağan bütçe ve bakanlık kaynaklarıyla finanse edileceğini, başbakanlık afet fonunun ise acil kurtarma ve yardım çalışmalarını destekleyeceğini söyledi. Hükümet ayrıca etkilenen işletmelere vergi, sigorta, kredi ve faiz alanlarında kolaylık sağlama kararı aldı.
Fon neleri karşılayabilir, sırada ne var?
2063 tarihli Başbakanlık Afet Yardım Fonu İşletme Yönetmeliği; kurtarma çalışmaları, geçici kamplar, gıda, giysi, ilaç, eğitim malzemeleri, tedavi, cenaze yardımı, geçici barınma, rehabilitasyon ve evlerin ya da işte kullanılan aletlerin onarımı için harcamaya izin veriyor. Yönetmelik, afetlere hazırlık çalışmalarını ve afetlerin yol açtığı atık ve kirliliği ele almaya yönelik önlemleri de kapsıyor.
Kurallar, fonun personel maaşları, ödenekler, yan haklar ya da seyahat masrafları için kullanılmasını yasaklıyor. Doğal afetlerle ilgisi olmayan bağışlar, hediyeler, ödüller ve mali yardımlar da yasak kapsamında. İzin verilen kullanım alanları, talepler ve hak sahiplerine ait kayıtlar hazır olduğunda yetkililere acil ihtiyaçları karşılamak için çeşitli yollar sunuyor.
Yetkililerin açıkladığı başlıca adımlar şöyle:
- 26 Ağustos 2026: Bhotekoshi ve Trishuli nehir sisteminde seller meydana geldi.
- Bhadra 16: Başbakanlık afet fonundan afet kurumuna 1 milyar rupi aktarıldı.
- Bhadra 25: Bakanlar Kurulu, yerinden edilen ailelere aylık barınma yardımı yapılmasını onayladı.
- Asoj 28: Başbakanlık Ofisi, 4.108 haneye 45’er bin rupi tutarında acil yardım yapıldığını kaydetti.
- Kartik 13: Başbakanlık Ofisi, afet yardım fonunda 18,31 milyar rupi toplandığını bildirdi.
Yerel kayıtların tamamlanması, resmî finansman taleplerinin yapılması ve ayrıntılı harcama kayıtlarının yayımlanması şu anki öncelikli işler. Yerinden edilen sakinler için bu adımların tamamlanması, bir yardım duyurusunun kira, gıda ve toparlanma için kullanılabilir paraya dönüşeceği zamanı belirliyor.
Öne Çıkanlar
- Başbakanlık Ofisi, 18,31 milyar rupi toplandığını ve afet kurumuna 1 milyar rupi aktarıldığını kayda geçirdi.
- Kurum, yerel yönetimlere ve güvenlik birimlerine 370 milyon rupi aktardığını söylüyor.
- Vaat edilen barınma yardımı, en fazla dört kişilik aileler için ayda 15 bin rupiden başlıyor ve altı aya kadar sürüyor.
- Hane doğrulamasının tamamlanmaması, kayıtların zarar görmesi ve yereldeki personel yetersizliği ödemeleri geciktiriyor.
- Afet yardım kuruluşlarının sağladığı acil nakit bazı ailelere ulaştı, ancak aylık barınma yardımı hâlâ beklemede.
- Parlamento komisyonu, bağış kaynaklarının ve harcamaların belediye ve mahalle düzeyine kadar yayımlanmasını istiyor.






