Hanoi, Beş Metro Hattı İçin Özel Kuralları Onayladı: Yer Altı Sözleşmelerine Kilometre Başına 120 Milyon Dolar Tavan

10 dakikalık okuma
Hanoi Approves Special Rules for Five Metro Lines, Capping Underground Contracts at $120 Million per Kilometre

Beş hat için 2030 hedefi ve daha sıkı mali kontroller

Hanoi, 1, 2, 8, 10 ve 14 numaralı metro hatlarının inşası için beş yıllık bir pilot çerçeveyi onayladı. Yer altı kesimlerinde kilometre başına ortalama sözleşme bedelini 120 milyon dolarla sınırlayan çerçeve, devlet denetiminin ardından sözleşme bedellerinin düşürülmesine de imkân tanıyor. Hanoi Halk Komitesi Başkanı Vu Dai Thang'a göre beş hat için 2026-2030 döneminde yaklaşık 900 trilyon VND yatırım gerekiyor.

İçindekiler
  1. Beş hat için 2030 hedefi ve daha sıkı mali kontroller
  2. 120 milyon dolarlık tavan neleri kapsıyor?
  3. Hanoi maliyet ölçütünü nasıl belirledi?
  4. Beş hat nerelerden geçecek?
  5. 900 trilyon VND nereden sağlanacak?
  6. Hatları kimler inşa edebilir, avanslar nasıl korunacak?
  7. Program kasım ayındaki oylamaya nasıl geldi?
  8. İnşaat kalitesi ve aksaklıklar yüklenicilerin sorumluluğunda
  9. Teknoloji transferi tren montajının ötesine uzanmalı
  10. Öne Çıkanlar

Hanoi Halk Konseyi, yüklenici seçimi, avans ödemeleri, inşaat kalitesi ve teknoloji transferine ilişkin kuralların daha ayrıntılı incelenmesine zaman tanımak üzere toplantısını uzattıktan sonra kararı 4 Kasım 2026'da kabul etti. Duyuruda belirtilmeyen kararın yürürlük tarihinden itibaren pilot uygulama beş yıl sürecek.

Belediye yetkilileri beş hattın toplam uzunluğunu yaklaşık 253 kilometre olarak açıkladı ve 2030'da tamamlanmalarını hedefledi. Hanoi'nin haziran ayında metro programının başlatılmasına ilişkin duyurusu, 303,5 kilometreyle daha yüksek bir uzunluk ve 1.315,256 trilyon VND'lik ön yatırım tahmini paylaşmıştı. Son duyuruda güzergâh uzunluğunun neden değiştiği veya önceki yatırım tahmininin 2026-2030 döneminde gereken 900 trilyon VND ile nasıl ilişkilendirildiği açıklanmadı.

Karar, hızlandırılmış inşaat modelini kamu kaynaklarına yönelik ayrıntılı kontrollerle birleştiriyor. Yükleniciler finansmana erişebildiklerini kanıtlamak, avansları özel banka hesaplarında tutmak, inşaat boyunca denetimleri kabul etmek ve demiryolunun işletilmesi ile onarımı için gereken teknik bilgiyi devretmeye hazırlanmak zorunda.

Yolcular açısından hedeflenen sonuç; havalimanını, merkez tren garını ve büyüyen kentsel bölgeleri birbirine bağlayan bir ağ. Belediye içinse öncelikli görev, konsey kararını 2030 hedefini karşılayabilecek sözleşmelere, finansman düzenlemelerine ve inşaat denetimine dönüştürmek.

Reklam

120 milyon dolarlık tavan neleri kapsıyor?

120 milyon dolarlık sınır, yer altı kesimlerine ilişkin anahtar teslim sözleşmelerin ortalama bedeli için geçerli. Anahtar teslim sözleşme, işlerin büyük bölümünü tek bir ana yükleniciye verir; yüklenicinin, üzerinde anlaşılan şartları karşılayan tamamlanmış bir sistemi teslim etmesi gerekir. Hanoi, beş hat genelinde koordine etmesi gereken ayrı sorumlulukların sayısını azaltmak için bu modeli kullanıyor.

