Petrol ve Buğday Fiyatlarının Enflasyondaki Gerilemeyi Tehdit Etmesi Üzerine Pakistan Faiz Oranını Yüzde 12’ye Yükseltti

9 dakikalık okuma
Pakistan Raises Interest Rate to 12% as Oil and Wheat Prices Threaten Inflation Recovery

Komite üyelerinden dokuzu faiz artışını destekledi

Pakistan Merkez Bankası, petrol fiyatlarının yüksek seyretmesi, buğday fiyatlarının artması ve Orta Doğu’daki çatışmanın enflasyonu hedefin üzerinde tutma riski yaratması üzerine 26 Ekim 2026’da politika faizini yüzde 11,5’ten yüzde 12’ye yükseltti. Yeni oran 27 Ekim’de yürürlüğe girecek. Banka, Haziran 2027’de sona erecek mali yıl için yüzde 3,5 ila yüzde 4,5 büyüme tahminini koruyor.

İçindekiler
  1. Komite üyelerinden dokuzu faiz artışını destekledi
  2. Petrol ve buğday hesapları neden değiştirdi?
  3. Eylül’de enflasyon geriledi ancak hedefin üzerinde kaldı
  4. Yüksek faizler hanehalkları ve işletmeler için ne anlama geliyor?
  5. Eylül’deki faiz kararını izleyen güçlü artış desteği
  6. İşçi dövizleri büyüyen dış açığın finansmanına yardımcı oluyor
  7. Rezervler ve IMF ülkeye hareket alanı sağlıyor
  8. Riskler artarken büyüme tahmini korundu
  9. Bazı ekonomistler neden beklemeyi tercih etti?
  10. Öne Çıkanlar

Pakistan Merkez Bankası Başkanı Jameel Ahmad, kararı Karaçi’de düzenlediği basın toplantısında açıkladı. Para Politikası Komitesi’nin 10 üyesinden dokuzu 50 baz puanlık artışı destekledi. Diğer üye ise daha büyük bir artış istedi. Bu da görüş ayrılığının, politikanın ne ölçüde sıkılaştırılacağı konusunda olduğunu gösterdi.

Bir baz puan, yüzde puanın yüzde biridir. Dolayısıyla karar, gösterge faizi yarım yüzde puan artırıyor. Bu gösterge faiz, işletme kredileri ve bazı tüketici borçları da dahil olmak üzere ekonomi genelindeki borçlanma maliyetlerini etkiliyor.

Eylül enflasyonu yüzde 10,3 ile bankanın yüzde 5 ila yüzde 7 aralığındaki hedefinin üzerinde gerçekleşti. Varil başına 100 doların üzerindeki petrol fiyatları ve yurt içi buğday arzındaki sorunlar kararda belirleyici oldu. Banka ayrıca hanehalkları ve işletmeler enflasyonun yüksek kalmasını beklemeye başlarsa gıda ve enerji maliyetlerindeki artışların diğer fiyatlara da yansıyabileceği uyarısında bulundu.

Pakistan bu döneme, önceki baskı dönemlerine kıyasla daha güçlü finansal tamponlarla giriyor. Merkez bankasının döviz rezervleri, üç aylık ithalatı karşılayacak düzeyde, yaklaşık 21,5 milyar dolardı. Yurt dışında yaşayan Pakistanlıların ülkeye gönderdiği para da beklentilerin üzerinde seyrediyordu. Bu kaynaklar dış ödemelerin yapılmasına yardımcı olsa da yüksek enerji maliyetleri ve toparlanan ithalat rezervleri zorlamayı sürdürüyor.

Reklam

Petrol ve buğday hesapları neden değiştirdi?

Ahmad, jeopolitik koşulların enerji fiyatlarını yükselttiğini, buğdayın da son aylarda pahalandığını söyledi. Pakistan enerji ihtiyacının bir bölümünü ithalatla karşıladığı için küresel petrol fiyatlarındaki artış, hem ülkenin ithalat faturasını hem de hanehalkları ile işletmelerin maliyetlerini yükseltebiliyor.

