Yeni kurallar, menkul kıymetler alanındaki yenilikler için deneme yolu açıyor
Vietnam Ulusal Meclisi, 13 Kasım 2026’da Menkul Kıymetler Kanunu’nda değişiklikleri onaylayarak yeni finansal teknolojiler için gözetimli bir deneme sistemi oluşturdu ve ilk halka arzlarda asgari pay dağıtım şartlarını kaldırdı. Kanun 1 Mart 2027’de yürürlüğe girecek. Mevcut menkul kıymetler şirketlerinin ise ilgili personelini daha önce değiştirmedikleri takdirde belirli liderlik standartlarını karşılamak için 1 Mart 2029’a kadar süresi olacak.
İçindekiler
- Yeni kurallar, menkul kıymetler alanındaki yenilikler için deneme yolu açıyor
- Deneme ortamına neler girebilir?
- Deneme sonrasındaki süreci değerlendirmeler belirleyecek
- Şirketler daha az halka arz şartıyla karşılaşacak
- Saklama işlemlerinde evrak azalıyor, varlık koruması sürüyor
- Yönetimdeki değişiklikler uyum için daha erken son tarih getiriyor
- Üç sertifika türü ve sürekli eğitim yükümlülükleri
- Borsa yönetişimi ve iş gücü politikaları netleştiriliyor
- Uygulama, daha geniş çaplı piyasa geçişiyle örtüşüyor
- Öne Çıkanlar
Hükümetin değişikliklere ilişkin açıklamasında, oturuma katılan 464 milletvekilinden 463’ünün lehte oy kullandığı, bunun oy kullananların yaklaşık yüzde 99,8’ine karşılık geldiği belirtiliyor. Onay oranı, paydasıyla ilgili bir açıklama yapılmaksızın yüzde 92,6 olarak da bildirildi. Oturuma Ulusal Meclis Başkan Yardımcısı Nguyen Thi Hong başkanlık etti.
Mevzuat, piyasanın farklı alanlarını etkileyen çeşitli değişiklikleri bir araya getiriyor. Halka açık yatırım arayan şirketlerin dosyalama şartları azalıyor. Finansal aracılar, mevcut kuralların kapsamadığı ürünleri denemek için bir yol elde ediyor. Yatırımcılar adına menkul kıymetleri saklayıp yöneten saklama kuruluşları ise müşteri varlıklarını koruma yükümlülüklerini sürdürürken daha basit kayıt prosedürlerinden yararlanıyor.
Maliye Bakanı Ngo Van Tuan, oylama öncesinde hükümetin açıklamasını ve düzenleme değişikliklerini başbakan adına sundu. Kanun üç maddeden oluşuyor; ancak değişiklikler piyasa organizasyonu, mesleki yeterlilikler, yatırım fonları, teknoloji altyapısı ve personel politikalarına uzanıyor.
Uygulamadaki temel değişiklik, düzenleyici deneme ortamı oluşturan yeni 6a maddesi. Basitçe ifade etmek gerekirse bu, belirlenmiş sınırlar ve resmî gözetim altında gerçek kullanıcılarla yeni bir şeyi deneme izni anlamına geliyor. Şirketlerin bu izinden pratikte yararlanıp yararlanamayacağı, hükümetin ayrıntılı onay prosedürlerine ve risk kontrollerine bağlı olacak.
Deneme ortamına neler girebilir?
6a maddesi, mevcut menkul kıymetler mevzuatında karşılığı bulunmayan veya farklı şartlara tabi olan yeni teknolojilerin, ürünlerin, hizmetlerin ve iş modellerinin uygun kuruluşlarca gerçek koşullarda denenmesine izin veriyor.
Her denemenin kapsamını, katılımcılarını, yerini ve süresini belirleyen sınırları olmalı. Bu sınırlar, kuruluşun neyi deneyebileceğini, kimlerin katılabileceğini, faaliyetin nerede yürütülebileceğini ve iznin ne kadar süreceğini belirliyor. Şirketin uygunluk ve değerlendirme kriterlerini karşılaması, sertifika alması ve yetkili devlet kurumlarının gözetimi altında kalması gerekiyor.
