Her iki taraf için de ölçülebilir maliyetleri olan bir duraklama
Güney Kore, hükümetin yıllık imalat üretiminde 6,3 trilyon ila 6,7 trilyon won artış öngören değerlendirmesine rağmen, Trans-Pasifik Ortaklığı için Kapsamlı ve İlerici Anlaşma'ya (CPTPP) yapmayı planladığı başvuruyu askıya aldı. Cumhurbaşkanı Lee Jae Myung, 8 Ekim'de bakanlıklara yıl içinde başvuru yapmamaları talimatını verdi; Vietnam'da kasım ayında düzenlenecek bakanlar toplantısı öncesinde çiftçiler ve balıkçılarla istişarelere öncelik tanıdı.
İçindekiler
- Her iki taraf için de ölçülebilir maliyetleri olan bir duraklama
- Takvim nasıl aksadı?
- Onay oylaması değil, parlamentoya bilgilendirme
- Ekonomik tahminler ne gösteriyor, ne göstermiyor?
- Çiftçiler neden daha fazla pazar açılımından endişe ediyor?
- Balıkçılar tek tip biçimde karşı çıkmıyor, görüşleri farklılaşıyor
- Eski bir destek vaadi yeni taahhütlerin önünde
- İhracat fırsatları fabrika ürünlerinin ötesine uzanıyor
- Üye sayısı arttıkça alınması gereken onaylar da artıyor
- Yeni bir girişimden önce çözülmesi gerekenler
- Öne Çıkanlar
Karar, Ticaret, Sanayi ve Enerji Bakanlığı, üç bakanlık daha ve Kore Orman Hizmetleri tarafından 28 Eylül 2026'da yayımlanan ön ekonomik değerlendirmeyi izliyor. Değerlendirme, anlaşmanın yürürlüğe girmesinden sonraki ilk 15 yılda tarımda yıllık ortalama 710 milyar won, balıkçılıkta 81,7 milyar won ve ormancılıkta 60,6 milyar won üretim kaybı öngörüyor.
Bu rakamlar temel anlaşmazlığı ortaya koyuyor. Üyelik, imalat ve ihracat fırsatlarını artırabilirken mali kaygıları zaten yüksek olan sektörlerde kayıpları yoğunlaştırabilir. Hükümet, önce güvenin yeniden inşa edilmesi gerektiğini söylüyor. İş dünyası ise yeni bir ertelemenin, başvuru aşamasına hiç ulaşamayan önceki üyelik girişimini tekrarlamasından endişe ediyor.
Cumhurbaşkanlığı Kıdemli Sözcüsü Kang Yu-jung, hükümetin tutumunu yaptığı açıklamada şöyle ifade etti:
Ancak ticaret politikası insanların geçim kaynaklarıyla doğrudan bağlantılıdır. Özellikle hâlihazırda güçlüklerle karşı karşıya olan çiftçiler ve balıkçılarla güven ve uzlaşı temelinde yürütülmelidir.
Talimat, üyelik olasılığını kalıcı olarak dışlamıyor. Ancak ağustos sonundan bu yana hazırlıkları yönlendiren başvuru takvimini ortadan kaldırıyor. Yeni bir üyenin kabulü için mevcut 12 üyenin tamamının onayı gerektiğinden, beklemenin sonuçları diğer başvuru sahiplerinin ne kadar hızlı ilerlediğine de bağlı.
Takvim nasıl aksadı?
Hükümet, ağustos sonlarında düzenlenen dış ekonomik ilişkiler bakanları toplantısında üyelik görüşmelerini yeniden başlatmıştı. Bir sonraki fırsat olarak, Güney Kore'nin katılımını görüşmeyi umduğu 23-27 Kasım tarihlerinde Hanoi'de yapılması planlanan CPTPP bakanlar toplantısını hedefliyordu.
Yurt içindeki prosedürler bu takvimi sıkıştırıyordu. 6 Ekim'deki Kabine toplantısında yetkililer, ekim ortasına kadar kamuya açık duruşma ilanı yayımlanması gerektiğini gündeme getirdi. Lee ise bakanlıklara, sonuca baştan karar vermeden görüşmeleri yeniden başlatmalarını söyledi. Ardından verdiği talimatla o yıl başvuru yapılmasını engelledi.
