Taşkent, kısıtlı belediye başkanı kararıyla 131 mülkü mahalle merkezlerine tahsis etti

10 dakikalık okuma
Tashkent Allocates 131 Properties for Mahalla Centers Under Restricted Mayoral Decision

Mahalle merkezleri ticari projelerle aynı alanı paylaşıyor

29 Kasım 2024 tarihli, erişimi kısıtlı bir Taşkent belediye başkanı kararıyla, işletmelerle ortaklıklar kapsamında mahalle merkezleri için 131 mülk tahsis edildi. Proje belgelerinde 80 daireli bir binadan 56 yataklı bir kliniğe, otele ve çatı katı restoranına kadar uzanan yapılar yer alırken, mahalle komiteleri çoğu zaman tesislerin yalnızca küçük bir bölümünü kullanacaktı.

İçindekiler
  1. Mahalle merkezleri ticari projelerle aynı alanı paylaşıyor
  2. Merkezlerin sağlaması gerekenler
  3. Programın ne kadarı izlenebiliyor?
  4. Daireler, hastane yatakları ve bir otel
  5. Otopark alanları ve mevcut ofisler yerini yeni yapılara bırakıyor
  6. Bazı projelerde çevresel onay inşaattan sonra alındı
  7. Birden fazla mülk kime verildi?
  8. Kısıtlı kararlar daha yaygın hale geldi
  9. Mahkeme itirazı ve yasal zaman çizelgesi
  10. Öne Çıkanlar

877-14-0-Q/24 sayılı karar 112 mülkü listeliyor ve 19 mülkü daha kapsayan bir ek içeriyor. Ek, 1 Temmuz 2024'te kabul edilen 417-14-0-Q/24 sayılı önceki kararın hükümlerini değiştiriyor. Kasım tarihli belgenin QR koduyla yapılan kontrol, belgenin gerçek olduğunu doğruladı ancak korunan bilgiler gerekçe gösterilerek kamu erişiminin "yalnızca resmî kullanım için" sınıflandırması kapsamında kısıtlandığını ortaya koydu.

Tahsisler, Mutaxassislar uylari, Cho'lpon, Qadrdon ve Oqqo'rg'on'daki inşaat anlaşmazlıklarının ardından incelemeye alındı. Bir soruşturmada çevresel değerlendirmeler, kamu-özel ortaklığı kayıtları ve uydu görüntüleri üzerinden projeler takip edildi; mevcut mahalle ofisleriyle otopark alanlarının daha büyük projelerle değiştirilmesine yönelik planlar tespit edildi.

Mahalle, sakinlerin yerel yönetime ve desteğe eriştiği bir yerel topluluk örgütlenmesidir. Kamu-özel ortaklığı (KÖO), bir projenin anlaşma kapsamında yürütülmesi için kamu kurumuyla bir işletmeyi bir araya getirir. Buradaki temel mesele, tahsis edilen mülklerde ticari gelişime izin vermeleri karşılığında sakinlere ne kadar topluluk alanı sağlandığıdır.

Merkezlerin sağlaması gerekenler

Kararda, Yakkasaray ilçesindeki Dilbuloq mahallesi temel alınarak bir model ortaya kondu. Projelerin onaylı tasarımlara uygun olması ve ortaklık anlaşmalarında belirlenen takvimlere uyması gerekiyordu.

Gerekli tesisler arasında mahalle başkanı ve yerel yönetim ekibi olan "mahalle yedilisi" için ayrı odaların yanı sıra bekleme alanı, toplantı salonu ve kütüphane bulunuyordu. Planlarda ayrıca bir sağlık odası, çocuk oyun alanı, peyzaj düzenlemesi ve ücretsiz kullanılabilecek modern otopark alanları öngörülüyordu.

Bir diğer gereklilik de Cedid köşeleriydi. Bunlar, Orta Asya'da eğitimi ve toplumsal yenilenmeyi teşvik eden Cedid hareketiyle ilişkili reformculara ayrılan alanlardır. Tamamlanan binaların kullanım düzenlemeleri ortaklık anlaşmalarında belirtilecekti.

