Rekor sermaye Vietnam için daha zorlu bir sınav getiriyor
Vietnam, 2026'nın ilk dokuz ayında 50,36 milyar dolarlık yabancı yatırım kaydetti; bu, bir yıl öncesine göre yüzde 76,4 artış anlamına geliyor. Yeni yatırım stratejisi başarı için farklı bir ölçüt belirliyor: Bu taahhütlerin, 2030'a kadar yaklaşık 10 bin Vietnamlı işletmenin yabancı yatırımcıların tedarikçisi ve iş ortağı olmasına katkı sağlayıp sağlamayacağı.
İçindekiler
- Rekor sermaye Vietnam için daha zorlu bir sınav getiriyor
- Yatırım artışının gerçek bileşimi
- Büyük projeler yatırım haritasını değiştiriyor
- Ölçülebilir hedeflere dayalı politika takvimi
- Teşvikler yalnızca vaatleri değil, sonuçları ödüllendirecek
- Samsung, tedarikçi geliştirme çalışmalarının kapsamını gösteriyor
- Lojistik ortaklığı ilerlemenin başka bir ölçütünü sunuyor
- Arsa, kredi ve üretim ölçeği yerli şirketleri zorluyor
- Beceri ve güvenilir altyapı birlikte geliştirilmek zorunda
- Güven ve finansmana erişim bir sonraki aşamayı şekillendirecek
- Önemli Noktalar
Politbüro'nun 8 Haziran 2026'da yayımlanan ve Genel Sekreter ve Devlet Başkanı To Lam tarafından imzalanan 10-NQ/TW sayılı Kararı, kilit sektörlerde ortalama yerlilik oranının yüzde 45 ila 50'ye ulaşmasını hedefliyor. Karar ayrıca aracı kullanmadan doğrudan yabancı işletmelere satış yapan 500 ila 1.000 Vietnamlı tedarikçinin oluşturulmasını amaçlıyor.
Bu hedefler, yabancı yatırım politikasının odağına yerli sanayinin gelişimini koyuyor. Vietnam yüksek miktarda uluslararası sermaye çekmek istiyor; ancak karar, teknoloji transferini, iş gücü eğitimini, yerel tedariki ve ekonomiye fiilî katkıyı yatırım çekme ve yatırımları destekleme konusunda temel ölçütler hâline getiriyor.
Bu zorluk, Maliye Bakanlığının himayesinde 8 Ekim'de Hanoi'de düzenlenen Küresel yenilikçi tedarik zincirlerine açılmak başlıklı seminerde ele alındı. Hükümet temsilcileri, işletmeler ve sektör birlikleri, daha büyük projeler çeken ancak yerel üreticilerin çoğunun yüksek arsa maliyetleri, finansman giderleri, beceri eksikliği ve yerleşik uluslararası tedarikçi ağlarına erişim sorunları yaşadığı bir ülkenin tablosunu çizdi.
Maliye Bakan Yardımcısı Tran Quoc Phuong, yabancı yatırımcılarla yerli şirketler arasındaki bağlantıların hâlâ sınırlı olduğunu söyledi. Teknoloji transferi ile araştırma ve geliştirme beklentilerin gerisinde kaldı ve küresel tedarik zincirlerine katılan Vietnamlı işletmelerin sayısı görece düşük. Başka bir deyişle, güçlü yatırım rakamları henüz aynı ölçüde güçlü yerli sanayi kapasitesine dönüşmedi.
Yatırım artışının gerçek bileşimi
Maliye Bakanlığına bağlı Ulusal İstatistik Ofisi, 30 Eylül'e kadar yabancı yatırım harcamalarının 21,07 milyar dolara ulaştığını ve yüzde 12,1 arttığını tahmin ediyor. Bu, son beş yılda bir yılın ilk dokuz ayında kaydedilen en yüksek tutar oldu. Kurum ayrıca ekonomik büyümeyi üçüncü çeyrekte yüzde 9,95, ilk dokuz ayda ise yüzde 9,01 olarak tahmin etti.
