Nvidia Katılmazken Huawei Sahneye Çıktı
Huawei'nin CloudMatrix 384 sistemi, Şanghay'da düzenlenen 2025 Dünya Yapay Zekâ Konferansı'nda 16 kabin boyunca 384 Ascend 910C işlemciyi bir araya getirdi. Dünyanın piyasa değeri en yüksek çip üreticisi Nvidia'nın standı yoktu ve şirket resmî olarak da katılmadı. Böylece ülkenin önde gelen teknoloji etkinliklerinden birinde Çinli rakipler ilgi odağı oldu.
İçindekiler
- Nvidia Katılmazken Huawei Sahneye Çıktı
- Nvidia'nın Yokluğu Neden Önemliydi?
- Huawei'nin CloudMatrix 384 Sistemi
- Daha Fazla Bilişim, Daha Yüksek Elektrik Faturası
- Huawei'nin Pazar Fırsatının Sınırları Var
- Yeni İş Birlikleri Çipleri ve Yapay Zekâ Modellerini Buluşturuyor
- Süper Düğümlerden Gözlüklere ve Sanal Sunuculara
- Washington ve Pekin Yapay Zekâ Kuralları İçin Yarışıyor
- Tamir Atölyeleri Kısıtlı Nvidia Çiplerini Çalışır Tutuyor
- Çin'in Yapay Zekâdaki İlerlemesi Donanımın Ötesine Geçiyor
- Öne Çıkanlar
29 Temmuz 2025 itibarıyla Nvidia, etkinlikte neden yer almadığına ilişkin kamuoyuna açıklama yapmamıştı. Şirketin Çin'deki faaliyetleri, en gelişmiş yapay zekâ çiplerini Çinli müşterilere satmasını engelleyen ABD ihracat kontrolleri nedeniyle kısıtlı kalmayı sürdürüyordu. Çin pazarı için tasarlanmış, daha az gelişmiş bir ürün olan H20 işlemcisinin sevkiyatları da belirsizliğini koruyordu.
Huawei, WAIC adıyla bilinen konferansı iddialı bir alternatifi tanıtmak için kullandı: Nvidia'nın önde gelen platformlarıyla karşılaştırılabilir performans sunmayı hedefleyen, çok sayıda yerli işlemciyi bir araya getiren bir bilişim sistemi. Bu yaklaşım çok daha fazla elektrik gerektiriyor; dolayısıyla enerji tüketimi rekabetin temel unsurlarından biri hâline geliyor.
Etkinlik yalnızca çiplerden ibaret değildi. Çinli şirketler işlemcileri, yapay zekâ modellerini ve altyapıyı buluşturan iş birliklerini duyururken sanal canlı yayın sunucularından sesli komutları kabul eden gözlüklere uzanan ürünler tanıttı. Başbakan Li Qiang da yapay zekâ alanındaki iş birliği ve yönetişime rehberlik edecek, merkezi Şanghay'da bulunan uluslararası bir kurum kurulması çağrısında bulundu.
Konferans, bilişim ekipmanlarına erişim ile yapay zekâ kuralları üzerindeki etkinin giderek daha fazla iç içe geçtiği bir dönemde küresel teknoloji şirketlerini, politika yapıcıları ve yatırımcıları bir araya getirdi. Çinli şirketler için yerli alternatifler geliştirmek hem ticari bir fırsat hem de yabancı teknolojiye getirilen kısıtlamalara bir yanıt hâline geldi. Nvidia açısından ise aynı kısıtlamalar, işlemcilerine talebin güçlü kaldığı bir pazara erişimi zorlaştırıyor.
Nvidia'nın Yokluğu Neden Önemliydi?
Şirket Çin'deki işlerini korumak için çaba gösterdiğinden, Nvidia'nın etkinliğe katılmama kararı gözlemcileri şaşırttı. Üst yönetici Jensen Huang kısa süre önce Pekin'i ziyaret etmiş, Nvidia da özellikle ABD ihracat kısıtlamalarına uymak için H20'yi geliştirmişti.
H20, Nvidia'nın amiral gemisi yapay zekâ çiplerinin daha az gelişmiş bir sürümü. Ürünün amacı, ABD kurallarına bağlı kalırken Çinli müşterilere şirketin teknolojisinin bir bölümünü sunmak. Nvidia, H20 sevkiyatlarının ne zaman yeniden başlayacağını açıklamamış, sipariş hacimleri hakkında da bilgi vermemişti.