Reklam

Taşkent'te daha iyi topluluk tesislerine ihtiyaç duyulduğu belgelenmiş durumda: 99 mahallenin kendine ait ofisi yok, 84 tesis şehircilik standartlarını karşılamıyor ve dördü acil durumda. Bu rakamlar farklı sorunları tanımlıyor ve ayrı ayrı değerlendirilmelidir. Sakinlerin yerel yetkililerle görüşmek için uygun bir yer bulamadığı bölgelerde mahalle ofislerinin yenilenmesi ya da iyileştirilmesinin neden somut yararlar sağlayabileceğini açıklıyorlar.

Programın ne kadarı izlenebiliyor?

Devlet Ekolojik Uzmanlık Merkezi tarafından yayımlanan çevresel değerlendirmeler, soruşturmacıların 131 mülkten 50'sini, yani toplamın yaklaşık yüzde 38'ini incelemesine olanak sağladı. Konumları haritalamak ve yatırımcıları belirlemek için bu belgelerdeki koordinatlar kullanıldı.

Yedi şirkete ilişkin değerlendirmelerde kısıtlı karara doğrudan atıfta bulunuldu: Mercury Energy, Basic Idea, East Dream Engineering, Universal Montaj Group, Nani Studio, Welcome to Bukhara ve Orient Star. Bu atıflar, münferit inşaat planlarını belediye başkanının tahsisiyle ilişkilendiriyor.

Ekonomi ve Maliye Bakanlığının KÖO sicilinde, proje maliyetleri 8 milyar ile 12,7 milyar Özbek somu arasında değişen dokuz tesis daha tespit edildi. Üst sınır, alt sınırdan 4,7 milyar som, yani yaklaşık yüzde 59 daha yüksek. Bu dokuz proje için kesin koordinatlar mevcut değildi.

Sicilde Kaykovus Invest, Kaykovus mahallesiyle; Ayino, Shirin'le; Yosh Nihol Tekstil, Birdamlik'le; Prosperity Tashkent ise Chakar'la ilişkilendiriliyor. Ayrıca Omina Fayz Servis'in Feruza, Max Win Service'in Ijodkor, Gold Zillion Pharm'ın Fazogir, Blessed Rent'in Marhamat ve Universal Montaj Group'un Qumariq için proje aldığı belirtiliyor.

Maliyetler, sakinlere münferit projelerin ölçeği hakkında fikir veriyor. Kamuya sağlanan karşılığı değerlendirmek için topluluk tesislerinin büyüklüğünü ve durumunu, tahsis edilen mülkün değerini ve her anlaşmadaki yükümlülükleri de bilmek gerekiyor. Kentin ve mahallelerin ne elde edeceğini bu ayrıntılar belirliyor.

Daireler, hastane yatakları ve bir otel

Guzarboshi mahallesinde East Dream Engineering, 240 kişilik, 80 daireli ve yedi katlı bir bina inşa etmek için başvuruda bulundu. Mahalle tesisi ile ticari alanlar zemin katı paylaşacak, üzerlerinde konutlar yer alacaktı.

Birdamlik'te Yosh Nihol Tekstil, beş katlı bir bina önerdi. Üçüncü, dördüncü ve beşinci katlarda, 56 yataklı servisleri de içeren çok branşlı bir tanı kliniği bulunacaktı.

Reklam

Lauris Decoration Build tarafından geliştirilen Turon projesi, beş katlı bir binada spor salonu, yüzme havuzu, güzellik salonu, klinik ve eğitim merkezini kapsıyor. Beshag'och'ta One Housing Group, mahalle ofisiyle birlikte altı katlı bir otel planladı. Friends Fish Lucky'nin Nihol'daki projesinde ise üç katlı bir bina ve çatı katı restoranı yer alıyor.

İncelenen projelerin çoğunda mahalle komitesi, genellikle zemin katta, bodrumda ya da kısmen yer altında bulunan bir katta, görece küçük bir alanı kullanacaktı. Kalan alan ticari amaçlara ayrılacaktı. INSAN 01'in bir projesinde dükkânlar, sınıflar ve ofisler listelenirken mahalle komitesi tesislerinden açıkça söz edilmiyordu.

