Çin’in İtirazına Rağmen Filipinler, Denizaltı Kabloları İçin Tayvan’la İşbirliği Arıyor

9 dakikalık okuma
Philippines Seeks Taiwan Cooperation on Undersea Cables as China Objects

Kablo güvenliği Manila ile Taipei’yi yakınlaştırıyor

Filipinler, Bashi Kanalı’ndaki denizaltı iletişim kablolarını korumak için Tayvan’la daha yakın işbirliğini araştırırken Tayvan, iki taraf arasındaki iletişimi geliştirmek amacıyla sahil güvenlik irtibat düzenlemesini hayata geçirdi. Bu adımlar, savunmasız internet bağlantılarına yönelik ortak kaygıyı, Tayvan ile Filipinler’in kuzeyi arasında faaliyet gösteren gemiler çevresinde artan gerilimlerle bir araya getiriyor.

İçindekiler
  1. Kablo güvenliği Manila ile Taipei’yi yakınlaştırıyor
  2. İşbirliği neleri kapsayabilir?
  3. İrtibat görevlisi ve devredilen gemi
  4. Bashi Kanalı neden önemli?
  5. Savaş eşiğinin altındaki baskı
  6. Kablo hasarı ada topluluklarını nasıl etkiliyor?
  7. Gözetleme, onarım ve Birleşmiş Milletler önerisi
  8. Çin, Manila’nın yaklaşımına karşı çıkıyor
  9. Kablo meselesi nasıl gelişti?
  10. Öne çıkanlar

Filipinler’in Washington’daki misyon şef yardımcısı Felipe F. Carino III, Center for a New American Security seminerinde Manila ile Taipei’nin bilgi paylaşımı ve kapasite geliştirme alanlarında çalışmalar yürüttüğünü söyledi. 22 Ekim 2026’da yayımlanan açıklamaları, kablo güvenliğini açık çatışma eşiğine varmayan denizlerdeki baskı sorununun daha geniş bağlamına yerleştirdi.

Carino, Filipinler’in tutumunu ortak çıkarları korurken Çin’e yönelik diplomatik politikasını sürdürmek olarak tanımladı. Daha yakın işbirliği olasılığını gündeme getirerek şunları söyledi:

Bunlar korunması gereken çok önemli unsurlar. Bu nedenle Tayvan’daki dostlarımızla daha derin bir işbirliğini araştırıyoruz.

Tayvan Sahil Güvenlik İdaresi Genel Müdürü Chang Chung-Lung daha sonra deniz hukuku uygulamaları ve insani yardım da dahil olmak üzere daha geniş kapsamlı işbirliğine açık olduklarını ifade etti. Çin ise itiraz ederek Filipinler’e Pekin’in Tayvan konusundaki tutumunu desteklemesi çağrısında bulundu.

Konunun pratik açıdan önemi büyük. Carino’ya göre kıtalararası veri trafiğinin neredeyse tamamı denizaltı kabloları üzerinden taşınıyor. Tayvan Dijital İşler Bakanlığı, ülkenin kıyı sularında son dört yılda yılda ortalama yedi ila sekiz kablo olayı yaşandığını belirtiyor. Hasar, bölge sakinlerinin, işletmelerin ve kamu hizmetlerinin kendi adalarının dışıyla iletişim kurmak için kullandığı bağlantıları kesintiye uğratabiliyor.

Reklam

İşbirliği neleri kapsayabilir?

Carino, üzerinde çalışılan alanlar arasında bilgi paylaşımı ve kapasite geliştirmeyi saydı; bazı çalışmaların şimdiden yürütüldüğünü belirtti. Bu faaliyetler günlük kullanımda, denizde bir soruna müdahale etmek için gereken bilgilerin paylaşılması ve becerilerin, ekipmanların ya da prosedürlerin geliştirilmesi anlamına geliyor.