Para Politikası Komitesi, Orta Doğu’daki çatışmanın sürmesini başlıca kaygılardan biri olarak belirledi. Komite, politika açıklamasında şu ifadeleri kullandı:

Komite, Orta Doğu’daki çatışmanın şiddetlenmesinin ve yakın zamanda çözüme kavuşma ihtimalinin düşük olmasının küresel enerji fiyatlarını sürekli yüksek seviyelerde tuttuğunu kaydetti.

Yakıt maliyetleri benzin istasyonlarının ötesine uzanıyor. Buğdayın taşınması, makinelerin çalıştırılması ve mamul ürünlerin sevkiyatı enerji gerektiriyor. Bu faaliyetler pahalandığında işletmeler ürünlerine daha yüksek fiyat koyabiliyor. Buğday, Pakistan genelinde tüketilen temel bir gıda olduğu için fiyat artışı ek bir baskı yaratıyor.

Banka, daha önce alınan para politikası önlemlerinin ve hükümetin harcama disiplininin küresel şokun yurt içindeki etkilerini sınırlamaya yardımcı olduğunu belirtti. Bankanın şu anki kaygısı, petrol ya da gıda fiyatlarındaki ilk artış geçse bile baskının uzun sürmesinin enflasyonu düşürmeyi zorlaştırması.

Eylül’de enflasyon geriledi ancak hedefin üzerinde kaldı

Pakistan’da yıllık enflasyon temmuzdaki yüzde 9,2’den ağustosta yüzde 11,1’e yükseldi, ardından eylülde yüzde 10,3’e geriledi. Eylül verisi yine de komitenin beklentisinin üzerinde kaldı ve hedef aralığının üst sınırını 3,3 yüzde puan aştı.

Enflasyonun düşmesi, fiyatların önceki seviyelerine dönmesi değil, daha yavaş artması anlamına gelir. Bu nedenle yıllık enflasyon oranı bir aydan diğerine gerilese bile bir hanenin market harcaması daha yüksek olabilir.

Dalgalı gıda ve enerji fiyatlarını dışarıda bırakan çekirdek enflasyon yaklaşık yüzde 8,4 düzeyinde kaldı. Bu gösterge, bankanın fiyat baskılarının hava koşulları, hasat ya da uluslararası piyasalara bağlı olarak sert dalgalanabilen kalemlerin ötesine ne ölçüde yayıldığını değerlendirmesine yardımcı oluyor.

Tüketici anketleri de bankanın kaygılarını artırdı. İşletmelerin enflasyon beklentileri gerilerken hanehalkları daha yüksek enflasyon bekliyordu. Her iki grubun güven göstergeleri de zayıfladı. Dolayısıyla komite karmaşık bir tabloya yanıt veriyordu: Bazı fiyat baskıları hafiflerken aileler gelecekteki maliyetlerden endişe ediyordu.

Reklam

Yüksek faizler hanehalkları ve işletmeler için ne anlama geliyor?

Yüzde 12’lik gösterge faiz, harcamalar ve beklentiler yoluyla enflasyonun yayılmasını yavaşlatmayı amaçlıyor. Yüksek faiz oranları genellikle borçlanmayı daha az cazip, tasarrufu ise daha kazançlı hâle getirerek talep üzerindeki bazı baskıları azaltıyor.

Makine, stok ya da genişleme için kredi arayan işletmeler daha yüksek finansman maliyetleriyle karşılaşabilir. Yeni kredi kullanan tüketiciler de daha fazla ödeme yapabilir. Değişken faizli mevcut kredilerin taksitleri, sözleşmelerin faiz oranı güncellendiğinde artabilir. Değişikliğin zamanı ve miktarı kredi koşullarına bağlıdır.

Yüksek borçlanma maliyetleri, ekonomik zayıflık döneminin ardından büyümeye çalışan şirketler için elverişsiz bir zamanda geliyor. Bu maliyetler yatırımları geciktirebilir veya bir işletmenin kullanabileceği kredi miktarını azaltabilir. Gıda ve yakıta zaten daha fazla para harcayan hanehalkları için kredi taksitlerindeki artış ek bir gider olur.