H100 ve Blackwell serisi de dahil daha güçlü ürünlerin Çin pazarına satışı yasaklı kalmıştı. Böylece müşteriler hem en gelişmiş ekipmanlara erişim hem de kısıtlamalara uygun olarak tasarlanmış bir ürünün bulunabilirliği konusunda belirsizlikle karşı karşıya kaldı.
Sektör analistleri, WAIC'i pas geçmenin Nvidia'nın kısıtlı konumuna dikkat çekilmesini önlemeye yönelik stratejik bir karar olabileceğini öne sürdü. Nvidia ise yokluğuna ilişkin herhangi bir açıklama yapmadı. Adı belirtilmeyen bir sektör analisti, bu durumun rekabet üzerindeki etkisini şöyle değerlendirdi:
Nvidia'nın geri çekilmesi, Çin'in yapay zekâda kendi kendine yetme çabasını hızlandırıyor ve Huawei gibi rakiplere öne çıkma fırsatı veriyor.
Çinli çip üreticileri, Nvidia'nın konferansta resmî olarak yer almadığı ortamda ürünlerini potansiyel müşterilere doğrudan tanıtma fırsatı buldu. Bu fırsat, ABD ihracat kontrollerinin karşılanmasını zorlaştırdığı bilişim ihtiyaçlarına nasıl çözüm getirdiğini gösterebilen Huawei için özellikle değerliydi.
Huawei'nin CloudMatrix 384 Sistemi
Huawei, ABD ihracat kontrolleri nedeniyle Çinli müşterilerin erişemediği GB200 NVL72 gibi gelişmiş Nvidia sistemlerine rakip olarak CloudMatrix 384'ü tanıttı. Tasarım, 16 kabin boyunca 384 Ascend 910C yapay zekâ işlemcisini bir araya getiriyor.
Tek bir Ascend işlemci, Nvidia'nın Blackwell veya yaygın olarak GPU adıyla bilinen H100 grafik işlemcilerinden daha az güçlü. Huawei'nin yanıtı, daha fazla işlemciyi birbirine bağlamak ve sistemin bütün olarak çalışma biçimini iyileştirmek. Çok sayıda çip büyük bir bilişim görevini paylaşabilir ancak birbirlerinin çalışmasını beklememeleri için bilgi alışverişini hızlı bağlantılarla yapmaları gerekir.
CloudMatrix 384, düşük gecikmeyle hızlı aktarım sağlayan eşler arası bir optik bağlantı altyapısı kullanıyor. Daha basit bir ifadeyle, işlemciler optik bağlantılar kullanan bir ağ üzerinden haberleşiyor; böylece bir araya getirilen sistem eş güdüm içinde çalışan tek bir makine gibi işliyor.
Platform için açıklanan özellikler, yüksek bilişim ve bellek kapasitesine işaret ediyor:
- 16 kabine dağıtılmış 384 Ascend 910C işlemci.
- Saniyede 5,5 petabitin üzerinde dahili bant genişliği.
- 49,2 terabayt yüksek bant genişlikli bellek; bu kapasitenin Nvidia'nın karşılaştırılabilir platformunun üç katı olduğu belirtiliyor.
- Saniyede 1.200 terabaytın üzerinde bellek bant genişliği; Nvidia'nınkinin iki katı olduğu belirtiliyor.
- Nvidia'nın GB200 NVL72 sistemindeki 180 petaflop'a kıyasla, tahmini 300 petaflop bilişim performansı.
- Nvidia'nın sisteminin yaklaşık dört katı olan 559 kilovat güç tüketimi.
Bellek kapasitesi, sistemin işlemcilerine yakın bir konumda ne kadar bilgi tutabildiğini ifade eder. Bellek bant genişliği ise bu bilginin ne kadar hızlı aktarılabildiğini gösterir. Yapay zekâ sistemlerinin büyük miktarda veriyi tekrar tekrar işlemesi gerektiğinde her ikisi de önem taşır.
