6.800 işçi kampların dışına doğru ilk adımı attı
Tayland, 1 Ekim 2025’te başlayan programın ilk yılında Myanmar’dan 6.800 mültecinin iş gücüne katıldığını açıkladı. Program, onlarca yıllık kısıtlamaların ardından dokuz sınır kampının dışında iş imkânı sağladı. 31 yaşındaki Ray Boe gibi işçiler için bu değişiklik, Bangkok’taki bir şantiyede günde 400 baht kazanmak anlamına geliyor. Başkalarıysa beklenmedik kesintilerle, vaat edilenden farklı işlerle ve kampa dönüş yolculuğunun yüksek maliyetiyle karşılaştı.
İçindekiler
- 6.800 işçi kampların dışına doğru ilk adımı attı
- Neler değişti, kimler başvurabilir?
- İş fırsatı ne kadar büyük?
- Yardım kesintileri neden gelir elde etmeyi acil hâle getirdi?
- İş teklifinden çalışma iznine
- İyi bir işe yerleşme ne sağlayabilir?
- Vaat edilen iş başka bir işe dönüştüğünde
- Kesintiler, ailelere gönderilmesi gereken parayı tüketebiliyor
- Sözleşmeler, eğitim ve aileden ayrı yaşamak sonraki adımları belirliyor
- Öne Çıkanlar
Birleşmiş Milletler Mülteciler Yüksek Komiserliğine (UNHCR) göre hükümet kararı 26 Ağustos 2025’te kabul etti. İlk aşamada, çalışma yaşındaki kayıtlı mültecilerin bir yıla kadar yasal olarak çalışmasına izin verildi. Kararın ardında iki baskı vardı: Yabancı yardımlardaki kesintiler gıda ve sağlık desteğini azaltıyordu; Kamboçyalı göçmen işçilerin ülkelerine dönmesi ise Taylandlı işverenleri yeni işçi arayışına itiyordu.
Ray Boe, Bangkok’un merkezinde 12 katlı olması planlanan bir apartman için beton döküyor ve iskele kuruyor. İş bulmadan önce, yardım kesildikçe ailesiyle komşularından borç alıyor ve öğünlerini azaltıyordu. Ücretinin yakında yiyecek ve anne babasının sağlık masraflarını karşılamasını umuyor.
Ailesinin geçimini sağlayan mülteci inşaat işçisi Ray Boe, ücret kazanmanın ev halkı için ne anlama geldiğini şöyle anlattı:
Kampta daha önce yaşadığımız koşullarla karşılaştırınca, kendi gelirim olması ve ailemi kendi başıma geçindirebilmem büyük bir fark yaratacak. Her gün bizi başkalarının desteklemesini beklemek zorunda kalmayacağız.
Tayland’ın yasal istihdama kapı açması, yardımlara bağımlılıktan ücretli çalışmaya geçiş için bir yol oluşturdu. İlk yılın deneyimi, bu yolun sunulan işe, alınan ücretlerden yapılan kesintilere ve işler ters gittiğinde işçilerin yardım alıp alamamasına ne kadar bağlı olduğunu gösteriyor.
Neler değişti, kimler başvurabilir?
UNHCR’nin 13 Şubat 2026’da yayımladığı politika açıklamasına göre karar, dokuz kampta yaşayan ve çalışma çağında olan kayıtlı mültecileri kapsıyor. Tayland vatandaşlarına kanunen ayrılmış meslekler dışında, 43 ilde ve sektörlerin çoğunda çalışmaya izin veriliyor.
Kamplar Mae Hong Son, Tak, Ratchaburi ve Kanchanaburi illerinde bulunuyor. Bazı sakinler 1980’lerde geldi; bazılarıysa hayatlarının neredeyse tamamını burada geçirdi. Tha Song Yang ilçesinin idari işlerinden sorumlu müdür yardımcısı ve ilçe şefi Thanakorn Khansai, daha önce kampların dışına çıkışın tedavi veya hukuki randevular gibi sınırlı gerekçelerle mümkün olduğunu söyledi.