Carino’ya yöneltilen bir soruda ortak devriyeler ve iletişimi aksatan gemilere karşı önlem alınması gündeme getirildi. Carino, bu konuda ayrıntılı bilgiye sahip olmadığını söyledi. Taraflardan hiçbiri üzerinde anlaşılmış bir kablo koruma operasyonu, ortak devriye takvimi ya da yeni düzenlemelerin açıklanacağı bir tarih paylaşmadı.

Tayvan’ın yasama organındaki Dışişleri ve Ulusal Savunma Komitesi’nde konuşan Chang, sahil güvenliğin daha geniş yaklaşımını şöyle anlattı:

Deniz hukuku uygulamaları ve insani yardım gibi kapsamlı işbirliği alanlarına her zaman odaklanıyoruz.

Chang ayrıntı vermekten kaçındı. Dolayısıyla kamuoyuna açıklanan tutumlar, uygulamanın kapsamı hâlâ belirlenirken pratik temasların genişletilmesine işaret ediyor.

İrtibat görevlisi ve devredilen gemi

Tayvan ile Filipinler arasında denizcilik alanında işbirliği için hâlihazırda somut kanallar bulunuyor. Okyanus İşleri Konseyi Bakanı Kuan Bi-ling, 20 Ekim’de Tayvan’ın Manila’nın Taipei’deki temsilcilik ofisine bir sahil güvenlik irtibat görevlisi atadığını açıkladı.

Görevli, denizlerdeki kolluk faaliyetleri sırasında çatışma riskini azaltmak da dahil olmak üzere iki taraf arasındaki iletişimden sorumlu. Doğrudan bir irtibat noktası, yakın sularda faaliyet gösteren her iki tarafın yetkililerinin gemilerinin ne yaptığını açıklığa kavuşturmasına yardımcı olabilir.

Tayvan, eski sahil güvenlik gemisi Kinmen’i de Filipinler’e devretti. Gemi, Sarangani adıyla hizmete girdi. Bu, iki taraf arasındaki ilk gemi devri oldu.

Bu gelişmeler, kablo görüşmelerinin üzerine kurulabileceği mevcut bir zemin sağlıyor: iletişimi sürdürmekle görevlendirilmiş bir kişi ve Filipinler’in hizmetine devredilmiş bir gemi. Ayrıca resmî diplomatik ilişkiler bulunmasa da temsilcilikler üzerinden işbirliği yapılabildiğini gösteriyor.

Reklam

Bashi Kanalı neden önemli?

Bashi Kanalı, daha geniş Luzon Boğazı içinde, Tayvan ile Filipinler arasında yer alıyor. Güney Çin Denizi yakınlarındaki suları Pasifik Okyanusu’na bağlıyor; ticari gemicilik, deniz kuvvetlerinin hareketleri ve denizaltı faaliyetleri açısından önem taşıyor. İletişim kabloları, yoğun kullanılan bu geçide bir başka altyapı katmanı ekliyor.

Mavulis ileri karakolu hakkındaki daha önceki haberde, Tayvan’ın güney ucuna yaklaşık 142 kilometre uzaklıktaki Filipinler adasında çevre suları gözetleyen, dönüşümlü görev yapan küçük bir askerî birlikten söz edilmişti. Adanın konumu, Tayvan çevresindeki gelişmelerin neden hızla Filipinler’i de ilgilendirdiğini ortaya koyuyor.

Filipinler Sahil Güvenliği, ekim ayında Batanes eyaleti açıklarında, denizaltı kablo güzergâhlarının yakınında faaliyet gösteren bir Çin araştırma gemisine karşı koymak üzere en büyük gemisini ve bir uçağını görevlendirdiğini açıkladı. Ülkenin en kuzeyindeki eyalet olan Batanes, Carino’nun ortak çıkar alanı olarak tanımladığı geçide yakın konumda.