Daha Fazla Bilişim, Daha Yüksek Elektrik Faturası
Huawei'nin tahmini 300 petaflop'luk performansı, Nvidia'nın GB200 NVL72 sistemindeki 180 petaflop ile karşılaştırıldığında 120 petaflop ya da yaklaşık yüzde 67 fark anlamına geliyor. Petaflop, saniyede bin trilyon hesaplamaya karşılık gelen bir bilişim hızı ölçüsüdür.
Elektrik tüketimi ise farklı bir karşılaştırma ortaya koyuyor. CloudMatrix 384'ün açıklanan 559 kilovatlık tüketimi, Nvidia'nın sisteminin yaklaşık dört katı. Bu nedenle Huawei platformunu değerlendiren veri merkezleri, bilişim kapasitesini çalıştırmak için gereken enerjiyle birlikte ele almak zorunda.
Huawei'nin stratejisinde mühendislik çalışmalarının önemli bir bölümü sistemin bütünü üzerinde yoğunlaşıyor. Daha fazla işlemci, kapsamlı bellek ve hızlı bağlantılar, tek tek çiplerin daha düşük gücünü telafi edebiliyor; daha fazla enerji gerektirse de sistemin toplam performansını benzer ya da daha yüksek düzeye çıkarabiliyor.
Sistem, ABD yaptırımlarına karşı stratejik bir yanıt niteliği de taşıyor. Yerli bir alternatif, önde gelen yabancı işlemcilere erişilemediğinde Çinli kuruluşlara yapay zekâ hesaplamaları için başka bir yol sunuyor. Bu nedenle Huawei'nin ilerlemesi tek bir makinenin özelliklerinden daha fazlasını ifade ediyor: Çin'in yabancı teknolojiye bağımlılığını azaltma çabasına katkı sağlıyor.
Huawei'nin Pazar Fırsatının Sınırları Var
Huawei de kendi kısıtlamalarıyla karşı karşıya. ABD ihracat yasaları şirketin uluslararası faaliyetlerini sınırlandırırken ABD Ticaret Bakanlığı, Huawei'nin Ascend çiplerini dünyanın dört bir yanında kullanan şirketlerin ceza riskiyle karşılaşabileceği uyarısında bulundu. Bakanlığa göre donanım, kaynağı ABD'ye dayanan teknoloji kullanılarak tasarlanmıştı.
Bu tehdit Huawei'nin yurt dışındaki fırsatlarını önemli ölçüde daraltıyor ve yapay zekâ donanımı işini fiilen Çin pazarıyla sınırlıyor. Ancak şirketin yurt içindeki fırsatları büyük.
Analistler, Huawei'nin Çin yapay zekâ çipi pazarındaki payının 2025'te yüzde 23'ten yüzde 28'e çıkmasını bekliyordu. Müşterilerin kısıtlı Nvidia ürünlerine alternatif aramasıyla bu, beş puanlık bir artış anlamına gelecekti.
Çin'in yapay zekâ çiplerine yönelik harcamalarının yıl içinde 39,5 milyar dolara kadar ulaşması bekleniyordu. Yapay zekâ altyapısına yapılan daha geniş kapsamlı yatırımlar ise 91 milyar dolara yaklaşıyordu. Bu rakamlar farklı harcama kapsamlarını ifade ediyor: Çipler, yapay zekâyı çalıştırmak için gereken ekipman ve sistemlerin yalnızca bir bölümünü oluşturuyor.
Alibaba ve ByteDance, yapay zekâ hesaplamalarına büyük yatırımlar yapan başlıca Çinli teknoloji şirketleri arasındaydı. Bu talep yerli işlemciler için pazar yaratırken tedarikçilere de bunları kullanmak için gereken donanım ve yazılımı geliştirmeyi sürdürme nedeni veriyor.
Yeni İş Birlikleri Çipleri ve Yapay Zekâ Modellerini Buluşturuyor
Çinli şirketler WAIC'i teknoloji zincirinin farklı aşamalarındaki iş birliğini düzenlemek için de kullandı. Yeni kurulan iki grup, yapay zekâ modeli geliştiren, işlemci tedarik eden ve teknolojiyi sanayide kullanıma sunan şirketleri bir araya getirmeyi hedefledi.