50,36 milyar dolarlık kayıtlı yatırım toplamı üç farklı kategoriyi kapsıyor: Lisans verilen 3.108 yeni projeye taahhüt edilen 29,24 milyar dolar, mevcut 948 projeye eklenen 14,15 milyar dolar ve 2.335 sermaye katkısı ile hisse satın alma işlemi yoluyla gelen 6,97 milyar dolar.
Bu ayrım önemli; çünkü kayıtlı yatırım, fabrika kurmak veya işletme faaliyetlerini yürütmek için hâlihazırda harcanmış para anlamına gelmiyor. Bu tutara taahhütler ve mülkiyet işlemleri de dâhil. Harcama rakamı ise önceki yıllarda kayda alınan projelerle bağlantılı giderler de dâhil olmak üzere, dönem içinde fiilen gerçekleştirilen yatırımı ölçüyor. Dolayısıyla bu iki toplam, tamamlanmış yeni taahhütlerin sayısını gösteren basit bir ölçüt olarak değerlendirilmemeli.
Yeni proje sayısı yüzde 6,2 artarken bu projelerin kayıtlı sermayesi önceki yılın 2,4 katına ulaştı. Bu rakamlara göre, lisans verilen yeni proje başına ortalama sermaye yaklaşık yüzde 126 yükseldi. Artış, proje kuran yatırımcı sayısındaki benzer ölçekte bir artıştan ziyade çok daha büyük taahhütleri yansıtıyor.
İmalat ve işleme sektörü, harcanan yatırımın 17,40 milyar dolarını, yani yüzde 82,6'sını aldı. Sektörün yeni kayıtlı sermayedeki payı ise bir yıl önceki yüzde 58,7'den yüzde 45,8'e geriledi. Ulaştırma ve depolama sektöründe yeni kayıtlar 5,14 milyar dolara, yani yüzde 17,6'ya ulaştı. Bu fark, yeni yatırım hattının imalatın ötesine genişlediğini, ancak fiilî yatırım harcamalarının hâlâ büyük ölçüde imalatta yoğunlaştığını gösteriyor.
Büyük projeler yatırım haritasını değiştiriyor
Ho Chi Minh City, dokuz ayda 18 milyar doların üzerinde kayıtlı yabancı yatırım çekti. Şehrin Maliye Dairesi, 2026'da çekilen büyük projeler arasında 4,9 milyar dolarlık Can Gio Uluslararası Aktarma Limanı'nı ve 2,1 milyar dolarlık yapay zekâ fabrikası veri merkezini saydı. Thai Nguyen'de ise yalnızca 24 yeni projeyle 8 milyar dolarlık yatırım kaydedildi.
Nghe An, yalnızca 12 yeni projesi olmasına rağmen kayıtlı sermayede ülke genelinde altıncı sırada yer aldı. Önerilen büyük yatırımlardan biri, değeri 2,2 milyar doları aşan ve PV Power, Güney Koreli SK Innovation ile Nghe An Sugar Co.'nun yer aldığı bir konsorsiyum tarafından geliştirilen Quynh Lap sıvılaştırılmış doğal gaz santrali.
Büyük taahhütler aylık toplamların da dalgalanmasına yol açıyor. Yeni kayıtlı sermayenin kümülatif tutarı martta 3,5 milyar dolardan 10,2 milyar dolara, eylülde ise 21,7 milyar dolardan 29,2 milyar dolara çıktı. Bu sıçramalar, birkaç onayın ulusal yatırım görünümünü önemli ölçüde değiştirebileceğini, ancak küçük tedarikçilerin ne ölçüde yararlandığını göstermediğini ortaya koyuyor.