Ticari kullanım ortaklık kapsamında gelir sağlayabilir; yeni klinikler ya da spor tesisleri de yakında hizmet sunabilir. Ancak mahalle yönetimiyle görüşmek isteyen sakinlerin elde edeceği somut yarar, fiilen kullanabilecekleri odalara, bu alanlara erişim imkânına ve anlaşmayla güvence altına alınan hizmetlere bağlıdır.

Otopark alanları ve mevcut ofisler yerini yeni yapılara bırakıyor

Google Earth görüntüleriyle çevresel belgelerin karşılaştırılması, mevcut otopark alanlarını etkileyen en az altı projeyi ortaya çıkardı: planlanan beş merkez ve daha önce bir otopark alanına inşa edilmiş altıncı bir bina.

İncelenen projeler arasında Matonat'taki The Paradise House, Developers Sam tarafından geliştirilen ve mahalle merkezini iş merkeziyle birleştiren proje ve Rom Global Stroy'la ilişkilendirilen beş katlı bir bina vardı. Diğer projeler Oliy Himmat ve Abdulla Avloniy'de Voris Property Management, Beg'ubor'da ABC Cosmo ve Bunyod'da Umida Bintu Baxodir tarafından yürütüldü.

14'ten fazla mahallede mevcut mahalle binaları da birkaç katlı ticari projelere yer açmak için yıkılıyordu. Bu topluluklar için değişim, boş bir arsaya yeni bir tesis eklemekten ziyade yerleşik bir kamu tesisini değiştirmek anlamına geliyor.

İnşaatın otopark alanlarını devraldığı yerlerde karardaki ücretsiz otopark vaadi özellikle önem taşıyor. Sakinlerin tamamlanmanın ardından kullanılabilir kaç park yeri kalacağını, bunların nerede olacağını ve ücretsiz kullanımın sürüp sürmeyeceğini bilmesi gerekiyor. Yenileme sürecinde, yeni bina açılmadan önce desteğe ihtiyaç duyanlar için geçici mahalle hizmetlerinin nerede sunulacağı da önemli.

Bazı projelerde çevresel onay inşaattan sonra alındı

Nurliyo'l, Abdulla Avloniy ve Astrobod'daki inşaatların, zorunlu devlet çevresel uzman incelemesinden önce başladığı ya da tamamlandığı bildirildi. Bazı değerlendirmelerin, incelemeleri gereken çalışmaların ardından düzenlendiği öne sürüldü.

Reklam

Çevresel inceleme, önerilen bir projenin etkilerini ve zararı sınırlamak için gereken koşulları değerlendirir. Zamanlama önemlidir; çünkü kazı, yıkım ya da ağaç kesimi başlamadan önce koruyucu önlemler planlara dahil edilebilir. İnşaat sonrasında verilen onay, tasarımı değiştirmek ya da zaten kaybedilmiş unsurları korumak için daha az fırsat bırakır.

Soruşturmada, Quyosh ve Mercury Energy ile bağlantılı alanlarda inşaattan önce olgun ağaçların kesildiği yönündeki iddialar da tespit edildi. Yatırımcıların çevre yetkililerine tahsis edilen alanlarda ağaç bulunmadığını söylediği, oysa görüntülerde çevrenin yeşil olduğu bildirildi.

True Grade projesinin yakınında 29 ağaç kaydedildi; bu sayı, bitki örtüsünün nasıl tanımlandığına ilişkin kaygılara somut bir veri ekliyor. Bu tür beyanlar incelenirken ağaçların mülk sınırına göre konumu önem taşıyor; çünkü inşaatın etkileri hemen çevresindeki ağaçlara da ulaşabilir.

Sakinler açısından bu anlaşmazlıklar, evrak işlerinin yanı sıra gölge alanları, açık alanları ve sokaklarının durumunu da ilgilendiriyor. İlk saha incelemelerinin, ağaç kayıtlarının ve inşaat tarihlerinin kontrol edilmesi, yetkililerin proje beyanlarının çalışmalar başlamadan önceki koşullarla örtüşüp örtüşmediğini değerlendirmesine yardımcı olur.