Carino, Çin’in adını anmadan kablo güvenliğini Güney Çin Denizi’ndeki gerilimlerle ilişkilendirdi. Coğrafi bağ doğrudan: Manila’nın ihtilaflı sulardaki baskıya ilişkin kaygıları ile Taipei’nin iletişim bağlantılarına yönelik endişeleri, iki tarafı ayıran deniz yolları boyunca kesişiyor.

Savaş eşiğinin altındaki baskı

Filipinler ve Tayvan, doğrudan askerî çatışmaya girmeden baskı uygulamayı amaçlayan Çin faaliyetlerinden defalarca şikâyet etti. Yetkililer bu tür faaliyetleri çoğunlukla gri bölge faaliyetleri olarak nitelendiriyor: niyetin, sorumluluğun ya da uygun karşılığın belirsiz kalmasını sağlarken güvenlik sorunları yaratan eylemler.

Örneğin, kabloların yakınında faaliyet gösteren bir araştırma gemisi, yetkilileri geminin amacı ve hareketleri hakkında soru işaretleriyle karşı karşıya bırakıyor. Gemi hareketlerini izlemek, mürettebatıyla iletişim kurmak ve bir sahil güvenlik gemisi gönderip göndermemeye karar vermek, diğer sorular yanıtlanmamış olsa da acil görevler hâline gelebiliyor.

Jeo-uzamsal istihbarat şirketi ingeniSPACE’ten Jason Wang, Çin deniz milislerine ait gemilerin Bashi Kanalı’nda ve Tayvan’ın doğusunda araştırma gemilerine eşlik ettiğini söyledi. Burada deniz milisleri, balıkçı gemisi gibi gösterilen ancak denizde Çin devletinin hedeflerini de destekleyen gemileri ifade ediyor.

Wang, Haiyang Dizhi Ba Hao’yu Tayvan’ın güneybatısında denizaltı kabloları üzerinde zaman geçiren araştırma gemilerinden biri olarak gösterdi. Gemi, Hong Kong yakınlarındaki Nansha’ya dönmeden önce deniz milislerine ait gemiler ve Çin sahil güvenlik gemileri tarafından eşlik edildi.

Çin’in denizdeki gri bölge faaliyetlerini izleyen SeaLight adlı kuruluş da Komorlar bayrağı taşıyan Neptune adlı yük gemisini şüpheli olarak işaretledi. Gemi, 1 Ekim’de Tayvan’ın kuzey açıklarında birden fazla kablonun bulunduğu alanda uzun süre kaldı ve 2 Ekim’de Keelung’a vardı. ingeniSPACE, limanlar arasında düzenli yük taşımacılığından ziyade Tayvan çevresinde uzun süreli faaliyet örüntüsü bulunduğunu belirtti.

Reklam

Kablo hasarı ada topluluklarını nasıl etkiliyor?

Tayvan’a bağlı dış adalardan Matsu’da, 2023’te adaları ana karaya bağlayan iki kablonun da bir hafta içinde kopmasıyla kesintinin sonuçları görüldü. Bölge sakinleri son derece yavaş bir internet bağlantısıyla baş başa kaldı.

Tayvan hükümeti her iki olayı da Çin gemileriyle ilişkilendirdi ancak resmî bir suçlamada bulunmadı. Ada toplulukları için acil sorun, kullanılabilir iletişim kapasitesinin kaybıydı. İki bağlantı kısa aralıklarla kesildiğinde trafiği başka bir kabloya yönlendirme imkânı azalıyor.

Tayvan daha sonra, kasıtlı kablo hasarı şüphesi içeren davalarda kovuşturmayı kolaylaştırmak için yasalarını değiştirdi. 2025’te, Togo siciline kayıtlı gemisinin demirini sürükleyerek Tayvan’ın ana adasıyla Penghu takımadalarını bağlayan bir kabloyu koparmasının ardından Çinli bir kaptan üç yıl hapis cezasına çarptırıldı.

