Binlerce şikâyet, az sayıda kaldırma ve eksik yurt dışı verileri
Güney Kore’nin gözden geçirilmiş Bilgi ve İletişim Ağı Yasası kapsamında beş yerli platforma 2.732 dezenformasyon şikâyeti iletildi. Ancak içeriğin kaldırıldığı veya görünürlüğünün azaltıldığı yalnızca 27 vaka bildirildi. Google, Meta, X ve TikTok, düzenleyicinin talep ettiği şikâyet ve yanıt sayılarını sunmadı. Bu durum, yasanın nasıl işlediğine ilişkin ilk incelemede önemli bir veri boşluğu bıraktı.
İçindekiler
- Binlerce şikâyet, az sayıda kaldırma ve eksik yurt dışı verileri
- Neler, ne zaman değişti?
- Hangi platformlar ve mesajlar kapsamda?
- Manipüle edilmiş yanlış bilgi ne sayılıyor?
- Şikâyet ve itiraz süreci nasıl işliyor?
- Beş kata kadar tazminatla kimler karşılaşabilir?
- Bir milyar wonluk ek mali yaptırımın ayrı ölçütleri var
- Platformların ilk verileri gerçekte ne gösteriyor?
- Şeffaflık hâlâ çözüme kavuşmadı
- Öne Çıkanlar
Yerli platformlara ilişkin veriler, yasanın 7 Temmuz’da yürürlüğe girmesinden sonraki farklı dönemleri kapsıyor. Naver 31 Ağustos’a kadar 900, Kakao 28 Eylül’e kadar 895, DC Inside ise 30 Eylül’e kadar 829 şikâyet kaydetti. Nate Communications 66, Daum da 30 Eylül’e kadar 42 şikâyet bildirdi. Naver ve Kakao şikâyetler üzerine hiçbir içerik işlemi yapmazken DC Inside 26 paylaşımı kaldırdı; Nate ise bir vakada görünürlüğü kısıtladı.
Sonuçlar, yasanın uygulamadaki işleyişini tartışmanın merkezine taşıdı. Hükümet, düzenlemeyi yetkililerin paylaşımları yanlış ilan edip kaldırmasına olanak veren bir sistemden ziyade platformların sorumluluğunu ve mağdurlara tazminat ödenmesini sağlayan bir çerçeve olarak tanımlıyor. Eleştirmenler ise hem aşırı içerik denetiminden hem de uygulanması zor olabilecek bir çerçeveden endişe duyuyor.
Bu ayrım önemli: Bir şikâyet, bilginin yanlış olduğunun kanıtı değildir; platformun kararı da mahkeme hükmü sayılmaz. İlk veriler, şirketlerin bildirimlere nasıl karşılık verdiğini gösteriyor. Hukuken kaç paylaşımın dezenformasyon kapsamına girdiğini veya kaç mağdurun tazminat gerektiren zarara uğradığını ortaya koymuyor.
Neler, ne zaman değişti?
Başkanlığını Kim Jong-cheol’ün yürüttüğü Yayın, Medya ve İletişim Komisyonu, değişikliklerin Bakanlar Kurulu tarafından onaylandığını 30 Aralık 2025 tarihli Bakanlar Kurulu onay açıklamasında duyurdu. Açıklamada üç temel değişiklik sıralandı: Koşulları karşılayan yayıncılar için artırılmış maddi tazminat, büyük platformların belirleyeceği içerik denetimi politikaları ve özel doğrulama çalışmalarını destekleyecek bir şeffaflık merkezi.
Resmî belgelerde yürürlük tarihi konusunda çelişki var. 30 Aralık tarihli açıklamada planlanan yürürlük tarihi 5 Temmuz olarak belirtilirken hükümetin 30 Temmuz 2026 tarihli rehberinde yasanın 7 Temmuz’da yürürlüğe girdiği yazıyor. Platformların daha sonra bildirdiği şikâyet verileri de başlangıç tarihi olarak 7 Temmuz’u kullanıyor. İki tarihin nedeni açıklanmıyor.
Duyurular ve raporlama dönemlerinin sıralaması şöyle:
- 30 Aralık 2025: Bakanlar Kurulu onayı duyuruldu; uygunluk koşullarının ayrıntıları ikincil mevzuatla belirlenecekti.