Son geri adım, çok daha uzun bir sürecin parçası:
- 2013: Güney Kore, ortaya çıkmakta olan Pasifik ticaret çerçevesine katılımı görüşmeye başladı.
- 2021: Moon Jae-in yönetimi, CPTPP üyeliği için çalışma planını resmen açıkladı.
- 15 Nisan 2022: Bakanlar üyelik planını onayladı; ancak hükümet görevden ayrılmadan önce Ulusal Meclis bilgilendirmesini tamamlamadı veya başvuru sunmadı.
- 2024: Birleşik Krallık'ın katılımıyla üye sayısı 11 ülkeden 12'ye çıktı.
- 2026 Ağustos sonu: Lee yönetimi üyeliği yeniden kamuoyunda tartışmaya açtı.
- 28 Eylül 2026: Beş kamu kurumu geçici ekonomik tahminleri yayımladı.
- 6 ve 8 Ekim: Lee önce yeni istişareler yapılmasını istedi, ardından bakanlıklara yıl içinde başvuru yapmamaları talimatını verdi.
- 23-27 Kasım: CPTPP bakanlarının Hanoi'de toplanması planlanıyor.
2022'deki girişim, parlamentodaki takvim anlaşmazlıkları, tarım ve balıkçılık gruplarının direnci, bazı milletvekillerinin muhalefeti ve yaklaşan yerel seçimler nedeniyle tıkandı. Ardından Cumhurbaşkanı Yoon Suk Yeol döneminde üyelik görüşmeleri kayda değer ilerleme göstermedi. Bu kez cumhurbaşkanı, hükümet eşdeğer resmî onay aşamasına ulaşmadan müdahale etti.
Onay oylaması değil, parlamentoya bilgilendirme
Güney Kore'nin ticaret anlaşmalarına ilişkin prosedürleri, müzakerelere geçilmeden önce çeşitli yurt içi adımlar atılmasını gerektiriyor. Bunlar arasında ekonomik yapılabilirlik değerlendirmesi, kamuya açık duruşma, müzakere planının hazırlanması ve Ulusal Meclisin ilgili daimi komitesine rapor sunulması yer alıyor.
Bilgilendirme ile onay arasındaki fark önemli. Ticaret Anlaşmalarının İmzalanması ve Uygulanmasına İlişkin Kanun uyarınca komitenin planı onaylaması gerekmiyor. Bununla birlikte hükümet yetkililerinin tarif ettiği başvuru sürecinde bilgilendirme bir ön koşul. Bu adımın atılmaması, Moon yönetiminin başvuru sunamamasında etkili oldu.
Kamuya açık duruşma için de en az iki hafta önceden resmî gazetede yayımlanması dâhil olmak üzere önceden duyuru yapılması gerekiyor. Bu nedenle yetkililer, duruşmayı duyurmak için ekim ortasını fiilî son tarih; Hanoi öncesinde yurt içi hazırlıkları tamamlamak içinse kasım ortasını hedef tarih olarak belirledi. Bunlar aynı son tarihin farklı anlatımları değil, sürecin farklı aşamaları.
Başvuru yapılsa bile üyelik hemen gerçekleşmeyecek. Mevcut üyelerin katılım sürecini başlatmayı kabul etmesi ve ardından Güney Kore'nin pazara erişim ile diğer koşulları müzakere etmesi gerekiyor. Yurt içindeki tarım ve balıkçılık çıkarlarını uzlaştırma çabalarıyla birlikte müzakerelerin en az bir ila iki yıl daha sürmesi bekleniyor. Yeni bir başvuru tarihi açıklanmadı.
Ekonomik tahminler ne gösteriyor, ne göstermiyor?
Eylül ayındaki değerlendirme, anlaşmanın yürürlüğe girmesinden 10 yıl sonra reel gayrisafi yurt içi hasılanın, üyelik dışı senaryoya kıyasla 0,38 puan daha yüksek olacağını öngörüyor. Bu, anlaşma dışında kalma durumuyla yapılan bir karşılaştırma; her yıl büyümeye 0,38 puan ekleneceği vaadi değil.
15 yılda imalat üretimindeki yıllık ortalama artışın 6,3 trilyon ila 6,7 trilyon won olması bekleniyor. Küçük ve orta ölçekli işletmelerin yıllık ortalama üretiminde 1,1 trilyon ila 1,2 trilyon won artış öngörülüyor. Küçük işletmeler aynı zamanda imalatçı da olabileceğinden bu rakamlar ayrı faydalar gibi doğrudan toplanmamalı.
