İşçiler, işlerini yasal yoldan sürdürebilmek için yeni taleplerle karşı karşıya
Tayland’daki Myanmar göçmen işçilerden, yasal olarak çalışabilmek için gereken kimlik belgelerini alırken Myanmar askeri yönetimine gelir vergisi olarak kişi başı yaklaşık 6.000 baht ödemelerinin istendiği öne sürülüyor. İşveren temsilcisi Nilubon Pongpayom, 2 Kasım 2026’da Bangkok’taki Parlamentoda yaptığı açıklamada, Sertifika Kimlik merkezlerinde tahsil edildiğini söylediği ücretlerle ilgili şikâyetini dile getirdi.
İçindekiler
- İşçiler, işlerini yasal yoldan sürdürebilmek için yeni taleplerle karşı karşıya
- Ücretlerin biriktiği iddiası
- İşverenler parayı peşin ödediğini söylüyor
- Yüzde 2 vergi ve yüzde 25 havale şartı
- Kayıt işlemlerinin Tayland denetimine alınması önerisi
- Kişisel veriler de anlaşmazlığın parçası
- Sınırdaki şiddet daha kararlı bir yanıt çağrılarını artırıyor
- Tayland deneyimli çalışanları da elinde tutmaya çalışıyor
- Adil muamele reform talebinin parçası
- Öne Çıkanlar
Nilubon’a göre, White Employers grubunu temsil eden Nilubon’un verdiği bilgiye göre, söz konusu yüzde 2’lik vergi; belge ücretlerine ve randevu alabilmek için talep edilen kayıt dışı ödemelere ekleniyor. Yaklaşık 700.000 işçinin CI belgeleri olarak bilinen Kimlik Sertifikalarına ihtiyaç duyduğunu, bir milyondan fazla kişinin ise süresi dolmak üzere olan pasaport taşıdığını tahmin etti.
People’s Party, merkezlerin Tayland’ın denetimine alınmasını ve Myanmar’ın Tayland’da çalışan işçilerden gelir vergisi tahsil etmesine resmî diplomatik yollardan itiraz edilmesini istedi. Göç politikaları alanında çalışan bir ağ ise daha ileri giderek, merkezlerin geçici olarak kapatılmasını; Tayland’ın sistemlerinde hâlihazırda kayıtlı işçilerin ülkede kalma ve çalışma haklarını korumasını önerdi.
CI belgesi, Tayland’da yasal statü kazanma sürecinde işçinin kimliğini doğrulamaya yardımcı oluyor. Bu belgeye erişim ek ödemelere bağlı olduğunda sorun evrak işlerinin ötesine geçiyor: İşçi yasal olarak işini sürdürmekte zorlanabilir, işveren de çalışanlarını kaybedebilir.
Nilubon’un etkilenen iş gücüne ilişkin tahmini, kaygının boyutunu ortaya koyuyor. Belirttiği iki grup örtüşebileceğinden, sayıları doğrudan toplamak mümkün değil. Her durumda anlaşmazlık, işleri düzenlenmesi veya yenilenmesi gereken belgelere bağlı olan çok sayıda kişiyi ilgilendiriyor.
Ücretlerin biriktiği iddiası
Nilubon, 7-Eleven üzerinden ödenen pasaportla ilgili ücretlerin 310 bahttan 710 bahta, ardından 2.670 bahta yükseldiğini söyledi. Thailand Migration Reform Consortium (TMR) da kamuya açıklanan CI ücretinin 2.670 baht olduğunu belirtirken, bazı işçilerin fiilen 5.000 bahtı aşan maliyetlerle karşılaştığını bildirdi.
White Employers grubu, artışlarla ilgili olarak İstihdam Dairesine başvurdu. Daha sonra bir parlamento güvenlik komitesi, konuyu görüşmek üzere dairenin genel müdürünü ve grubu toplantıya davet etti. Nilubon, görüşmelerde Myanmar makamlarının uyguladığı ek vergilerin, işçilere veya işverenlere açıklama yapılmadan ödeme makbuzlarına eklendiğinin ortaya çıktığını söyledi.
