Daha Fazla Çalışana İhtiyaç Duyan Bir Ülkede 15,8 Puanlık Fark
Tayland’da kadınlar yükseköğretime erkeklerden çok daha yüksek oranlarda devam ediyor; buna karşın 15-64 yaş grubundaki kadınların iş gücüne katılım oranı yüzde 58,9’da kalırken erkeklerde bu oran yüzde 74,7. Thailand Country Gender Equality Profile 2026, yirmi yıldır neredeyse değişmeyen bu 15,8 puanlık farkın merkezine ücretsiz bakım sorumluluğunu koyuyor.
İçindekiler
- Daha Fazla Çalışana İhtiyaç Duyan Bir Ülkede 15,8 Puanlık Fark
- Üniversitedeki Başarı İş Hayatındaki Engelleri Ortadan Kaldırmadı
- Kadınları Ücretli İstihdamın Dışında Tutan İşler
- Annelik Ücretleri Babalıktan Daha Fazla Düşürüyor
- Yaşlanan Nüfus Bakım İhtiyacını Artırıyor
- Aile İzni Önerileri Sorumluluğu Paylaştırmayı Amaçlıyor
- Şirketler Pazarlara Erişim Yollarını Deniyor
- Karar Alma, Güvenlik ve Koruma Alanlarında Eşitsizlik Sürüyor
- Bütçeler ve Daha İyi Veriler Sıradaki Sınav
- Öne Çıkanlar
Bangkok’taki Sustainability Expo 2026’da tanıtılan profil, kadınların istihdam olanaklarını ülkenin acil bir sorunuyla ilişkilendiriyor. Tayland’da artık her beş kişiden yaklaşık biri 60 yaşın üzerinde; bu oranın 2037’ye kadar üçte biri aşması bekleniyor. Ailelerin daha fazla bakım hizmetine, ekonominin ise ücretli işlerde çalışacak daha fazla kişiye ihtiyacı olacak.
Profili, UN Women, Birleşmiş Milletler Nüfus Fonu ve BM Mukim Koordinatörlüğü Ofisi, Tayland Sosyal Kalkınma ve İnsan Güvenliği Bakanlığıyla birlikte hazırladı. Bulgular somut bir soruna işaret ediyor: Eğitim ve sağlık hizmetleri kadınların becerilerini geliştirmesine katkı sağladı, ancak çocuk bakımı, yaşlı bakımı ve iş yerindeki destek aynı hızla gelişmedi.
UN Women Tayland ülke programı koordinatörü ve BM Toplumsal Cinsiyet Tematik Grubu başkanı Somchai Yensabai bulguları sundu. Mevcut taahhütleri günlük hayatta fırsatlara dönüştürme gereğini şöyle ifade etti:
"Bugün asıl soru Tayland’ın toplumsal cinsiyet eşitliği politikalarının olup olmadığı değil; bu politikaların gerçek uygulamalarla birleştiğinde her kadın ve kız çocuğunun eşit biçimde yararlanmasını sağlayıp sağlamadığı," dedi Tayca.
İş gücüne katılım, çalışanları ve iş arayanları kapsıyor. Profildeki veriler, belirtilen yaş grubundaki her 100 kadından yaklaşık 41’inin, erkeklerde ise her 100 kişiden yaklaşık 25’inin iş gücünün dışında olduğu anlamına geliyor.
Üniversitedeki Başarı İş Hayatındaki Engelleri Ortadan Kaldırmadı
2024’te kadınların yükseköğretime kayıt oranı yüzde 51,6, erkeklerinki ise yüzde 38,6 oldu; aradaki fark 13 puan. Profile göre kız çocuklarının ilköğretim, ortaöğretim ve üniversiteye kayıt oranları artık erkek çocukların oranlarına eşit ya da daha yüksek.
Tayland’ın sağlık alanındaki sicili de sürdürülen kamu harcamalarının yararlarını ortaya koyuyor. Evrensel sağlık güvencesi 2002’de başladı. Profilde kadınlar için beklenen yaşam süresi 81, erkekler için 72 yıl olarak veriliyor. BM Mukim Koordinatörü Michaela Friberg-Storey, ülkenin eğitim ve sağlık alanındaki başarılarının sürdürülebilir yatırımların neler sağlayabileceğini gösterdiğini söyledi.