Tavanın kapsamı dışında kalan bazı giderler bulunuyor: hem sivil hem savunma amaçlarına hizmet eden tesisler, katma değer vergisi, tazminat, destek ve yeniden yerleşim, mevcut altyapının taşınması ile proje sahibine ait danışmanlık ve proje yönetimi giderleri. Dolayısıyla arazi edinimi ve altyapı hatlarının taşınması, belediyenin harcamalarını tavan kapsamındaki yer altı sözleşmelerinin ötesinde artırabilir.

Hanoi Halk Komitesi Başkanı Vu Dai Thang, kilometre başına 120 milyon doların üst sınır olduğunu belirterek sözleşme bedeli konusunda kesin konuştu:

Fiyat artışı veya ek maliyet olmayacak.

Karara göre imzalanan bedel, Devlet Denetim Kurumunun bulgularına da tabi. Denetim sonucunda daha düşük bir tutar belirlenirse sözleşme bedeli buna göre düşürülmek zorunda. Denetlenen tutar imzalanan bedele eşit veya daha yüksek çıkarsa sözleşmedeki ilk bedel değişmeyecek.

Denetim kuralı, denetim daha yüksek bir değer belirlediğinde üzerinde anlaşılan bedeli sabit tutarken belediyeye tasarrufları geri alma olanağı veriyor. Kuralın uygulamadaki etkisi; sözleşme kapsamının, maliyet kayıtlarının ve ödeme karşılığı kabul edilen işlerin açıkça tanımlanmasına bağlı olacak.

Hanoi maliyet ölçütünü nasıl belirledi?

Hanoi Halk Komitesi Başkan Yardımcısı Truong Viet Dung, ölçütün büyük şehirlerdeki kentsel demiryolu sistemleri üzerine yıllar süren araştırmalara dayandığını; Vietnam'dan ve yurt dışından edinilen deneyimler doğrultusunda gözden geçirilip güncellendiğini söyledi.

Görüşmelerde sunulan karşılaştırmalar arasında, katma değer vergisi dâhil Hanoi 3. Hattı'nın yer altı inşaatı için kilometre başına yaklaşık 141,3 milyon dolarlık maliyet de yer aldı. Diğer rakamlar Guangzhou 1. Hattı için kilometre başına 136,5 milyon dolar, Şanghay 14. Hattı için 208 milyon dolar ve Mumbai 3. Hattı için 131 milyon dolardı.

Ho Chi Minh Kenti 2. Metro Hattı'nın toplam güzergâhı için kilometre başına yaklaşık 188 milyon dolar maliyet hesaplandı. Planlanan 11,3 kilometrelik hattın yaklaşık 9,3 kilometresi yer altından geçiyor ve toplam yatırım yaklaşık 2,2 milyar dolara ulaşıyor. Karşılaştırmaların her biri farklı gider kalemlerini kapsıyor: Hanoi 3. Hattı'nda vergi dâhilken yeni tavan vergi ve diğer bazı giderleri kapsamıyor. Bu nedenle Hanoi'nin ne kadar bütçe ayırdığını anlamak için manşet rakamların yanı sıra bu kapsam farklarını da dikkate almak gerekiyor.

Reklam

Beş hat nerelerden geçecek?

Pilot uygulama, Hanoi'nin merkezî ulaşım merkezlerini havalimanı koridorlarına, batıdaki gelişim bölgelerine ve Kızıl Nehir'in iki yakasındaki ilçelere bağlayan güzergâhları kapsıyor. Kararda hatların genel güzergâhları şöyle sıralanıyor:

  • 1. Hat: Thuong Phuc, Ngoc Hoi, Hanoi tren garı, Yen Vien ve Noi Bai Uluslararası Havalimanı.
  • 2. Hat: Noi Bai Havalimanı, Nam Thang Long, Tran Hung Dao, Thuong Dinh ve Hung Vuong Stadyumu.
  • 8. Hat: Hoa Lac, Son Dong, Mai Dich, 3. Çevre Yolu, Linh Nam ve Thuan An.
  • 10. Hat: Vo Chi Cong, 2,5. Çevre Yolu, Vinh Tuy ve Dong Anh.
  • 14. Hat: Thang Long Köprüsü, Hong Ha ve Gia Lam.

