Yemek masasında küçük artışlar birikiyor
17 Ekim 2026'dan önceki günlerde Dakka'daki altı pazarda pirinç fiyatları kilogram başına 1 ila 1,50 Tk yükseldi. Bu artış, alışveriş listelerini şimdiden kısaltan ailelere ve yemekleri uygun fiyatlı tutmakta zorlanan küçük gıda işletmelerine ek yük getirdi. Önceki haftadaki toplam artış kilogram başına 1 ila 2 Tk oldu.
İçindekiler
- Yemek masasında küçük artışlar birikiyor
- Fiyat artışları nasıl gelişti?
- Alışveriş yapanlar farklı pirinç türlerine ne ödüyor?
- Resmî veriler ile dükkân fiyatları neden farklı?
- Değirmenlerden Dakka'ya nakliye maliyetleri artıyor
- Çeltik maliyetleri ve yeni ürün için bekleyiş
- Yemek sağlayan bir işletmede artan maliyetler ve borç
- Aileler miktarı azaltıyor, tasarruf için yol gidiyor
- Pirinç zaten pahalı olan alışveriş sepetine ekleniyor
- Öne Çıkanlar
Tejkuni Para'da yaklaşık 30 kişiye öğle ve akşam yemeği sağlayan Momotaz Begum için kilogram başına yalnızca 1 Tk'lik artış, aylık masraflarına 360 Tk ekliyor. Kurye çalışanı Zahidur Rahman'ın altı kişilik ailesi ayda en az 65 kilogram pirinç tüketiyor; aynı artış aileye 65 Tk daha masraf çıkarıyor.
Tüccarlar, eylüldeki akaryakıt zammının ardından artan nakliye ücretlerini, çeltik maliyetlerinin yükselmesini ve yeni pirincin pazarlara daha büyük miktarlarda ulaşmasına kadar geçecek süreyi gerekçe gösteriyor. Hükümetin fiyat kayıtları ise daha karmaşık bir tablo ortaya koyuyor. Bu nedenle her fiyat karşılaştırmasında pirincin çeşidi, konumu ve dönemi özellikle önem taşıyor.
Tarım Pazarlama Dairesinin günlük piyasa fiyatı raporunda ince Aman pirinci kilogram başına 72–75 Tk, orta taneli Aman pirinci ise 56–60 Tk olarak listeleniyor. Raporda tüm pirinç kategorilerinin yanında değişim oranı yüzde 0,00 görünüyor. Raporun alıntılanan bölümünde tarih ya da karşılaştırma dönemine ilişkin açıklama bulunmazken Bangladeş Ticaret Kurumu (TCB), kendi verileri ile piyasa gözlemleri arasındaki farkları inceleyeceğini ayrıca açıkladı.
Fiyat artışları nasıl gelişti?
Ekim ayındaki fiyat hareketleri, eylülün üçüncü haftasında yapılan akaryakıt ayarlamasının ardından geldi. Bu ayarlamayla dizel, benzin ve oktanın litre fiyatı 20 Tk arttı. Tüccarlar daha sonra pirinci Dakka'ya taşıyan çeşitli güzergâhlardaki ücretlerin yükseldiğini bildirdi.
Süreç, çeltiğin satın alınmasından işlenmiş pirincin teslimatına kadar tedarik zincirinin çeşitli aşamalarında baskının arttığını gösteriyor:
- Eylülün üçüncü haftası: Akaryakıt fiyatları litre başına 20 Tk arttı.
- 9 Ekim: Dakka'da ince pirinç kilogram başına 2–3 Tk daha yüksek fiyata satılırken orta taneli pirinçte 1–3 Tk artış görüldü.
- 13 Ekim: Piyasa gözlemlerinde ince pirinç kilogram başına 74–75 Tk, orta taneli pirinç 58–65 Tk olarak kaydedildi. TCB verileri ise haftalık artış göstermedi.
- 17 Ekim: Dakka'daki altı pazarda yapılan gözlemlerde kilogram başına 1–1,50 Tk artış kaydedildi.
Alışveriş yapanlar farklı pirinç türlerine ne ödüyor?
Markaya bağlı olarak Miniket pirinci 9 Ekim'de kilogram başına 65–76 Tk'den satılıyordu. Diamond, Manzur ve Sagar markalı Miniket 74–75 Tk'ye çıkarken bir hafta önce fiyatı yaklaşık 72 Tk'ydi. Rashid markalı Miniket 65 Tk, Mozammel markalı pirinç ise 76 Tk oldu.