- 7 Temmuz 2026: Hükümetin sonraki rehberinde ve şikâyet raporlamasında belirtilen yürürlük tarihi.
- 30 Temmuz 2026: Hükümet rehberinde platformların belirlenmesi, yayıncı eşikleri ve şikâyet süreçleri açıklandı.
- 31 Ağustos: Naver’ın 900 şikâyet için belirlediği son tarih.
- 28 Eylül: Kakao’nun 895 şikâyet için belirlediği son tarih.
- 30 Eylül: Daum, Nate Communications ve DC Inside için belirlenen son tarih.
Farklı son tarihler, doğrudan karşılaştırma yapmayı güçleştiriyor. Naver’ın verileri diğer bazı hizmetlere kıyasla daha kısa bir dönemi kapsıyor. Bu nedenle toplamlar, aynı zaman aralığındaki şikâyet oranlarının sıralaması olarak değerlendirilmemeli.
Hangi platformlar ve mesajlar kapsamda?
Hükümetin temmuz ayındaki politika rehberinde, büyük platform eşiği günlük ortalama en az bir milyon kullanıcı olarak belirleniyor. Rehberde belirlenen dokuz sağlayıcı Naver, Kakao, Nate, DC Inside, AXZ, Google, Meta, X ve TikTok. Bu şirketlerin kendi politikalarını oluşturup uygulaması ve yasa dışı ya da manipüle edilmiş yanlış bilgileri ele alma biçimlerine ilişkin rapor yayımlaması gerekiyor.
Belirlenen platform listesiyle şikâyet dökümünde farklı adlar kullanılıyor. İlk listede AXZ yer alırken ikinci dökümde beş yerli hizmet arasında Daum ayrıca sıralanıyor. İki isim grubunun aynı kategorileri tanımladığı varsayılarak Daum, dokuz sağlayıcı listesine eklenmemeli.
Hükümete göre özel KakaoTalk konuşmaları, doğrudan mesajlar ve diğer özel yazışmalar dezenformasyonun yayılmasına ilişkin kuralların dışında. Yasa, yetkililere bu konuşmalara erişme veya onları izleme yetkisi vermiyor.
Belirleyici olan uygulamanın adı değil, içeriğin herkese açık biçimde paylaşılması. Belirsiz sayıda kişinin katılabildiği ve bilginin kamusal olarak dolaşıma girdiği durumlarda KakaoTalk açık sohbetleri kurallara tabi olabilir. Dolayısıyla aynı hizmetteki özel bir konuşma ile herkese açık bir tartışma farklı muamele görebilir.
Hükümet ayrıca siyasi eleştirilerin ve kişisel görüşlerin yalnızca yetkililere karşı çıktığı veya birini rahatsız ettiği için denetlenmediğini belirtiyor. Ancak bu güvence, herkese açık her paylaşımın muaf olduğu anlamına gelmiyor: Hukuki değerlendirmede içeriğe, amaca ve ortaya çıkan zarara bakılıyor.
Manipüle edilmiş yanlış bilgi ne sayılıyor?
Hükümet, gerekli koşulların tümünün bulunmasını gerektiren kümülatif bir test tanımlıyor. Yayıncı, bilginin tamamen veya kısmen yanlış olduğunu ya da gerçek sanılabilecek şekilde değiştirildiğini bilmeli. Ayrıca zarar verme veya haksız çıkar elde etme amacı bulunmalı ve kişinin itibarı, mülkiyet hakları ya da kamu yararı gibi hukuken korunan bir menfaat ihlal edilmeli.
Bu tanım, her olgusal hatayı yasaklanmış dezenformasyon saymaktan daha dar kapsamlı. Tek başına yanlış bir ifade, ölçütün tamamını karşılamıyor. Yayıncının bilgiden haberdar olması, amacı ve yol açtığı zarar da önem taşıyor. Yayıncının reklamlardan veya izlenmelerden gelir elde ettiği durumlar da buna dâhil.