Kırsal sektörlerdeki üç tahmini kaybın toplamı yılda 872,3 milyar won: tarımda 710 milyar, balıkçılıkta 81,7 milyar ve ormancılıkta 60,6 milyar won. Bir haberde toplam kayıp 852,3 milyar won olarak veriliyor ve imalat kazançlarının bu tutarın 7,9 katı olduğu belirtiliyor. Bu toplam, hükümet değerlendirmesinde yayımlanan münferit rakamlarla örtüşmüyor.
Resmî kalemlere göre imalat kazançları, kırsal üretimdeki toplam kayıpların yaklaşık 7,2 ila 7,7 katı olacak. Bu karşılaştırma tahminin ölçeğini gösteriyor; ancak refahın veya tazminat bütçesinin eksiksiz ölçüsü değil. Bir sektördeki üretim artışı, başka bir sektördeki hanelerin kayıplarını kendiliğinden karşılamıyor.
Hükümet, tahminlerin yakın dönem piyasa koşulları ile ticaret politikalarındaki değişiklikleri yansıtan bir ekonomik modele dayalı geçici öngörüler olduğunu özellikle belirtiyor. Gerçek sonuçlar, müzakere edilecek katılım koşullarına ve diğer etkenlere bağlı olacak. Bulguların bilgilendirme toplantıları ve görüşmeler yoluyla aktarılması, kamuoyunun görüşlerinin de alınması planlanıyor.
Çiftçiler neden daha fazla pazar açılımından endişe ediyor?
Tarım sektöründeki muhalefetin merkezinde Avustralya ve Yeni Zelanda gibi büyük ihracatçı ülkelerden gelen ürünlere daha fazla erişim sağlanması var. Kaygı yalnızca ithalatın artıp artmayacağıyla ilgili değil; gümrük vergileri ve diğer kısıtlamalar azaltıldıktan sonra yerli üreticilerin rekabete dayanıp dayanamayacağı da söz konusu.
Mevcut CPTPP üyelerinin mal piyasalarının yüzde 99,1'ini serbestleştirdiği, tarımdaki serbestleşme oranının ise ortalama yüzde 96,1 olduğu bildiriliyor. Bir başka karşılaştırmada tarım ürünlerindeki gümrük vergilerinin yüzde 90'dan fazlasının kaldırıldığı; diğer serbest ticaret anlaşmalarında ise oranın yüzde 70'ler düzeyinde kaldığı belirtiliyor. Bu veriler kapsamlı bir açılıma işaret etse de Güney Kore'nin müzakerelerde tam olarak hangi tavizleri vereceğini göstermiyor.
Gıda güvenliği ve bitki sağlığı prosedürleri de hassas konular arasında. Genellikle SPS kuralları olarak anılan sağlık ve bitki sağlığı kuralları, hayvan hastalıkları ve bitki zararlıları gibi riskleri düzenliyor. Üyelik tartışmasında atıf yapılan incelemeler arasında Yeni Zelanda elmaları, Japon elmaları ve armutları ile Avustralya şeftalileri bulunuyor.
Üyelik, bu tür kısıtlamaların çözülmesi yönündeki baskıyı artırabilir; ancak atıf yapılan incelemeler, her ürünün üyelikle birlikte otomatik olarak Kore pazarına gireceğini göstermiyor. Bu, ilgili güvenlik değerlendirmelerine, kurallara ve müzakere edilen düzenlemelere bağlı olacak.
Menşe kuralları da düşük gümrük vergilerinden kimin yararlanacağını etkiliyor. Taze tarım ürünleri, genellikle bir üye ülkede bütünüyle elde edilmiş olma gibi katı koşullara tabi; bu da ürünlerin başka bir üye üzerinden kolayca yönlendirilmesini sınırlıyor. İşlenmiş gıda ihracatında blok genelinden gelen ve gerekli koşulları karşılayan bileşenlere izin verilmesi, Koreli üreticiler için fırsatlar yaratabilir. Tarım Bakanlığı sektörün görüşlerini topluyor ve olası zararları ve alınabilecek önlemleri inceliyor.