Kadınların belirli meslek alanlarına erişimi ise eşit değil. Bilim, teknoloji, mühendislik ve matematik alanlarından mezun olanların yalnızca yüzde 28,9’u kadın. STEM olarak bilinen bu alanlar, profilin gelecekteki büyümenin itici güçleri arasında saydığı pek çok teknik ve bilimsel meslek için gerekli becerileri kazandırıyor.
Dünya Bankası’nın 2023’te yayımladığı Toplumsal Cinsiyet ve Kapsayıcılık Notları, kadınların iş gücüne katılımını yaklaşık yüzde 59, erkeklerinkini ise yüzde 75 olarak kayda geçirmişti. Kurum ayrıca COVID-19 salgınının kadınları orantısız biçimde etkilediği ve kadınların toparlanmasının daha yavaş olduğu uyarısında bulunmuştu.
BM Çalışma Grubu’nun Aralık 2024 tarihli açıklamasında katılım oranları daha yüksek; kadınlar için yüzde 80,5, erkekler için yüzde 94 olarak verilmişti. İstihdamla ilgili bölümde bu oranların hangi yaş aralığına ve istatistiksel temele dayandığı belirtilmiyor. 2026 profili ise verilerinin açıkça 15-64 yaş grubunu kapsadığını söylüyor.
Kadınları Ücretli İstihdamın Dışında Tutan İşler
2019’da iş gücünün dışında kalan çalışma çağındaki kadınların yüzde 87,3’ü, erkeklerin ise yüzde 16,3’ü bunun başlıca nedeni olarak ücretsiz ev işlerini gösterdi. Dünya Bankası’nın analizinde de aynı veriler yer alıyor; böylece profilin temel savı daha önceki bir bulguyla destekleniyor.
Profile göre kadınlar ücretsiz bakım ve ev işlerine erkeklerden 3,2 kat daha fazla zaman ayırıyor. Yemek yapmak, temizlik, çocuklara bakmak ve yaşlı aile üyelerine destek olmak; ücretli çalışmaya, eğitime ya da dinlenmeye ayrılabilecek zamanı tüketiyor.
Profil, kadınların ücretsiz bakım emeğinin değerini gayrisafi yurt içi hasılanın yaklaşık yüzde 4,2’si, erkeklerinkini ise yüzde 1,3’ü olarak hesaplıyor. Bu tahminlerin toplamı GSYH’nin yüzde 5,5’ine karşılık geliyor. Bu hesaplama, hane halklarının banka hesaplarına giren parayı değil, ücret ödenmeden yapılan işin ekonomik değerini ortaya koyuyor.
Çocuk bakım hizmetlerinde önemli açıklar bulunuyor. Profile göre üç yaşından küçük çocuklar için devlet destekli bakım hizmeti yok. 2022 tahminleri, bu hizmetlerden yararlanması gereken çocukların en az yüzde 30’unun kapsam dışında kaldığını gösteriyor. Yaşlı bakım personeli ve tesislerinin yetersizliği de bu işlerin büyük bölümünü eşlerin ve kız çocuklarının üstlenmesine yol açıyor.
Toplumsal beklentiler baskıyı artırıyor. Bir ankete katılanların üçte birinden fazlası, okul öncesi çağdaki bir çocuğun annesi çalıştığında olumsuz etkilendiğini kabul etti. İstihdama dönmeyi düşünen kadınlar, hizmet eksikliğinin yanı sıra annelerin bakım işini kendilerinin üstlenmesi gerektiği yönündeki yaygın beklentiyle de karşı karşıya.
Annelik Ücretleri Babalıktan Daha Fazla Düşürüyor
2026 profiline göre kadınlar benzer niteliklere sahip erkeklerden yaklaşık yüzde 6 daha az kazanıyor. BM Çalışma Grubu’nun 2024 tarihli açıklamasında kadınların ücret açığı yüzde 10,94 olarak verilmişti. Dünya Bankası araştırmaları da istihdam biçimine göre farklılıklar buluyor: kayıt dışı çalışmada fark yaklaşık yüzde 9-11, kayıtlı çalışmada ise yüzde 4-6.
Dünya Bankası’nın Ülke Toplumsal Cinsiyet Eylem Planı daha ayrıntılı bir bulgu sunuyor: 2019’da anneler, çocuğu olmayan kadınlardan yaklaşık yüzde 11 daha az kazanırken babaların kazancı çocuğu olmayan erkeklere kıyasla yaklaşık yüzde 3 daha düşüktü. Plan, annelik kaynaklı daha büyük ücret farkını çalışma saatlerinin azalmasına, çocuk bakım hizmetlerinin yetersizliğine ve kadınların ailenin başlıca bakım sorumluları olması gerektiği yönündeki beklentilere bağlıyor.