Toplam kayıtlı yatırımda sırasıyla 12,85 milyar dolar ve 9,75 milyar dolarla Singapur ve Güney Kore başı çekti. Yalnızca yeni lisans verilen projelerde bu rakamlar 9,26 milyar dolar ve 5,70 milyar dolar olurken, Lüksemburg 4,99 milyar dolarla onları izledi. Bunlar, aynı yatırım akışına ilişkin birbiriyle çelişen tahminler değil, farklı istatistik kategorileri.
Ölçülebilir hedeflere dayalı politika takvimi
Hükümetin haziran ayındaki uygulama konferansı, yeni stratejiyi yaklaşık kırk yıllık yatırım açılımı süreci çerçevesinde ele aldı. Daimi Başbakan Yardımcısı Pham Gia Tuc, Vietnam'ın yaklaşık 550 milyar dolarlık kayıtlı yabancı sermaye çektiğini ve hâlen yürürlükte olan 46 binden fazla projesi bulunduğunu söyledi.
Politika birkaç aşamada ilerledi:
- 8 Haziran 2026: Politbüro, yabancı yatırımlı ekonomik sektörün geliştirilmesine ilişkin 10-NQ/TW sayılı Kararı yayımladı.
- 30 Haziran: Ulusal uygulama konferansı, yaklaşık 35 bin noktayı ve yaklaşık 2,1 milyon katılımcıyı birbirine bağladı.
- 22 Eylül: Başbakan Yardımcısı Nguyen Van Thang, uygulama eylem planını belirleyen 280/NQ-CP sayılı Hükümet Kararı'nı imzaladı.
- 30 Eylül: Ulusal Meclis Başkan Yardımcısı Nguyen Thi Hong, değerlendirme ve geri alma mekanizmalarının yanı sıra taahhütlere ve fiilî performansa bağlı yatırım teşvikleri çağrısında bulundu.
- 8 Ekim: Hanoi'deki seminerde tedarikçi geliştirme, teknoloji transferi, iş gücü eğitimi ve finans kuruluşlarının rolü ele alındı.
280 sayılı Karar, bakanlıkları, sektörleri ve yerel yönetimleri eylem planları hazırlamak; uygulamayı organize etmek, denetlemek, izlemek ve değerlendirmekle görevlendiriyor. Maliye Bakanlığına ise kurumsal çerçeve, teşvikler ve yerli ve yabancı işletmeler arasındaki bağların güçlendirilmesine yönelik çalışmalar veriliyor.
10 sayılı Karar, 2026-2030 dönemi için 200 ila 300 milyar dolarlık kayıtlı yabancı yatırım ve 150 ila 200 milyar dolarlık fiilî yatırım hedefi belirliyor. Yabancı yatırımların yüzde 75'inin gelişmiş ekonomilerden gelmesini, Vietnam'a yatırım yapan Fortune 500 şirketlerinin sayısının yüzde 30 artmasını ve önde gelen en az üç küresel teknoloji grubunun ülkede merkez, ofis veya araştırma ve geliştirme merkezi kurmasını amaçlıyor.
Resmî belgelerde bir ayrıntı farklılık gösteriyor. Yayımlanan kararda yerlilik hedefi yüzde 45 ila 50 olarak verilirken hükümetin haziran konferansına ilişkin açıklamasında yüzde 40 ila 50 aralığı belirtiliyor. Her iki ifade de kilit sektörlere ve yaklaşık 10 bin yerli işletmenin yabancı yatırım tedarik zincirlerine katılmasına atıfta bulunuyor. Kararın kendisi alt sınırı daha yüksek belirliyor.
Teşvikler yalnızca vaatleri değil, sonuçları ödüllendirecek
Karar, proje girdilerine dayalı teşviklerden sonuçlara bağlı desteğe kademeli geçiş çağrısı yapıyor. Öncelikli taahhütler arasında ileri teknoloji, araştırma, Vietnamlı çalışanların eğitimi, yerli tedarikçilerin geliştirilmesi, çevresel performans ile arazi, kaynak ve enerjinin verimli kullanımı yer alıyor.
