Washington projeleri seçiyor, Seul maliyeti tartıyor
Güney Kore’nin ABD’ye yönelik 350 milyar dolarlık yatırım taahhüdü zorlu bir sınava yaklaşıyor: Seul, ihracatçılarını daha yüksek Amerikan gümrük vergileri riskiyle karşı karşıya bırakmadan, mali açıdan sağlam bulmadığı bir projeyi reddedebilecek mi?
İçindekiler
- Washington projeleri seçiyor, Seul maliyeti tartıyor
- 350 milyar dolarlık taahhüt nasıl şekillendi?
- Nihai kararı kim veriyor?
- İki kârlılık ölçütü neden önemli?
- İç incelemeler koruma sağlıyor, ancak istisnalar var
- Finansmanı reddetmenin ekonomik bir bedeli olabilir
- Para ve getiriler nasıl akacak?
- Teksas projesi tahminleri mercek altına alıyor
- Nükleer enerji ve Alaska anlaşmayı sınayacak
- Uygulamanın yavaş ilerlemesi koşulları daha önemli kılıyor
- Öne çıkanlar
Kasım 2025’te imzalanan mutabakat uyarınca, Başkan Donald Trump, ABD ticaret bakanının başkanlık ettiği bir komitenin tavsiyeleri doğrultusunda 200 milyar dolarlık yatırım programındaki projeler için nihai seçimi yapıyor. Güney Kore görüşlerini bildirebilir ve bir yatırıma katılmayı reddedebilir. Ancak talep edilen finansmanı reddetmesi, daha elverişsiz mali koşullara ve olası gümrük vergisi adımlarına yol açabilir.
Bu gerilimin merkezinde iki farklı kârlılık ölçütü bulunuyor. Mutabakat, bir projenin anaparayı ve faizi geri ödemeye yetecek nakit akışı yaratıp yaratamayacağını sorguluyor. Mart ayında yürürlüğe giren Güney Kore’nin ABD’de Stratejik Yatırımlara İlişkin Özel Yasası ise Güney Kore’ye atfedilebilen getirilerin anapara ve faizi karşılayıp karşılayamayacağına bakıyor. Başarılı bir Amerikan projesiyle Kore kamuoyu için tatmin edici bir getiri birbiriyle bağlantılı, ancak ayrı mali hesaplamalar.
Büyük enerji projeleri bu hesaplamaları mercek altına alacak. Bunlar arasında Teksas’ta bir doğal gaz santrali, nükleer enerji projeleri için önerilen 10 milyar dolarlık avans ödemeleri ve Alaska’daki sıvılaştırılmış doğal gaz geliştirme projesi yer alıyor. Finansmanın sağlanıp sağlanmayacağı açısından ayrıntılı koşullar ve Kore’deki onay süreçleri belirleyici olmayı sürdürüyor.
Belirli bir yatırımın ticari açıdan makul olup olmadığı konusunda resmî bir anlaşmazlık ya da Kore’nin bir projeyi finanse etmeyi reddettiğine dair doğrulanmış bir açıklama yapılmadı. Acil mesele, Washington’ın proje tercihleri ülkenin iç inceleme sürecine geldiğinde Seul’ün uygulamada ne ölçüde kontrol sahibi olacağı.
350 milyar dolarlık taahhüt nasıl şekillendi?
Paket, yatırımla ilgili taahhütlerin, ABD’nin gündeme getirdiği gümrük vergilerinden muafiyet karşılığında verildiği müzakerelerden doğdu. Genel düzenleme, stratejik yatırımlar için 200 milyar dolar ve gemi inşası için ayrılan 150 milyar doları kapsıyor.
Başlıca adımlar, siyasi bir vaadin proje onayları ve kamu finansmanı meselesine nasıl dönüştüğünü gösteriyor:
- Temmuz 2025: Seul ve Washington, Güney Kore’nin 350 milyar dolarlık taahhüdünü içeren kapsamlı ticaret ve yatırım anlaşmasına vardı.
- Ekim 2025: Trump ile Güney Kore Cumhurbaşkanı Lee Jae Myung arasındaki görüşmelerde gemi inşası ve güvenlik işbirliği öne çıktı.
- Kasım 2025: Hükümetler, proje seçimi, finansman ve dağıtım düzenlemelerini belirleyen mutabakatı imzaladı.