Ortalama saatlik kazançlar tablonun başka bir yönünü gösteriyor. Dünya Bankası, bazı ölçümlerde kadınların saatlik ortalama ücretinin erkeklerinkini az farkla aştığını buldu. Tüm çalışanların ortalama kazançları ile benzer nitelikteki çalışanların karşılaştırılması farklı ölçütler; bu nedenle sonuçlar farklı yönlerde değişebiliyor.
Kadınların meslek dağılımı da değişti. 2005-2019 arasında hizmet sektöründe çalışan kadınların oranı yüzde 41’den yüzde 53’e yükseldi; artış 12 puan oldu. Ancak profil, kadınların ücretleri daha düşük işlerde yoğunlaşmayı sürdürdüğünü ve bunun eğitimlerinden elde ettikleri maddi getiriyi sınırladığını belirtiyor.
Yaşlanan Nüfus Bakım İhtiyacını Artırıyor
Profile göre nüfus yaşlandıkça Tayland’ın ücretli bakım alanında 250 bine kadar ek çalışana ihtiyacı olabilir. Bu hizmetlerin geliştirilmesi ailelere iki yönden katkı sağlayabilir: Aile üyeleri profesyonel destek alırken ücretsiz bakım verenler de ücretli işlere yönelmek için daha fazla zamana sahip olur.
Profilde aktarılan Uluslararası Çalışma Örgütü simülasyonları, ücretli izin, erken çocukluk bakımı ve sürekli desteğe ihtiyaç duyan kişilere yönelik hizmetlere yapılacak yatırımlarla oluşturulacak yeni işlerin yüzde 83’ünün kadınlara gideceğini öngörüyor. Simülasyonlara göre bu işlerin yüzde 82’si kayıtlı olacak. Bunlar, yatırımlara bağlı modelleme sonuçları; hâlihazırda yaratılmış işleri göstermiyor.
Kayıtlı istihdam, çalışanların yasal korumalara ve iş avantajlarına erişimini genellikle daha açık hâle getiriyor. Bu, bakım hizmetlerinde önem taşıyor: Ücretsiz sorumlulukları ücretli işe dönüştürmek, ancak bu işler uygun ücret ve çalışma koşulları sunarsa geçim koşullarını iyileştirecek.
Kadınlara ve kız çocuklarına yönelik ayrımcılığı inceleyen BM Çalışma Grubu, Aralık 2024 tarihli açıklamasında bakım çalışanlarının koşullarının iyileştirilmesinin yanı sıra yaşlılara ve engelli kişilere yönelik bakım hizmetlerinin geliştirilmesini istedi. Çocuk bakım hizmetlerinin daha uzun saatler boyunca ve daha esnek biçimde sunulması çağrısında da bulundu.
Yaşlı kadınlar hem bakım verenler hem de yardıma ihtiyaç duyan kişiler olarak engellerle karşılaşabiliyor. Çalışma Grubu, etnik azınlık, yerli halk, mülteci ve vatansız topluluklardan yaşlı kadınların karşılaştığı sorunlar arasında yoksulluğu ve sağlık ile sosyal hizmetlere sınırlı erişimi saydı. Statülerine bakılmaksızın yaşlı bakım programlarına ve emeklilik güvencesine erişim çağrısı yaptı.
Aile İzni Önerileri Sorumluluğu Paylaştırmayı Amaçlıyor
Tayland hükümeti, erkekler dâhil çalışanların yakınlarına bakmak için izin kullanmasına olanak tanıyacak "aileye zaman" izni üzerinde çalışıyor. Kadın İşleri ve Aile Gelişimi Dairesi’nden Kurupin Singnoi, Ulusal Aile Politikası ve Stratejisi Komitesi’nin öneriyi onayladığını söyledi.
Memuriyet kuralları için Başbakanlık Ofisiyle, özel sektör politikası içinse Çalışma Bakanlığıyla görüşmeler sürüyor. Uygulama tarihi açıklanmadı. Profil ayrıca, üç yaşından küçük çocuklar için uygun fiyatlı bakım hizmetleri ve yaşlı bakımının yaygınlaştırılmasının yanı sıra annelik izniyle eşit ücretli babalık izni öneriyor.