Resmî örnekler arasında doğrulanmamış bir ünlü dedikodusunu sansasyonel kurguyla gerçekmiş gibi sunan bir video yer alıyor. Bir diğer örnekse özgün anlamından farklı bir mesaj vermek için ifadeleri yeniden sıralanan, kısmen silinen ya da bağlamından koparılan bir röportaj. Bu örneklerde bile zararlı niyetin veya haksız mali çıkar amacının varlığı ayrıca kanıtlanmalı.
Hiciv ve parodi istisna olarak sıralanıyor ancak rehber bu konuda bir koşul da getiriyor. Hiciv gibi görünen içerik, zarar verme veya haksız kazanç sağlama amacı ve korunan menfaatlerin ihlali koşullarını karşılıyorsa yine kapsamda sayılabilir. Bir paylaşımı parodi olarak nitelendirmek, hukuki durumunu kendiliğinden belirlemiyor.
Nefret söylemi ve ayrımcı ifade, yanlış bilgiden ayrı değerlendiriliyor. Rehber; ırk, milliyet, bölge, cinsiyet, engellilik, yaş veya toplumsal ve mali durum gibi özelliklere dayanarak şiddet ya da ayrımcılığa doğrudan teşviki veya insan onuruna ciddi zarar veren nefretin ağır biçimde körüklenmesini kapsıyor. Siyasi eleştiri, hiciv ve yalnızca rahatsız edici olma, tek başına yeterli değil; bağlam ve toplumsal etkiler de değerlendirilmeli.
Şikâyet ve itiraz süreci nasıl işliyor?
Herkes, yasa dışı veya manipüle edilmiş yanlış bilgi içerdiğinden şüphelenilen paylaşımları kapsam dahilindeki bir platforma bildirebilir. Bildirimde içeriğin URL’si gibi konumu belirtilmeli, şikâyetin gerekçesi açıklanmalı ve destekleyici kanıt sunulmalı. Süreç ayrıca, açıklamasız bir iddianın eksiksiz başvuru sayılmaması için şikâyetçinin kimlik ve iletişim bilgilerini de gerektiriyor.
Şikâyet başvurusu paylaşımın otomatik olarak kaldırılması anlamına gelmiyor. Platformlar bildirimleri kendi politikalarına göre inceliyor; içeriği silebiliyor veya engelleyebiliyor, görünürlüğünü azaltabiliyor, hesabı askıya alabiliyor ya da işlem yapmayabiliyor. Hükümet, şirketlerin bağımsız inceleme yürütmesi ve yalnızca şikâyetçi sayısını dikkate almaması gerektiğini söylüyor.
Platformlar, kararlarını ve gerekçelerini şikâyetçiye ve yayıncıya iletmeli; itiraz süreci hakkında da bilgi vermeli. Her iki taraf da bildirimi aldıktan sonra altı ay içinde itiraz edebilir. Çözülemeyen anlaşmazlıklar, Yayın, Medya ve İletişim İnceleme Komisyonunun uyuşmazlık arabuluculuğu sürecine taşınabilir; mahkemeye başvurma imkânı da mevcut.
Hukuki roller birbirinden ayrı. Platform, kendi hizmet kuralları kapsamında ne yapacağına karar veriyor. Maddi tazminata mahkemeler hükmediyor. Düzenleyici ise tekrarlanan yayılım nedeniyle ek mali yaptırım uygulanıp uygulanmayacağına, ancak kesinleşmiş mahkeme kararına dayanarak karar veriyor. Hükümet, bu çerçevede bir paylaşımın yanlış olduğuna doğrudan hükmetme ve kaldırılmasını emretme yetkisinin bulunmadığını söylüyor.
Aralık ayındaki açıklamada, yasa dışı içeriklerden farklı olarak manipüle edilmiş yanlış bilgilerin inceleme komisyonunun müzakere kapsamı dışında tutulduğu da belirtiliyor. Bu ayrım, ayrı bir imkân olan uyuşmazlık arabuluculuğuyla karıştırılmamalı.
Beş kata kadar tazminatla kimler karşılaşabilir?
Artırılmış tazminat hükümleri; kamuya olgu veya görüş aktarmayı meslek edinen ve belirlenen gelir ve izleyici eşiklerini karşılayan kişileri hedefliyor. Temmuz ayındaki rehbere göre yayıncının önceki üç ay içinde en az üç paylaşımından, reklam geliri de dâhil olmak üzere, gelir elde etmiş olması gerekiyor.
