%30 sınırı daha geniş bir sınamayla karşı karşıya
Yüksek Mahkeme, Hindistan'ın önerdiği %30 ticaret marjı sınırının neden yalnızca seçili kanser ilaçlarını kapsaması gerektiğini sorguladı. Satın alma fiyatları ile hastalara uygulanan fiyatlar arasındaki büyük farkların başka ilaçlarda ve tıbbi cihazlarda da görüldüğüne dikkat çekti. Hükümet, kanser ilaçlarına yönelik düzenlemenin hastalara yılda yaklaşık 2.500 crore rupi tasarruf sağlayabileceğini tahmin ediyor. Ancak yargıçlar, fiyatların nasıl belirlendiğinin daha kapsamlı biçimde incelenmesi gerektiğini vurguladı.
İçindekiler
- %30 sınırı daha geniş bir sınamayla karşı karşıya
- Kanser ilaçlarına yönelik sınır gerçekte neyi denetleyecek?
- Mevcut fiyat denetiminin sınırları
- Yargıçların dikkatini çeken fiyat örnekleri
- Hükümetin savunması ve sektörün yanıtı
- Önceki kanser ilaçları çalışması ne sağladı?
- Daha düşük marjlar tedaviyi yine de erişilemez bırakabilir
- Başlangıç fiyatı hâlâ kritik bir mesele
- Zaman çizelgesi ve henüz karara bağlanmayanlar
- Öne Çıkanlar
Yargıçlar Vikram Nath ve Sandeep Mehta'dan oluşan heyet, davacı Kishan Chand Jain'in, eski adıyla Hindistan Tıp Konseyi olan Etik ve Tıbbi Kayıt Kurulu ile diğerlerine karşı açtığı davayı dinledi. Duruşmanın 12 Ekim 2026'da yapıldığı, bir sonraki duruşmanın ise 27 Ekim'e planlandığı bildirildi.
Başsavcı Tushar Mehta, Birlik hükümetinin sınır kapsamındaki kanser ilaçlarının listesini açıklayacağını ve listeyi piyasa gelişmeleri ile halk sağlığı ihtiyaçlarına göre düzenli olarak güncelleyeceğini söyledi. Planın ayrı ayrıntıları, yaklaşık 35'i patentli ilaç olmak üzere 110 pahalı kanser ilacını kapsayabileceğine işaret ediyor. Liste henüz kesinleştiriliyordu.
Uyuşmazlık, izin verilen marjın büyüklüğünden ibaret değil. Jain, belirlenmiş kategori dışındaki ilaçların başlangıç fiyatlarının düzenlenmesini, tıbbi cihazlara azami perakende satış fiyatı sınırı getirilmesini ve reçetelerde jenerik ilaç adlarının kullanılmasının zorunlu olmasını talep ediyor. Jain'e göre sonraki fiyat artışlarını sınırlamak, yüksek fiyatla piyasaya çıkan bir ilaca çözüm getirmiyor.
Heyet, kanser ilaçlarına yönelik düzenlemenin dar kapsamını sorguladı ve bunun fiyatlandırma sorununun yalnızca küçük bir bölümünü ele aldığını belirtti. Heyetin değerlendirmeleri, tüm piyasada denetim uygulanmasını zorunlu kılan nihai bir karar değil; politika ve hasta korumasına ilişkin sorulardı.
Kanser ilaçlarına yönelik sınır gerçekte neyi denetleyecek?
Ticaret marjı, dağıtımın önceki bir aşamasında uygulanan fiyat ile tüketicilere uygulanan azami perakende satış fiyatı (MRP) arasındaki farktır. Önerilen kanser ilaçları düzenlemesinde başlangıç noktası, ilk satış noktasında distribütöre uygulanan fiyat anlamına gelen stokçuya satış fiyatıdır.
Önerilen sınır, MRP'nin %30'u. Bu, stokçunun alış fiyatı üzerinden %30 kâr payına izin verilmesinden farklıdır. Stokçuya satış fiyatı 70 rupi ise MRP'nin %30'u, perakende fiyatının 100 rupi olmasına izin verir. Aradaki 30 rupilik fark perakende fiyatının %30'udur; ancak başlangıç fiyatı olan 70 rupinin yaklaşık %42,9'una karşılık gelir.
Bu ayrım, öneriyi mahkemenin perakendeciye satış fiyatı üzerinden %16 sınırıyla ilgili değerlendirmesiyle karşılaştırırken önem taşıyor. Bu oranlar farklı referans fiyatlara dayanıyor; aynı hesaplamayı ifade ediyormuş gibi karşılaştırılamaz.