Önemli tarihler, onlarca yıllık kısıtlamaların ardından politikanın hızla değiştiğini gösteriyor:
- 26 Ağustos 2025: Tayland hükümeti, uygun koşulları karşılayan kamp sakinlerinin dışarıda çalışmasına izin veren kararı kabul etti.
- 1 Ekim 2025: İstihdam programı yürürlüğe girdi; çalışma izinleri bir yıla kadar geçerli olabiliyor.
- Kasım 2025: Programla ilgili haberlerde yer alan bazı işçiler inşaat, fabrika ve tarım işlerinde çalışmak üzere kamplardan ayrıldı.
- 13 Şubat 2026: UNHCR, Tayland’ın merkezinde çalışan bir çiftin de aralarında bulunduğu ilk katılımcıların deneyimlerini yayımladı.
- Eylül 2026: İlk yıla ilişkin haberlerde hem çalışmayı sürdürenlerin hem de olumsuz koşullardaki işlerden sonra kampa dönenlerin deneyimleri aktarıldı.
İlk çalışma izni geçiciydi. İlk yılın sonrasındaki düzenlemeler henüz açıklanmadı. Bu nedenle işverenler ve aileler, ücret ve çalışma koşullarının yanı sıra pratik bir soruyla da karşı karşıya: İşçiler kampların dışında ne kadar süre gelir elde etmeyi planlayabilir?
İş fırsatı ne kadar büyük?
İstihdam Dairesi Genel Müdürü Pichit Thongphan, programın tanıtımında 18-59 yaş aralığındaki 42.601 kamp sakininin çalışma çağında olduğunu, 12.000 kişinin çalışmaya istekli olduğunu belirtti. İşverenler ise 6.152 işçi arıyordu. En yüksek talep inşaat sektöründeydi; onu elektronik üretimi ve satışı izliyordu.
Hükümetin ilk yıl için açıkladığı 6.800 işçi sayısı, başlangıçtaki 42.601 kişilik potansiyel iş gücünün yaklaşık yüzde 16’sına karşılık geliyor. Kayıt, işe alım ve işe fiilen başlama birbirinden ayrı aşamalar; her biri kararlar ve evrak işleri gerektiriyor.
Nüfusa ilişkin tahminler daha geniş bir aralıkta değişiyor: UNHCR, finansman krizinden etkilenenlerin sayısını yaklaşık 80.000 olarak açıklarken, daha geniş kapsamlı tahminlerde dokuz kampın nüfusu 100.000’i aşıyor. Programa uygunluk, sınır hattında yaşayanların toplam sayısından ziyade kayıt durumuna ve kişisel koşullara bağlı.
Yardım kesintileri neden gelir elde etmeyi acil hâle getirdi?
En büyük kamp olan Mae La, aileler üzerindeki baskıyı gözler önüne seriyor. Sınır bölgesinde yardımları koordine eden Border Consortium’a göre kamp sakinlerinin yüzde 80’den fazlası artık gıda yardımı almıyor. Kuruluşun yönetici direktörü Leon de Riedmatten, ABD desteğinin kesilmesiyle yalnızca en kırılgan kişilere yardım edebildiklerini söyledi.
Uluslararası Kurtarma Komitesi de fon kesintilerinin ardından kamplardaki sağlık tesislerini kapattı. Bu nedenle iş arayan aileler, daha iyi gelir fırsatının yanı sıra yemek ve sağlık hizmeti kaybına da yanıt veriyordu. Bazı yaşlılar ve engelliler dâhil çalışamayan kişilerin insani yardıma ihtiyacı sürüyor.
Aynı dönemde Tayland iş gücü sıkıntısıyla karşı karşıyaydı. Kamboçya sınırındaki ihtilaflı topraklarda yaşanan çatışmalar yüz binlerce Kamboçyalı işçinin ülkelerine dönmesine yol açtı. Center for Global Development’ın çalışma haklarına ilişkin analizi, 780.000’den fazla kişinin ayrıldığını ve tarım, imalat ile inşaat sektörlerinde iş gücü açığı oluştuğunu belirtiyor.