Balıkçılar tek tip biçimde karşı çıkmıyor, görüşleri farklılaşıyor
Ulusal Meclis Tarım, Gıda, Kırsal İşler, Okyanuslar ve Balıkçılık Komitesi Başkanı Seo Sam-seok'un talebiyle yapılan anket, kırsal kesimde topyekûn muhalefet olduğu görüşünü karmaşıklaştırıyor. Balıkçılık kooperatiflerinin 1.200 üyesiyle 2026'da yapılan ankette, katılımcıların yüzde 33'ü CPTPP üyeliğini desteklerken yüzde 29'u karşı çıktı. Bildirilen fark, anketin hata payı içindeydi.
Yaş gruplarının görüşleri farklıydı. 20'li yaşlarından 40'lı yaşlarına kadar olan katılımcılar arasında karşı çıkanların oranı yüzde 31,1, destekleyenlerin oranı yüzde 26,9 oldu. 50 yaş ve üzerindekilerde destek yüzde 34,4, karşıtlık ise yüzde 28,5 olarak ölçüldü. Sonuçlar, istişarelerde farklı iş olanaklarının ve çalışma hayatının farklı aşamalarının dikkate alınması gerektiğine işaret ediyor.
Olası zararlar karşısında alınacak önlemler sorulduğunda, katılımcıların yüzde 42,5'i genişletilmiş iş bırakma desteğini ve kayıplara yönelik doğrudan ödemeleri seçti. Yaşlı balıkçılar arasında yüzde 45,6 iş bırakma desteğinin genişletilmesini önceliklendirdi. Genç katılımcılar ise balıkçılık gıda sanayisinin geliştirilmesine ve yurt dışı pazarlara açılma desteğine daha fazla talep gösterdi.
Kaygılar ticaretin ötesine uzanıyor. Balıkçılığın 10 yıl sonraki durumuna kötümser bakanların oranı, 2020'deki yüzde 46,2'den 4,4 puan artarak yüzde 50,6'ya çıktı. Hükümetten en sık talep edilen öncelik, yüzde 47 ile gelir istikrarı ve işletmeler için güvence mekanizmaları oldu. Bunu yüzde 39 ile afetlere müdahale ve tazminat, yüzde 37 ile kaynak yönetimi ve koruma izledi.
Anket, katılımcıların yüzde 55'inin balıkçılıktan sorumlu müsteşar yardımcılığı makamı kurulmasını desteklediğini de ortaya koydu. Sonuçlar, daha geniş çaplı kaygıların CPTPP'den kaynaklandığını kanıtlamıyor. Ancak yalnızca toplam ekonomik kazançlara odaklanan bir ticaret istişaresinin, balıkçıların ele alınmasını istediği pek çok konuyu gözden kaçıracağını gösteriyor.
Eski bir destek vaadi yeni taahhütlerin önünde
Hükümet, güveni yeniden tesis etme çabaları kapsamında Kırsal-Kentsel İşbirliği Fonu'na kamu kaynaklarından yaklaşık 700 milyar won aktarmayı planlıyor. Fon, Ulusal Meclisin 2015'te Kore-Çin Serbest Ticaret Anlaşması'nı onayladığı sırada vaat edilmişti.
Fonun, ticaretin serbestleştirilmesinden etkilenen kırsal topluluklar ile tarım ve balıkçılık sektörleri için 10 yılda 1 trilyon won toplaması amaçlanmıştı. Bir milletvekilinin aktardığı hükümet verilerine göre temmuz itibarıyla biriken katkılar yaklaşık 325,5 milyar won düzeyindeydi.
Bu, ilk hedefin yüzde 32,55'ine karşılık geliyor; açık ise 674,5 milyar won. Dolayısıyla önerilen yaklaşık 700 milyar won katkı, kalan açığın kabaca büyüklüğüne denk geliyor; ancak fonun tam takvimi ve uygulama düzenlemeleri henüz açıklanmadı.
Bu, yeni üzerinde uzlaşılmış bir CPTPP tazminat paketi değil, mevcut bir destek taahhüdü. Güven sorununda bu ayrım belirleyici: üreticilerden, önceki bir vaat büyük ölçüde karşılanmamışken yeni bir ticaret anlaşmasını değerlendirmeleri isteniyor.
