Hesaplama gücü kıtlığı yaşanan pazarda daralan fark
Nvidia, 2026’nın ilk yarısında Çin’e 678.000 yapay zekâ hızlandırıcısı gönderdi; bu, bir yıl öncesine göre %44 düşüş anlamına geliyor. Huawei’nin sevkiyatı ise 572.000 oldu. 13 Ekim’de yayımlanan haberlerde aktarılan IDC verilerine göre şirketlerin pazar payları sırasıyla %34 ve %28 oldu. Aradaki fark 6 yüzde puanı ve 106.000 çip.
İçindekiler
- Hesaplama gücü kıtlığı yaşanan pazarda daralan fark
- Huawei aradaki farkı ne ölçüde kapattı?
- İlerleme, birden fazla Çinli tedarikçiyi kapsıyor
- GPU dışı hızlandırıcılar adet bakımından öne geçti
- Pazar payı iddiaları neden birbiriyle örtüşmüyor?
- Rekabet çiplerden kümelere kayıyor
- Yazılım, eğitim ve çıkarımı farklı kulvarlarda tutuyor
- Arz kıtlığı diğer Nvidia donanımlarına alan açıyor
- Nvidia’nın küresel büyümesi ve arzın önündeki yeni sınamalar
- Öne Çıkanlar
Bu değişim iki şirketin ötesine uzanıyor. Çin, ocak-haziran döneminde 2,008 milyon yapay zekâ hızlandırıcısı aldı ve grafik işlem birimi (GPU) kategorisi dışındaki işlemcilerin sevkiyatı ilk kez GPU sevkiyatını aştı. IDC’nin izlediği 11 Çinli çip üreticisinden dokuzu, bir yıl öncesine göre sevkiyatlarını artırdı.
Yapay zekâ hızlandırıcıları, modelleri eğitmek ve eğitimden sonra çalıştırmak için kullanılan özel işlemcilerdir. Sevkiyat sayıları, pazara giren işlemci adedini ölçer; işlem gücünü, satış değerini veya fiilî kullanımı göstermez. Dolayısıyla Huawei’nin adet farkını kapatması, her tür yapay zekâ iş yükünde Nvidia’yla aynı düzeye geldiğini ortaya koymuyor.
ABD’nin ihracat kontrolleri, Nvidia’nın satışına izin verilen ürünlerini sınırlarken Pekin yerli alternatifleri teşvik ediyor ve Çinli şirketlerin ABD kısıtlamalarına uygun Nvidia çiplerini ithal etmeden önce onay almasını şart koşuyor. Talebin hâlâ arzı aştığı bir pazarda bu politikalar satın alma kararlarını değiştiriyor.
Diğer bulgular, Nvidia’nın Çin’den çekildiği iddiasını karmaşıklaştırıyor. Çinli şirketlerin bu yıl bir milyondan fazla Nvidia oyun ve iş istasyonu çipi satın aldığı, bazılarının da yurt dışındaki veri merkezlerinde gelişmiş işlemcilere erişmeye çalıştığı bildiriliyor. Temel değişim, alıcıların her zaman geleneksel kanallardan temin edemediği Nvidia donanımına yönelik talep sürerken çip sevkiyatlarının yeniden dağılması.
Huawei aradaki farkı ne ölçüde kapattı?
Huawei’nin 572.000 sevkiyatı, 2025’in aynı dönemindeki 300.000’in üzerindeki seviyeye kıyasla kayda değer bir artışa işaret ediyor. Ancak önceki rakam, artışın kesin yüzdesini hesaplamak için yeterince net değil. Bir haberde başlangıç noktası 300.000 olarak veriliyor ve artışın neredeyse iki katına çıktığı belirtiliyor; daha temkinli karşılaştırma ise 300.000’in üzerindeki sevkiyatla yapılabilir.
2025’in tamamını kapsayan ayrı bir IDC verisine göre Çin’in yapay zekâ hızlandırıcı kartı pazarı yaklaşık dört milyon adetti. Nvidia %55 paya sahipken Çinli çip üreticileri toplamda yaklaşık 1,65 milyon kart sevk ederek kabaca %41 pay aldı. Huawei’nin o yılki sevkiyatı 812.000 kart oldu.
Bu yıllık kıyaslama temel alındığında Nvidia’nın 2026’nın ilk yarısında bildirilen %34’lük payı 21 yüzde puanı daha düşük. Huawei’nin 2025 sevkiyatı, dört milyonluk toplamın yaklaşık %20,3’üne karşılık gelirken son yarıyılda bildirilen payı %28 oldu. Bunlar farklı dönemlerin karşılaştırması; 2025 ve 2026’nın ilk yarıları arasındaki değişimin doğrudan ölçümü değil.