Yetkili makamlar sertifika verebilir, değiştirebilir veya iptal edebilir. Ayrıca deneme süresini uzatabilir, denemeyi askıya alabilir ya da sona erdirebilir. Bu yetkiler, onay sonrasında koşullar değişse bile düzenleyicilerin denemenin tüm aşamalarında kontrol sahibi olmasını sağlıyor.
Katılımcılar deneme sırasında ve deneme bittikten sonra kişisel verilerin korunması ve siber güvenlik şartlarına uymalı. Mekanizmanın ayrıca ulusal savunma, güvenlik ve piyasa emniyeti şartlarını karşılaması; bilim, teknoloji, inovasyon ve dijital teknoloji sektörüyle ilgili yasalarla uyumlu işlemesi gerekiyor.
Çerçeve, katılımcı kuruluş ve kişilerin faaliyetlerinden sorumlu olmasını ve Bilim, Teknoloji ve İnovasyon Kanunu kapsamında korunmasını öngörüyor. Bu sorumlulukların uygulamada nasıl işleyeceğini, yatırımcıların parasını, bilgilerini ve haklarını koruyacak önlemlerle birlikte ayrıntılı kurallar belirleyecek.
Deneme sonrasındaki süreci değerlendirmeler belirleyecek
Maliye Bakanı Tuan, değişikliklerin ara ve nihai değerlendirme ihtiyacını netleştirdiğini söyledi. Düzenleyiciler bu incelemeler sonucunda denemenin sürdürülüp sürdürülmeyeceğini veya bir ürün ya da hizmetin resmen sunulabilmesi için yasal düzenlemelerin tamamlanıp tamamlanmayacağını değerlendirecek.
Dolayısıyla bir deneme için ilk onayın ötesinde bir karar aşaması bulunuyor. Yetkili makamların sonuçları değerlendirerek denemeyi uzatmaya, sona erdirmeye veya daha geniş kullanımı mümkün kılacak yasal belgeleri hazırlamaya karar vermesi gerekiyor. Prosedürleri, risk kontrollerini ve sonuçların nasıl ele alınacağını hükümet belirleyecek.
Tuan, 12 Kasım’daki soru-cevap oturumunda Maliye Bakanlığının uygulama yönergelerini kanunun kabul edilmesinin hemen ardından hükümete sunacağını ve piyasa aracılarını yeni ürün ve hizmetler geliştirip kaydettirmeye teşvik edeceğini söyledi. Başvuruların yöneticilerce incelendiği, pilot uygulamaların onaylanıp denetlendiği ve belirli bir süre faaliyette kaldıktan sonra değerlendirildiği bir süreç tarif etti.
Öncelik verilecek ürünler, başvuruların açılacağı tarih ve ayrıntılı kabul kriterleri henüz belirtilmedi. Bu kararlar, geliştirme harcaması planlayan şirketleri ve onaylı bir denemeye katılmayı değerlendiren yatırımcıları doğrudan ilgilendiriyor.
Şirketler daha az halka arz şartıyla karşılaşacak
İlk halka arz, yani IPO gerçekleştiren şirketler artık mevcut asgari pay dağıtım oranına tabi olmayacak. IPO, bir şirketin hisselerini ilk kez halka arz etmesidir; yatırımcıların şirkette pay sahibi olmasını ve şirketin sermaye toplamasını sağlar.
Mevcut kurallar, ihraççının oy hakkı veren hisselerinin en az yüzde 15’ini büyük hissedar olmayan en az 100 yatırımcıya satmasını gerektiriyor. Kayıtlı sermayesi en az 1 trilyon dong olan ihraççılarda bu oran yüzde 10’a düşüyor. Kayıtlı sermaye, hissedarların koyduğu veya koymayı taahhüt ettiği kayıtlı sermayedir.
1 Mart 2027’den itibaren kanun, asgari dağıtım oranını ve buna karşılık gelen halka arz kayıt belgelerindeki taahhüdü kaldırıyor. Şirketler halka arz hazırlığında sunacakları hisselerin oranı ve yatırımcı yapısı konusunda daha fazla esnekliğe sahip olacak.
Başvuru dosyası da küçülüyor. İhraççıların başvurudan önceki iki yıl içinde gerçekleştirdikleri son arzdan elde edilen fonların kullanımına ilişkin denetlenmiş raporu sunmaları gerekmeyecek. Tuan, gözden geçirilmiş kanun tasarısını sunarken pay satış oranının kaldırılacağını belirtti.