Hükümet, merkezdeki 18 ilde, kuzeydeki 17 ilde ve doğudaki sekiz ilde istihdama izin verdi. Bu iller arasında Bangkok da bulunuyor. Program, gelire ihtiyaç duyan kişileri iş gücü arayan işverenlerle buluşturuyor. Ancak işlerin konumu ve niteliği, kamp yaşamına alışkın kişiler için büyük bir uyum süreci gerektirebilir.
İş teklifinden çalışma iznine
İşe alımda işverenler kilit rol oynuyor. Şirketler, hükümetten izin alarak kampları ziyaret edebiliyor, çalışmak isteyen kişileri seçebiliyor ve adlarını, iş yerlerini ve önerilen çalışma sürelerini ilgili il istihdam dairesine bildirebiliyor.
Programın tanıtımında açıklanan süreç altı aşamadan oluşuyor: İşçilerin seçilmesi, istihdam yetkililerinin bilgilendirilmesi, kamptan ayrılma izninin alınması, varış noktasında bildirimde bulunulması, sağlık kontrolü ve sigorta işlemlerinin tamamlanması, çalışma iznine başvurulması. İşçilerin varıştan sonraki 48 saat içinde belirlenen makama bildirimde bulunması gerekiyor. Sağlık sigortası, talep edilen çalışma süresinin en az tamamını kapsamalı.
İlk başvuru için açıklanan ücret 100 bahttı. Sonraki başvurularda yıllık 900 baht izin ücreti ve 100 baht başvuru ücreti alınması öngörülüyordu. Sağlık muayenesi, ulaşım ve konaklama da ek masraflar doğurabiliyor.
Karen Mülteciler Komitesi sekreteri Saw Pwe Say, başvuru sahiplerinin 13 haneli bakanlık kimlik numarasına ihtiyaç duyduğunu söyledi. Uygun koşulları karşılayan mültecilere ayrıca bankacılık ve telekomünikasyon gibi hizmetlere erişim sağlayan Myanmar Yerinden Edilmiş Kişi kartları veriliyor. Birçok işçi bakmakla yükümlü olduğu kişileri geride bıraktığından ve eve düzenli para göndermesi gerektiğinden, bankacılık hizmetlerine erişim önem taşıyor.
Tak İl İstihdam Dairesinde kıdemli iş gücü uzmanı olan Kriwut Tantikanedi, işe alım öncesinde işverenlerle mültecilerin bir araya gelmesinin ücret, barınma ve sağlık hizmetleri hakkında soru sorma olanağı sağladığını söyledi. Ayrıca bölge yetkilileri, bakanlıklar, yardım kuruluşları ve UNHCR ile birlikte Tayland yasalarını, işçi haklarını ve kamp dışındaki günlük yaşamı açıklayan bir rehber hazırladıklarını belirtti.
İyi bir işe yerleşme ne sağlayabilir?
33 yaşındaki Ja Mar ve 47 yaşındaki No Zan, desteklenen bir işe yerleştirmenin sağlayabileceği kazanımları gösteriyor. UNHCR, Tayland’ın merkezindeki bir şantiyede çalışan çifti izledi. Çift, yaklaşık 2.000 işçinin yanında çalışan 60 kadar mülteci işçi arasındaydı.
Ja Mar iskele söken bir ekibe liderlik ediyor; No Zan ise temizlik ekibinin başında. Her biri günde 375 baht kazanıyor. Programdan önce düzensiz işlerden elde ettikleri toplam gelir bazen günde yalnızca 150 baht oluyordu. Şimdiki toplam günlük ücretleri 750 baht; yani önceki miktarın beş katı. Genellikle haftada altı gün iş bulunuyor.
Şirket konaklama sağlıyor, yiyecek masraflarınıysa çift karşılıyor. Ja Mar, yöneticilerin iş yeri ve yatakhane kurallarını açıkladığını, Taylandlı çalışma arkadaşlarının da görevlerini öğrenmelerine yardımcı olduğunu söyledi. UNHCR’ye göre ücret, sağlık sigortası ve iş yeri korumaları dâhil olmak üzere diğer yasal çalışanlarla aynı işçi haklarına sahipler.