Yayıncının ayrıca en az 100 bin abonesi bulunmalı ya da söz konusu üç aylık dönemde paylaştığı içerikler ayda ortalama en az 100 bin görüntülenme almalı. Bu iki izleyici ölçütü birlikte değil, alternatif olarak uygulanıyor. Dolayısıyla abone eşiğinin altında kalan ancak gelir elde eden bir kanal, görüntülenme sayısıyla koşulu karşılayabilir.
44-10. madde, gerekli koşullar karşılandığında mahkemenin gerçek zararın beş katına kadar tazminata hükmetmesine izin veriyor. Bu, her yanlış paylaşım veya sonuçlanan şikâyet için otomatik olarak beş kat tazminat ödeneceği anlamına gelmiyor. Sorumluluk ve tutar, gerekli kasıt, amaç ve korunan menfaatlerin ihlali de dâhil olmak üzere mahkemenin bulgularına bağlı.
YouTube kanalları, haber siteleri ve medya kuruluşlarının sosyal medya hesapları, yasal koşulları karşılamaları halinde bu kurallar kapsamında olabilir. Ancak kamu yararına ilişkin bilgiler artırılmış tazminatın dışında tutuluyor. Aralık ayındaki açıklamada, Kamu Yararı İhbarcılarını Koruma Yasası kapsamındaki davranışlara, Haksız Talep ve Rüşvet Yasası’yla yasaklanan davranışlara ve benzer kamu yararı konularına ilişkin bilgiler özellikle sıralanıyor.
44-11. madde, kamu görevlisi adayları ve kamu kurumlarının yöneticileri dâhil kamuya mal olmuş kişilerin bu hükümleri kötüye kullanmasına karşı güvenceler getiriyor. Açıklamada ara mahkeme kararı usulü, kamuya mal olmuş kişilerin bu kararı açıklama yükümlülüğü ve karşı yönde tazminat imkânı tanımlanıyor. Bu korumalar, tazminat taleplerinin kamu yararına hizmet eden bilgilere karşı bir araca dönüşmesini önlemeyi amaçlıyor.
Bir milyar wonluk ek mali yaptırımın ayrı ölçütleri var
Azami bir milyar wonluk idari ek mali yaptırım, tartışmalı bir bilgiyi paylaşmakla kendiliğinden uygulanmıyor. Hükümet, bu yaptırımın, kesinleşmiş mahkeme kararıyla dezenformasyon olduğu saptanan bilgiyi en az iki kez yayan ve gerekli koşulları karşılayan ticari yayıncılara uygulanacağını söylüyor.
Yayıncının ayrıca paylaşımın yapıldığı tarihten önceki üç ay içinde en az üç gönderisinden gelir elde etmiş olması gerekiyor. Bu ek mali yaptırıma ilişkin resmî açıklamada, artırılmış maddi tazminatta kullanılan 100 bin abone veya görüntülenme eşiği tekrarlanmıyor. Bu nedenle iki mekanizmanın uygunluk ölçütleri aynıymış gibi değerlendirilmemesi gerekiyor.
Kesinleşmiş mahkeme kararı şartı, ek mali yaptırımı ilk şikâyetten veya platformun içerik denetimi kararından ayırıyor. Bir platformun paylaşımı kaldırması, en yüksek mali ceza için gerekli koşulların oluştuğunu tek başına göstermiyor.
Uygulamanın ilk dönemine ilişkin haberlerde bağlantılı herhangi bir dava veya ek mali yaptırım vakası bildirilmedi. Bu, yalnızca raporlama döneminin durumunu anlatıyor; daha sonra vaka çıkmadığını veya hükümlerin uygulanamayacağını kanıtlamıyor.
Platformların ilk verileri gerçekte ne gösteriyor?
Naver, Kakao ve Daum için bildirilen 1.837 şikâyet, beş yerli hizmetteki 2.732 şikâyetin bir alt kümesi; bu iki toplam birbiriyle çelişmiyor. Naver 900 bildirimde işlem yapmadı, Kakao 895 bildirimi reddetti, Daum ise 42 bildirimin 41’inde işlem yapmadı. Daum’daki kalan vaka, KISO adıyla bilinen Kore İnternet Öz Düzenleme Örgütünde inceleniyordu.