Huawei’nin 2026’nın ilk altı ayındaki sevkiyatı, 572.000 ve 812.000 rakamları temel alındığında 2025’in tamamında bildirdiği hacmin yaklaşık %70’ine ulaştı. Bu, yılın ikinci yarısının ilk yarıyı tekrarlayacağını varsaymadan genişleme hızını gösteriyor.
İlerleme, birden fazla Çinli tedarikçiyi kapsıyor
Alibaba’nın çip tasarım iştiraki T-Head, 2026’nın ilk yarısında Çin pazarının %7’sini elinde tuttu. Onu %5 ile Cambricon, %4 ile Baidu’nun Kunlunxin’i ve %3 ile Hygon izledi. IDC’nin yuvarlanmış paylarına göre bu beş tedarikçi, Huawei’yle birlikte pazarın %47’sini oluşturdu.
Artışın geniş tabanlı olması önemli. İzlenen 11 Çinli üreticiden dokuzunun bir yıl öncesine göre daha fazla sevkiyat yapması, hareketin yalnızca Huawei’nin Nvidia’dan sipariş almasıyla sınırlı olmadığını gösteriyor. Birden fazla yerli tedarikçi aynı anda büyüyor.
2025 verileri bir başka referans noktası sunuyor: T-Head 265.000, AMD 160.000, Kunlunxin ve Cambricon ise ayrı ayrı 116.000 kart sevk etti. Bu yıllık hacimler, dönemler ve ürün tanımları örtüştürülmeden son pazar paylarıyla doğrudan karşılaştırılamaz.
Cambricon’un büyümesi, Nvidia satışlarına getirilen kısıtlamaların ortasında ilk yarı gelirinin 2,88 milyar yuana ulaştığı 2025’teki gelir sıçramasının ardından geldi. Gelir ve sevkiyat payı farklı ölçütler olsa da her iki gelişme de yerli tedarikçilerin ticari alanda güç kazandığını gösteriyor.
GPU dışı hızlandırıcılar adet bakımından öne geçti
IDC, 2026’nın ilk yarısında 991.000 GPU sevkiyatı kaydetti; bu, %26’lık düşüş anlamına geliyor. Diğer yapay zekâ hızlandırıcılarının sevkiyatı ise yaklaşık %80 artarak 1,016 milyona ulaştı ve bu kategoriyi yaklaşık 25.000 adet öne taşıdı.
GPU’lar, çok sayıda hesabı paralel yürüttükleri için model eğitiminde yaygın biçimde kullanılıyor. Diğer hızlandırıcılar ise çıkarım da dahil olmak üzere belirli yapay zekâ işlemlerine göre tasarlanabiliyor. Çıkarım, eğitilmiş bir modelin yanıt, sınıflandırma veya tahmin üretmek için kullanılması sürecidir.
İki kategoriye ait rakamların toplamı 2,007 milyon ediyor; bu, bildirilen 2,008 milyonluk toplamın biraz altında. Haberlerde bu 1.000 adetlik fark açıklanmıyor. Fark, hangi kategorinin önde olduğu sonucunu değiştirmese de rakamlar tam bir mutabakat sağlıyormuş gibi sunulmamalı.
Huawei, T-Head, Kunlunxin ve Cambricon, GPU dışı segmentin toplam %95’ini oluşturdu. IDC, bu işlemcileri benimseyen kuruluşlar arasında kamu kurumları, internet şirketleri ve telekomünikasyon sağlayıcılarını saydı.
Bu değişim, GPU’ların gelişmiş model eğitimindeki rolünü yitirdiği anlamına gelmiyor. Pazarın, modelleri çalıştırmaya uygun donanımlar da dahil olmak üzere bu kategorinin dışındaki işlemcilerden daha fazla satın aldığını gösteriyor. Yalnızca çip sayısına bakarak hangi grubun daha fazla kullanılabilir hesaplama kapasitesi sağladığı belirlenemez.
Pazar payı iddiaları neden birbiriyle örtüşmüyor?
Huawei, IDC verilerinin desteklediğinden daha güçlü bir iddiada bulundu. Şirketin dönüşümlü yönetim kurulu başkanı Eric Xu, eylülde düzenlenen bir medya toplantısında, Huawei’nin sayabildiği verilere göre Ascend’in Çin’deki payının Nvidia’yı geçtiğini söyledi. Ekim ayındaki haberlerde de Huawei’nin Ascend çiplerinin Nvidia’nınkileri satış adedi bakımından geride bıraktığını öne sürdüğü aktarıldı.