Karar, destek sağlandıktan sonra denetim yapılmasını ve yatırımcıların taahhütlerini yerine getirmemesi hâlinde teşviklerin geri alınmasını da öngörüyor. Bu, onay ile hesap verebilirlik arasındaki ilişkiyi değiştirecek: Büyük bir projenin duyurulması, ekonomik değerinin kanıtı sayılmak yerine bir değerlendirme sürecini başlatacak.
Yabancı Yatırım Ajansı Genel Müdür Yardımcısı Bui Thu Thuy, hedeflenen ölçütün yerli işletmeler ve daha geniş ekonomi üzerindeki etki olduğunu açıkladı:
Yeni dönemde teşviklerin, örneğin ölçülebilir sonuçlara ve yatırım projelerinin ekonomiye fiilî katkısına bağlanması gerekiyor.
Değerlendirilen mekanizmalardan biri, yabancı işletmelerin Vietnamlı tedarikçileri eğitmek için yaptığı harcamaların yüzde 30 ila 50'sini geri ödemeyi ya da bu giderleri vergi teşvikleri veya başka desteklerle karşılamayı öngörüyor. Bu oran yürürlükte olan bir hak değil, bir öneri.
Yasal düzenlemenin hangi aşamada olduğuna dair haberler farklılık gösteriyor. Phuong, Ulusal Meclisin ağustos ayında Yatırım Kanunu'nda değişiklik ve eklemeleri kabul ettiğini söyledi. Diğer haberlerde ise değişikliklerin eylülde hâlâ hazırlandığı veya görüşüldüğü belirtiliyor. Bu ifadelerin ayrı yasal düzenlemelere mi yoksa aynı reformun farklı aşamalarına mı ilişkin olduğu net değil. Bu nedenle tedarikçi eğitim giderlerinin geri ödenmesi önerisi yasalaşmış gibi sunulmamalı.
Samsung, tedarikçi geliştirme çalışmalarının kapsamını gösteriyor
Samsung Vietnam'ın programları, politikanın geliştirmeyi hedeflediği yetkinliklere somut bir örnek sunuyor. Şirket, 2015-2021 yılları arasında 379 işletmeye üretimde yenilik danışmanlığı verdi. 2018-2021 yıllarında üretimde yenilik konusunda 406 uzman, 2020-2024 yıllarında ise kalıp imalatında 209 uzman yetiştirdi.
Samsung, 2026'da akıllı fabrika destek programına 14 şirket daha ekleyerek toplam sayıyı 96'ya çıkardı. 40 akıllı üretim uzmanı daha eğitildi ve toplam sayı 241'e ulaştı. Ayrı programlarda altı şirketin akıllı kalıp üretimine, beş şirketin ise otomasyona geçişi desteklenirken sırasıyla 13 ve 23 çalışan eğitildi.
Bu rakamlar danışmanlık, eğitim ve destek faaliyetlerini sayıyor. Katılan her şirketin Samsung tedarikçisi olduğunu göstermiyor; farklı programların toplamları da birbirinden farklı işletmeleri temsil ediyormuş gibi toplanmamalı.
Samsung Vietnam Başkan Yardımcısı ve Vietnam Tedarik Merkezi Başkanı Cha Ji Ho, danışmanlık sona erdikten sonra da iyileştirme çalışmalarının sürmesini istediklerini söyledi:
"İnsan kaynağı eğitimine bu kadar önem vermemizin nedeni, Samsung'un desteği sona erdikten sonra da yerel işletmelerin kendi iç insan kaynaklarını kullanarak iyileştirme ve yenilik çalışmalarını sürdürebilmesini sağlamak," dedi.
Samsung, Bac Ninh ve Ho Chi Minh City'de yoğunlaşan programlarını Phu Tho, Haiphong ve Thai Nguyen'e genişletmeyi planlıyor. Şirketin yaklaşımı, fabrikalardaki kilit personeli belirlemeyi, uygulamalı becerilerini geliştirmeyi ve onları kurum içinde liderliğe hazırlamayı içeriyor. Bir sonraki adım, hükümet, Samsung ve yerel işletmeler arasındaki iş birliğiyle eğitimi gerçek satın alma fırsatlarına bağlamak.