Bankanın amacı, ilk arz şokunun daha geniş bir fiyat artışı döngüsüne dönüşmesini önlemek. Örneğin yakıt faturası yükselen bir nakliye şirketi ücretlerini artırabilir ve bu da mağazaların fiyatları yükseltmesine yol açabilir. İşletmeler maliyetlerin artmaya devam etmesini beklerse planlarına yeni zamlar ekleyebilir. Ekonomistler, bu baskının diğer fiyatlara yayılmasına ikinci tur etkisi diyor.

Petrol arzı, buğday dağıtımı ve ticaretteki aksamalar para politikası dışındaki önlemleri gerektiriyor. Faiz kararı, arz baskıları sürerken harcamaları ve beklentileri hedef alıyor.

Eylül’deki faiz kararını izleyen güçlü artış desteği

Ekim kararı öncesindeki eylül toplantısında komitenin yedi üyesi faizin yüzde 11,5’te tutulmasını desteklerken üç üye 1 yüzde puanlık artış istedi. Ekim ayına gelindiğinde 10 üyenin tamamı artıştan yanaydı; ancak bir üye kabul edilen yarım puandan daha büyük bir artış istedi.

Son dönemdeki karar süreci, komitenin değerlendirmesinin nasıl değiştiğini gösteriyor:

  • Temmuz 2026: Banka politika faizini yüzde 11,5’te sabit tuttu.
  • 14 Eylül 2026: Üç üye artıştan yana olmasına rağmen komite faizi yeniden yüzde 11,5’te tuttu.
  • 26 Ekim 2026: Dokuz üye faizin yüzde 12’ye yükseltilmesini desteklerken bir üye daha büyük bir artışı tercih etti.
  • 27 Ekim 2026: Yeni yüzde 12’lik faiz yürürlüğe giriyor.

Ahmad, eylülden bu yana enflasyon beklentilerinin ve dış dengenin kötüleştiğini söyledi. Bununla birlikte politika faizi, Haziran 2023’te ulaşılan rekor yüzde 22 seviyesinin hâlâ 10 yüzde puan altında. Bu durum, yeniden sıkılaştırmaya gidilmeden önce borçlanma maliyetlerinin ne ölçüde düştüğünü gösteriyor.

Reklam

İşçi dövizleri büyüyen dış açığın finansmanına yardımcı oluyor

Pakistan, temmuz-eylül döneminde 874 milyon dolarlık cari açık verdi. Geçen yılın aynı döneminde açık 755 milyon dolardı. Bu, 119 milyon dolarlık ya da yaklaşık yüzde 16’lık bir artış anlamına geliyor.

Cari işlemler hesabı, mal ve hizmet ticaretinin yanı sıra işçi dövizleri dahil gelir akımlarını ve transferleri izler. Açık, ülkenin aradaki farkı kapatmak için yatırım, borçlanma ya da başka kaynaklardan finansman sağlaması gerektiği anlamına gelir.

Yurt dışında çalışan Pakistanlıların ülkeye gönderdiği para önemli bir tampon oluşturdu. Mali yılın ilk çeyreğinde işçi dövizleri 10,9 milyar dolara ulaştı ve bunun üzerine merkez bankası yıllık tahminini 1 milyar dolar artırdı.

Ahmad, basın toplantısında tahmindeki değişikliği şöyle açıkladı:

Bu güçlü performans nedeniyle Pakistan Merkez Bankası, yıllık işçi dövizi tahminini 44 milyar dolardan 45 milyar dolara yükseltti.

Banka, Haziran 2027’de sona erecek mali yıl için cari açığın gayrisafi yurt içi hasılanın yüzde 0 ila yüzde 1’i arasında olacağı tahminini korudu. Ahmad, ihracatın iyileştiğini ancak ekonominin ihtiyaç duyduğu seviyenin altında kaldığını söyledi. Pirinç, katma değeri daha yüksek tekstil ürünleri ve hizmetler toparlanmaya katkı sağlıyordu.