Hanoi Halk Komitesi; proje adlarını, güzergâhları ve inşaat alanlarının konumlarını 1:500 ölçekli planlarla kesinleştirecek. Bu ölçekte haritadaki bir santimetre, arazide beş metreye karşılık geliyor ve planlamacıların altyapının konumunu genel güzergâh tariflerinden çok daha hassas biçimde belirlemesini sağlıyor.

Noi Bai Havalimanı hem 1. hem 2. hatta yer alırken 1. Hat, Hanoi tren garına ve Ngoc Hoi'ye de hizmet verecek. 8. Hat, batıdaki Hoa Lac bölgesini daha doğudaki koridorlara bağlayacak. Kesin güzergâhlar onaylandığında hangi mahallelere istasyon yapılacağı ve inşaatın hangi mülkleri ve mevcut altyapıyı etkileyeceği belli olacak.

900 trilyon VND nereden sağlanacak?

Vu Dai Thang, Hanoi'nin 2026-2030 dönemindeki toplam kentsel demiryolu yatırım ihtiyacının 1.000 trilyon VND'yi aşmasının beklendiğini söyledi. Beş pilot hattın tek başına yaklaşık 900 trilyon VND gerektirmesi, bu hatları söz konusu dönemde kentin demiryolu yatırım planlarının başlıca finansman ihtiyacı hâline getiriyor.

Önerilen finansman bileşimi; Hanoi bütçesini, merkezi hükümet desteğini, resmî kalkınma yardımı kredilerini, tahvilleri ve toplu taşıma odaklı gelişim (TOD) olarak bilinen model kapsamında ulaşımla bağlantılı arazilerden elde edilecek gelirleri içeriyor. Belediye yetkilileri, destek ve finansman düzenlemelerini tamamlamak üzere merkezi bakanlıklarla çalışıyor.

Resmî kalkınma yardımı (ODA) kredileri, uluslararası kamu ortakları aracılığıyla sağlanan kalkınma kredileridir. Tahviller, ihraççının üzerinde anlaşılan koşullara göre geri ödemesi gereken yatırımcı kaynakları sağlar. Her iki kaynak da inşaatı finanse ederken yapım programının ötesine uzanan geri ödeme yükümlülükleri doğurur.

TOD, ulaşım yatırımlarını istasyon çevresindeki gelişimle ilişkilendiriyor. Hanoi, demiryolunu finanse etmeye yardımcı olmak için bu bölgelerdeki arazilerden gelir elde etmeyi planlıyor. Böylece finansman planının bir bölümü; belediyenin araziyi hazırlama, gelişimi düzenleme ve projeler ilerledikçe gelir toplama kapasitesine bağlanıyor.

Belediye, her proje için sermaye ihtiyacını ve harcama kapasitesini güncellemeyi planlıyor. Ekipman siparişlerinin ve inşaat faturalarının ödeme zamanı geldiğinde yüklenicilerin finansmana ihtiyacı olacağından, fonların zamanlaması toplanacak toplam miktar kadar önem taşıyor.

Reklam

Hatları kimler inşa edebilir, avanslar nasıl korunacak?

Karar, anahtar teslim sözleşmeler için stratejik yüklenici seçimine izin veriyor. Uygun yüklenicilerin, tek başına veya konsorsiyum hâlinde faaliyet gösteren yerli şirketler olması; yeterli mali kapasiteye sahip bulunması ya da iş için yasal finansman sağlayabileceğini kanıtlaması gerekiyor.

Truong Viet Dung, gözden geçirilen taslakta en az 60 trilyon VND tutarında mali kaynak şartının kaldırıldığını söyledi. Bunun yerine yüklenicilerden kapasitelerini ve finansman sağlama becerilerini göstermeleri isteniyor. Böylece seçim ölçütü, sabit bir mali eşikten teklif sahibinin üstlendiği işi finanse edebileceğine ilişkin kanıtlara dönüşüyor.

Avans ödemeleri, yüklenicinin Hanoi'de merkezli bir ticari bankada açacağı yeni bir hesaba yatırılmak zorunda. Para yalnızca ilgili sözleşme kapsamındaki işler için kullanılabilir. Yüklenicilerin bu parayı başka projelere aktarması, ilgisiz amaçlarla harcaması veya hesap bakiyesini proje dışındaki yükümlülükler için teminat göstermesi yasak.