Para toplamak için hazırlık yapan bir şirket açısından bu değişiklikler, süreçteki bir dağıtım şartını ve bir belge yükümlülüğünü ortadan kaldırıyor. Hazırlık çalışmalarını azaltabilir; ancak şirketin hisselerini satın almaya istekli yatırımcılara yine de ihtiyacı olacak. Kanunun ayrı deneme ortamı hükümleri, finansal yenilikler için başka bir yol sunuyor; onaylanan her deneme için sertifika ve gözetim şartı aranıyor.
Saklama işlemlerinde evrak azalıyor, varlık koruması sürüyor
Bankacılık düzenleyicilerinin sermaye güvenliğini zaten denetlediği durumlarda menkul kıymet saklama kuruluşları daha az kayıt şartı ve belge yükümlülüğüyle karşılaşacak. Hükümetin açıklamasında, mükerrer kontroller bu şartların azaltılma gerekçesi olarak gösteriliyor.
Saklama, yatırımcıların menkul kıymet varlıklarının kaydedilip yönetilmesi hizmetidir. Saklama kuruluşu müşterilere ait varlıkları yönettiğinden kanun; teknik kapasite, operasyonel güvenlik, müşteri varlıklarının ayrı yönetimi ve saklama faaliyetlerinin denetimine ilişkin şartları koruyor.
Vietnam Menkul Kıymetler Saklama ve Takas Kurumu (VSDC), üyelik kaydı ve sürekli gözetim yoluyla hizmet kapasitesini ve operasyonel yeterliliği denetlemeyi sürdürecek. Müşteri varlıkları, kuruluşun kendi varlıklarından ayrı yönetilmeli.
Saklama kuruluşunun faaliyetlerini sürdürememesi durumunda verileri mutabık hâle getirme, hesapları kapatma ve müşteri hesaplarını aktarma yükümlülükleri geçerliliğini koruyor. Mutabakat, kayıtların birbiriyle uyuştuğunun kontrol edilmesi anlamına geliyor ve varlıklarla hesap bilgilerinin başka bir kuruluşa aktarılmasında gerekli bir adım. Bu yükümlülükler, hizmet sağlayıcının faaliyetlerini durdurması hâlinde yatırımcıların hesaplarının nasıl ele alınacağına dair belirli bir süreç sunuyor.
Yönetimdeki değişiklikler uyum için daha erken son tarih getiriyor
74 ve 75. maddeler, menkul kıymetler şirketleri ile fon yönetim şirketlerinin yasal temsilcileri için mesleki şartları belirliyor. Yasal temsilci, bir şirket adına hareket etme yetkisi bulunan ve şirket adına hukuki sorumluluk taşıyan kişidir.
Yasal temsilcilerden en az biri ilgili mesleki standartları karşılamalı. Kanun, her yasal temsilcinin uygulama sertifikası taşımasını zorunlu kılmak yerine şartları kişinin yönetici, yasal temsilci veya menkul kıymetler uzmanı olarak üstlendiği sorumluluğa göre farklılaştırıyor.
Şartları karşılamayan mevcut şirketlere, kanunun yürürlüğe girmesinden sonra iki yıllık geçiş süresi tanınıyor; bu süre 1 Mart 2029’da sona eriyor. 1 Mart 2027’de veya sonrasında yasal temsilcisini değiştiren bir şirket, personel değişikliği gerçekleştiği sırada yeni şartları karşılamalı. Bu nedenle atama planlayan şirketlerin tam geçiş süresini beklemeden kuralları dikkate alması gerekiyor.
Personel hükümleri; bir genel müdür, lisans başvurusu yapılan her menkul kıymetler faaliyeti için gerekli sertifikalara sahip en az üç çalışan ve en az bir uyum kontrol çalışanı bulunmasını şart koşuyor. Genel müdürün, diğer uygunluk koşullarının yanı sıra en az iki yıllık ilgili deneyime ve finansal analiz ya da fon yönetimi uygulama sertifikasına sahip olması gerekiyor.