Lojistik ortaklığı ilerlemenin başka bir ölçütünü sunuyor
Tedarikçi geliştirme, elektronik bileşenlerin ötesine uzanıyor. Nestlé Vietnam Üst Yöneticisi Binu Jacob, 2005'te eski ulaştırma üniversitesi öğrencileri tarafından kurulan Vietnamlı Tuan Manh Logistics ile iş birliğini anlattı. Şirket, Hung Yen'deki Bong Sen fabrikası da dâhil olmak üzere Nestlé'nin faaliyetleriyle birlikte büyüdü.
2013-2025 yılları arasında Tuan Manh'ın kamyon filosu on katına çıktı. Jacob, bu ilişkinin güvenlik standartlarının ve mevzuata uyum uygulamalarının iyileştirilmesine katkı sağladığını; otomatik palet yüklemenin ise kuzey ve güney Vietnam arasındaki taşımacılıktan uzmanlaşmış dağıtıma geçişi desteklediğini söyledi. Şirket artık Nestlé'nin kuzey Vietnam'daki müşterilerinin yaklaşık yüzde 60'ına hizmet veriyor ve müşteri tabanını başka yabancı işletmelere de genişletti.
Bu örnek, teknoloji transferinin daha geniş biçimde tanımlanabileceğini gösteriyor. Daha güvenli operasyonlar, daha iyi yönetim, ekipman kullanımı ve ek müşterilere erişim, ileri imalat dışında da yerli katma değeri artırabilir. Filonun büyümesi tek başına bu artışın ne kadarının Nestlé ile ortaklıktan kaynaklandığını göstermiyor; ancak ilişki boyunca şirketin büyüme ölçeğini ortaya koyuyor.
Ulusal Meclis Ekonomik ve Mali İşler Komisyonu daimi üyesi Phan Duc Hieu, bu tür kazanımların Vietnamlı işletmelerin yabancı yatırımcıların sunduklarından yararlanma kapasitesine bağlı olduğunu söyledi:
"Ekonomide bu kazanımları özümseyecek kapasite yoksa iyi bir doğrudan yabancı yatırım kendiliğinden olumlu yan etkiler yaratmaz," dedi.
Arsa, kredi ve üretim ölçeği yerli şirketleri zorluyor
Vietnam Destekleyici Sanayiler Derneği Başkan Yardımcısı ve Genel Sekreteri Truong Thi Chi Binh, yerli üreticilerin zorlu bir yatırım hesabıyla karşı karşıya olduğunu anlattı. Bu şirketler önemli miktarda sermayeye ve teknik uzmanlığa ihtiyaç duyuyor; ancak kâr marjları, daha az kaynak gerektiren yatırımlardan elde edilebilecek getirilerden düşük olabiliyor.
Haberlerde Binh'in arsa maliyetlerine ilişkin rakamları farklı biçimlerde aktarılıyor. Bir haberde Hanoi yakınlarındaki sanayi bölgelerinde yıllık kira metrekare başına 90 ila 100 dolar olarak veriliyor. Bir diğerinde büyük merkezlerin yakınında metrekare başına yaklaşık 170 dolar, daha uzakta ise 90 dolar olduğu belirtiliyor; ancak kira süresi açıklanmıyor. Bu rakamlar eşdeğer yıllık maliyetler olarak güvenilir biçimde karşılaştırılamaz.
Binh, yedi ila on yıllık kredilerde yüzde 12 faiz oranı ve banka mevduatlarından elde edilebilecek yüzde 10'luk getiri örneklerini de verdi. Bunlar, ülke genelinde geçerli olduğu doğrulanmış oranlar değil, işletmelerin finansman koşullarına ilişkin örnekler. Bu koşullar, bir şirketin güvenilir siparişler almadan önce makine, tesis ve eğitim yatırımlarını finanse etmekte neden tereddüt edebileceğini açıklıyor.