Nilubon’un iddiasına göre Myanmar’lı aracılar, ücretlerini önceden ödemiş ve CI randevularını almış işçilerden ayrıca 1.350 ila 1.500 baht talep etti. Nilubon, kayıt dışı sıra ücretini ödemeyi reddeden işçilerin başvurularına devam edemediğini söyledi.
Merkezlerde talep edildiği belirtilen ek yüzde 2’lik ücret için işçilere TrueMoney üzerinden para göndermeleri, ardından 7-Eleven’da bir ödeme daha yapmaları talimatı verildiğini söyledi. Yaklaşık 6.000 bahtlık talebin hangi döneme ait kazanç üzerinden ve nasıl hesaplandığı açıklanmadı.
Belirtilen tutarlar, sürecin farklı aşamalarındaki farklı iddia edilen maliyetlere işaret ediyor. Kayıt işlemleri için bütçe ayırmaya çalışan bir işçinin belge ücretini, talep edilen vergileri ve diğer ödemeleri ayrı ayrı bilmesi gerekiyor. Nilubon’un şikâyeti, işverenlerin ve işçilerin bu açıklık olmadan ücretlerle karşılaşmasıydı.
İşverenler parayı peşin ödediğini söylüyor
Nilubon, işçilerin masrafları karşılayamaması nedeniyle bazı giderleri Taylandlı işverenlerin peşin ödediğini söyledi. Selden kaynaklanan kayıplarla zaten mücadele eden işletmeleri anlattı ve yeni masrafların iş gücü açığını artırabileceği uyarısında bulundu.
White Employers grubu adına konuşan Nilubon, yasal sistem üzerinden çalışanlarını bünyesinde tutmaya çalışan işletmeler üzerindeki baskıyı şöyle anlattı:
"Her şeyi yasalara uygun yapmaya çalışıyoruz, ancak özellikle işverenler selden zaten etkilenmişken Myanmar askeri yönetiminin dayattığı masraflarla karşılaşıyoruz," dedi Nilubon.
Nilubon, iki tarafın da talepleri karşılayamaması hâlinde işverenlerin çalışanlarını kaybetmekten endişe ettiğini söyledi:
"Biz ödemezsek işçilerin bunu kendi başlarına karşılaması mümkün değil. Sonunda yanımızda kalmayacaklar ve iş gücü açığı daha da büyüyecek," diye ekledi.
Dolayısıyla anlaşmazlık, hane gelirlerini ve işletmelerin faaliyetlerini aynı anda etkiliyor. İşçilerin yasal olarak çalışmayı sürdürebilmek için geçerli belgelere, işletmelerin ise deneyimli çalışanların iş başında kalmasına ihtiyacı var.
Yüzde 2 vergi ve yüzde 25 havale şartı
Chonburi milletvekili ve People’s Party üyesi Sahassawat Kumkong, Myanmar’ın yurt dışında çalışan işçilerden gelirlerinin en az yüzde 25’ini askeri yönetimin denetimindeki bankalar aracılığıyla ülkelerine göndermelerini istediğini ve buna ek olarak yüzde 2 gelir vergisi uyguladığını söyledi. TMR da işçilerden kazançlarının yüzde 25’ini belirlenen kanallardan gönderdiklerini kanıtlamalarının istenmesiyle ilgili kaygılarını dile getirdi.
İki şart farklı amaçlara hizmet ediyor. Yüzde 2’lik talep vergi olarak tanımlanırken, yüzde 25 şartı işçilerin ne kadar parayı ülkelerine göndermesi gerektiği ve hangi kanalları kullanacağıyla ilgili. İşçiler yakınlarını desteklemek için zaten para gönderiyor olabilir; ancak zorunlu havale kuralı, kazançlarını nasıl yönetecekleri konusundaki tercihlerini kısıtlıyor.
Sahassawat, bu koşulların kimlik belgelerine bağlanmasının, insanların Tayland’da yasal olarak çalışmaya devam edip edemeyeceği konusunda Myanmar makamlarına aşırı nüfuz sağladığını savundu. Belgelerini yenileyemeyen bir işçinin resmî istihdam sisteminin dışında kalabileceğini ve bunun o kişiyi çalıştıran Taylandlı işletmeyi de etkileyebileceğini söyledi.