Ekonomik faaliyet toparlanırken ithalat da artıyordu. Pakistan İstatistik Bürosu’na atfedilen verilere göre ilk çeyrekte petrol dışındaki ithalat yüzde 15, petrol ürünleri ithalatı ise yüzde 6 arttı. Otomobiller, makineler ve diğer ürünler artışa katkıda bulundu. Bu da dış dengeyi yalnızca enerji fiyatlarıyla değil, yurt içindeki toparlanmayla da ilgili bir mesele hâline getiriyor.

Rezervler ve IMF ülkeye hareket alanı sağlıyor

Merkez bankası, döviz rezervlerinin süren döviz alımlarının desteğiyle yaklaşık 21,5 milyar dolar seviyesinde istikrarlı kaldığını belirtti. Yaklaşık üç aylık ithalatı karşılayan bu rezervler, döviz girişlerinin dalgalandığı dönemlerde yurt dışı ödemeler için tampon sağlıyor.

Pakistan, ekim ayında Uluslararası Para Fonu (IMF) ile yaklaşık 1,21 milyar dolar kaynak sağlayabilecek bir personel düzeyinde anlaşmaya da vardı. Bu kaynağın kullanılabilmesi için IMF İcra Direktörleri Kurulu’nun anlaşmayı onaylaması gerekiyor. Kurulun karar tarihi açıklanmadı.

IMF, zorlu dış koşullara rağmen Pakistan’ın programının genel olarak planlandığı gibi ilerlediğini söyledi. Merkez bankası ayrıca Federal Gelir Kurulu’nun ilk çeyrekte tahsilat hedefini aştığını ve bunun hükümetin mali durumunu desteklediğini kaydetti.

Komite, mali ve dış tamponların güçlendirilmesini, vergi tabanının genişletilmesini ve yapısal reformları istedi. Pratikte bu, hükümetin daha güvenilir gelir kaynaklarına, ülkenin ise daha fazla dövize sahip olmasını; böylece her ikisinin de küresel maliyetlerdeki ani artışları karşılama kapasitesinin yükselmesini istiyor.

Reklam

Riskler artarken büyüme tahmini korundu

Banka, Haziran 2027’de sona erecek mali yıl için büyüme tahminini yüzde 3,5 ila yüzde 4,5 aralığında tuttu. Resmî verilerin revize edilen hâli, önceki mali yıldaki büyümeyi yüzde 3,7 olarak gösterdi. Dolayısıyla yeni tahmin, ekonominin ya sınırlı ölçüde yavaşlamasına ya da daha güçlü bir toparlanma kaydetmesine imkân tanıyor.

Büyük ölçekli imalat, bir önceki yılın aynı dönemine göre temmuz ve ağustosta yüzde 1,9 büyüdü. Çimento ve petrol satışları ile özel sektöre kullandırılan krediler de faaliyetlerde toparlanmaya işaret ederken yazlık ürünlere ilişkin ilk tahminler beklentilerin üzerinde geldi.

Komite, Orta Doğu’daki çatışmanın daha da şiddetlenmesinin büyüme görünümünü zayıflatabileceği uyarısında bulundu. El Niño koşullarının kötüleşmesiyle bağlantılı olumsuz hava koşulları da özellikle tarımsal üretim ve gıda fiyatları açısından bir başka risk oluşturdu.

Pakistan’ın döviz kuru da dikkate alınması gereken bir başka unsur. Enflasyon farkları hesaba katılarak rupinin ticaret ortaklarının para birimleri karşısındaki değerini ölçen reel efektif döviz kuru, sekiz yılın en yüksek düzeyi olan yaklaşık 109’a yükselmişti. Yurt içi fiyatlar, kur genel olarak istikrarlı kalırken yurt dışındaki fiyatlardan daha hızlı artarsa Pakistan malları göreli olarak pahalanabilir.