Tayland’daki izin düzenlemeleri son birkaç yılda değişti:
- 2019: Dünya Bankası’nın mevzuat incelemesine göre İş Kanunu’nun 7 No’lu Değişikliği (B.E. 2562), doğum iznini 90 günden 98 güne çıkardı; bunun 45 günü ücretliydi.
- Aralık 2024: BM Çalışma Grubu, doğum izninin 98 gün olduğunu; 15 günlük babalık izninin ise yalnızca kamu sektöründe güvence altında bulunduğunu belirtti.
- 2026: Toplumsal cinsiyet profili, 120 günlük ücretli doğum iznini ve hamilelik sırasında işten çıkarılmaya karşı korumayı tanımlıyor.
- 2027-2031: Bir sonraki Tayland-BM İş Birliği Çerçevesi, profilin önerilerinin hayata geçirilmesine yönelik yaklaşan planlama dönemini oluşturuyor.
Babalar ve diğer aile üyeleri için izin, işten uzak kalma olanağını annelerin ötesine taşıyabilir. Çocuk ve yaşlı bakım hizmetleri ise izin dönemi sona erdikten sonra da devam eden günlük ihtiyaçları karşılayabilir.
Şirketler Pazarlara Erişim Yollarını Deniyor
Profile göre yöneticilerin yüzde 38’i kadın; işletmelerin yüzde 33,4’ünde ise çoğunluk hissesi kadınlara ait. Yeni kayıt yaptıran girişimciler arasında kadınların oranı daha yüksek ve yüzde 40,5. Bu işletmelerin büyüyebilmesi; müşterilere, finansmana ve bakım sorumluluklarını gözeten iş yerlerine erişime bağlı olacak.
Perakendeci CP Axtra’da kıdemli sürdürülebilirlik yöneticisi olan Siriporn Dechsing, şirketin tedarikçilerinin yaklaşık yüzde 51’inin kadınlara ait olduğunu söyledi. Şirket bu oranı 2026’da dokuz puan artırarak yüzde 60’a çıkarmayı hedefliyor.
CP Axtra, potansiyel tedarikçilerin ürünlerini akşam saatlerinde tanıtabildiği çevrimiçi bir platform kullanıyor. Bangkok’a seyahat etmekte zorlanan kadınlar da bu platformdan yararlanabiliyor. Platforma 1.700’den fazla tedarikçi katıldı; bunların yaklaşık yarısı kadınların sahibi olduğu işletmeler. Platform, başkente gitmek için zaman ve para harcamadan büyük bir alıcıya ulaşma gibi somut bir güçlüğü ele alıyor.
Şirkete göre Makro ve Lotus's mağazalarının tamamında çalışanların anne sütü sağabileceği ve saklayabileceği bir oda bulunuyor. Daha önce erkeklerin ağırlıkta olduğu filo yönetimi operasyonlarında da kadınlar çalışmaya başladı.
Küçük ve Orta Ölçekli İşletmeleri Geliştirme Ofisi genel müdür yardımcısı Wittawat Lamsam, 2025’te yürürlüğe giren kadın girişimci tanımının uygulanmaya başladığını söyledi. Çevresel, sosyal ve yönetişim hedefleri doğrultusunda hareket eden bankalar bu tanımı kredi hedefleri belirlemek için kullanabilir. Kadınların sorunları, beş yıllık dönemi kapsayan bir sonraki KOBİ ana planında da yer alıyor.
Karar Alma, Güvenlik ve Koruma Alanlarında Eşitsizlik Sürüyor
Profile göre kadınlar, Şubat 2026 seçimlerinin ardından Meclis sandalyelerinin yüzde 19,8’ini, Senato sandalyelerinin ise yüzde 22,5’ini aldı. Meclisteki kadın oranı, Tayland’ın yüzde 30’luk hedefinin 10,2 puan altında. Üst düzey yerel yönetim görevlerinde kadınların oranı yaklaşık yüzde 10’u geçmiyor; ülkenin 32 başbakanından yalnızca ikisi kadın oldu.
Şiddet de önemli bir sorun. Profile göre partneri olmuş 15-49 yaş aralığındaki kadınların yüzde 32,9’u yakın partnerinden fiziksel ya da cinsel şiddet gördü. UN Women’ın ülke verileri, 2018’de kadınların yüzde 9,3’ünün önceki 12 ay içinde bu tür bir şiddet yaşadığını ayrıca kaydediyor. İkinci ölçüt belirli bir yıldaki deneyimi kapsarken profilin verdiği oran, kadınların hayatlarının herhangi bir döneminde şiddete maruz kalıp kalmadığını gösteriyor.