People’s Party’nin gölge dışişleri bakanı Pisan Manawapat, Tayland’ın Myanmar’a resmî bildirimde bulunarak partinin yüzde 2’lik vergiyi uluslararası hukuka ve 2002’de imzalanan ikili çifte vergilendirmeyi önleme anlaşmasına aykırı gördüğünü iletmesini istedi.
Çifte vergilendirmeyi önleme anlaşmaları, iki ülkeyle bağlantılı gelirlerin nasıl vergilendirileceğini ve çakışan vergi taleplerinin nasıl ele alınacağını belirliyor. Partinin tutumu, Tayland’ın gündeme getirmesini istediği hukuki bir itiraz niteliğinde. Herhangi bir işçinin vergi yükümlülüğü hakkında değerlendirme yapılması için ilgili anlaşma hükümlerinin ve vergi koşullarının incelenmesi gerekir.
Kayıt işlemlerinin Tayland denetimine alınması önerisi
TMR, 30 Ekim’de güvenlik kurumlarına ve Çalışma Bakanlığına politika önerileri sundu. Ücretler, vergi koşulları, kişisel veriler ve Taylandlı temsilcilerin merkezlere erişimi hakkındaki şikâyetler soruşturulurken Myanmar tarafından işletilen CI merkezlerinin geçici olarak askıya alınmasını istedi.
Konsorsiyum, Tayland’ın hâlihazırda kayıt altına alınmış veya sistemlerine kaydedilmiş göçmenlerin ülkede kalma ve çalışma haklarını korumasını önerdi. Yetkililer, Tayland’ın belirleyeceği ölçütler doğrultusunda Tayland vatandaşlığı olmayan kişilere verilmiş mevcut kimlik numaralarını, biyometrik kayıtları ve işveren sicillerini kullanabilir.
TMR, geçici kolaylıklar düzenlenirken yetkililerin değerlendirmesi için 1979’da yürürlüğe giren 2522 tarihli Göçmenlik Yasası’nın 17. maddesi ile 2017’de yürürlüğe giren 2560 tarihli Yabancıların Çalışmasının Yönetimine İlişkin Acil Durum Kararnamesi’nin 14. maddesine işaret etti. Öneri, geçiş sürecinde yasal statünün korunması için yeni düzenlenmiş bir CI belgesinin tek koşul olmasını önleyecekti.
Konsorsiyum ayrıca kimlik kontrolleri ve bireysel risk değerlendirmeleri yapılmasını, ilgili Tayland kurumlarının ortak soruşturma yürütmesini, güvenli şikâyet kanalları oluşturulmasını ve şikâyetçilerin korunmasını istedi. Merkezlerin yeniden açılmasından önce ücretlerin şeffaflığı, Tayland denetimi, veri koruması ve gözdağı verilmemesi konusunda açık şartlar belirlenmesini talep etti.
Sahassawat, merkezlere ihtiyaç duyulmaya devam edilmesi hâlinde derhâl reform ve Tayland denetimi getirilmesini, ayrıca ülkenin bu merkezlere hâlâ ihtiyaç duyup duymadığının gözden geçirilmesini önerdi. Çalışma Bakanı’nın ek ücretlere yönelik denetimler başlattığını ve geçici uzatmaları değerlendirdiğini kabul etti; ancak bu adımların temel yapıyı değiştirmediğini savundu.
Kişisel veriler de anlaşmazlığın parçası
TMR, belge işlemleri sırasında toplanan hassas bilgilerin siyasi muhalifleri veya askere alınma yaşındaki kişileri takip etmek için kullanılabileceği kaygısını dile getirdi. Yeterli bir yasal dayanak ve güvence olmadan bu bilgilerin paylaşılmasına kısıtlama getirilmesini istedi.
Konsorsiyum, kimlik doğrulamasının vatandaşlık belgelendirmesinden ayrılmasını talep etti. Öneri, uygulamada Tayland kurumlarının istihdam işlemleri için bir kişinin kim olduğunu belirleyebilmesine, sürecin her aşamasının Myanmar makamlarından yeni bir onaya bağlı olmamasına imkân tanıyacaktı.