- 26 Ocak 2026: Trump, yasama sürecindeki gecikmeleri gerekçe göstererek bazı Kore mallarına uygulanan gümrük vergilerini yüzde 15’ten yüzde 25’e çıkarma tehdidinde bulundu.
- Mart 2026: Güney Kore, yatırımların getirilerinin incelenmesini ve onay süreçlerini düzenleyen özel yatırım yasasını yürürlüğe koydu.
Temmuz ayındaki gümrük vergisi anlaşmasında belirtildiği üzere, başlangıçtaki pazarlık, yüzde 25’e çıkarılması gündeme gelen gümrük vergisinin yüzde 15’e indirilmesini sağladı; aradaki fark 10 yüzde puan. Ticaretteki bu rahatlamayla yatırım arasındaki bağlantı, bir enerji santrali konusundaki anlaşmazlığın enerji sektörü dışındaki işletmeleri de etkileyebilmesinin nedeni.
Nihai kararı kim veriyor?
ABD yatırım komitesi, Güney Kore’nin Ticaret Bakanı Kim Jung-kwan başkanlığındaki komiteyle istişare ettikten sonra projeleri tavsiye ediyor. Ardından yatırımları Trump seçiyor. Seul’ün istişaredeki rolü, stratejik, hukuki ve mali kaygılarını dile getirmesine imkân tanırken nihai seçim yetkisi Washington’da bulunuyor.
Korea Economic Institute of America’da ekonomi politikaları uzman yardımcısı olan Nils Wollesen Osterberg, bu yetki dağılımını 6 Mart 2026’da yayımlanan KEI’nin mart ayı analizinde ele alıyor. Osterberg’e göre Güney Kore, seçim sürecinde Amerikan yönetiminin tanımaya hazır olduğundan daha fazla söz hakkı bekliyor olabilir.
Bir yatırım seçildikten sonra mutabakat, finansmanın ayrı taksitlerle sağlanmasını ve finansman koşullarının karşılanması için 45 gün verilmesini öngörüyor. Bu nedenle seçim öncesi müzakereler özellikle önem taşıyor: Müşteriler, inşaat maliyetleri veya beklenen gelir konusundaki anlaşmazlıkları, finansman talebi süreci başladıktan sonra çözmek daha zor olabilir.
Washington ayrıca uygulanabilir ve hukuka uygun olduğu ölçüde federal arazilerin kiralanmasına, su ve enerjiye erişime ve düzenleyici süreçlerin hızlandırılmasına yardımcı olmayı taahhüt ediyor. Bu destek bir projenin ilerlemesini sağlayabilir; ancak projenin geliri yine de maliyetlere, müşterilere ve nihai ticari sözleşmelere bağlı olacak.
İki kârlılık ölçütü neden önemli?
Mutabakat, ticari açıdan makul yatırımı, ABD yatırım komitesinin iyi niyetle değerlendirerek yatırım dönemi içinde anapara ve faizi geri ödemeye yetecek nakit akışı yaratmasını beklediği yatırım olarak tanımlıyor. Nakit akışı, yalnızca muhasebe kârı tahmininden ziyade, bir işletmeye giren ve işletmeden çıkan parayı ifade ediyor.
Güney Kore yasası, Kore’ye geri dönecek paraya daha özel olarak odaklanıyor. Yasada, Kore tarafına atfedilebilen tahmini getirilerin yatırım anaparasını ve faizini karşılamaya yeterli olması şartı aranıyor. Anapara, yatırılan ilk tutardır; faiz ise paranın zaman içinde kullandırılmasının karşılığıdır.
Örneğin bir enerji santrali önemli miktarda elektrik geliri elde edebilir, ancak yüksek yakıt faturaları, inşaat giderleri ve finansman maliyetleriyle de karşılaşabilir. Dağıtıma kalan tutar ve Kore’nin alacağı pay, Seul’ün katkısını kabul edilebilir koşullarda geri alıp alamayacağını belirler.
İki ölçüt arasındaki fark önemli; çünkü mutabakat, proje gelirlerinin hükümetler arasında paylaşılmasını öngörüyor. Bir Amerikan tesisinin uygulanabilir bir iş planı olduğu konusunda anlaşılması, Güney Kore’nin parasını ne kadar hızlı geri alacağı ve bu tahminin hangi mali varsayımlara dayandığı konusundaki müzakereleri yine de sonuçlandırmıyor.