Çocuklarından uzakta çalışan inşaat ekibi lideri ve baba Ja Mar, başvuru nedenini şöyle anlattı:
Çalışma motivasyonum, kalabalık bir ailemizin olması. Kampta geçinmek zordu. Amacımız ailemizin geçimini sağlamak ve çocuklarımızın eğitim masraflarını karşılamak.
Beş çocukları Mae La’da, 600 kilometreden fazla uzakta kaldı. 19 yaşındaki kızları Ha Se Nar, küçük kardeşlerine ve kendi oğluna bakıyor. Artan gelir, yiyecek ve okul malzemelerinin masraflarını karşılamayı kolaylaştırırken ev halkının günlük bakım yükünün büyük bölümünü ona bıraktı.
Vaat edilen iş başka bir işe dönüştüğünde
İki çocuk babası Akwah, çok farklı bir işe yerleştirilme deneyimi yaşadığını anlattı. Kasım 2025’te 20 mülteciyle birlikte, günde 250 baht karşılığında şeker kamışı hasadı yapacaklarını düşünerek kamptan ayrıldı. Akwah, vardıklarında kendilerine günde 200 baht karşılığında okaliptüs ağaçları kesme işi verildiğini söyledi.
Ücretin 50 baht, yani yüzde 20 düşürüldüğünü; işin ise daha ağır ve tehlikeli olduğunu söyledi. Grup, elektriği olmayan açık bir alanda uyudu ve su ihtiyacını yakındaki bir göletten karşıladı. Üç ay sonra oradan ayrıldılar.
Akwah, işteki değişikliğe karşı çıktıklarında işverenin verdiği yanıtı şöyle aktardı:
Patronla konuştuk ama umursamadı. ‘Buraya kadar gelmişsiniz, işi yapın,’ dedi. Biz de yapamayacağımızı söyledik.
Uluslararası Alıkoyma Koalisyonunun Tayland proje koordinatörü Siwawong Sooktawee ile Karen Kadınlar Örgütü genel sekreteri K’nyaw Paw, bazı işçilerin kendilerine iş sözleşmesi verilmediğini söylüyor. Bazılarıysa yola çıkmadan önce anlatılandan farklı iş yükü, koşullar veya ücretlerle karşılaşıyor. Her iki kuruluş da yasal istihdamı destekliyor, ancak işe alım sürecinde daha güçlü güvenceler istiyor.
Dışişleri, Çalışma ve İçişleri bakanlıkları bu iddialarla ilgili yorum taleplerine yanıt vermedi. UNHCR de işverenlerin kötü muamelede bulunduğu ve bunun mültecilerin kampa dönmesiyle sonuçlandığı vakaların olduğunu kabul etti.
Kesintiler, ailelere gönderilmesi gereken parayı tüketebiliyor
Takma ad kullanan 40 yaşındaki Saw Htoo, Samut Prakan’daki bir fabrikada üç aydan biraz fazla çalıştıktan sonra Mae La’ya döndü. Günde 370 baht kazanıyordu ancak kira, elektrik ve su için ayda 4.500 ila 5.000 baht kesildiğini ve eve gönderecek çok az parası kaldığını söyledi.
Bu kesintiler, belirttiği günlük ücret üzerinden yaklaşık 12-14 günlük kazancına denk geliyordu. Çelik kesme, bükme ve kaynak işleri onun için yeniydi; hata yapmanın uzaklaştırmayla sonuçlanabildiğini söyledi. Sonunda, kişi başı 1.500 baht ödeyen 23 işçiyle birlikte otobüse binerek kampa döndü.
Siwawong ve K’nyaw Paw, bazı işverenlerin sağlık muayenesi, izin ve ulaşım masraflarını da ücretlerden keserek tahsil ettiğini söylüyor. Bu nedenle mülteciler, bazen masrafları önceden bilmeden borçlu olarak işe başlayabiliyor. Aileler de işçinin dönüş masraflarını karşılamak için yeniden borçlanmak zorunda kalabiliyor.