IDC’nin ilk yarı verileri ise Nvidia’yı hâlâ önde, %34’e karşı Huawei’yi %28’de gösteriyor. Huawei, aynı temelde ölçülmüş bir yüzde açıklamadı. Açıklamalar farklı dönemleri, ürünleri veya satış kanallarını kapsıyor olabilir; ancak aralarındaki kesin ilişki ortaya konmuş değil.
Başka bir haberde Nvidia’nın payının 2025’te yaklaşık %40’tan 2026’da %8 dolayına gerileyeceği, yerli üreticilerin ise yaklaşık %50’ye ulaşacağı öngörülüyor. Bu başlangıç rakamı, IDC’nin 2025 için bildirdiği %55’ten farklı. Ayrıca %8’lik öngörü, ilk yarı için bildirilen %34 ile karşılaştırılabilecek gözlemlenmiş bir sonuç değil.
IDC, hangi Nvidia ürünlerinin hesaba katıldığını veya sayımın B200 ve B300 işlemcilerini kapsayıp kapsamadığını da belirtmedi. Çin’e ihracatı yasak olan bu çiplerin kaçakçılık yoluyla ülkeye girdiği bildiriliyor. 13 Ekim’de haberler yayımlandığında Nvidia, yorum talebine yanıt vermemişti.
Rekabet çiplerden kümelere kayıyor
IDC’ye göre rekabet, tek tek işlemcilerin performansından çiplerin büyük bir kümede ne kadar verimli çalıştığı da dahil olmak üzere bütün bilgi işlem sistemlerinin kapasitesine kayıyor. İşlemciler arasındaki bağlantılar yeterince hızlı değilse güçlü bir işlemci, veri bekleyerek zaman kaybedebilir.
Huawei’nin yaklaşımı, Temmuz 2025’te düzenlediği Şanghay donanım tanıtımında sergilendi. Şirket, 384 Ascend 910C işlemci üzerine kurulu CloudMatrix 384 sistemini tanıttı. Bu stratejide, tek tek işlemcilerin düzeyindeki sınırlamaları telafi etmek için çok sayıda çip birbirine bağlanıyor.
Xu ve HiSilicon baş bilim insanı Liao Heng, eylül ayındaki toplantıda Huawei’nin Peerium bilgi işlem mimarisini ve UnifiedBus (UB) bağlantılarını anlattı. Huawei, kabinler arasındaki bant genişliğinin saniyede 800 gigabayta kadar çıktığını öne sürdü. Liao, bir veri paketinin birleşik protokol kullanılarak farklı ağ ölçekleri arasında aktarılmasının yaklaşık 150 nanosaniye sürebileceğini söyledi.
Bunlar Huawei’nin teknik iddiaları; sistemlerinin farklı iş yüklerinde Nvidia’nınkilerden daha iyi performans gösterdiğine dair bağımsız bulgular değil. Bu iddiaların önemi, iletişime odaklanmaları: yalnızca tek bir çipin hızını karşılaştırmak yerine çok sayıda işlemcinin birlikte verimli çalışmasını sağlamaya yönelmeleri.
Huawei, ana çipten yaklaşık beş santimetre uzağa yerleştirilmiş bir optik motor içeren Hi-ONE optik modülünü de tanıttı. Şirket, pakete yakın optik teknolojisi olarak adlandırdığı bu yaklaşımın, birlikte paketlenmiş optik alternatiften neredeyse %40 daha ucuza mal olduğunu ve optik motor arızasının yapay zekâ işlemcisi atılmadan giderilebildiğini belirtti. Her iki yaklaşım da veriyi ışıkla aktarırken yerleşim tercihleri maliyet, bakım ve üretim açısından farklı ödünleşimler doğuruyor.
Yazılım, eğitim ve çıkarımı farklı kulvarlarda tutuyor
Nvidia’nın konumu kısmen, geliştiricilerin çiplerinde hesaplamaları verimli biçimde yürütmek için kullandığı CUDA yazılım platformuna dayanıyor. Mevcut bir eğitim iş yükünü başka donanıma taşımak, yalnızca donanımı değiştirmekten ibaret değil. Kodun, geliştirme araçlarının ve çalışma pratiklerinin de değişmesi gerekebilir.