Tayvan’ın Washington’daki temsilci yardımcısı Andrea Yang seminerde bu mahkûmiyete değindi. Dava, gemi hareketleri ve diplomatik uyarıların öne çıktığı bir tartışmaya somut bir hukuki sonuç ekliyor: iletişim altyapısına zarar verilmesi nedeniyle bir kaptan yargılanıp hapse atıldı.

Dijital İşler Bakanlığı’nın yılda ortalama yedi ila sekiz olay yaşandığına ilişkin verileri, Tayvan’ın kablo dayanıklılığını neden tekrarlanan bir operasyonel görev olarak ele aldığını gösteriyor. Bağlantılar zarar görmeden önce koruma için dikkat ve hazırlık gerekiyor; bir bağlantı kesildiğinde ise hizmetin yeniden sağlanması aciliyet kazanıyor.

Gözetleme, onarım ve Birleşmiş Milletler önerisi

Yang, Tayvan’ın deniz gözetimi için insansız sistemler geliştirmeye daha fazla kaynak ayıracağını söyledi. İnsan bulunmadan çalışan bu sistemler, yetkililerin denizdeki faaliyetleri gözlemlemesine yardımcı olabilir.

Daha iyi gözetim, yetkililere hassas altyapıya yaklaşan gemiler, bunların hareketleri ve davranışları hakkında daha kapsamlı bir tablo sunabilir. Filipinler’le önerilen işbirliği de bağlantılı bir ihtiyaca yanıt verecek: bilgi paylaşmak ve bu bilgileri eyleme dönüştürme kapasitesini güçlendirmek.

Tayvan, kendi kablo döşeme kapasitesini devreye alıyor ancak egemen bir kablo onarım kapasitesi kurma planı bulunmuyor. Kablo döşemekle hasarlı kabloyu onarmak farklı işler. İlki bağlantı kurar ya da mevcut bağlantıyı uzatır; ikincisi ise arıza veya kopma sonrasında mevcut bağlantıyı yeniden işler hâle getirir.

Yang, Birleşmiş Milletler’e denizaltı kablolarına müdahaleyi önleyecek mekanizmaları değerlendirme çağrısı yaptı. Bu öneri, tartışmayı ikili işbirliğinin ötesine taşıyarak ulusal sınırlar arasında iletişim sağlayan altyapılar için uluslararası kurallar ve müdahale yolları oluşturulmasına yöneliyor.

Reklam

Çin, Manila’nın yaklaşımına karşı çıkıyor

Çin Dışişleri Bakanlığı Sözcüsü Mao Ning, perşembe günü yaptığı açıklamada Filipinler’e eylemleriyle tek Çin ilkesini desteklemesi çağrısında bulundu. Pekin, Tayvan’a da benzer bir mesaj iletti.

Filipinler, Taipei yerine Pekin’i tanıyan tek Çin politikasını sürdürüyor. Çin, Tayvan’ı kendi toprağı olarak görüyor ve bu tutuma meydan okuduğunu düşündüğü resmî temaslara karşı çıkıyor. Manila, Tayvan’la pratik ilişkilerini temsilcilikler üzerinden yürütüyor.

Carino, işbirliğinin "tek Çin politikamıza rağmen" sürdürüldüğünü söyledi. Açıklamaları, kablo güvenliğini, Pekin’i diplomatik olarak tanımayı sürdürürken Tayvan’la paylaşılan doğrudan çıkarları yönetmeye yönelik mevcut Filipinler çabasının içine yerleştiriyor.

İlişkiler deniz güvenliğinin çok ötesine uzanıyor. İkili ilişkilerin genişlemesi hakkındaki önceki haberde, Tayvan’da yaşayıp çalışan yaklaşık 200.000 Filipinli, Filipinler’de faaliyet gösteren 600’den fazla Tayvanlı şirket ve 2024’te yaklaşık 6,71 milyar ABD doları tutarındaki ikili ticaret kaydedilmişti. Güvenilir iletişim, işçiler, aileler ve işletmeler arasındaki bu bağların sürdürülmesine yardımcı oluyor.