Üretim hacmi de başka bir kısıt. Yerli bileşen üretimi ancak makine, kalıp ve kalite kontrol maliyetlerinin yeterli sayıda birime yayılmasını sağlayacak talep bulunduğunda ticari açıdan sürdürülebilir hâle geliyor. Binh, Vietnam'da kapasitesi bulunan 500'den fazla destekleyici sanayi tedarikçisi olduğunu, derneğin ise daha küçük işletmeleri kendi ağlarına katabilecek 10 ila 20 öncü şirket geliştirmeyi hedeflediğini söyledi.
Vietnam Sanayi Bölgeleri Finans Derneği Başkanı Dr. Phan Huu Thang, büyük teknoloji projeleri için doğrulanabilir teknoloji transfer yol haritaları, Vietnamlı şirketlerle ortak girişimler veya ortak yatırımlar ve yerli yenilik kuruluşlarıyla bağlantılar kurulmasını önerdi. Bunlar, mevcut yasalar kapsamında her yatırımcıya otomatik olarak uygulanan şartlar değil, kendisinin önerileri.
Beceri ve güvenilir altyapı birlikte geliştirilmek zorunda
İş gücü sorunu yeni stratejiden önce de vardı. Ocak ayında yaşanan nitelikli iş gücü açığı kapsamında bir batarya üreticisi 150 teknik çalışan arıyordu; bir aydan uzun süre geçmesine rağmen yalnızca 60 kişi başvurmuştu. Özellikle teknik becerilere, yöneticilik yetkinliklerine ve dil bilgisine sahip çalışan bulmak zordu.
Talentnet yöneticilerinden Nguyen Thu Ha; mesleki eğitim, mezunların işe hazır olması, İngilizce yeterliliği ve üst düzey yöneticilik alanlarında süregelen eksikliklere dikkat çekti. 10 sayılı Karar, yabancı yatırımlı sektörde eğitimli iş gücünün istihdamın yaklaşık yüzde 80'ine ulaşmasını hedefliyor ve teknik, yönetim, araştırma, tasarım ve tedarik zinciri rollerinde daha fazla Vietnamlı profesyonelin görev almasını amaçlıyor.
Altyapı ihtiyaçları da değişiyor. CBRE Vietnam'ın sanayi ve lojistik hizmetleri kıdemli kiralama müdürü Phung Thi Thanh Loan, ileri teknoloji yatırımı yapan şirketlerin yeterli olmasının yanı sıra güvenilir elektriğe, ayrıca altyapı hizmetlerine ve çevre standartlarına ihtiyaç duyduğunu söyledi. Pacific Land Vietnam Direktörü Thomas Rooney, sanayi bölgelerinin fabrikaları araştırma merkezleriyle, yakındaki üniversitelerle, hizmetlerle ve işçilerin yaşayabileceği alanlarla giderek daha fazla bir araya getirdiğini anlattı.
AHK Vietnam Baş Temsilci Yardımcısı Björn Koslowski, verimliliğin, teknoloji kullanımının ve yerli tedarik zincirlerinin yalnızca iş gücü maliyetlerinden daha önemli hâle geldiğini söyledi. LPKF Vietnam Genel Müdürü Marcel Klingemann, teknik eğitimin güçlendirilmesini ve kaynakların aşırı dağılmaması için belirli sektörlere odaklanılmasını önerdi. Klingemann, teknoloji politikasının yönünü belirleyen unsurlar arasında 57-NQ/TW sayılı Karar'ı da gösterdi.
Elektrik altyapısı, veri merkezleri, yapay zekâ ve yarı iletken üretimi için özel bir risk oluşturuyor. Üretim ve iletim şebekesi projelerindeki gecikmeler, ülke genelinde kıtlık olmasa bile sanayi merkezlerinin yoğunlaşan talebi karşılayamamasına yol açabilir. Bu nedenle bir projenin onayı, projenin bulunduğu yerde elektrik, beceri ve tedarikçi kapasitesiyle desteklenmeli.