Ulusal İlaç Fiyatlandırma Kurumunun (NPPA), haber verildiğine göre, kapsamda yer alacak ilaçların kesinleştirilmesi şartıyla Kanun'un 2013 tarihli İlaçlar (Fiyat Kontrolü) Kararı'nın 19. paragrafı kapsamında kanser ilaçlarına yönelik öneriyi ilke olarak onayladığı bildirildi. Haberlerde hükümetin sınır konusunda karar aldığı belirtilirken listenin henüz ilan edileceği de ifade edildi. Dolayısıyla bir politika kararını, önerilen her ilacın fiyatının şimdiden yeniden düzenlendiğinin teyidi olarak görmemek gerekiyor.
Planlanan kapsam, seçili ilaçların markalı ve jenerik versiyonları ile yerli üretim ve ithal versiyonlarını içeriyor. Ucuz ilaçlar kapsam dışında bırakılacak. Belirtilen gerekçe, daha ucuz ürünlerdeki marjların kısıtlanmasının dağıtım ve pazarlama masraflarını karşılamaya yetecek payı ortadan kaldırabilmesi.
Mevcut fiyat denetiminin sınırları
NPPA, uyuşmazlığın merkezindeki yasal çerçeve olan İlaçlar Fiyat Kontrolü Kararı'nı yayımlıyor. Kurumun resmî dizininde, 25 Mayıs 2023'e kadar yapılan değişiklikleri içeren birleştirilmiş metin, stentlerle ilgili olduğu belirtilen 21 Aralık 2016 tarihli bir değişiklik ve 30 Haziran 2026 tarihli başka bir değişiklik kaydı yer alıyor. Dizin, en son değişikliğin içeriğini tek başına ortaya koymuyor.
Belirlenmiş kategorideki ilaçlar bu çerçeve kapsamında tavan fiyatlara tabi. Bu kategoriye dahil olma, Ulusal Temel İlaçlar Listesi'ne bağlı ve tavan fiyatlar, gerekli nitelikleri taşıyan markaların piyasa fiyatları kullanılarak hesaplanıyor. Tavan fiyat, dağıtım marjını sınırlamakla kalmıyor; izin verilen satış fiyatına üst sınır getiriyor.
Jain, mahkemeye çerçevenin belirlenmiş kategoride yaklaşık 1.000 ilacı kapsadığını, ilaçların yaklaşık %82'sinin ise bu kategorinin dışında kaldığını söyledi. Bunlar davacının verdiği rakamlar; mahkemenin ayrıca doğruladığı sayılar değil.
Belirlenmiş kategori dışındaki ilaçlar fiyat kısıtlamalarından tamamen muaf değil. Bu ilaçların MRP'leri genellikle yılda %10'dan fazla artırılamıyor. Dava farklı bir sorunu hedef alıyor: bu ilaçların başlangıç fiyatlarının rutin olarak önceden belirlenmemesi. Yıllık artışlara getirilen bir sınır, başlangıç fiyatını erişilebilir kılmadan gelecekteki değişiklikleri kısıtlayabilir.
Yargıçların dikkatini çeken fiyat örnekleri
Heyet, Hindistan'da üretilmiş, perakendeciye satış fiyatı 5.000 rupi ve MRP'si 25.000 rupi olan bir kalp stentini örnek verdi. Bu rakamlara göre MRP, perakendeci fiyatının beş katı; aradaki fark ise 20.000 rupi. Bu, perakendeci fiyatı üzerinden %400 artış anlamına geliyor; ancak farkın tedarik zincirindeki tek bir tarafın kârı olduğu söylenemez.
Yargıçlar yüksek marjları tedavi kararlarına ilişkin kaygılarla da ilişkilendirdi. %16 sınırının tıbbi müdahaleleri dörtte üç oranında azaltabileceğine dair değerlendirmeleri, klinik bir çalışmanın ortaya koyduğu bulgu değil, duruşma sırasında dile getirilen bir gözlemdi. Mehta, kalp stentlerinin zaten fiyat sınırına tabi olduğunu söyledi.
Bir başka örnek serum setiyle ilgiliydi. Heyetin, 11 rupi MRP ve 270 rupi satış fiyatından söz ettiği aktarıldı. Verildiği şekliyle bu örnek, satın alma ve perakende fiyatları arasındaki büyük bir marjdan ziyade, belirtilen MRP'nin üzerindeki bir satışa işaret ediyor. Duruşma haberlerinde ürün özellikleri ve işlem ayrıntıları ortaya konmadı.
