Yeni ücret verileri kazançlar arasındaki keskin farkları ortaya koyuyor
Ulusal İstatistik Komitesi’nin öncü verilerine göre Özbekistan’da ortalama aylık maaş, Ocak-Eylül 2026 döneminde 7.274.100 suma yükselerek 2025’in aynı dönemine kıyasla yüzde 18 arttı. Kazanç dağılımının ortasındaki değeri gösteren ilk deneysel medyan maaş hesabı ise Ocak-Ağustos döneminde 4.166.300 sum olarak belirlendi.
İçindekiler
- Yeni ücret verileri kazançlar arasındaki keskin farkları ortaya koyuyor
- Ortalama ve medyan maaş ne anlama geliyor?
- Ortalama ücret 2022’den bu yana neredeyse ikiye katlandı
- Taşkent ilk sırada, en hızlı artış Namangan’da
- Bölgesel medyanlar farkı başka bir açıdan gösteriyor
- Finans sektörler sıralamasında açık ara önde
- Uzmanlık faaliyetleri ücret aralığını daha iyi açıklıyor
- Okul maaşları ulusal ortalamaya kıyasla geriledi
- Medyan sıralaması alt basamaklarda değişiyor
- Komite verileri nasıl hesapladı?
- Öne çıkanlar
Bölgeler arasında en yüksek ortalama 12.300.800 sum ile Taşkent’te kaydedilirken, ayrıntılı faaliyet kolları arasında en yüksek ortalama 26.868.100 sum ile sigorta ve reasürans sektöründe görüldü. Diğer uçta, okul öncesi eğitimde ortalama maaş 2.846.000 sum, konaklama ve yiyecek hizmetlerinde medyan maaş ise 2.860.000 sum oldu.
Veriler, hesaplamalara dahil edilen kuruluşlarda çalışanları kapsıyor. Küçük işletmeler, mikro işletmeler ve tarım işletmeleri her iki ölçümün de dışında bırakılıyor. Dolayısıyla istatistiklerin tanımladığı kapsamın sınırları oldukça belirgin.
Komite, eylül ayına ait idari gelir kayıtları henüz tamamlanmadığı için medyanı sekiz aylık dönem üzerinden hesapladı. Bu nedenle raporlama dönemlerini birbirinden ayırmak gerekiyor: Ortalama, Ocak-Eylül dönemini; medyan ise Ocak-Ağustos dönemini kapsıyor.
Ortalama ve medyan maaş ne anlama geliyor?
Ortalama, herkesin maaşı toplanıp toplam çalışan sayısına bölünerek hesaplanıyor. Medyan ise kazançlar en düşükten en yükseğe sıralandığında ortada kalan değer. Dağılımı iki eşit parçaya ayırıyor ve çok yüksek maaş alan az sayıdaki kişinin etkisine daha az açık oluyor.
Beş çalışanın sırasıyla 3 milyon, 4 milyon, 5 milyon, 6 milyon ve 22 milyon sum kazandığını düşünelim. Toplam kazançları 40 milyon sum, ortalama maaşları ise 8 milyon sum olur. Ortadaki maaş olan medyan 5 milyon sumdur. Beş çalışandan dördü ortalamanın altında kazanır.
Özbekistan’ın yeni medyan verisi, kapsama dahil edilen çalışanlar arasında ortadaki çalışanın konumuna ilişkin yeni bir bakış sunuyor. Ortalama ise toplam ücretlerdeki değişimi çalışan sayısına göre izlemek için yararlı olmaya devam ediyor. Bu iki ölçüm birlikte, ücret dağılımını tek başlarına sağlayabileceklerinden daha kapsamlı biçimde ortaya koyuyor.
Ortalama ücret 2022’den bu yana neredeyse ikiye katlandı
Ulusal ortalama, Ocak-Eylül 2022 dönemindeki 3.734.500 sumdan 2026’nın aynı aylarında 7.274.100 suma yükseldi. Dört yıldaki artış 3.539.600 sum, yani yaklaşık yüzde 94,8 oldu.
Komitenin verileri, her biri yılın ilk dokuz ayını kapsayan beş yıllık gözlem boyunca düzenli bir artış olduğunu gösteriyor:
- 2022: 3.734.500 sum.
- 2023: 4.424.200 sum.
- 2024: 5.172.100 sum.
- 2025: 6.166.200 sum.
- 2026: 7.274.100 sum.
Son yıllık artış, aylık ortalamaya yaklaşık 1,11 milyon sum ekledi. Maaşlar listelenen tüm bölgelerde artmaya devam etse de artış hızı, 2025’in aynı dönemindeki yüzde 19,2’den yüzde 18’e geriledi.