Model-Çip Ekosistemi İnovasyon İttifakı; Huawei, Biren, Moore Threads ve Enflame dahil çip üreticileriyle büyük dil modelleri geliştiren şirketleri bir araya getiriyor. Büyük dil modelleri, dildeki örüntüleri öğrenen ve bunları metin üretmek veya işlemek için kullanan yapay zekâ sistemleridir.
İttifakın amacı çipleri, modelleri ve altyapıyı buluşturmak. Bu bileşenlerin birlikte çalışması gerekiyor: Güçlü bir işlemci, yapay zekâ yazılımı üzerinde verimli çalışabildiğinde daha kullanışlı olur; yetkin bir modelin kullanıcılara ulaşması için de uygun bilişim ekipmanına ihtiyaç vardır.
Şanghay Genel Ticaret Odası Yapay Zekâ Komitesi, yapay zekânın sanayi dönüşümüne entegre edilmesine odaklanıyor. Katılımcılar arasında SenseTime, StepFun, MiniMax, Metax ve Iluvatar CoreX bulunuyor.
Her iki girişim de Çinli şirketlerin ABD uzmanlığıyla geliştirilmiş ileri teknoloji satın almasını engelleyen yaptırımlara yanıt niteliği taşıyor. Çin içindeki iş birliğiyle yabancı tedarikçilere bağımlılığın azaltılması ve yerli çözümlerin geliştirilmesinin hızlandırılması amaçlanıyor.
Uygulamadaki zorluk, tek bir ithal çipi ikame etmenin ötesine geçiyor. Çinli şirketler, bir yapay zekâ modelini çalışan bir hizmete dönüştürmek için gereken donanım, yazılım ve altyapı katmanlarının tümünü kapsayan, birbiriyle bağlantılı bir teknoloji yığını oluşturmaya çalışıyor.
Süper Düğümlerden Gözlüklere ve Sanal Sunuculara
Metax, sıvı soğutmalı büyük veri merkezleri için 128 C550 çipi içeren bir yapay zekâ süper düğümü tanıttı. Ürün, Huawei'nin sistemi gibi, zorlu bilişim görevlerini yerine getirmek üzere çok sayıda işlemciyi bir araya getirme yaklaşımını ortaya koydu.
Tencent, kullanıcıların metin veya görsel istemlerden etkileşimli üç boyutlu ortamlar üretmesini sağlayan açık kaynaklı Hunyuan3D World Model 1.0'ı tanıttı. Açık kaynaklı geliştirme, teknolojiyi yayımlanma koşulları kapsamında başkalarının kullanımına veya geliştirmesine sunuyor.
Baidu, sanal canlı yayın sunucuları için yeni nesil dijital insan teknolojisini duyurdu. Sistemin yalnızca 10 dakikalık örnek görüntüden bir kişinin sesini, tonlamasını ve beden dilini taklit edebildiği belirtildi.
Alibaba, Qwen yapay zekâ modeliyle çalışan Quark AI Glasses'ı tanıttı. Kullanıcılar sesli komutlar ve QR kod tarama yoluyla haritalarda gezinebiliyor ve Alipay'i kullanabiliyor; böylece yapay zekâ işlevleri giyilebilir bir cihaza taşınıyor.
NetEase'in Youdao birimi, öğrencilerin öğrenmesine yardımcı olmak için yapay zekâ kullanan elde taşınabilir bir cihaz tanıttı. Cihaz, enerji verimliliği ve uç bilişim alanındaki çalışmalara dikkat çekti. Uç bilişimde işlem, tamamen uzaktaki veri merkezlerine dayanmak yerine kullanıcının cihazında veya yakınında gerçekleşiyor.
Ürün çeşitliliği, konferansın neden yalnızca çip üreticileri arasındaki rekabetten ibaret olmadığını gösterdi. Çinli şirketler eğlence, ticaret, navigasyon ve eğitim alanlarındaki uygulamalarla birlikte temel bilişim sistemlerini de geliştiriyor; yurt içindeki ihtiyaçları karşılarken uluslararası alanda rekabet edebilecekleri fırsatlar arıyor.