İç incelemeler koruma sağlıyor, ancak istisnalar var
Güney Kore’nin onay sistemi, ticari uygulanabilirliği değerlendirme görevini ticaret bakanının başkanlık ettiği bir proje yönetim komitesine veriyor. Başbakan yardımcısı ve maliye bakanının başkanlık ettiği bir yürütme komitesi ise yatırımın yapılıp yapılmaması gerektiğini inceliyor.
Süreç, yatırım öncesinde Ulusal Meclise rapor sunulmasını ve ABD ile istişareleri de gerektiriyor. Bu adımlar, kamu kaynakları tahsis edilmeden önce Kore kurumlarının mali riskleri incelemesine olanak tanıyor.
Özel yasa, ulusal güvenlik, tedarik zinciri istikrarı veya kaçınılmaz diğer gerekçeler yatırımı haklı kılıyorsa, olağan ticari ölçütü karşılamayan projelere istisna tanınmasına izin veriyor. Böyle bir istisna için ilgili meclis komitesinin önceden onayı gerekiyor.
Bu hüküm, bir hükümetin güvenilir enerji veya stratejik malzeme erişimine mali getirilerin yanı sıra değer verebileceğini kabul ediyor. Ayrıca bu ödünleşimi kabul etme sorumluluğunu yalnızca proje müzakerecilerine bırakmak yerine belirli bir meclis sürecine bağlıyor.
Koreli yetkililerin önündeki pratik görev, bu iç gereklilikleri nihai seçimin Washington’ın kontrolünde olduğu mutabakatla bağdaştırmak. Seul harekete geçmeden önce bir proje için koşulların yeniden düzenlenmesi, gelecekteki gelire dair daha fazla kanıt sunulması ya da istisna için meclis onayı alınması gerekebilir.
Finansmanı reddetmenin ekonomik bir bedeli olabilir
Mutabakatın 9. maddesi, Güney Kore’nin seçilen bir yatırımı kendi takdirine bağlı olarak reddetmesine izin veriyor. Ancak istişarelerin ardından talep edilen finansmanın sağlanmaması, proje gelirlerinin dağılımını değiştirebilir ve Kore mallarına olası gümrük vergisi artışlarına yol açabilir.
Osterberg’in analizine göre Kore, ABD’nin normalde elde edeceği tutarın tamamını almasına kadar serbest nakit akışındaki payından mahrum kalabilir. Serbest nakit akışı, ilgili işletme giderleri ve yatırım ihtiyaçları karşılandıktan sonra dağıtıma hazır olan paradır.
Gümrük vergilerinin artırılması, reddin ardından otomatik olarak devreye girmek yerine ABD’nin ayrıca karar vermesini gerektirir. Yine de bu olasılık, Seul’ün bir projeyi reddetmeyi değerlendirirken karşılaşacağı maliyetlerden biridir. Gümrük vergisi, ithal bir üründen alınan vergidir; Kore mallarını Amerikan pazarında pahalılaştırarak ihracatçılar, ithalatçılar ve müşteriler üzerinde baskı yaratabilir.
Mutabakat, hukuken bağlayıcı hak veya yükümlülükler doğurmayan bir idari düzenleme olarak tanımlanıyor. Dolayısıyla uygulamadaki gücü büyük ölçüde hükümetler arasındaki ekonomik ilişkiye ve Washington’ın ticari baskı uygulama kapasitesine dayanıyor.
Osterberg, baskının sürebileceği olası kaynaklardan biri olarak ABD’nin ulusal güvenlik gerekçesiyle gümrük vergisi uygulamasına imkân veren 232. Madde kapsamındaki ticaret yasasına işaret ediyor. Ocak ayında bazı gümrük vergilerinin yüzde 15’ten yüzde 25’e çıkarılmasının gündeme gelmesi, yatırımların uygulanmasıyla ticaret politikasının nasıl iç içe geçebileceğini zaten göstermişti.
Para ve getiriler nasıl akacak?
Mutabakat, won üzerindeki baskıyı azaltmayı amaçlayan bir hükümle Kore’nin yıllık yatırım akışını 20 milyar dolarla sınırlıyor. Osterberg’in analizine göre yatırımların 350 milyar dolarının tamamı Trump’ın görev süresi içinde duyurulmalı; finansman ise duyuruların ötesine uzanabilir.