Usulsüzlük tespit edilirse proje sahibi ödemeleri durdurabilir, geri ödeme talep edebilir veya avansı teminat yoluyla tahsil edebilir. Proje sahibi ayrıca sözleşmenin feshedilmesinin değerlendirilmesi için konuyu yatırım kararını veren makama bildirmek zorunda. Teminat, yüklenicinin kapsama giren yükümlülüğü yerine getirmemesi hâlinde paranın geri alınmasını sağlar.

Karara göre ödemeler ancak yatırım projesi onaylandıktan sonra yapılabilir. Birden fazla hatta aynı anda başlamak, ekipman sipariş etmek ve malzeme temin etmek için yüksek tutarlı avanslar gerekebileceğinden bu kontroller önemli.

Program kasım ayındaki oylamaya nasıl geldi?

Konseyin onayı, aylar süren inşaat duyurularının, sözleşme hazırlıklarının ve hukuki incelemelerin ardından geldi. Daimi Başkan Yardımcısı Duong Duc Tuan, 28 Ekim'de teklifi sunarak yeni uygulama modelini destekleyecek özel kurallara duyulan ihtiyacı açıkladı.

  • 22 Haziran 2026: Hanoi, beş metro hattında inşaatın başladığını duyurdu.
  • 30 Ağustos 2026: Halk Komitesi, pilot uygulama kararının hazırlanması için onay istedi.
  • 5 Ekim 2026: Belediye Parti Komitesi'nin 30-NQ/TU sayılı kararı, çalışmaların eş zamanlı yürütülmesini ve Vinhomes ile SGC konsorsiyumunun daha ayrıntılı değerlendirilmesini destekledi.
  • 15 Ekim 2026: Hanoi Büyükşehir Demiryolu Yönetim Kurulu ile Vinhomes ve SGC konsorsiyumu, beş hat için anahtar teslim genel yüklenici sözleşmesi imzaladı.
  • 28 Ekim 2026: Halk Konseyi, yedinci toplantısında teklifi ve değerlendirme raporunu dinledi.
  • 3 ve 4 Kasım 2026: Halk Konseyinin pilot çerçeveyi onaylamasından önce ek değerlendirme yapıldı.

Kentsel İşler Komitesi Başkanı Tran Hop Dung, pilot uygulamanın kapsamı, değerlendirme ölçütleri ve risk yönetiminin daha açık tanımlanmasını istedi. Komitenin 3 Kasım tarihli 276/BC-BDT sayılı ek değerlendirme raporu; maliyet yönetimi, sorumluluklar, teknoloji transferi ve işletme personelinin yetiştirilmesi konularındaki değişiklikleri ele aldı.

Konsey Başkanı Phung Thi Hong Ha, önlemlerin Hanoi üzerinde kalıcı etkiler bırakacak büyük projelerle ilgili olduğunu söyledi. Oylamanın ardından, görevleri, takvimleri ve sorumlulukları belirleyen uygulama planları hazırlanmasını ve konsey denetiminin sürdürülmesini istedi.

Reklam

İnşaat kalitesi ve aksaklıklar yüklenicilerin sorumluluğunda

Stratejik yükleniciler; inşaat kalitesi, güvenlik, emniyet ve çevre temizliği konusunda kapsamlı sorumluluk taşıyor. Günlük yaşamın aksamasını da en aza indirmeleri gerekiyor. Bu yükümlülük; etüt, kazı, altyapı hatlarının taşınması ve ekipman kurulumunun evlerin ve iş yerlerinin yakınında yapılacağı güzergâhlarda önem taşıyor.

Proje sahipleri, planlı veya habersiz denetimler için gerekli niteliklere sahip kuruluşları ya da kişileri görevlendirebilir. Denetim yetkisi etüt, tasarım, inşaat, ekipman kurulumu ve deneme işletmesini kapsıyor. Böylece belediye, tamamlanan demiryolu kabul için sunulmadan önce çalışmaları kontrol edebilecek.

Yüklenici sorunları düzeltmez veya sözleşmeye uygunluğu kanıtlayamazsa proje sahibi işi kabul etmeyi reddedebilir. Kabul, işin üzerinde anlaşılan şartları karşıladığına ilişkin resmî karardır. Dolayısıyla kabulün ertelenmesi, proje sahibine düzeltme talep etme olanağı verir.