Azitromisin örneğiyle ilgili haberlerde rakamlar farklılık gösteriyor. Bir haberde MRP 78,29 rupi, stokçuya satış fiyatı ise 2.850 rupi olarak veriliyor. Bir diğerinde aynı MRP belirtilirken stokçu fiyatı 28,50 rupi olarak aktarılıyor. Bu rakamlar birbiriyle çeliştiğinden, birbirinin yerine kullanılmamalı. 28,50 rupi esas alındığında fark 49,79 rupi, MRP ise stokçu fiyatının yaklaşık 2,75 katı oluyor.
Mahkeme daha önceki bir duruşmada, yaklaşık 2.700 rupiye satın alınan ilaçların MRP'sinin 27.000 rupi olduğunu, yani arada on kat fark bulunduğunu belirtmişti. Heyet kaygısını şu sert ifadelerle dile getirdi:
Bu, hastalara karşı güpegündüz yapılan bir soygun.
Hükümetin savunması ve sektörün yanıtı
Ek Başsavcı Aishwarya Bhati, düzenlemelerin ilaçların erişilebilir fiyatlı olmasını, bulunabilirliğini ve piyasanın işleyişini dengelemesi gerektiğini savundu. Aşırı müdahalenin arzı etkileyebileceği uyarısında bulunan Bhati, Hindistan'da ilaç fiyatlarının uluslararası ölçekte zaten en düşük seviyeler arasında olduğunu söyledi.
Bhati, hükümetin piyasanın her bölümünü düzenleme konusundaki isteksizliğini heyete şöyle açıkladı:
İlaç ekosisteminin tamamını kontrol etmek istemiyoruz.
Heyet, hükümetin neden tüm ilaç yelpazesini denetleyemeyeceğini sordu. Temel kaygı, satın alma fiyatları ile MRP'ler arasındaki farkın büyük olduğu durumlarda mevcut mekanizmaların hastaları koruyup korumadığıydı. İlaç fiyatlarının uluslararası karşılaştırması, tek başına belirli bir üründeki marjın aşırı olup olmadığına yanıt vermiyor.
Hindistan İlaç Birliği'ni temsil eden kıdemli avukat Kapil Sibal, bu tür fiyat artışlarının formülasyonların çoğunda görülmediğini savundu. Böylece sorunun kapsamı tartışma konusu oldu: Mahkeme çarpıcı örneklere dikkat çekerken sektör, bu örneklerin genel piyasayı temsil edip etmediğine itiraz etti.
Tüm Hindistan Kimyagerler ve Eczacılar Örgütü, kanser ilaçları önerisini marjları ve MRP'leri daha şeffaf hâle getirecek bir adım olarak memnuniyetle karşıladı. MRP'leri üreticilerin belirleyip ambalajlara bastığını, bu nedenle perakendecilerin bu karardan sorumlu tutulmaması gerektiğini savundu. Örgüt, benzer bir çalışmanın diğer pahalı ilaçlar için de yapılmasını istedi.
Önceki kanser ilaçları çalışması ne sağladı?
Mevcut öneri, 2019'da 42 kanser ilacını kapsayan çalışmanın üzerine inşa ediliyor. Bildirilen sonuçlar arasında MRP'lerde %91'e varan düşüşler ve yılda yaklaşık 984 crore rupi tasarruf yer aldı. %91 oranı, kapsanan tüm ilaçlardaki ortalama düşüş değil, bildirilen en yüksek düşüştü.
Önerilen kapsam genişlemesi için NPPA toplantısında ele alınan analizde, belirlenmiş kategori dışındaki kanser ilaçlarında ortalama ticaret marjlarının yaklaşık %170 olduğu, bazı durumlarda %700'e ulaştığı belirlendi. MRP'lerde beklenen düşüş genel olarak %20 ila %70 arasında tahmin edilirken yıllık tasarrufun yaklaşık 2.500 crore rupi olacağı öngörüldü.
Öngörülen tasarruf, önceki çalışmada bildirilen 984 crore rupi tutarının yaklaşık 2,5 katı. Önerilen 110 ilaçlık kapsam da önceki 42 ilacın yaklaşık 2,6 katı. Bu karşılaştırmalar planlanan müdahalenin daha büyük olduğunu gösteriyor; ancak tasarrufun ilaç sayısıyla doğru orantılı olarak artacağını kanıtlamıyor.