Huawei, alternatif olarak CANN’ı sunuyor. Liao, yeni programlama yaklaşımlarının ve derleyici dillerinin yazılım farkını azalttığını, öncü araştırma laboratuvarlarının iki yıl öncesine kıyasla CUDA’ya daha az bağımlı olduğunu savundu. Bu, Huawei’nin değerlendirmesi; her müşteri için geçişin kolaylaştığının kanıtı değil.
Başka bir haber, eğitim iş yüklerini taşımanın yaklaşık %50 daha fazla zaman ve maliyet gerektirebileceğini öne sürüyor. Bu tahmine ayrıntılı bir yöntem bilgisi eşlik etmiyor; dolayısıyla her durum için geçerli bir ek yük gibi değerlendirilmemeli.
DeepSeek’in çıkarım için en az 160.000 Huawei Ascend 950DT çipi kullanmayı, eğitim içinse Nvidia donanımını elinde tutmayı planladığı bildiriliyor. Bu bir dağıtım planı; çiplerin tamamının teslim edildiğinin doğrulanması değil. Ayrıca Huawei’nin 950DT sistemlerini ağırlıklı olarak eğitim, 950 PR sürümünü ise ağırlıklı olarak çıkarım için tasarlanmış ürünler olarak tanımlamasından farklı. Ürünün nasıl konumlandırıldığı, müşterinin donanımı nasıl kullanacağını zorunlu olarak belirlemiyor.
Xu, eylülde 950DT eğitim sistemlerinin hâlâ test edildiğini, seri tedarikin yıl sonunda veya gelecek yılın başında beklendiğini söyledi. Bu bir takvim öngörüsü; üretimin veya dağıtımın tamamlandığının kanıtı değil.
Arz kıtlığı diğer Nvidia donanımlarına alan açıyor
Çinli grupların 2026 boyunca RTX Pro 6000D ve RTX Pro 5000 ürünleri de dahil olmak üzere bir milyondan fazla Nvidia oyun ve iş istasyonu çipi satın aldığı bildiriliyor. Bu alımlar, kısıtlamalara tabi gelişmiş hızlandırıcı kategorisinin dışında hesaplama kapasitesi sağlıyor.
Bu işlemciler, modelin yanıtını üretmeden önce girdi istemini işlediği ön doldurma aşaması da dahil olmak üzere bazı daha basit yapay zekâ görevlerini yerine getirebiliyor. Bildirilen satın alma hacmi, IDC’nin ilk yarı hızlandırıcı toplamına doğrudan eklenmemeli: dönemler farklı ve IDC bu ürünlerin sayılıp sayılmadığını açıklamadı.
Sektör tahminlerine göre Çin’in yerli yapay zekâ çipi endüstrisinin yıllık arzı, yurt dışında üretilen yaklaşık bir milyon adet dahil, yaklaşık 3,5 milyon adet. Buna karşılık talebin beş milyonu aşması bekleniyor. Bu, diğer donanım kaynakları hesaba katılmadan 1,5 milyondan fazla bir açığa işaret ediyor. Tahminler, her oyun çipinin gelişmiş bir hızlandırıcının yerini alabileceğini göstermiyor.
Kıtlıkla birlikte harcamalar da artıyor. Alibaba, ByteDance ve Tencent’in toplam sermaye harcamaları bu yıl iki kattan fazla artarak yaklaşık 700 milyar yuana, yani 104 milyar dolara çıkabilir. Morgan Stanley, Çin’in 2026’da hesaplama gücüne yapacağı harcamayı 193 milyar dolar olarak tahmin ediyor.
Tencent’in Oracle’ın Güneydoğu Asya’daki veri merkezleri üzerinden yaklaşık 100.000 gelişmiş yapay zekâ çipine erişim kiralamak için anlaşma yaptığı bildiriliyor. Bu tür bir erişim, işlemcileri Çin ana karasına getirmeden Çinli şirketlerin iş yüklerini destekleyebilir. Ayrıca ABD makamları, Nvidia çiplerini Çin’e kaçırmakla suçlanan kişileri gözaltına aldı; ekim ayında davalar sürüyordu. Bu davalardaki suçlamalar mahkûmiyet olarak değerlendirilmemeli.
Nvidia’nın küresel büyümesi ve arzın önündeki yeni sınamalar
Nvidia’nın ağustos ayında açıkladığı kazançlara ilişkin yorumları, şirketin Çin’e erişimin sınırlı olmasını şimdiden hesaba kattığını düşündürüyor. Önceki çeyrekte Çin’e H200 sevkiyatları veri merkezi gelirinin %1’inden azını oluşturdu; şirketin gelecek dönem öngörüsünde Çin’den veri merkezi hesaplama geliri yer almadı.