Vu Dai Thang ayrıca hatlar arasındaki uyumluluk ve bağlantıların tasarım ve ekipman seçimi aşamalarından itibaren dikkate alınmasını istedi. Hanoi'nin 2030 hedefi; yolcu hizmete başlamadan önce testler de dâhil olmak üzere altyapı inşaatının, trenlerin, kontrol sistemlerinin ve işletme hazırlıklarının eş zamanlı ilerlemesini gerektiriyor.

Teknoloji transferi tren montajının ötesine uzanmalı

Karar, yüklenicilerin teknoloji transferi, yerel üretim ve yerli teknik kapasitenin geliştirilmesine yönelik bir yol haritası hazırlamasını zorunlu kılıyor. Amaç, Hanoi'ye demiryolu ekipmanlarını işletmek, bakımını yapmak, onarmak ve değiştirmek için gereken beceri ve bilgiyi kazandırmak.

Alt yüklenicilerle ve teknoloji tedarikçileriyle yapılan sözleşmeler; sistemin tek bir tedarikçiye bağımlı olmadan çalışabilmesi için verilerin, teknik belgelerin ve gerekli bileşenlerin devrini açıkça belirtmek zorunda. Böylece bakım erişimi ve gelecekteki parça değiştirme ihtiyacı, satın alma sürecinin başından itibaren hesaba katılıyor.

Bu şartlar, planlanan 200 metro trenini kapsayan ve Vietnam'da teknoloji lisansı kapsamında 117 trenin montajını öngören 6 Ekim tarihli Vingroup ile Alstom arasındaki anlaşmanın ardından geldi. Bu 117 tren, planlanan filonun yüzde 58,5'ini oluşturuyor. Alstom, Fransa'dan 83 trene kadar tedarik edileceğini açıkladı ve siparişin finansal kapanışta kayıtlara alınmasının beklendiğini bildirdi.

Filo düzenlemesi yerel ekiplere üretimde rol verilmesini öngörürken, konseyin kuralları daha geniş demiryolu sistemini kapsıyor. Altyapı devredildiğinde teknik bilgi hazır olsun diye mühendislerin ve işletme personelinin eğitimi de inşaatla eş zamanlı yürütülmeli.

Proje teklifinde ayrıca 1.435 milimetrelik hat açıklığı, iletişim tabanlı tren kontrolü (CBTC) ve GoA4 olarak bilinen 4. Otomasyon Seviyesi yer alıyor. Hat açıklığı raylar arasındaki mesafeyi; CBTC tren hareketlerini yönetmek için iletişimi kullanan sistemi; GoA4 ise trenin içinde sürücü olmadan işletmeyi ifade ediyor. Bu tercihler, ağ genelinde eşgüdümlü tasarım, test ve personel hazırlığı gerektiriyor.

Öne Çıkanlar

  • Hanoi, 1, 2, 8, 10 ve 14 numaralı metro hatları için beş yıllık pilot çerçeveyi 4 Kasım 2026'da onayladı.
  • Belediye hatların 2030'da tamamlanmasını hedefliyor ve beş güzergâhın 2026-2030 döneminde yaklaşık 900 trilyon VND gerektireceğini tahmin ediyor.
  • Yer altı kesimlerindeki anahtar teslim sözleşmelere kilometre başına ortalama 120 milyon dolar tavan uygulanacak; vergi, arazi maliyetleri ve diğer bazı giderler bu tutara dâhil değil.
  • Devlet denetimleri imzalanan sözleşme bedellerini düşürebilir; denetimde eşit veya daha yüksek bir değer belirlenmesi hâlinde imzalanan bedel değişmez.
  • Yükleniciler avans ödemelerini korumak, denetimleri kabul etmek ve gelecekteki işletme ve onarımlar için gereken bilgiyi devretmek zorunda.
  • Yetkililer artık güzergâhların toplam uzunluğunu yaklaşık 253 kilometre olarak açıklıyor; haziran ayında duyurulan programda bu uzunluk 303,5 kilometreydi. Kesin güzergâhların belediye tarafından onaylanması gerekiyor.
Bu haberi paylaş

Bunlar da ilginizi çekebilir