Milletvekili To Ai Vang, 28 Ekim’deki görüşmelerde yönetim kurulu başkanının yönetişim ve strateji sorumluluklarının genel müdürün operasyonel görevlerinden ayrılması gerektiğini savunmuştu. Nihai yaklaşım, yasal temsilcilerden en az birinin gerekli mesleki standardı karşılamasını güvence altına alırken şirketlerin sorumlulukları temsilcileri arasında dağıtmasına olanak tanıyor.
Üç sertifika türü ve sürekli eğitim yükümlülükleri
Değiştirilen 97. madde, menkul kıymetler alanında üç uygulama sertifikası kategorisi belirliyor: menkul kıymetler aracılığı, finansal analiz ve fon yönetimi. Bunlar, menkul kıymet işlemlerini yürütmekten yatırımları değerlendirmeye ve fonları yönetmeye uzanan farklı mesleki sorumlulukları kapsıyor.
Başvuru sahiplerinin en az lisans derecesine, menkul kıymetler alanında uzmanlığa ve başvurdukları sertifikaya uygun sınavda başarılı olma şartını karşılaması gerekiyor. Ayrıca hukuki ehliyet şartlarını yerine getirmeleri; ceza soruşturmaları ve menkul kıymetler alanında çalışma yasaklarıyla ilgili koşulları karşılamaları gerekiyor.
Sertifika sahiplerinin sürekli yükümlülükleri var. Gerekli yıllık eğitimi arka arkaya üç yıl almayanların veya sertifikalı uzman çalıştıran bir kuruluşta arka arkaya üç yıl çalışmayanların sertifikası iptal edilebilir. İstihdam süresinin hesaplanmasında belirli yönetim kurulu, denetim ve diğer yönetişim pozisyonlarına istisnalar uygulanıyor.
Hükümet; sertifika verilmesi, yenilenmesi ve iptal edilmesi, sınavlar ve denetim konularını ayrıntılandıracak. Şirketlerin personel hazırlığı hem yeterli sayıda nitelikli kişi bulundurmayı hem de bu kişilerin sertifikalarını korumak için gereken eğitim ve mesleki faaliyetleri sürdürmesini gerektiriyor.
Borsa yönetişimi ve iş gücü politikaları netleştiriliyor
Kanun, borsa modelini belirleme yetkisini başbakanda bırakıyor. Hükümetin açıklamasında bu esnekliğin, piyasa organizasyonunun farklı aşamalardaki gelişim ihtiyaçlarına uyarlanmasını sağlayacağı belirtiliyor.
Borsalardaki devlet sermayesinin yeniden yapılandırılmasına ilişkin kurallar da işletmelerdeki devlet sermayesini düzenleyen mevzuatla uyumlu hâle getirildi. Değişiklikler, ihraççıları ve aracı kuruluşları ilgilendiren operasyonel düzenlemelerin yanı sıra mülkiyet ve yönetişim çerçevesini de ele alıyor.
İş gücü politikası iki alana ayrılıyor. 6. madde, menkul kıymetler sektöründeki personelin geliştirilmesini; 9. madde ise Devlet Menkul Kıymetler Komisyonu görevlilerine özgü politikaları düzenliyor.
Resmî açıklamada sektör politikasının iş gücünü geliştirmeye yönelik bir yol haritası olduğu belirtiliyor. Komisyon görevlilerine ilişkin özel düzenlemeler, kamu çalışanları, ücretler ve devlet bütçesini düzenleyen yasalarla birlikte görevlere ve pozisyonlara uygun olmalı. Mevzuat, piyasa altyapısı ve bilgi teknolojilerine yatırım için de bir politika dayanağı oluşturuyor.
Diğer değişiklikler, borsada işlem gören fonlara ilişkin hükümleri; diğer varlıkların kabul edilmesi ve takas edilmesi dâhil olmak üzere netleştiriyor. Sertifikalı uzman çalıştıran kuruluşlara ilişkin terminoloji de açıklığa kavuşturuluyor. Menkul kıymet şirketlerinin tahvil sahiplerini temsil etme ve teminatları yönetmek üzere vekil olarak hareket etme konusundaki mevcut sözleşmeleri, ilgili geçiş şartları kapsamında yürürlükte kalabilecek.