Sürece katılmayı düşünen işçiler yalnızca maliyeti göz önünde bulundurmayabilir. TMR, seyahat, belge koşulları ve kişisel ya da ailevi güvenlikle ilgili kaygıların bazı göçmenleri kayıt yaptırmaktan veya statülerini yenilemekten caydırabileceğini belirtti.
People’s Party lideri Natthaphong Ruengpanyawut da göçmen işçilerle ilgili daha kapsamlı bir veri tabanı oluşturulmasını istedi. Bu öneri ve TMR’nin gizlilik kaygıları, birlikte ele alınması gereken iki ihtiyaca işaret ediyor: Tayland’ın istihdamı yönetmek için doğru kayıtlara, işçilerin ise kendilerini veya yakınlarını tehlikeye atabilecek bilgilere karşı korunmaya ihtiyacı var.
Sınırdaki şiddet daha kararlı bir yanıt çağrılarını artırıyor
Sahassawat, CI anlaşmazlığını Myanmar ordusu ve Tayland’ın egemenliğiyle ilgili daha geniş kaygılarla ilişkilendirdi. 1 Kasım’da, Myanmar uçaklarının bir önceki gece Mae Hong Son eyaletindeki Mae Sam Laep yakınlarında, Salween Nehri’nin karşı kıyısında Myanmar tarafına iki bomba attığını söyledi.
Sahassawat’a göre patlamalarda Tayland’daki evler, yerel bir sağlık tesisi ve kamu binaları zarar gördü; bölge sakinleri bölgeden ayrılmak zorunda kaldı. Ayrıca Myanmar askeri yönetiminin, Taylandlı yetkilileri ve işletmeleri Karen Ulusal Birliği’yle (KNU) ticaret yapmamaları konusunda uyardığını ve Myanmar tarafındaki depoları hedef almakla tehdit ettiğini belirtti.
Milletvekili, zararla ilgili açıklama ve sorumluluk talep eden resmî bir diplomatik protestoda bulunulmasını ve CI merkezleriyle iş birliğinin gözden geçirilmesini istedi. Myanmar askeri yönetiminden 31 yetkilinin daha Tayland’daki merkezlerde çalışmasına izin verildiğini de söyledi.
Pisan’ın önerdiği yanıtlar arasında Tayland’ın kademeli diplomasi yaklaşımını gözden geçirmesi ve Myanmar’daki uzun süreli çatışmayı ele alma çabaları kapsamında sınır aşan mühimmat, uyuşturucu ve nehir kirliliği sorunlarıyla ilgilenmesi vardı. Myanmar ordusunu Tayland’ı ve Güneydoğu Asya Uluslar Birliği’nin Beş Maddelik Uzlaşısı’nı hiçe saymakla suçladı.
Son gelişmeler, iş gücüyle ilgili şikâyetlerle sınır gerilimlerinin nasıl kesiştiğini gösteriyor:
- 30 Ekim 2026: TMR, CI merkezlerinin geçici olarak askıya alınmasını ve Tayland denetiminde geçici bir kayıt sistemi oluşturulmasını önerdi.
- 31 Ekim: Sahassawat’a göre Myanmar uçakları Mae Sam Laep’in karşısına iki bomba attı.
- 1 Kasım: Sahassawat, diplomatik adım atılması ve Myanmar askeri yönetimiyle iş birliğinin gözden geçirilmesi çağrısında bulundu.
- 2 Kasım: Nilubon, Parlamentoda vergi ve sıra ücretleri iddialarını dile getirirken People’s Party reform önerilerini sundu.
Tayland deneyimli çalışanları da elinde tutmaya çalışıyor
CI belgeleriyle ilgili baskı, Tayland ile Myanmar’ın yasal istihdamı aksatan başka bir sorunu hafifletmeyi değerlendirdiği bir dönemde yaşanıyor. İki ülke, hükümetler arası işe alım anlaşmaları kapsamında dört yılını tamamlayan Myanmar işçilerinin 30 gün ülkelerinde kalması şartından vazgeçilmesi konusunda ilke olarak anlaştı.