Güven ve finansmana erişim bir sonraki aşamayı şekillendirecek
SGS Vietnam Genel Müdürü Jackson Woo, küresel alıcıların tedarikçilerin uluslararası kalite, mevzuat ve çevre koşullarını karşılayabildiğine güvenmesi gerektiğini söyledi. Vietnamlı bir alternatifin bulunması, yerleşik çok uluslu tedarikçi ilişkilerini tek başına değiştirmeye yetmiyor. Yerel şirketlerin güvenilir standartları karşıladığını ve teslimatları aksatmadığını göstermesi gerekiyor.
Ho Chi Minh City Ekonomi Üniversitesi Profesörü Nguyen Trong Hoai, Dünya Bankasının önerilerine atıfta bulunarak küresel şirketlerle yerli tedarikçiler arasındaki bağların güçlendirilmesi, iş koşullarının iyileştirilmesi ve tedarik zinciri finansmanının geliştirilmesi çağrısında bulundu. Bu tür finansman, müşterilerin faturaları ödemesini beklerken tedarikçilerin malzeme ve üretim masraflarını karşılamasına yardımcı olabilir.
VPBank Genel Müdür Yardımcısı Kamudo Hiroki, yatırımcıların Vietnam'ı giderek daha fazla, dayanıklı tedarik zincirleri, yetenek ve yenilik için kalıcı bir merkez olarak gördüğünü söyledi. 10 sayılı Karar; ağırlıklı olarak proje sayısı üzerinden rekabet etmek yerine tedarikçi veri tabanları, ulusal kalkınma programları, sanayi kümeleri ve yerel yönetimler arası koordinasyonla bu daha kapsamlı yaklaşımı destekliyor.
Şimdi temel sınav uygulama. Ayrıntılı tedarikçi eğitimi gideri geri ödeme kuralları, doğrulama yöntemleri ve bazı teşviklerin yasal durumu haberlerde kesinlik kazanmamış durumda. Tarihi belirlenmiş temel eşikler, tedarikçi ve yerlilik hedeflerinin yer aldığı 2030 yılı ile yabancı yatırımlı sektörün toplam yatırımların yaklaşık yüzde 25'ini ve gayrisafi yurt içi hasılanın yüzde 30'unu oluşturmasının hedeflendiği 2045 yılı.
Önemli Noktalar
- Kayıtlı yabancı yatırım, Eylül 2026'ya kadar 50,36 milyar dolara; fiilî yatırım harcamaları ise 21,07 milyar dolara ulaştı.
- 10 sayılı Karar, 2030'a kadar yabancı yatırım tedarik zincirlerinde yaklaşık 10 bin yerli işletmenin yer almasını, bunların 500 ila 1.000'inin doğrudan tedarikçi olmasını hedefliyor.
- Yayımlanan kararda kilit sektörler için yerlilik oranı yüzde 45 ila 50 olarak belirlenirken resmî konferans açıklamasında yüzde 40 ila 50 aralığı veriliyor.
- Yatırım desteğinin giderek daha fazla teknoloji aktarımı, eğitim, tedarikçi geliştirme ve çevre taahhütlerinin yerine getirilmesine bağlı olması amaçlanıyor.
- Samsung'un imalat programları ve Nestlé'nin lojistik ortaklığı, Vietnamlı işletmelerin kapasitesini geliştirmenin pratik yollarını gösteriyor.
- Arsa maliyetleri, finansman, üretim ölçeği, iş gücünün hazır olması ve güvenilir elektrik başlıca kısıtlar olmaya devam ediyor.
- Tedarikçi eğitim giderlerinin yüzde 30 ila 50'sinin geri ödenmesi değerlendiriliyor; bunun yürürlüğe girmiş bir destek olduğu doğrulanmadı.