Uygulama, daha geniş çaplı piyasa geçişiyle örtüşüyor
Hükümet, kanun tasarısına paralel olarak üç uygulama taslağı hazırladı: menkul kıymetler alanındaki deneme ortamına ilişkin bir kararname, 155/2020/ND-CP sayılı Kararname’de değişiklik yapan bir kararname ve maliye bakanının yetkisi kapsamındaki bir genelge. İncelemeler ayrıca işleyiş prosedürlerini, personeli, teknoloji altyapısını ve ilgili yönergeleri kapsayacak.
Yasama takvimi, FTSE Russell’ın Vietnam’ı Sınır Piyasası kategorisinden İkincil Gelişen Piyasa kategorisine geçirmesiyle örtüşüyor. 21 Eylül 2026’da yürürlüğe giren sınıflandırma değişikliğinin Eylül 2027’ye kadar aşamalı olarak uygulanması planlanıyor. Bu sınıflandırma, uluslararası bir endeks sağlayıcısının yatırım karşılaştırma ölçütleri için piyasaları nasıl gruplandırdığıyla ilgili.
Tuan, sermaye piyasası reformunu 2030 hedefleriyle ilişkilendirdi. Hisse senedi piyasası değerinin gayrisafi yurt içi hasılanın yüzde 80’ini aştığını, hedefin ise yüzde 100 olduğunu; tahvil piyasasının yaklaşık yüzde 30 düzeyinde bulunduğunu, hedefin yaklaşık yüzde 50 olduğunu söyledi. Tahvil piyasasına ilişkin hedef, mevcut oranın yaklaşık 20 puan üzerinde. Türev piyasası için belirtilen hedef ise GSYH’nin yüzde 20 ila 30’u.
Önemli tarihler, hazırlık ve uygulama sürecinin nasıl ilerleyeceğini gösteriyor:
- 12 Kasım 2026: Tuan, yeni menkul kıymet ürünleri ve hizmetleri için başvuruları teşvik etme planlarını açıklıyor.
- 13 Kasım 2026: Ulusal Meclis, Menkul Kıymetler Kanunu değişikliklerini onaylıyor.
- 1 Mart 2027: Deneme ortamı çerçevesi ve kolaylaştırılmış halka arz şartları dâhil değişiklikler yürürlüğe giriyor.
- Eylül 2027: FTSE Russell’ın aşamalı sınıflandırma değişikliğinin bu ay boyunca sürmesi planlanıyor.
- 1 Mart 2029: Personel değişikliğinin daha erken uyum gerektirmediği durumlarda, mevcut şirketlerin yasal temsilci standartlarını karşılaması için tanınan geçiş süresi sona eriyor.
Meclis ayrıca 2025 yılı kesin devlet bütçesi hesabını ayrı olarak onayladı; oturuma katılan 461 milletvekilinden 458’i lehte oy kullandı. Dengeli gelir 4,26 katrilyon dongu, harcamalar 4,56 katrilyon dongu aştı; açık ise yaklaşık 400,163 trilyon dong, yani GSYH’nin yüzde 3,1’i olarak kaydedildi. Açığın finansmanı ve anapara geri ödemeleri için alınan borç 763,9 trilyon dongu aştı.
Öne Çıkanlar
- Vietnam’ın değiştirilmiş Menkul Kıymetler Kanunu 1 Mart 2027’de yürürlüğe giriyor.
- 6a maddesi, kapsam, katılımcılar, yer ve süre bakımından sınırları bulunan gözetimli denemeler oluşturuyor.
- Deneme ortamına katılanların onay ve sertifika alması; veri koruma, siber güvenlik ve piyasa emniyeti şartlarını karşılaması gerekiyor.
- Halka arz gerçekleştiren ihraççılar, asgari pay dağıtım oranlarından ve fon kullanımına ilişkin denetlenmiş rapor şartından muaf tutuluyor.
- Saklama kuruluşlarının kayıt işlemleri basitleşirken varlıkları ayrı tutma, teknik güvenlik önlemleri alma ve hesapları aktarma yükümlülükleri sürüyor.
- Mevcut şirketlerin belirli liderlik standartlarını karşılamak için 1 Mart 2029’a kadar süresi var; ilgili personel değiştiğinde daha erken uyum gerekiyor.
- İki kararname taslağı ve bir bakanlık genelgesi taslağı, ayrıntılı uygulama kurallarını belirleyecek.