Birden fazla mülk kime verildi?

Haike Zhineng, Max Win Service ve Best-Tall-House, ikişer proje alan şirketler arasındaydı. Soruşturmada çeşitli şirketler arasında kurucu, yönetici ya da muhasebeci ortaklıkları tespit edilirken, iflas etmiş ya da tasfiye edilmiş şirketler de belirlendi.

Kamuya açık fırsatların ne kadar geniş dağıtıldığını değerlendirirken şirketler arasındaki bağlantılar önem taşıyor. Farklı isimler taşıyan şirketler mülkiyet ya da yönetim yoluyla birbirine bağlı olabilir; bu nedenle tahsislerin incelenmesinde şirketlerin arkasındaki kişilerin kimliği de dikkate alınmalı.

Soruşturmada aktarılan mülkiyet bilgilerine göre, eski Özbekistan Dışişleri Bakanı Abdulaziz Komilov'un oğlu Doniyor Komilov, Delta Global Dynamics'te yüzde 99 hisseye sahipti. Seçim sürecini incelemek için anlaşma koşullarının yanı sıra hak sahiplerinin mülkiyet ve yönetim yapısının da izlenmesi gerekiyor.

Ekonomist Otabek Bakirov ve hukuk uzmanları kapsamlı denetim ve tahsis edilen arazilerin devlet rezervine iadesi çağrısında bulundu. Kaygıları, Taşkent'teki değerli arsaların mahalle merkezi inşa etme amacı öne sürülerek ticari gelişime tahsis edilmesiydi.

Bir denetimde her tahsisin onaylı tasarımı, ortaklık yükümlülükleri ve tamamlanan tesislerle karşılaştırılması gerekir. Mahalleler açısından pratik ölçüt, vaat edilen kamu tesislerinin, otoparkın ve diğer imkânların sağlanıp sağlanmadığı ve kararlaştırılan koşullarda kullanıma açık olup olmadığıdır.

Reklam

Kısıtlı kararlar daha yaygın hale geldi

E-Qaror portalındaki verilere göre Taşkent belediye başkanı, Ocak ayından 18 Ağustos 2025'e kadar 803 karar ve emir yayımladı. Bunların 264'ü açık, 539'u kapalıydı; kapalı belgelerin 371'i "yalnızca resmî kullanım için" damgası taşıyordu.

2024'ün aynı döneminde 763 belgenin 405'i açık, 358'i kapalıydı; kapalı belgelerin 277'sinde aynı damga bulunuyordu. Kapalı belgelerin oranı yüzde 46,9'dan yüzde 67,1'e çıktı; bu, 20,2 yüzde puanlık artış anlamına geliyor. Toplam belge sayısı ise yalnızca 40 arttı.

Taşkent Halk Vekilleri Konseyi farklı bir yayımlama örüntüsü izledi. Konsey, 2025 döneminde 172 kararının 135'ini, yani yaklaşık yüzde 78'ini kamuya açtı. Bir yıl önce bu oran 130 kararın 110'u, yaklaşık yüzde 85'iydi.

Adalet Bakanlığı, güvenlik konuları, kişisel veriler ve vesayet gibi bilgileri kapsayan yasal kısıtlamalara tabi olmak kaydıyla, yayımlama durumuna belediye başkanlarının karar verdiğini açıkladı. Kasım 2022'de belediye başkanlığı, o yılın ilk yarısına ait kent bütçesiyle ilgili konsey kararlarını yayımladıktan sonra gizledi. Bakanlık daha sonra erişimi yeniden sağladı.

Yolsuzlukla Mücadele Ajansının Ocak-Haziran 2026 döneminde gizli tutulan 19.495 karar ve emir üzerinde yaptığı incelemede, 775 belgenin gerekçesiz biçimde yayımlanmadığı belirlendi. Bu, incelenen belgelerin yaklaşık yüzde 4'üne denk geliyor ve mahalleler etrafındaki tartışmayı yerel yönetim kararlarına erişim konusundaki daha geniş bir sorunun parçası haline getiriyor.