Bunlar nominal maaşlar; başka bir deyişle her dönemin fiyatları üzerinden ifade edilen parasal tutarlar. Satın alma gücü, gıda, konut, ulaşım ve diğer giderlerin ne kadar arttığına da bağlı. 2025 karşılaştırmasında yıllık enflasyon yüzde 8 olarak verilmişti. 2026 için karşılık gelen enflasyon verisi paylaşılmadığından, satın alma gücündeki son değişim burada hesaplanamıyor.
Taşkent ilk sırada, en hızlı artış Namangan’da
Taşkent’te ortalama maaş 12,30 milyon sum ile ulusal ortalamanın yaklaşık yüzde 69 üzerindeydi ve en düşük bölgesel ortalamaya sahip Kaşkaderya’daki 4,97 milyon sumun yaklaşık 2,5 katına ulaştı. Navoi 8,82 milyon sumla ikinci, Taşkent bölgesi ise 6,89 milyon sumla üçüncü sırada yer aldı. Başkent Taşkent ile Taşkent bölgesi istatistiklerde ayrı alanlar olarak ele alınıyor.
Ulusal ortalamayı yalnızca Taşkent ve Navoi aştı. İlk üç sıradaki yerler dışındaki tüm bölgelerde ortalama maaş 6 milyon sumun altında kaldı. Bu da bölgesel sıralamanın üst basamaklarıyla ülkenin büyük bölümü arasındaki mesafeyi gösteriyor.
Buhara’da ortalama 5,84 milyon sum, Andican’da 5,77 milyon, Sirderya’da 5,74 milyon, Karakalpakistan’da 5,68 milyon ve Harezm’de 5,62 milyon sum oldu. Cizzak 5,51 milyon, Namangan 5,40 milyon, Fergana 5,38 milyon ve Semerkant 5,37 milyon sumla sıralandı. Surhanderya’da ortalama 4,99 milyon sum olarak kaydedildi.
En hızlı artış yüzde 20,3 ile Namangan’da görüldü. Namangan’ı yüzde 19,8 ile Cizzak ve yüzde 19,1 ile Taşkent bölgesi izledi. En yavaş artış ise yüzde 11,5 ile Semerkant’ta kaydedildi. Namangan’daki hızlı artışa rağmen ortalama maaş ulusal düzeyin altında kaldı. Bu, yüksek bir yüzdesel artışın görece düşük bir maaş seviyesinden başlayabileceğini gösteriyor.
Bölgesel medyanlar farkı başka bir açıdan gösteriyor
Medyan sıralamasında da 6.791.200 sumla Taşkent ilk sırada yer aldı. Navoi 6.213.800 sumla ikinci, Taşkent bölgesi ise 4.317.700 sumla üçüncü oldu. Ulusal medyan olan 4.166.300 sumu aşan bölgesel medyanlar yalnızca bu üç yerde kaydedildi.
En düşük medyan 2.998.400 sumla Sirderya’da görüldü. Kaşkaderya’da 3.028.100, Namangan’da 3.034.800 sum oldu. Başkentteki medyan, aynı sekiz aylık raporlama dönemi temel alındığında, Sirderya’dakinin yaklaşık 2,3 katına ulaştı.
Diğer bölgelerde medyan Andican’da yaklaşık 3,60 milyon, Buhara’da 3,56 milyon, Semerkant’ta 3,50 milyon ve Karakalpakistan’da 3,49 milyon sum oldu. Cizzak’ta 3,41 milyon, Harezm’de 3,37 milyon, Fergana’da 3,29 milyon ve Surhanderya’da 3,14 milyon sum olarak kaydedildi.
Medyan ölçümünde Navoi, Taşkent’e çok daha yakın bir konumda yer aldı: Navoi’nin medyanı başkentteki değerin yaklaşık yüzde 91’ine ulaştı. Ortalama maaşta ise Navoi’nin değeri Taşkent ortalamasının yaklaşık yüzde 72’siydi. İki ölçüm, kendi raporlama dönemleri içinde değerlendirildiğinde, dağılımın ortasındaki iki yer arasındaki mesafenin ortalama ücretlerdeki farktan daha dar olduğunu gösteriyor.
Finans sektörler sıralamasında açık ara önde
Bankacılık, finansal kiralama, kredi ve aracılık hizmetleri dahil finans ve sigorta sektöründeki ortalama maaş 19.712.600 sumla geniş sektör grupları arasında en yüksek düzeydeydi; artış yüzde 17,8 oldu. Bilgi ve iletişim sektörü yüzde 13 artışla 17.006.900 sumla ikinci sırada yer aldı.