TCB'nin 9 Ekim'de aktarılan verilerinde orta taneli Paijam, BRRI-28 ve BRRI-29 pirinç çeşitleri kilogram başına 58–65 Tk olarak listelendi; haftalık artış yaklaşık 3 Tk oldu. 9 ve 13 Ekim'deki piyasa gözlemlerine göre iri taneli pirincin fiyatı büyük ölçüde değişmeyerek 50–55 Tk aralığında kaldı.
Mirpur-11'deki Makbul Rice Agency'nin sahibi Kamal Hossain, kendi pazarında Nazirshail dışındaki tüm çeşitlerin pahalandığını söyledi. Karwan Bazar, New Market ve Lalbagh'daki satıcılar ise 9 Ekim'e kadar Nazirshail fiyatlarında 2–3 Tk artış olduğunu, kaliteye göre fiyatların 70–95 Tk arasında değiştiğini bildirmişti.
Hükümetin günlük fiyat tablosunda pirinç hem hasat türüne hem de tane boyutuna göre ayrılıyor. İnce Boro pirinci kilogram başına 66–70 Tk, orta taneli Boro 55–57 Tk ve iri taneli Boro 47–49 Tk olarak listeleniyor. Aman pirincinin iri taneli türü ise 48–50 Tk aralığında. Bu kategoriler, okuyuculara tüm pirinçler için tek bir fiyattan daha kesin bir karşılaştırma olanağı sunuyor.
Resmî veriler ile dükkân fiyatları neden farklı?
13 Ekim'de aktarılan TCB verilerine göre önceki hafta hiçbir pirinç çeşidinin fiyatı artmadı; ince pirinçte yüzde 1,27 düşüş kaydedildi. Ancak önceki ayla karşılaştırıldığında kurumun orta taneli pirinç ölçümü yüzde 2,50 yükseldi.
TCB'nin piyasa verilerinden sorumlu müdür yardımcısı Shatadal Mondal, toplanan bilgilere göre verilerin doğru göründüğünü ancak kurumun farkları inceleyeceğini söyledi. Mondal, Dakka'da kapsanan bölgeler arasında Mirpur, Mohammadpur, Malibagh, Rampura, Mohakhali, Hatirpool ve West Agargaon'un bulunduğunu belirtti.
Mondal planlanan incelemeyi şöyle açıkladı:
Bizim çalışanlarımız da gazetecileriniz de pazarlara gidiyor; dolayısıyla arada büyük bir fark olmaması gerekir. Yine de verilerin doğru olup olmadığını ve böyle bir tutarsızlığın yaşanıp yaşanmadığını belirlemek için konuyu ayrıntılı biçimde inceleyeceğiz,
Bir fiyat değişimini doğru takip edebilmek için aynı kalitedeki pirincin aynı pazardaki ve aynı dönemdeki fiyatlarını karşılaştırmak gerekir. Ekim ayındaki kayıtlarda resmî haftalık veriler ile dükkânlarda gözlemlenen artışlar arasındaki fark çözüme kavuşmadı. TCB, incelemenin ne zaman tamamlanacağına ilişkin bir tarih vermedi.
Değirmenlerden Dakka'ya nakliye maliyetleri artıyor
Mohammadpur Krishi Market'te toptancılık yapan Mohammad Shaon, Kushtia'dan Dakka'ya bir kamyon pirinç taşıma maliyetinin 20.000 Tk'den 24.000 Tk'ye çıktığını söyledi. Bu güzergâhta 4.000 Tk ya da yüzde 20 artış anlamına geliyor.
Diğer toptancılar, dizel zammından sonra Dinajpur'dan kamyon başına yaklaşık 3.000 Tk, Chapainawabganj'dan ise 2.000 Tk ek nakliye ücreti ödediklerini bildirdi. Nakliye ve diğer masraflardaki artışın onları pirinç fiyatlarını kilogram başına 0,50–1 Tk yükseltmeye yönelttiğini söylediler.
Shaon, toptan ince pirinç fiyatının 1 Tk artarak kilogram başına 66 Tk'ye, orta taneli pirincin ise 1,50 Tk artarak 48,50 Tk'ye çıktığını söyledi. Karwan Bazar'da toptan satış yapan bir dükkânın yöneticisi Shafiqul Islam da Kushtia ve diğer bölgelerdeki değirmenlerde fiyatların yükseldiğini, bazı yerlerde artışın çuval başına 50 Tk'ye ulaştığını belirtti.