Bu ayrım, Kore’nin döviz piyasası için önem taşıyor. Amerikan yatırımlarını finanse etmek üzere dolar satın alınması, ABD para birimine olan talebi artırıyor. Şubat ayında, para birimi dolar başına 1.470’e yakın seviyelerde işlem görürken yetkililer uygulamanın yanı sıra mali istikrarın da gerekliliği konusunda uyarıda bulunmuştu. O dönemde Seul zaten won üzerindeki baskıyla karşı karşıyaydı.
Kore’nin planladığı stratejik yatırım kuruluşu 20 yıla kadar faaliyet gösterecek. Osterberg’e göre kuruluş, döviz rezervlerinden elde edilen gelirler ve devlet garantili tahvillerle finanse edilecek. Mart ayındaki analizinde bu rezervlerin yaklaşık 428,1 milyar dolar olduğunu belirtiyor. Rezervlerden elde edilen gelirler, rezerv stokunun tamamını harcamaktan farklı bir finansman kaynağı.
Yatırımları elinde tutan özel amaçlı şirketlerin sahibi olacak ve bu şirketleri işletecek taraf Amerikan kuruluşları olacak. Özel amaçlı şirket, belirli varlıkları elinde tutmak ve bunlarla bağlantılı mali işleri yönetmek üzere kurulan şirkettir. Bir çatı kuruluş, Kore fonlarını alarak tek tek proje şirketlerine aktaracak.
Mutabakatta belirlenen geri ödeme eşiklerine ulaşılana kadar dağıtımlar başlangıçta eşit paylaştırılacak. Bu eşikler yatırım tutarlarını ve faiz hesaplamalarını içeriyor. Sonrasında dağıtımın yüzde 90’ı ABD’ye, yüzde 10’u Güney Kore’ye gidecek; bu da ilk dağıtımların zamanlamasını ve tutarını Seul açısından özellikle önemli kılıyor.
Teksas projesi tahminleri mercek altına alıyor
Teksas’taki doğal gaz santrali önerisi, gelecekteki müşterilere ilişkin varsayımların ne kadar belirleyici olduğunu gösteriyor. Encinal’de değerlendirilen santral, 6,3 gigavat, yani 6.300 megavat üretim kapasitesine sahip olacak. Santral, önce gaz türbiniyle elektrik üreten, ardından atık ısısını daha fazla elektrik üretmek için kullanan kombine çevrim teknolojisinden yararlanacak.
Ticaret Bakanlığının Ulusal Meclise 22,3 milyar dolarlık katkının 20 yılda 45,4 milyar dolara kadar getiri sağlayabileceğini bildirdiği aktarıldı. Bu, toplam tahsilatın başlangıçtaki tutarın yaklaşık 2,04 katı olacağı anlamına geliyor. Tahsilatın zamanlaması önemli; çünkü dönemin sonlarına doğru geri alınan para daha uzun süre yatırımda kalmış oluyor.
Hükümetin tahmininde büyük müşterilere kilovat başına ayda yaklaşık 68 ila 70 dolar ücret uygulanacağı varsayılmış. Ancak yapay zekâ veri merkezi kiracıları ve uzun yıllar boyunca elektrik satın almak üzere sözleşme imzalayacak müşteriler henüz kesinleşmemişti. Gelecekteki geliri değerlendirmek için bu sözleşmeler belirleyici kanıt niteliğinde olacak.
Taahhüt rakamlarının da açıklığa kavuşturulması gerekiyor. Mevcut uygulama bilgileri, Teksas’ta bir doğal gaz santrali inşasına yönelik 2,4 milyar dolarlık onaylı Project Star girişimini gösterirken Encinal projesine ilişkin açıklamada 22,3 milyar dolarlık katkıdan söz ediliyor. İki tutarın ilişkisi, farklı finansman aşamalarını ya da kapsamları içerip içermedikleri de dahil olmak üzere açıklanmadı.
Müzakerelerde daha ayrıntılı ticari güvencelerin yazılı hale getirilmesi konusunda da anlaşmazlık yaşandı. Bildirildiğine göre Washington bu talebe karşı çıkarken daha fazla projeye daha hızlı yatırım yapılması için baskı yaptı. Bu da gelir tahminlerinin güvenilirliğini uzak geleceğe ait bir muhasebe meselesi olmaktan çıkarıp acil bir konu haline getirdi.