Rupinin değer kaybetmesi ithal yakıtı yerel para cinsinden pahalılaştırırken reel olarak değer kazanması ihracatın rekabet gücünü baskılayabilir. Bankanın, bu baskıları yüksek faizlerin yatırım ve ekonomik toparlanma üzerindeki maliyetiyle birlikte değerlendirmesi gerekiyor.

Bazı ekonomistler neden beklemeyi tercih etti?

Topline Securities’in anketine göre piyasa katılımcılarının yüzde 61’i karar öncesinde faiz artışı bekliyordu. Katılımcıların yüzde 54’ü 50 baz puanlık, yüzde 7’si 100 baz puanlık artış öngörürken kalan yüzde 39 değişiklik beklemiyordu.

Pakistan Kalkınma Ekonomisi Enstitüsü, koşullara bağlı olarak faizin sabit tutulmasını tercih etti. Enstitü, enflasyon risklerinin dikkatle izlenmesi gerektiğini, ancak ekonomide talebin henüz aşırı ısınmadığını ve fiyat baskılarının acil bir artışı gerektirecek ölçüde yayılmadığını savundu.

Enstitü, toplantı öncesinde görüşünü şöyle dile getirdi:

"Risk dengesi sıkılaştırma yönüne kaymış olsa da mevcut makroekonomik koşullar acil bir faiz artışını haklı çıkaracak güçlü bir gerekçe sunmuyor." PİDE açıklamasında bu değerlendirmeye yer verdi.

Görüş ayrılığı, zamanlama konusunda. Beklemek, işletmelere mevcut faiz oranı altında toparlanmaları için daha fazla zaman tanıyacaktı. Harekete geçmek ise gıda ve enerji enflasyonunun kalıcı hâle gelerek daha geniş fiyatlama kararlarını şekillendirmesini önlemeyi amaçlıyor. Komite, büyüme ve cari açık tahminlerini korurken daha erken adım atmayı seçti.

Hanehalkları ve işletmeler şimdi yüksek borçlanma maliyetleriyle temel ürün fiyatlarına ilişkin süregelen belirsizliğin bir arada olduğu bir döneme giriyor. Bankanın bundan sonraki değerlendirmeleri; petrol ve buğday üzerindeki baskıların hafifleyip hafiflemediğine, enflasyon beklentilerinin yatışıp yatışmadığına, işçi dövizleri ve ihracatın artan ithalat faturasını karşılayıp karşılamadığına bağlı olacak.

Reklam

Öne Çıkanlar

  • Pakistan, 26 Ekim’de politika faizini yüzde 11,5’ten yüzde 12’ye yükseltti. Yeni oran 27 Ekim 2026’da yürürlüğe giriyor.
  • Komite üyelerinden dokuzu yarım yüzde puanlık artışı desteklerken bir üye daha büyük bir artış istedi.
  • Eylül enflasyonu yüzde 10,3 ile bankanın yüzde 5 ila yüzde 7 hedef aralığının üzerinde gerçekleşti.
  • Varil başına 100 doların üzerindeki petrol fiyatları ve artan buğday fiyatları kararın başlıca nedenleriydi.
  • İlk çeyrekte 10,9 milyar dolara ulaşan girişlerin ardından yıllık işçi dövizi tahmini 44 milyar dolardan 45 milyar dolara yükseltildi.
  • Döviz rezervleri yaklaşık 21,5 milyar dolar seviyesindeydi ve üç aylık ithalatı karşılıyordu.
  • Banka, Haziran 2027’de sona erecek mali yıl için yüzde 3,5 ila yüzde 4,5 büyüme ve GSYH’nin yüzde 0 ila yüzde 1’i düzeyinde cari açık tahminlerini korudu.
  • IMF ile yapılan anlaşma, İcra Direktörleri Kurulu’nun onayına bağlı olarak yaklaşık 1,21 milyar dolar kaynak sağlayabilir.
Bu haberi paylaş

Bunlar da ilginizi çekebilir