Washington ve Pekin Yapay Zekâ Kuralları İçin Yarışıyor
ABD Başkanı Donald Trump, WAIC'ten yalnızca birkaç gün önce yeni bir Yapay Zekâ Eylem Planı açıkladı. ABD teknolojisinin yurt dışında tanıtılmasını ve yapay zekâ modellerindeki önyargının azaltılmasını hedefleyen plan, konferansı Washington'ın yeni bir politika hamlesiyle aynı döneme taşıdı.
Başbakan Li Qiang, açılış konuşmasında yapay zekâ iş birliği ve yönetişimine rehberlik edecek, merkezi Şanghay'da bulunan uluslararası bir kurum kurulması çağrısı yaptı. Hızlı gelişmenin beraberinde getirdiği risklerin daha iyi yönetilmesi ve ortak standartlar oluşturulması gerektiğini savundu.
Çin Başbakanı Li, ulusal politikaların eş güdümüne duyulan ihtiyacı şöyle dile getirdi:
Yapay zekâ, ekonomik büyümeyi güçlü biçimde destekliyor ancak düzenleyici yaklaşımlar arasında büyük farklar var. Hızlı gelişmelerin koruyucu önlemlerin önüne geçmemesi için ülkeler politikalarını uyumlu hâle getirmeli.
Li, yapay zekâ geliştirme çalışmalarının az sayıda oyuncunun tekelinde toplanmaması gerektiği uyarısında da bulundu. İhracat kontrolleri ve uzmanların dolaşımına yönelik kısıtlamaların uluslararası iş birliğinin önündeki zorluklara işaret etti.
Çin'in açık kaynaklı yapay zekâ projelerine ve uluslararası iş birliğine verdiği destek, teknolojiye yön veren kuralları ve standartları şekillendirme çabasının bir parçası. Dolayısıyla rekabet hem ekipmana erişim hem de yapay zekânın nasıl geliştirileceği ve kullanılacağı üzerindeki etkiyle ilgili.
29 Temmuz öncesindeki gelişmeler, ticari duyurularla hükümet stratejisini bir araya getirdi:
- WAIC'ten birkaç gün önce Trump, ABD Yapay Zekâ Eylem Planı'nı duyurdu.
- Şanghay'daki WAIC 2025'te Huawei CloudMatrix 384'ü tanıttı, Çinli şirketler iş birliklerini ve ürünlerini duyurdu, Li ise uluslararası bir yapay zekâ kurumu önerdi.
- 29 Temmuz itibarıyla Nvidia, konferansta neden yer almadığını açıklamamış; H20 sevkiyatlarının ne zaman yeniden başlayacağına veya sipariş hacimlerine ilişkin bilgi vermemişti.
Tamir Atölyeleri Kısıtlı Nvidia Çiplerini Çalışır Tutuyor
Nvidia'nın konferansta yer almaması, gelişmiş işlemcilerine yönelik Çin'de süren taleple tezat oluşturdu. Shenzhen'in de aralarında bulunduğu şehirlerde, ülkeye resmî olmayan kanallardan giren Nvidia yapay zekâ çiplerine servis veren tamir atölyeleri ortaya çıkmıştı.
Atölyeler, kısıtlamalara tabi H100 ve A100 GPU'larını yenileyerek ayda 500 adede varan servis hizmeti veriyordu. Mevcut ekipmanın onarılması, yeni işlemci temin etmenin önündeki engellere rağmen müşterilerin değerli bilişim donanımlarını çalışır durumda tutmasını sağlıyordu.
Nvidia, uygun servis ve desteği yalnızca yetkili ortakların sağlayabileceği uyarısında bulundu. Şirket, kısıtlı ürünlerin onaylı destek olmadan kullanılmasının sürdürülebilir olmadığını da belirtti.
Tamir faaliyeti, yerli alternatif geliştirme çabalarıyla birlikte sürüyordu. Çinli müşteriler Huawei gibi şirketlerden yeni bilişim kapasitesi ararken, hâlihazırda kullanımda olan Nvidia ekipmanlarının bakımını da sürdürüyordu.
Çin'in Yapay Zekâdaki İlerlemesi Donanımın Ötesine Geçiyor
DeepSeek'in R1 ve V3 modelleri, Alibaba'nın Qwen3'ü ve MiniMax M1, Çin'deki yapay zekâ gelişiminin başka bir yönünü ortaya koydu. Açık kaynaklı bu modeller, gelişmiş bilişim ekipmanlarına yönelik ABD kısıtlamalarına rağmen bazı ölçütlerde Batılı rakiplerini yakaladı veya geride bıraktı. Ölçütler, yapay zekâ sistemlerinin belirli yeteneklerini karşılaştırmak için kullanılan testlerdir.