Ulaştırma ve depolama, 11.269.200 sumla üçüncü sıraya yerleşti ve listelenen sektörler arasında yüzde 19,8 ile en hızlı büyümeyi kaydetti. Sanayide ortalama maaş yüzde 14,4 artışla 8.365.900 sum, ticarette ise yüzde 11 artışla 7.694.400 sum oldu. İnşaatta ortalama 7.138.100 suma yükselirken artış yüzde 16,8 olarak kaydedildi.
Sıralamanın alt basamaklarında sanat, eğlence ve dinlenme sektöründeki ortalama maaş yüzde 12,1 artışla 5.732.800 sum; konaklama ve yiyecek hizmetlerinde ise yüzde 11,4 artışla 5.359.200 sum oldu. Eğitimdeki ortalama, yüzde 19,6’lık artışın ardından 5.015.200 suma ulaştı.
Sağlık ve sosyal hizmetler, yüzde 18,2 artışa rağmen bu sektörler arasında 4.454.200 sumla en düşük ortalamaya sahipti. Finanstaki ortalama yaklaşık 4,4 kat daha yüksekti. Finans sektörü 2022’den bu yana dört yılda aylık ortalamasına yaklaşık 9,87 milyon sum eklerken, sağlıkta artış yaklaşık 1,94 milyon sum oldu.
Uzmanlık faaliyetleri ücret aralığını daha iyi açıklıyor
Sigorta ve reasüransta ortalama maaş 26.868.100 sum, finansal yardımcı faaliyetlerde ise 24.419.400 sum oldu. Sigorta dışındaki finansal hizmetlerde bu rakam 19.053.300 sum olarak kaydedildi. Bu ayrıntılı kategoriler, en yüksek ücretli geniş sektörün kendi içinde bile önemli farklılıklar bulunduğunu ortaya koyuyor.
Bilgisayar programlama ve danışmanlık hizmetlerinde ortalama 22.275.700 sum oldu. Bilgi hizmetlerinde 19.683.900 sum olan ortalama, telekomünikasyonda 12.920.400 sum olarak kaydedildi. Dolayısıyla bilgi ve iletişim sektörüne ait tek bir ortalama, ücret düzeyleri birbirinden oldukça farklı faaliyetleri bir araya getiriyor.
Ulaştırmada da benzer bir dağılım görüldü. Depolama ve destek faaliyetlerinde ortalama 12.942.800 sum, kara ve boru hattı taşımacılığında 9.642.800 sum, posta ve kurye faaliyetlerinde ise 4.639.400 sum oldu. Depolama ve destek faaliyetlerindeki ortalama, posta ve kurye hizmetlerindekinin yaklaşık 2,8 katıydı.
Sanayi içinde en yüksek ortalama 11.719.300 sumla madencilik ve taş ocakçılığında kaydedildi. Enerjide 10.582.500, imalat sanayisinde 7.937.700, su temini ve atık yönetiminde 5.312.900 sum oldu. Ticarette motorlu taşıt ve motosiklet satışı ile onarımında ortalama 11.404.800 sum, toptan ticarette 8.220.800 sum, perakende ticarette ise 6.876.500 sum olarak kaydedildi.
İş seçeneklerini karşılaştıran çalışanlar açısından bu veriler, geniş sektör adının yanı sıra yapılan faaliyetin de önemli olduğunu gösteriyor. Ulaştırma, sanayi veya ticarette çalışmak, sektörün hangi kolunda görev yapıldığına bağlı olarak çok farklı ortalama kazançlar anlamına gelebiliyor.
Okul maaşları ulusal ortalamaya kıyasla geriledi
Genel ortaöğretimde ortalama maaş, Ocak-Eylül 2026 döneminde 4.791.400 sum oldu. Bu, ulusal ortalamanın yaklaşık yüzde 65,9’una karşılık geliyor. Bir yıl önce bu oran yüzde 67,1’di. O dönemde okullardaki ortalama maaş yaklaşık 4,14 milyon sum, ulusal ortalama ise 6,17 milyon sumdu.
Okullardaki ücretler yüzde 15,8 artarken ulusal artış yüzde 18 oldu. Böylece okul çalışanlarının göreli konumu, ortalama maaşları sum cinsinden yükselmesine rağmen 1,2 yüzde puan geriledi. Okul ve ulusal ortalamalar arasındaki fark açıldı.
Eğitim sektöründe de sektör içi ücret farkları belirgin. Yükseköğretimde ortalama 11.520.500 sum, teknik ve mesleki eğitimde 5.351.700 sum, okul öncesi eğitimde ise 2.846.000 sum oldu. Yükseköğretim ortalaması, okul öncesi eğitimdeki ortalamanın dört katından biraz fazlaydı.