Manila, olası bir Tayvan acil durumuna yönelik hazırlıklar nedeniyle de benzer Çin itirazlarıyla karşılaştı. Ağustos 2025’te, Marcos’un Tayvan açıklamaları, Devlet Başkanı Ferdinand Marcos Jr.’ın Çin ile ABD arasında çıkacak bir savaşın Filipinler’i de içine çekeceğini, bunun nedenlerinden birinin Tayvan’daki Filipinlileri koruma ihtiyacı olduğunu söylemesinin ardından diplomatik bir anlaşmazlığa yol açtı.

Kablo meselesi nasıl gelişti?

Son görüşmeler, kablo arızalarının, bir ceza mahkûmiyetinin ve iki sahil güvenlik arasında yeni düzenlemelerin ardından yapılıyor. Başlıca gelişmeler şöyle:

  • 2023: Matsu Adaları’nı Tayvan’ın ana adasına bağlayan iki kablo da bir hafta içinde koptu; bölge sakinleri son derece yavaş internet bağlantısıyla baş başa kaldı.
  • 2025: Gemisinin demirini sürükleyerek Tayvan ile Penghu’yu bağlayan bir kabloyu koparmasının ardından Çinli bir kaptan üç yıl hapis cezasına çarptırıldı.
  • 1 ve 2 Ekim: Neptune, Tayvan’ın kuzey açığındaki kablo bölgesinde uzun süre kaldıktan sonra Keelung’a vardı.
  • Ekim 2026: Filipinler Sahil Güvenliği, Batanes yakınlarındaki kablo güzergâhlarının çevresinde faaliyet gösteren bir Çin araştırma gemisine karşı koymak için en büyük gemisini ve bir uçağını görevlendirdiğini açıkladı.
  • 20 Ekim: Kuan Bi-ling, Tayvan sahil güvenliğinin Manila’nın Taipei’deki temsilcilik ofisinde kurduğu irtibat düzenlemesini duyurdu.
  • 22 Ekim’de yayımlanan açıklamalarında: Carino kablo korumasında işbirliğini derinleştirme çabalarını anlattı; ardından Tayvan işbirliğine açık olduğunu belirtti, Çin ise itiraz etti.

Manila ile Taipei, konuya aynı anda birkaç araçla yaklaşıyor: sahil güvenlikler arasında iletişim, daha güçlü gözetim, hukuki hesap verebilirlik ve uluslararası düzeyde adım atılmasına yönelik görüşmeler. İki tarafın ortak ve acil çıkarı, ticari altyapının bölgesel güvenlik kaygılarıyla kesiştiği sularda hayati bağlantıların çalışır durumda kalmasını sağlamak.

Reklam

Öne çıkanlar

  • Filipinler, bilgi paylaşımı ve kapasite geliştirme de dahil olmak üzere denizaltı kablolarının korunmasında Tayvan’la daha yakın işbirliğini araştırıyor.
  • Tayvan bir sahil güvenlik irtibat düzenlemesi kurdu ve eski bir sahil güvenlik gemisini Filipinler’in hizmetine devretti.
  • Ortak devriyeler olasılık olarak gündeme getirildi ancak üzerinde anlaşılmış bir operasyon ya da takvim açıklanmadı.
  • Tayvan’ın kıyı sularında yılda ortalama yedi ila sekiz kablo olayı kaydediliyor.
  • Bir Çinli kaptan, 2025’te Tayvan ile Penghu arasında bir kablonun kopması nedeniyle üç yıl hapis cezasına çarptırıldı.
  • Tayvan, insansız gözetleme sistemlerine daha fazla yatırım yapmayı planlıyor ve Birleşmiş Milletler’i kablolara müdahale konusunu değerlendirmeye çağırdı.
  • Manila mevcut diplomatik politikası çerçevesinde hareket ettiğini belirtirken Çin daha yakın işbirliğine itiraz etti.
Bu haberi paylaş

Bunlar da ilginizi çekebilir