Bazı Batılı gözlemciler, Çin'in Nvidia GPU'larına erişimine odaklanarak bu ilerlemeyi küçümsemişti. Çin'in kaydettiği gelişmeler, on yıla yayılan ulusal bir stratejiyi, kamu ve özel kuruluşlar arasındaki eş güdümü ve yeteneklere ve altyapıya yapılan önemli yatırımları da yansıtıyordu.
Çinli geliştiriciler model mimarisindeki değişiklikleri, artan verimliliği ve yapay zekânın sektörlere hızla yayılmasını bir araya getirdi. Mimari yenilik, bilişim gücünü artırmanın yanı sıra sonuçları iyileştirmek için bir modelin nasıl düzenlendiğini ve bilgiyi nasıl işlediğini değiştirmek anlamına geliyor.
Çin'in düzenleyici altyapısında, denetimi sürdürürken geliştirme çalışmalarının devam etmesini sağlayan üretken yapay zekâ algoritmaları için bir kayıt veri tabanı bulunuyordu. Hükümet, üniversiteler ve sektör arasındaki uyum, araştırmaların geniş ölçekte pratik kullanıma aktarılmasına yardımcı oldu.
Daha geniş kapsamlı bu yaklaşım; eğitim, altyapı, yetenek geliştirme ve düzenlemeleri bir araya getiriyor. Yerli donanım ve sektör iş birlikleriyle birlikte Çin'in ABD ile arasındaki farkı kapatmasına ve küresel yapay zekâ standartlarının belirlenmesinde rol üstlenmesine yardımcı oldu.
Nvidia, yapay zekâ veri merkezi sistemlerinde küresel liderliğini korusa da Çin'deki işleri hem siyasi kısıtlamalarla hem de güçlenen yerli rekabetle karşı karşıyaydı. Adı belirtilmeyen bir sektör uzmanı, bu zorluğu şöyle değerlendirdi:
Nvidia'nın bu zorlukların üstesinden gelme becerisi, küresel yapay zekâ ekosistemindeki uzun vadeli değerini ve etkisini belirleyecek.
Yapay zekâ ekipmanı satın alan şirketler için kısa vadede karar; ürünün bulunabilirliğine, performansına, enerji gereksinimlerine ve güvenilir desteğe bağlıydı. WAIC, Nvidia'nın pazara erişiminin belirsizliğini koruduğu bir ortamda Çinli tedarikçilerin bu zincirin her aşaması üzerinde çalıştığını gösterdi.
Öne Çıkanlar
- Nvidia'nın Şanghay'daki WAIC 2025'te standı yoktu ve şirket resmî olarak katılmadı; yokluğuna ilişkin açıklama da yapmadı.
- Huawei'nin CloudMatrix 384 sistemi, 16 kabin boyunca 384 Ascend 910C işlemciyi bir araya getiriyor; tahmini performansı 300 petaflop, güç tüketimi ise 559 kilovat.
- Analistler, Huawei'nin Çin yapay zekâ çipi pazarındaki payının 2025'te yüzde 23'ten yüzde 28'e çıkmasını bekliyordu.
- Yeni sektör iş birlikleri Çinli çip üreticilerini, model geliştiricilerini ve yapay zekâyı benimseyen şirketleri buluşturdu.
- Konferansta Metax'ın süper düğümü, Tencent'in dünya modeli, Baidu'nun dijital insanları, Alibaba'nın yapay zekâ gözlükleri ve Youdao'nun öğrenme cihazı tanıtıldı.
- Trump'ın ABD Yapay Zekâ Eylem Planı'nı duyurmasından birkaç gün sonra Li Qiang, Şanghay'da uluslararası bir yapay zekâ yönetişim kurumu kurulmasını önerdi.
- Kısıtlamalara tabi Nvidia işlemcilerine yönelik talep tamir atölyeleri aracılığıyla da sürdü; Çinli şirketler ise yerli donanımlarını ve açık kaynaklı modellerini geliştirdi.