Eğitim sektörünün genelindeki yüzde 19,6’lık artış, ulusal maaş artışından hızlı olurken genel ortaöğretimdeki artış daha yavaş kaldı. Okullar, üniversiteler ve okul öncesi kurumları ayrı ayrı değerlendirmek, sektör genelindeki bir manşet verinin belirli bir çalışan grubunun deneyiminden neden farklı olabileceğini açıklamaya yardımcı oluyor.
Medyan sıralaması alt basamaklarda değişiyor
Sektör medyanlarında da 11.363.900 sumla finans ilk sırada yer aldı. Bilgi ve iletişim 8.752.400 sumla ikinci, ulaştırma ve depolama ise 8.300.500 sumla üçüncü oldu. Sanayide medyan yaklaşık 5,86 milyon, ticarette yaklaşık 4,65 milyon sum olarak kaydedildi. Her ikisi de ulusal medyanın üzerindeydi.
İnşaatta medyan yaklaşık 3,94 milyon sum, sanat, eğlence ve dinlenme sektöründe ise yaklaşık 3,65 milyon sum oldu. Sağlık ve sosyal hizmetlerde 3.267.000 sum olarak kaydedilen medyan, eğitimdeki 3.207.600 sumun biraz üzerindeydi. Sektörler arasında en düşük medyan, 2.860.000 sumla konaklama ve yiyecek hizmetlerinde görüldü.
Geniş sektör grupları arasında en düşük ortalama maaş sağlıkta, en düşük medyan ise konaklama ve yiyecek hizmetlerinde kaydedildi. Eğitim, ortalama maaşta sağlığın üzerinde yer alırken medyanda gerisinde kaldı. Her ölçüm, çalışanların maaş dağılımının farklı bir yönünü yansıtıyor.
Finans sektöründeki medyan, konaklama ve yiyecek hizmetlerindekinin neredeyse dört katıydı. Odak ortalama kazançlardan her sektörün dağılımındaki orta değere kaydırıldığında da en yüksek ve en düşük ücretli faaliyetler arasındaki fark büyük kalıyor.
Komite verileri nasıl hesapladı?
Ulusal İstatistik Komitesi, ortalama maaşları işletme ve kuruluşların gönderdiği elektronik raporlardan derledi. Medyan hesabında “Ücret Şeklindeki Gelirler” adlı idari veri tabanından yararlanıldı ve çalışanların sekiz aylık ortalama kazançları temel alındı.
Her iki ölçüm de kişisel gelir vergisi kesilmeden önce tahakkuk eden kazançları gösteriyor. Dolayısıyla çalışanın vergi sonrası eline geçen tutar, karşılık gelen brüt maaştan daha düşük. Yayımlanan medyan ayrıca deneysel bir hesaplama niteliğinde ve şu anda resmî istatistiklere ilişkin yıllık devlet programına dahil değil.
Şubeleri bulunan işletmelerde çalışanlar, tüzel kişiliğin resmî olarak kayıtlı olduğu konuma göre sınıflandırılıyor. Bu konum, çalışanın fiilen görev yaptığı yerden farklı olabilir. Bu nedenle bölgesel veriler, istihdamın dağılımının yanı sıra şirketlerin kayıt düzenlemelerini de yansıtıyor.
Komite, küçük işletmeleri, mikro işletmeleri ve tarım işletmelerini kapsayan verileri yıllık olarak yayımlıyor; ancak bu gruplar söz konusu hesaplamaların dışında. Eylül kazançlarını içeren bir medyan verisinin yayımlanacağı tarih açıklanmadı. Bir sonraki açıklamayı takip edenler için raporlama dönemi, iş gücü kapsamı ve hesaplamanın deneysel niteliği önemli ayrıntılar olmaya devam ediyor.
Öne çıkanlar
- Ortalama aylık maaş, Ocak-Eylül 2026 döneminde yüzde 18 artarak 7.274.100 suma ulaştı.
- İlk deneysel medyan, farklı bir raporlama dönemi olan Ocak-Ağustos için 4.166.300 sum olarak hesaplandı.
- Bölgesel ortalama ve medyan sıralamalarında Taşkent ilk sırada yer aldı; en düşük ortalama Kaşkaderya’da, en düşük medyan ise Sirderya’da kaydedildi.
- Geniş sektör grupları arasında finans her iki ölçümde de ilk sıradaydı. En düşük ortalama sağlıkta, en düşük medyan ise konaklama ve yiyecek hizmetlerinde görüldü.
- Okul maaşları yüzde 15,8 arttı; ulusal ortalamadan daha yavaş yükseldiği için göreli ücret farkı açıldı.
- Her iki hesaplama da küçük işletmeleri, mikro işletmeleri ve tarım işletmelerini kapsamıyor; kazançlar gelir vergisi öncesi tutarları gösteriyor.