Mu Dah Hsit, hastalanmasının ardından işinden ayrıldı. Programın güvence altına alması gereken sağlık sigortasını işvereninin karşılamayı reddettiğini söyledi. Hasta babası ve kendisine bağlı kardeşleri olmasına rağmen yeniden bir işe yerleşmek istiyordu.
Ailesinin bakımını üstlenen mülteci işçi Mu Dah Hsit, yeniden deneme baskısını şöyle anlattı:
Kötü bir deneyim yaşadım ama yine de yeniden gitmek istiyorum, çünkü kampta yiyecek bulmak sorun.
Sözleşmeler, eğitim ve aileden ayrı yaşamak sonraki adımları belirliyor
Siwawong ve K’nyaw Paw; gerektiğinde Birmanca, Karen veya Karenni dillerine çevrilen ayrıntılı sözleşmeler, şikâyetlerin iletilip çözüme kavuşturulması için açık bir süreç ve kamplarda işe alım yapan aracıların denetlenmesini istiyor. İşçilere yardım alabilecekleri telefon numaralarının yer aldığı kartlar veriliyor; ancak savunucular, anlaşmazlık çıktığında karar alabilecek erişilebilir bir başvuru yoluna da ihtiyaç olduğunu söylüyor.
Eğitim de eksik kalan alanlardan biri. Dışişleri Bakanlığı, kamplardaki mesleki hazırlık programlarının iyileştirildiğini belirtiyor. Saw Htoo’nun deneyimi, eğitimin mevcut iş ilanlarına uygun olması gerektiğini gösteriyor: Kamplarda verilen pastacılık veya Tayca kursları, daha önce hiç yapılmamış çelik işlerine hazırlık sağlamıyor.
De Riedmatten, ulaşım masraflarının küçük ve daha uzak kamplardan katılımı azalttığını söylüyor. Konaklama ve turizm dâhil daha geniş bir iş yelpazesi ile küçük işverenler için daha basit işe alım süreçleri istiyor. UNHCR, mültecilerin iş gücüne katılmasının ekonomik etkilerini ölçmek için Dünya Bankasıyla çalışıyor.
Bu girişim kapsamında işçiler ailelerini yanlarında götüremiyor. 29 yaşındaki Ko Chit, Lopburi’deki bir tavuk fabrikasında sıcaklığı eksi 18 dereceye ayarlanmış bir odada tavuk paketleyerek günde 365 baht kazanıyor. Eşi ve beş ve üç yaşlarındaki çocukları Mae La’da kaldı. Ja Mar ve No Zan gibi o da ailesinden ayrı yaşamanın bedeli karşılığında gelir elde etti.
İlk yıl, daha önce kamplarda yaşamaya mahkûm binlerce kişinin ücretli çalışmasını mümkün kıldı. Bu çalışmayı güvenilir hâle getirmek artık somut düzenlemelere bağlı: anlaşılır sözleşmeler, uygun eğitim, önceden bildirilen masraflar, işleyen sağlık sigortası ve işe yerleştirme başarısız olduğunda yardım. Ücretli çalışamayacak durumda olan kamp sakinleri içinse yardımların sürmesi hâlâ gerekli.
Öne Çıkanlar
- Tayland, programın ilk yılında Myanmar’dan 6.800 mültecinin iş gücüne katıldığını açıkladı.
- Politika 1 Ekim 2025’te yürürlüğe girdi ve uygun koşulları karşılayan kayıtlı kamp sakinlerinin 43 ilde çalışmasına izin veriyor.
- İşçiler gıda güvenliği, eğitim harcamaları ve bağımsızlık alanlarında kazanımların yanı sıra ailelerinden uzun süre ayrı kalmayı da anlatıyor.
- Şikâyetler arasında değiştirilen iş görevleri, verilmeyen sözleşmeler, beklenmedik kesintiler ve sağlık sigortasının sağlanmaması bulunuyor.
- Hak savunucuları çevrilmiş sözleşmeler, daha iyi iş eğitimi, denetlenen işe alım aracılığı ve açık bir şikâyet süreci istiyor.
- Gıda ve sağlık desteği azalırken çalışamayan kamp sakinleri insani yardıma bağımlı olmaya devam ediyor.