Karwan Bazar'daki Janata Rice Agency'nin yöneticisi Sohrab Hossain ise daha sert bir değerlendirmede bulundu: Tüccarlar, uzun süren fiyat istikrarının ardından artan nakliye maliyetlerini fiyatları yükseltmek için fırsat olarak kullandı. Ayrıca hiçbir bölgede pirinç sıkıntısı olmadığını söyledi. Hossain'in değerlendirmesi, tedarik zincirindeki diğer kişilerin bildirdiği maliyet artışlarının yanı sıra tüccarların fiyat belirleme kararlarına da dikkat çekiyor.
Çeltik maliyetleri ve yeni ürün için bekleyiş
Kushtia'daki değirmenciler çeltiği, yani kabuğu henüz çıkarılmamış hasatlık tahılı, daha yüksek fiyatla alıyordu. Kushtia Bangladeş Otomatik, Büyük ve Kabuk Soyma Değirmenleri Sahipleri Birliği Genel Sekreteri Joynal Abedin Pradhan, çeltik fiyatlarının bir ay içinde maund başına 1.120 Tk'den 1.240 Tk'ye yükseldiğini söyledi.
120 Tk'lik artış yaklaşık yüzde 10,7'ye karşılık geliyor. Joynal, aynı dönemde değirmen çıkışında pirinç fiyatlarının kilogram başına 1–2 Tk arttığını ve ince çeşitlerin 55–67 Tk'den satıldığını söyledi. Değirmen çıkış fiyatı, toptancıların nakliye ve sonraki ticaret maliyetlerini eklemesinden önce işleyicilerin belirlediği fiyattır.
Joynal ayrıca yılın bu döneminde çeltiğin kuruyarak nem ve ağırlık kaybettiğini söyledi. Bu nedenle alıcıların ödedikleri para karşılığında ne kadar kullanılabilir tahıl aldığını da hesaba katması gerekiyor. Naogaon'da değirmenci ve ticaret birliği başkanı Nirod Boron Saha, beş günde ince pirincin maund başına 30–50 Tk arttığını ve 37,32 kilogramlık maund başına fiyatın 2.050–2.080 Tk'ye çıktığını bildirdi.
Toptancı Mamunur Rashid, Aman hasadının birkaç bölgede kısa süre önce başladığını söyledi. Buna rağmen Kamal Hossain, yeni pirincin pazarlara ulaşmasının en az iki ay daha alacağını tahmin ediyor. Bazı yerlerde hasat başlaması ile işlenmiş pirincin dükkânlara kayda değer miktarda ulaşması farklı zamanlarda gerçekleşebilir; Kamal'ın tahmini bu yaygın arzın aralık ayına denk geleceğine işaret ediyor.
Yemek sağlayan bir işletmede artan maliyetler ve borç
Momotaz Begum müşterilerinden öğle ve akşam yemeği için kişi başına 150 Tk alıyor. Müşterilerinin çoğu, bol miktarda pirinç tüketen gündelik işçiler; bu nedenle pirinç işletmenin düzenli giderlerinden biri.
Yaklaşık dört buçuk ay önce fiyatı 120 Tk'den yükseltmişti; bu yüzde 25'lik artışa karşılık geliyor. Yeniden zam yapmak müşterilerini kaybetmesine yol açabilir. Fiyatı aynı tutarsa da pahalanan gıda, LPG ve elektrik masraflarını kendisi karşılamak zorunda kalıyor. Kazancının azaldığını ve borçlarının arttığını söyledi.
Momotaz, küçük bir artışın bile neden kaygı yarattığını şöyle anlattı:
Kilogram başına 1 ya da 2 Tk artış önemli görünmeyebilir ama günlük masraflarımızı karşılamakta zaten zorlanırken daha fazla zam gelmesinden endişe ediyoruz,
Momotaz'ın, 1 Tk'lik artışın aylık masrafına 360 Tk eklediği yönündeki açıklaması, ayda yaklaşık 360 kilogram pirinç aldığını gösteriyor. Aynı miktarı almaya devam ederse 2 Tk'lik artış aylık masrafına 720 Tk ekler. Bu hesap, dükkândaki fiyat tabelasında görülen küçük bir değişikliğin işletme için nasıl daha büyük bir gidere dönüştüğünü açıklamaya yardımcı oluyor.
Momotaz, fiyat artışlarının sürmesi hâlinde işi bırakmak zorunda kalabileceğini söyledi. Böyle bir karar, her gün onun sağladığı iki öğüne güvenen ve daha fazla ödeme olanağı sınırlı olan işçileri de etkileyecek.