Üç aylık gelir, bunun 89 milyar doları veri merkezlerinden olmak üzere yaklaşık 96 milyar dolar olarak açıklanırken başka bir haberde toplam rakam daha kesin biçimde 96,2 milyar dolar verildi. Nvidia, sonraki çeyrekte yaklaşık 108 milyar dolar gelir bekliyordu. Şirketin ayrıca, arzın öngörüyü sınırladığı 2028 mali yılında gelirin yaklaşık %70 artmasını beklediği bildirildi.
Bu rakamlar, Çin’deki sevkiyat payı kaybının küresel büyümenin zayıflaması anlamına gelmeyebileceğini açıklıyor. Ancak Çin’i önemsiz kılmıyor. Hong Kong dahil Çin merkezli müşterilerden elde edilen gelirin temmuz çeyreğinde 7,88 milyar dolara ulaştığı bildirildi. Bu kategori, Çin ana karasındaki veri merkezi hesaplama satışlarından daha geniş.
Talep, tamamlanan satışlardan ayrı bir konu olmaya devam ediyor. H200 üretimine ilişkin görüşmelerde, 2026 için bildirilen iki milyondan fazla Çin siparişine karşılık yaklaşık 700.000 adet stok bulunduğu belirtilmişti. Siparişler satın alma niyetini gösterir; onaylar, üretim ve teslimatlar bu niyetlerin sevkiyata dönüşüp dönüşmeyeceğini belirler.
Xu, küresel yapay zekâ arz ve talebinin 2029 dolaylarında, Çin’de ise muhtemelen daha sonra dengeye yaklaşmasını bekliyor. Huawei, yerli müşterilere öncelik verdiğini ve yurt dışına yalnızca sınırlı miktarda ürün sağladığını söylüyor. Önemli dönüm noktaları şöyle:
- Ocak-haziran 2026: IDC, Nvidia’nın Çin hızlandırıcı pazarında %34, Huawei’nin %28 paya sahip olduğunu kaydediyor.
- Ağustos 2026: Nvidia, Çin’den H200 gelirinin sınırlı olduğunu açıklıyor ve öngörüsünde Çin veri merkezlerinden hesaplama geliri belirtmiyor.
- Eylül 2026: Huawei, arz kısıtlamalarını ve 950DT için beklenen üretim takvimini anlatıyor.
- 13 Ekim 2026: Haberlerde IDC’nin ilk yarı bulguları ve Çin’de diğer Nvidia donanımlarının satın alınmasının sürdüğü aktarılıyor.
- 2026’nın sonu veya 2027’nin başı: Huawei, 950DT eğitim sistemlerinin seri tedarikini bekliyor.
IDC, GPU’larda %9 düşüş beklemesine rağmen Çin’in toplam hızlandırıcı sevkiyatlarının 2026’da %19 artacağını öngörüyor. Önümüzdeki sınama, tedarikçilerin artan hacmi sağlayıp sağlayamayacağı ve müşterilerin bunu etkili eğitim ve çıkarım kapasitesine dönüştürüp dönüştüremeyeceği.
Öne Çıkanlar
- Nvidia, 2026’nın ilk yarısında Çin’e 678.000 yapay zekâ hızlandırıcısı, Huawei ise 572.000 adet sevk etti.
- IDC, şirketlerin pazar paylarını sırasıyla %34 ve %28 olarak açıkladı; aradaki fark 6 yüzde puanı.
- GPU dışı hızlandırıcılar, sevkiyat adedinde GPU’ları yaklaşık 25.000 adet geride bıraktı.
- İzlenen 11 Çinli çip üreticisinden dokuzu, bir yıl öncesine göre sevkiyatlarını artırdı.
- Huawei’nin Nvidia’yı geçtiği iddiası, IDC verileriyle karşılaştırılabilir biçimde açıklanmış bir ölçüme dayanmıyor.
- Çinli alıcılar Nvidia iş istasyonu çiplerini ve yurt dışındaki gelişmiş donanımlara erişimi aramayı sürdürüyor.
- Yazılım geçişi, ithalat izinleri ve üretim kapasitesi temel kısıtlamalar arasında yer alıyor.
- IDC, Çin’de toplam hızlandırıcı sevkiyatlarının 2026’da %19 artmasını bekliyor.