Kanser ilaçları piyasasına ilişkin rakamlar, düzenli tavan fiyat denetimi dışındaki ürünlere neden odaklanıldığını açıklamaya yardımcı oluyor. Yıllık toplam satışların yaklaşık 12.500 crore rupi olduğu, bunun yaklaşık 2.250 crore rupisinin belirlenmiş kategorideki kanser ilaçlarından geldiği belirtildi. Buna göre belirlenmiş kategorideki ürünler toplam satışların yaklaşık %18'ini oluştururken yaklaşık 10.250 crore rupi, yani %82'si bu kategorinin dışında kalıyor.
Satışların %82'sini ifade eden bu oran, Jain'in tüm piyasadaki ilaçların %82'sinin belirlenmiş kategori dışında kaldığı yönündeki iddiasından farklıdır. İlki kanser ilaçlarının satış değerini, ikincisi ise ilaçların düzenleyici kategorilerdeki payını ölçüyor. Öngörülen 2.500 crore rupilik tasarruf, belirtilen kanser ilacı satışlarının yaklaşık %20'sine denk geliyor; ancak ölçülmüş bir sonuç değil, tahmin.
Daha düşük marjlar tedaviyi yine de erişilemez bırakabilir
Marj denetimleri, başlangıç fiyatı ile nihai fiyat arasındaki farkı azaltır. Ancak başlangıç fiyatının kendisini düşürmeyebilir. Bu sınırlılık, fiyatlara baskı yapacak rakip seçeneklerin bulunmadığı patentli ilaçlarla ilgili kaygıların merkezinde yer alıyor.
İlaçlara ve Tedavilere Erişim Çalışma Grubu eş koordinatörü K M Gopakumar, önerinin patentli kanser ilaçlarının çoğunu erişilebilir hâle getirip getirmeyeceğini sorguladı. Önceki marj müdahalesine rağmen maliyetlerin arttığına örnek olarak ribosiklibi gösterdi:
Bu uygulamanın patentli kanser ilaçlarının çoğunu erişilebilir hâle getirmesi pek olası değil. 2019'daki marj sınırına rağmen kanser ilaçlarının fiyatları arttı. Örneğin ribosiklibin aylık maliyeti, marj sınırlamasına rağmen 2022'de 58.000 rupiden 2025'te 78.000 rupiye yükseldi.
Gopakumar'ın verdiği rakamlara göre bu dönemde aylık maliyet 20.000 rupi, yani yaklaşık %34,5 arttı. Bu örnek, dağıtım marjlarına sınır getirmenin ilaçların temel fiyatını sınırlamaktan neden farklı politika araçları olduğunu gösteriyor.
Tata Memorial Hastanesi'nin araştırmasına göre hedefe yönelik tedaviye veya immünoterapiye ihtiyaç duyan hastaların yalnızca %1,6'sı bu tedavilere erişebildi; maliyet başlıca engellerden biriydi. Hedefe yönelik tedaviler, kanser hücrelerinin belirli özelliklerini hedef alırken immünoterapi bağışıklık sisteminin kansere saldırmasına yardımcı oluyor. Bu bulgu, araştırmaya dahil edilen hastalarla ilgili; her kanser tedavisine ülke genelindeki erişim oranını ortaya koymuyor.
Dolayısıyla pratikteki ölçüt, basılı MRP'lerin düşüp düşmediğinden daha geniş. Asıl soru, tedaviyi tekrar tekrar almak zorunda olan hastalar için kalan maliyetin karşılanabilir olup olmadığı. Yüksek oranlı bir indirim bile pahalı bir ilacı bir hanenin bütçesinin ötesinde bırakabilir.
Başlangıç fiyatı hâlâ kritik bir mesele
Öneriye ilişkin kaygılar, stokçuya satış fiyatının nasıl belirlendiğini de kapsıyor. Başlangıç fiyatı yüksekse bu fiyatın üzerine uygulanan marjı sınırlamak yine de yüksek bir MRP'ye yol açabilir. Bedelsiz ürün veya indirim içeren ticari anlaşmalar da kayda geçen fiyatı, satın alınan stokun fiilî maliyetinden farklı kılabilir.
Bu nedenle üretim veya ithalat maliyetini esas alan denetim çağrıları, fiyatlandırma zincirinin farklı bir bölümünü ele alıyor. Böyle bir yaklaşım, yalnızca distribütör fiyatı ile tüketici fiyatı arasındaki farka dayanmak yerine sonraki fiyatların hesaplandığı tabanı inceler.