Görüşmeler, 2026’da süre sınırına ulaşacak 45.834 işçiyi ve 2027’de bu sınıra ulaşacak 46.906 işçiyi, toplamda 92.740 kişiyi ilgilendiriyor. Önerilen acil muafiyet, 2026’da çalışma süresini tamamlayan işçileri kapsıyor ve ilgili göçmenlik ve istihdam onaylarının alınmasını gerektiriyor.
Önerilen muafiyet ile CI anlaşmazlığı farklı idari süreçlerle ilgili olsa da ikisi de işverenlerin işini bilen çalışanları elinde tutup tutamayacağını etkiliyor. Zorunlu aranın kaldırılması aksamaları azaltabilir; belge yenilemenin pahalı veya erişilmez olması ise yeni bir kesintiye yol açabilir.
Tayland ayrıca dokuz sınır kampındaki Myanmar’lı mültecilere yasal çalışma imkânı tanıdı. Çalışma çağındaki yaklaşık 42.600 kayıtlı sakin bu politika kapsamında başvuru yapmaya uygundu. Bu uygulama, CI şikâyetlerini çözmek yerine işe giden ayrı bir yol oluşturdu.
Adil muamele reform talebinin parçası
Natthaphong, göçmen işçilerin Tayland ekonomisi için vazgeçilmez olduğunu söyledi ve her milletten işçi için adil ücret, güvenli çalışma koşulları ve sömürüye, zorla çalıştırmaya ve insan ticaretine karşı koruma çağrısında bulundu.
Bu standartları Tayland’ın Ekonomik İşbirliği ve Kalkınma Örgütü’ne (OECD) üyelik hedefiyle ilişkilendirdi. Ayrıca Tayland vatandaşlarına ayrılmış mesleklerin gözden geçirilmesini, Taylandlı işçi ve işverenlerin becerilerini geliştirmesinin desteklenmesini, göçmenlere Tayca eğitimi ve ülkedeki yaşama uyum sağlamalarına yardımcı olacak başka destekler sunulmasını önerdi.
Sahassawat, mevcut kayıt sistemini zor, yavaş ve pahalı olarak nitelendirdi. Gizli ücretlerin yolsuzluğu teşvik ettiğini ve resmî kayıttan caydırdığını, bunun da Tayland’ın belirli sektörlerde kaç göçmenin çalıştığına ilişkin güvenilir bilgiye sahip olmasını engellediğini savundu.
Natthaphong ayrıca Bangkok’taki Ratchadamnoen Nok Yolu üzerinde bulunan Birleşmiş Milletler Ofisi önünde bir göçmen işçi protestosunun liderine saldırılmasını kınadı. Protestocularla anlaşmazlığın, hukukla yönetilen bir demokraside fiziksel şiddeti asla haklı çıkaramayacağını söyledi.
Politika açısından acil mesele, iddia edilen tahsilatların nasıl soruşturulacağı ve işçilerin yasal istihdamda nasıl tutulacağı. Öneriler, Tayland denetiminin güçlendirilmesinden CI şartının geçici olarak Tayland’ın elindeki kayıtlarla yapılacak kontrollere bırakılmasına kadar uzanıyor.
Öne Çıkanlar
- İşveren temsilcisi Nilubon Pongpayom, Myanmar’lı işçilerden CI işlemleri sırasında yaklaşık 6.000 baht tutarında yüzde 2 vergi istendiğini öne sürdü.
- Ayrıca belge ücretlerinden ayrı olarak, kayıt dışı 1.350 ila 1.500 baht sıra ücreti talep edildiğini iddia etti.
- TMR, CI merkezlerinin geçici olarak kapatılmasını ve Tayland denetimindeki kayıt sistemiyle yasal statünün korunmasını önerdi.
- People’s Party, Tayland denetimi, daha basit kayıt işlemleri ve Myanmar’ın vergi tahsilatına resmî itiraz çağrısında bulundu.
- Belge masrafları veya koşulları yenilemeyi engellediğinde işçiler ve işverenler, istihdamın kesintiye uğraması riskiyle karşı karşıya.