Fon, tarımda öngörülen yıllık 710 milyar won kayıpla da karıştırılmamalı. Biri mevcut bir programa yapılması önerilen mali katkı, diğeri 15 yıllık dönemdeki yıllık ortalama üretim tahmini. Tutarlarının benzer olması onları eşdeğer kılmıyor.
İhracat fırsatları fabrika ürünlerinin ötesine uzanıyor
Üreticiler açısından Meksika, üyeliği takip etmek için öne çıkan nedenlerden biri. Güney Kore'nin Meksika'yla serbest ticaret anlaşması bulunmuyor. Meksika'nın Genel İthalat ve İhracat Vergisi Kanunu'nda yapılan değişikliklerin böyle bir anlaşması olmayan ülkelerden ithalata uygulanan gümrük vergilerini yüzde 50'ye varan oranlarda artırdığı bildiriliyor. Azami artış, bu oranın Kore'nin bütün ürünlerine uygulandığı anlamına gelmiyor.
Üyelik, koşulları karşılayan Kore ihracat ürünlerine tercihli muamele sağlayabilir ve tedarik zinciri işbirliğini güçlendirebilir. Olası avantajlar, Güney Kore'nin yalnızca başvuru yapmasıyla yürürlüğe girmeyecek; ürün kapsamına, gümrük vergisi takvimlerine ve üyelik sürecinde üzerinde uzlaşılacak menşe koşullarına bağlı olacak.
Ticaret Bakanlığının ev sahipliğinde 8 Ekim'de düzenlenen istişarede Kore Kozmetik Derneği ve Kore Moda Derneği, Meksika ve Vietnam'da tüketim ürünlerinin dağıtımına yönelik fırsatlara dikkat çekti. Bankacılık ve finansal yatırım dernekleri, ticaret ve yatırımların genişlemesi hâlinde şirket finansmanı, ticaret finansmanı ve döviz hizmetlerine yönelik talebin artmasını beklediklerini belirtti.
İçerik ve fikrî mülkiyet sektörleri ise farklı bir olası fayda belirledi: yasa dışı dağıtıma, marka hakkı ihlallerine ve teknoloji hırsızlığına karşı daha güçlü koruma. Meksika ve Şili'nin de aralarında olduğu pazarlarda ünlü markalar, çevrim içi ihlaller, tazminat ve ticari sırlarla ilgili CPTPP hükümlerinin yararlı olabileceğini ifade ettiler.
Bunlar, eylül ayındaki üretim değerlendirmesinde nicel olarak ortaya konan sonuçlar değil, sektörlerin beklentileri. Bu unsurlar tartışmayı gümrük vergilerindeki indirimlerin ötesine taşıyor. Ticaret Bakanlığı yetkilisi Kwon Hye-jin, hükümetin farklı sektörlerin görüşlerini toplayacağını ve başvuru yapıp yapmamaya ya da ne zaman başvuru yapılacağına henüz karar verilmediğini söyledi. Bu da başvuru takvimi durmasına rağmen istişarelerin sürdüğünü gösteriyor.
Üye sayısı arttıkça alınması gereken onaylar da artıyor
CPTPP, ABD'nin önceki Trans-Pasifik Ortaklığı'ndan çekilmesinin ardından 2018'de yürürlüğe girdi. Japonya, Birleşik Krallık, Kanada, Avustralya, Meksika, Yeni Zelanda, Singapur ve Vietnam'ın da aralarında bulunduğu 12 üyesi var. Üyelerin ekonomileri küresel GSYH'nin yaklaşık yüzde 15'ini oluşturuyor.
Birleşik Krallık'ın 2024'te katılması, Güney Kore'nin onayını alması gereken hükümet sayısını 11'den 12'ye çıkardı. Kosta Rika'nın üyelik müzakerelerinin Mayıs 2026'da büyük ölçüde tamamlandığı, Uruguay'la görüşmelerin sürdüğü bildirildi. Endonezya, Filipinler ve Birleşik Arap Emirlikleri ise ön görüşmeler yürütüyordu.
Çin 2021'de başvurdu; Tayvan da başvuru yaptı. Ne Çin ne de ABD hâlihazırda üye. Güney Kore hükümetinin, dünyanın en büyük iki ekonomisinin korumacı politikalarına karşılık olarak Çin'den önce üye olmayı hedeflediği bildirilmişti; ancak bu hedef için artık işleyen bir başvuru takvimi bulunmuyor.