Nükleer enerji ve Alaska anlaşmayı sınayacak
Nükleer enerji projeleri için önerilen 10 milyar dolarlık avans ödemeleri ve Alaska’daki sıvılaştırılmış doğal gaz geliştirme projesine yatırım, ayrıntılı koşulların belirlenmesini ve Kore’deki iç incelemeleri bekliyor. Avans ödemeleri, daha sonra teslimat veya performans gerçekleşmeden önce para taahhüt edilmesi anlamına geliyor; bu nedenle ilgili sözleşme güvenceleri önem taşıyor.
Trump’ın Kore’nin Alaska’daki gaz geliştirme projesine yatırımıyla ilgili açıklamasının ardından Güney Kore Ticaret Bakanlığı, projelerin ticari uygulanabilirlik ve stratejik faydalar dikkate alınarak ulusal çıkarlar doğrultusunda yürütüleceğini söyledi. Sıvılaştırılmış doğal gaz, gemiyle taşınabilmesi için soğutularak sıvı hale getirilen gazdır.
Koreli şirketler program kapsamında iş alabilir, ancak mutabakat katılım garantisi değil, tercih hakkı tanıyor. Seul yöneticiler, yükleniciler ve tedarikçiler önerebilir; proje şirketlerinin mülkiyeti ise Amerikan tarafında kalacak.
KEI’de ekonomi politikaları uzman yardımcısı olan Osterberg, bu tercihlerin sınırını şöyle açıkladı:
Kore tarafı bir projeyi finanse ettikten sonra Kore’nin projeye katılacağı garanti değil.
Osterberg, benzer bir düzenleme kapsamındaki ilk Japon yatırımlarından biri olarak Japon şirketi yerine De Beers’ın iştiraki Element Six’in öncülük ettiği elmas aşındırıcı tesisi projesini örnek gösterdi. Dolayısıyla Kore açısından somut meseleler hem kamu finansmanının getirisi hem de şirketlerinin gerçekten alabileceği sözleşmeler.
Uygulamanın yavaş ilerlemesi koşulları daha önemli kılıyor
fDi Intelligence’ın analizine göre Güney Kore, Japonya ve Tayvan’ın taahhüt ettiği 1,4 trilyon dolarlık yatırımın yalnızca 37,5 milyar doları güvence altına alınmış yatırım ve finansmandan oluşuyor; bu, yaklaşık yüzde 2,7’ye karşılık geliyor. Proje seçimi ve ticari koşullarla ilgili anlaşmazlıklar, uygulamayı geciktiren etkenler arasındaydı.
Güney Kore’nin önündeki kararlar bu iki meseleyi bir araya getiriyor. Washington görünür yatırımlar istiyor; Seul’ün ise iç incelemelerden geçen ya da istisna onayı alan projelere ihtiyacı var. Daha hızlı duyurular tek başına finansman yapısını, gelir tahminlerini ve getirilerin dağılımını çözüme kavuşturmuyor.
Önümüzdeki pratik sınamalar, nükleer enerji projeleri ve Alaska’daki gaz projesi konusunda anlaşmalar yapılması, ardından Kore’deki inceleme ve finansman kararları olacak. Kesin tamamlanma tarihleri açıklanmadı. İhracatçılar, vergi mükellefleri ve potansiyel tedarikçiler açısından ne kadar paranın Kore’den çıkacağını ve ne kadarının geri döneceğini belirleyecek olan, nihai koşullar olacak.
Öne çıkanlar
- Amerikan komitesinin tavsiyeleri ve Kore ile istişarelerin ardından 200 milyar dolarlık stratejik yatırım programındaki projeleri Trump seçiyor.
- Seul yatırımları reddedebilir, ancak bu finansal dağıtımları etkileyebilir ve gümrük vergisi adımlarına yol açabilir.
- Kore yasası Güney Kore’ye dönecek getirilere, mutabakat ise proje nakit akışına odaklanıyor.
- Yıllık yatırım akışı 20 milyar dolarla sınırlandırılıyor; finansmanın rezerv gelirleri ve devlet garantili tahvillerle sağlanması planlanıyor.
- Teksas’taki enerji projesi müşteri taahhütleri, gelir varsayımları ve farklı yatırım rakamları nedeniyle incelemeyle karşı karşıya.
- Nükleer enerji ve Alaska’daki gaz projesine ilişkin müzakereler, iki hükümetin proje seçimini Kore’nin mali güvenceleriyle nasıl bağdaştıracağını sınayacak.