Aileler miktarı azaltıyor, tasarruf için yol gidiyor
55 yaşındaki Zahidur Rahman, özel bir kurye şirketinden aldığı gelirle dört çocuğunun da aralarında bulunduğu altı kişilik ailesini geçindiriyor. Hatirpool sakini, kazancının artık ailenin masraflarını karşılamadığını söyledi.
Alışverişte artık yapmak zorunda kaldığı tercihleri şöyle anlattı:
Mutfak alışverişi için yanıma aldığım para artık ihtiyacımız olan her şeyi almaya yetmiyor. Krizle başa çıkabilmek için alışveriş listesinden bazı ürünleri çıkarmam ya da miktarları azaltmam gerekiyor,
Evinin yakınında pazar olmasına rağmen en az 100 Tk tasarruf etmek için Karwan Bazar'a gidiyor; yaklaşık 1.200 Tk'lik alışverişte bu miktarı cebinde tutabiliyor. Ailesinin aylık en az pirinç tüketiminde kilogram başına 1–2 Tk'lik artış, 65–130 Tk ek masraf çıkararak tasarrufunun büyük bölümünü ya da tamamını eritebilir.
Karwan Bazar'da alışveriş yapan bir başka özel sektör çalışanı Hasibul Hasan, BRRI-28 pirincini eylül başında kilogram başına 60 Tk'ye, ayın sonlarına doğru 62 Tk'ye ve ekim başında 64 Tk'ye aldığını söyledi. Bu fiyatlar, ilk fiyatla son fiyat arasında 4 Tk ya da yaklaşık yüzde 6,7 artış olduğunu gösteriyor.
Pirinç zaten pahalı olan alışveriş sepetine ekleniyor
Dakka'daki haneler ekim başında sebze, yumurta ve balığa da yüksek fiyatlar ödüyordu. 9 Ekim'de sebzelerin çoğu kilogram başına 70–120 Tk arasındaydı; domates 120–140 Tk, kışın ilk fasulyeleri ise 150 Tk'ydi. Papaya daha ucuzdu ve 30 Tk'ye satılıyordu.
Gezen tavuk yumurtasının düzine fiyatı farklı pazarlarda 155–160 Tk arasındaydı. Mahalle dükkânlarında dört yumurtaya 55 Tk isteyenler, düzine hesabıyla 165 Tk almış oluyordu; bu da satın alınan miktarı aile bütçesini etkileyen bir başka unsur hâline getiriyordu. Broiler tavuk kilogram başına yaklaşık 180 Tk, sığır eti ise 800 Tk'ydi.
Balıkta ucuz seçenekler sınırlıydı. Tilapia kilogram başına 250–260 Tk, pangas ise 220–230 Tk'ye satılıyordu. Kırtasiye tüccarı Moslim Uddin, paketli ve sıvı süt fiyatlarında son dönemde görülen artışların da hane harcamalarına yük getirdiğini söyledi.
Bangladeş İstatistik Bürosu, eylülde sona eren 12 aylık dönemde ortalama enflasyonu yüzde 8,65 olarak açıkladı. Bu oran, bir yıl boyunca fiyatlardaki ortalama artışı gösteriyor. Zahidur'un ailesi gibi haneler içinse hemen verilen tepki daha somut: daha az miktarda almak, bazı ürünleri listeden çıkarmak ya da daha ucuz bir pazar için yola vakit ayırmak.
Öne Çıkanlar
- 17 Ekim'den önce yapılan gözlemlerde Dakka'daki altı pazarda pirinç kilogram başına 1–1,50 Tk arttı.
- Tüccarlar artan nakliye ücretlerini, çeltiğin pahalanmasını ve mevsimsel arz takvimini gerekçe gösterdi.
- 9 ve 13 Ekim'deki piyasa gözlemlerinde iri taneli pirincin fiyatı kilogram başına 50–55 Tk aralığında kaldı.
- TCB, haftalık verileri ile dükkânlarda gözlemlenen fiyatlar arasındaki farkları inceleyeceğini açıkladı.
- 1 Tk'lik artış Zahidur Rahman'ın ailesine ayda 65 Tk, Momotaz Begum'un yemek işletmesine ise 360 Tk ek masraf getiriyor.
- Tüccar Kamal Hossain'e göre yeni pirincin pazarlara ulaşması en az iki ay sürebilir.