Her yeni üye, Güney Kore'nin onayını alması gereken bir taraf daha demek. Bu, her gecikmenin daha ağır koşullara yol açacağını kanıtlamıyor; ancak müzakerecilerin uzlaştırması gereken çıkarların sayısını artırıyor. Moon yönetimi döneminde CPTPP konularını yürüten eski bir yetkili de başvuru yapılmadan tekrarlanan açıklamaların, Güney Kore'nin niyetlerine duyulan güveni zayıflatabileceği uyarısında bulundu.
Sogang Üniversitesi Uluslararası Çalışmalar Enstitüsü profesörü Huh Yoon, anlaşmanın stratejik amacını şöyle anlattı:
Mevcut çok taraflı ticaret düzeni gerilerken, çok taraflı ticaret müzakere çerçeveleriyle desteklenmesi gerekiyor. CPTPP bu işlev için uygun bir araç.
Myongji Üniversitesi uluslararası ticaret profesörü Kim Tae-hwang da hükümetin, gecikmeyi daha fazla uzatmadan etkilenen sektörler için koruma hazırlaması gerektiğini savunuyor. Bir hükümet yetkilisi, Japonya'nın CPTPP sekreterliğine ev sahipliği yapmak ve bloğun etkisini genişletmek istediğini de söyledi. Bu nedenle Tokyo'yla yapılacak görüşmeler de üyelik hesabının bir parçası.
Yeni bir girişimden önce çözülmesi gerekenler
Öncelikli görev diplomatik değil, yurt içinde: geçici tahminleri açıklamak, hangi üreticilerin kayıp yaşayacağını belirlemek ve inandırıcı bir desteğin nasıl olması gerektiğine karar vermek. Balıkçılık anketi, gelir güvencesinden sektörden ayrılma desteğine, genç işletmecilere ihracat desteğine kadar farklı ihtiyaçlara işaret ediyor.
Hükümet ayrıca eski işbirliği fonu vaadinin yerine getirilmesini, gelecekteki CPTPP önlemlerinden ayrı tutmalı. Ayrıntılı bir üyelik tazminat paketi, güncellenmiş başvuru takvimi veya Güney Kore için müzakere edilmiş bir pazara erişim takvimi açıklanmadı.
Hanoi toplantısı tarihli bir dönüm noktası olmayı sürdürüyor, ancak artık hükümetin başvuru hedefi değil. Yeniden girişim için duruşma, müzakere planı ve parlamentoya bilgilendirme adımlarının atılması; ardından mevcut üyelerin onayı ve kapsamlı müzakereler gerekiyor.
Dolayısıyla tercih, kesin bir imalat kazancı ile kesin bir kırsal kayıp arasında değil. Asıl soru, Güney Kore'nin koşullara bağlı ekonomik kazanımları, etkilenen toplulukların inandırıcı bulacağı bir üyelik stratejisine dönüştürüp dönüştüremeyeceği. Üye sayısı arttıkça müzakere süreci de daha karmaşık hâle gelecek.
Öne Çıkanlar
- Cumhurbaşkanı Lee Jae Myung, 8 Ekim'de bakanlıklara yıl içinde CPTPP üyeliği için başvuru yapmamaları talimatını verdi.
- Resmî geçici değerlendirme, 15 yılda imalat üretiminde yıllık 6,3 trilyon ila 6,7 trilyon won artış öngörüyor.
- Tarım, balıkçılık ve ormancılık için öngörülen resmî kayıp tahminleri yılda toplam 872,3 milyar won ediyor; bu tutar, bir haberde belirtilen 852,3 milyar won değil.
- 1.200 balıkçılık kooperatifi üyesiyle yapılan ankette üyeliği destekleyenlerin oranı yüzde 33, karşı çıkanların oranı yüzde 29 oldu; görüşler yaşa göre farklılaştı.
- Hükümet, hedefinin altında kalan eski bir kırsal destek vaadi için kamu kaynaklarından yaklaşık 700 milyar won aktarmayı planlıyor.
- CPTPP'ye kabul için 12 üyenin tamamının onayı gerekiyor; genişleme, müzakere edilecek tarafların sayısını artırabilir.
- Yeni bir başvuru tarihi veya ayrıntılı bir CPTPP tazminat paketi açıklanmadı.