Sektörün karşı savı, dağıtım marjlarının ülke genelinde arzın sürdürülmesine yardımcı olduğu ve üreticilere ya da perakendecilere kendiliğinden kâr olarak yansımadığı yönünde. Bununla birlikte, NPPA'nın bildirilen analizi belirlenmiş kategori dışındaki kanser ilaçlarında olağan dışı büyüklükte marjlar saptıyor ve hükümete hedefli adım atmak için somut bir dayanak sunuyor.
Mahkeme süreci bu meseleleri bir araya getiriyor. Hükümet, kanser ilaçlarına yönelik belirli bir düzenlemeyi hayata geçirmeye çalışırken dava, başlangıç fiyatlarının daha geniş ölçekte düzenlenmesini talep ediyor. Jenerik ilaç adlarının reçetelerde zorunlu kılınması da talep edilen önlemlerden biri; ancak duruşma haberlerinde bu talep hakkında nihai bir karar yer almıyor.
Zaman çizelgesi ve henüz karara bağlanmayanlar
Politika tartışması, daha önceki kanser ilacı fiyatlandırma çalışmasını, sonrasındaki erişilebilirlik kaygılarını ve mevcut davayı kapsıyor. Önemli tarihler şöyle:
- 2019: 42 kanser ilacını kapsayan bir ticaret marjı çalışmasında MRP'lerde %91'e varan düşüşler bildirildi.
- 2022-2025: Gopakumar, marj sınırına rağmen ribosiklibin aylık maliyetinin 58.000 rupiden 78.000 rupiye çıktığını söyledi.
- 12 Ekim 2026: Bildirilen Yüksek Mahkeme duruşmasında, önerilen kanser ilaçları düzenlemesinin neden diğer ilaçları ve cihazları kapsamadığı sorgulandı.
- 27 Ekim: Davanın bir sonraki duruşmada ele alınması planlandı.
Nihai kanser ilacı listesi, duyuru tarihi ve buna bağlı fiyatlar duruşma haberlerinde kesinleşmiş değildi. Düzenli inceleme yapılacağı sözü verildi, ancak sabit bir inceleme takvimi belirtilmedi. Yıllık 2.500 crore rupilik tasarruf hükümetin tahmini olmaya devam ediyor.
İlaçlar ve cihazlar genelinde tek tip %16 marj sınırı getirilmesini zorunlu kılan nihai bir talimat aktarılmadı. Davacının jenerik reçeteleri zorunlu kılma veya belirlenmiş kategori dışındaki ilaçların başlangıç fiyatlarını önceden denetleme talepleri de kabul edilmiş değil. Bir sonraki duruşmanın bu taleplerin daha ayrıntılı değerlendirilmesi için fırsat sunacağı belirtiliyor.
Çözüme kavuşmamış temel ayrım, dağıtım marjını denetlemek ile ilacın başlangıç fiyatını denetlemek arasındaki fark. Önerilen kanser ilaçları sınırı ilkini ele alıyor. Dava ve mahkemenin soruları ise hastaların ikincisine karşı nasıl korunacağını hükümetten açıklamasını istiyor.
Öne Çıkanlar
- Yüksek Mahkeme, önerilen %30 ticaret marjı sınırının neden yalnızca seçili kanser ilaçlarına uygulanacağını sorguladı.
- Henüz kesinleştirilmeyen liste, yaklaşık 35'i patentli olmak üzere 110 pahalı kanser ilacını kapsayabilir.
- Hükümet, hastalar için yıllık yaklaşık 2.500 crore rupi tasarruf öngörüyor.
- MRP'nin %30'u kadar marj, distribütörün alış fiyatı üzerine %30 eklenmesiyle aynı şey değil.
- 2019'daki çalışma 42 kanser ilacını kapsadı ve yılda yaklaşık 984 crore rupi tasarruf sağladığı bildirildi.
- Mahkemede verilen azitromisin örneğinin stokçu fiyatına ilişkin haberlerde çelişkili rakamlar yer alıyor.
- Dava ayrıca belirlenmiş kategori dışındaki ilaçlara başlangıç fiyatı denetimi, tıbbi cihazlara fiyat sınırları ve jenerik reçetelerin zorunlu kılınmasını talep ediyor.
- Bir sonraki duruşma 27 Ekim'e planlandı; piyasa genelinde marj sınırları getiren nihai bir karar aktarılmadı.