Profile göre nüfusun yaklaşık yüzde 61’i sağlık hizmetleri dışındaki sosyal koruma programlarından yararlanıyor. Göçmen işçileri ve diğer kırılgan grupları kapsama almak hâlâ güçlük oluşturuyor. BM Çalışma Grubu ayrıca iş gücündeki kadınların neredeyse yarısının, çoğunlukla ev işçisi, sokak satıcısı, tarım işçisi ya da evden çalışan olarak kayıt dışı istihdam edildiğini belirledi.
Bu işlerde çalışan kadınlar için geleneksel iş sözleşmelerini esas alan politikalar koruma açıkları yaratabiliyor. Profilin önerileri, kadınların güvenli gelir elde edip edemeyeceğini belirleyen koşulları ele almak için kayıtlı işlere erişimin artırılmasını daha geniş koruma, kredi ve bakım hizmetleriyle birlikte değerlendiriyor.
Bütçeler ve Daha İyi Veriler Sıradaki Sınav
Tayland’ın ilerlemesi, kısmen kamu harcamalarının toplumsal cinsiyet eşitliği taahhütlerini izleyip izlememesine bağlı olacak. Toplumsal cinsiyete duyarlı bütçeleme; harcama ve gelir kararlarının kadınları ve erkekleri nasıl etkilediğini incelemek, ardından bütçenin nereye ayrılacağına karar verirken bu bilgileri kullanmak anlamına geliyor.
UN Women Genel Müdür Yardımcısı Nyaradzayi Gumbonzvanda, Tayland’ın kapsamlı bir yasal ve politik çerçeveyi zaten oluşturduğunu söyledi. Profilin analizden eyleme geçişe nasıl katkı sunabileceğini şöyle ifade etti:
eşitsizliği tanımlamaktan, eşitsizliğin kök nedenlerini ele almaya
Gumbonzvanda, bulguların bütçelere ve mevzuata yön vermesini ve 2027-2031 Tayland-BM İş Birliği Çerçevesi’ne en başından itibaren dâhil edilmesini istedi. Kurupin de toplumsal cinsiyete duyarlı bütçelemeyi ve bakım verenlere yönelik eğitimi öncelikler arasında saydı.
UN Women’ın Tayland veri panosu, ölçüm güçlüğünün boyutunu gösteriyor. Aralık 2020 itibarıyla Sürdürülebilir Kalkınma Amaçları’nın toplumsal cinsiyet perspektifiyle takibi için gerekli göstergelerin yalnızca yüzde 45,9’u mevcuttu. Eksik bilgiler arasında temel istihdam ölçütleri ile varlıklar, taciz ve yoksulluk konusunda karşılaştırılabilir veriler de bulunuyordu.
Öncelikli politika tercihleri somut: bakım hizmetlerini finanse etmek, izinleri kadınlarla erkekler arasında paylaştırmak, kadınların krediye ve tedarik zincirlerine erişimini artırmak ve sağlanan imkânlardan kimlerin yararlandığını ölçmek. Bu adımlar, kadınların nitelik kazanmasına yardımcı olmakla bu nitelikleri çalışma hayatları boyunca kullanabilmelerini sağlamak arasındaki farkı ele alıyor.
Öne Çıkanlar
- Tayland’da 15-64 yaş aralığındaki kadınların iş gücüne katılım oranı yüzde 58,9; erkeklerde bu oran yüzde 74,7.
- Kadınlar ücretsiz bakım ve ev işlerine erkeklerden 3,2 kat daha fazla zaman ayırıyor.
- Profile göre 2037’ye kadar ülkedeki her üç kişiden birinden fazlası 60 yaşın üzerinde olacak ve bakım ihtiyacı artacak.
- Aile bakım izni önerisi komite tarafından onaylandı; uygulamaya ilişkin görüşmeler sürüyor.
- BM; uygun fiyatlı çocuk bakımı, yaşlı bakımının yaygınlaştırılması, eşit ücretli ebeveyn izni ve finansmana daha iyi erişim öneriyor.
- 2027-2031 Tayland-BM İş Birliği Çerçevesi, bulguları politikalara ve bütçelere yansıtmak için yakında sunulacak bir fırsat.