Mahkeme itirazı ve yasal zaman çizelgesi

Oqqo'rg'on sakinleri, beş katlı bir bina için 0,05 hektarlık, yani 500 metrekarelik bir alanın tahsisine ilişkin belediye başkanı kararına başarıyla itiraz etti. Mirzo Ulug'bek İlçelerarası İdare Mahkemesi kararı 4 Ağustos'ta geçersiz saydı. Kararın yılı belirtilmedi.

"Yalnızca resmî kullanım için" damgası taşıyan belgeleri düzenleyen kurallar, 4 Aralık 2025 tarihli ve 766 sayılı Bakanlar Kurulu kararıyla onaylandı. Kurallar, kamu kurumlarının kısıtlanabilecek bilgilerin listelerini oluşturmasını şart koşuyor ve açıklık mevzuatının yayımlanmasını gerektirdiği bilgileri bu kapsamın dışında bırakıyor.

Kurallar ayrıca, genel bağlayıcılığı olan yasal düzenlemeleri oluşturan, değiştiren ya da yürürlükten kaldıran belgelerin bu şekilde sınıflandırılmasını, dağıtımı kısıtlı bilgilere ilişkin istisna dışında, sınırlandırıyor. O'zarxiv ajansına ihlallerin giderilmesi için bağlayıcı talimat verme yetkisi de dahil olmak üzere koordinasyon ve denetim görevleri veriyor.

Reklam

Tarihi belli başlı gelişmeler, mülk tahsislerinin ve daha geniş kapsamlı bilgi paylaşımı kurallarının nasıl şekillendiğini gösteriyor:

  • 1 Temmuz 2024: Taşkent, 417-14-0-Q/24 sayılı önceki kararı kabul etti.
  • 29 Kasım 2024: 877-14-0-Q/24 sayılı karar, 19 mülke ilişkin değişiklikler dahil 131 mülkü kapsadı.
  • 18 Ağustos 2025'e kadar olan dönem: Kapalı belediye başkanı belgeleri toplamın yüzde 67,1'ini oluşturdu.
  • 4 Aralık 2025: Bakanlar Kurulunun 766 sayılı kararıyla yalnızca resmî kullanım için işaretli belgelerin işlenmesine ilişkin kurallar onaylandı.
  • Ocak-Haziran 2026: Yolsuzlukla Mücadele Ajansı, gerekçesiz biçimde gizlenen 775 karar ve emir tespit etti.

Oqqo'rg'on kararı, sakinlerin bir tahsisi mahkeme yoluyla iptal ettirebildiğine dair somut bir örnek sunuyor. Daha geniş programda mülk kararlarına ve ortaklık anlaşmalarına kamu erişimi, toplulukların vaat edilen tesislerle inşa edilenleri karşılaştırmasını sağlayabilir.

Öne Çıkanlar

  • Kasım 2024 tarihli, erişimi kısıtlı belediye başkanı kararıyla kamu-özel ortaklıkları kapsamında Taşkent'te mahalle merkezleri için 131 mülk tahsis edildi.
  • Çevresel belgeler 50 mülkün incelenmesine olanak sağladı; maliye bakanlığının sicilinde dokuz tesis daha tespit edildi.
  • Planlar arasında daireler, 56 yataklı bir klinik, otel ve çatı katı restoranı bulunuyor; bunlara çoğu zaman sınırlı mahalle ofisi alanı eşlik ediyor.
  • En az altı proje mevcut otopark alanlarını etkilerken, 14'ten fazla mahallede mevcut mahalle binaları yıkılıyordu.
  • Nurliyo'l, Abdulla Avloniy ve Astrobod'da inşaatın zorunlu çevresel onaydan önce başladığı bildirildi.
  • Oqqo'rg'on sakinleri, beş katlı bina yapılması için bir alanın tahsisine karşı açtıkları davayı kazandı.
  • Taşkent'te kapalı belediye başkanı belgelerinin oranı, 2024 ve 2025'teki karşılaştırılabilir dönemler arasında yüzde 46,9'dan yüzde 67,1'e yükseldi.
Bu haberi paylaş

Bunlar da ilginizi çekebilir