DC Inside, 829 şikâyetin 26’sında paylaşımı kaldırdı ve 803’ünü reddetti. Nate Communications 66 vakanın birinde görünürlüğü kısıtladı. Beş hizmetteki bu 27 işlem, toplam 2.732 şikâyetin yaklaşık yüzde 1’ine karşılık geliyor. DC Inside’ın kaldırma oranı yaklaşık yüzde 3,1, Nate’in görünürlük kısıtlama oranı ise yaklaşık yüzde 1,5 oldu.
Bu hesaplamalar, dezenformasyonun yaygınlığını değil şikâyetlere verilen kayıtlı yanıtları ölçüyor. Veriler, kaç bildirimin aynı içerikle ilgili olduğunu, tek tek şikâyetlerin neden reddedildiğini, kaç itiraz yapıldığını veya şikâyetçilerin sonunda tazminat alıp almadığını ortaya koymuyor.
Bu veriler, platformların geçerli talepleri görmezden geldiğini de göstermiyor. İşlem oranının düşük olması; şikâyetlerin yasal veya hizmet politikası ölçütlerini karşılamamasından, şirketlerin kısıtlayıcı yorumlarından ya da başka etkenlerden kaynaklanabilir. Yayımlanmış gerekçeler ve itiraz sonuçları olmadan bu olasılıkları yalnızca toplam sayılara bakarak birbirinden ayırmak mümkün değil.
Şeffaflık hâlâ çözüme kavuşmadı
Google, Meta, X ve TikTok düzenleyicinin şikâyet ve işlem sayılarına ilişkin talebine yanıt vermedi. Bu verilerin olmaması, yerli ve yabancı hizmetlerin karşılaştırılmasını engelliyor ve belirlenen dokuz sağlayıcının tamamındaki şikâyet hacmini bilinmez bırakıyor.
Bilim, Teknoloji, Yayın ve İletişim konularını denetleyen Ulusal Meclis komitesinde görev yapan Demokrat Parti milletvekili Lee Ju-hee, uygulamanın daha yakından incelenmesi çağrısında bulundu. Koreceden çevrilen açıklamasında, yurt dışındaki verilerin eksikliğinin yasayı değerlendirmeyi güçleştirdiğini söyledi:
Yurt dışında çok sayıda yerli kullanıcısı bulunan büyük platformların durumunu bilmeden yasanın amacını yerine getiremeyiz.
Uygulama kısıtları kısmen bilinçli olarak tasarlandı. Hükümetin aralık ayındaki açıklamasına göre şirketlerin özerkliğini korumak ve aşırı yükümlülüklerden kaçınmak amacıyla platformların içerik denetimi politikalarıyla bağlantılı cezai hükümler kaldırıldı. Daha sonraki haberlerde, zorunlu raporları yayımlamamanın cezası olmaması da uyumun sağlanmasındaki bir eksiklik olarak gösterildi.
Önerilen Bilgi ve İletişim Hizmetleri Şeffaflık Merkezi, doğruluk konusunda karar veren tek bir otorite değil, destekleyici bir kuruluş. Görevleri arasında özel doğrulama faaliyetlerini, araştırmaları, eğitimi, uluslararası iş birliğini ve veri tabanı geliştirme çalışmalarını desteklemek bulunuyor. Platformlar, özel doğrulama gruplarının sonuçlarını kabul etmek zorunda değil.
Çözülmeyi bekleyen konular somut: İçerik denetimi gerekçeleri erişilebilir hâle gelecek mi, itirazlar hataları düzeltecek mi, koordineli şikâyet kampanyaları nasıl ele alınacak ve yurt dışı sağlayıcılar benzer verileri açıklayacak mı? İlk veriler bu soruları yanıtlamıyor; yeni bir duruşma, mahkeme takvimi veya yayımlanma tarihi de belirtilmiyor.
Öne Çıkanlar
- Beş yerli hizmette 2.732 şikâyet kaydedildi; 26 içerik kaldırıldı, bir içeriğin görünürlüğü kısıtlandı.
- Google, Meta, X ve TikTok talep edilen şikâyet ve yanıt sayılarını sunmadı.
- Hükümet rehberi yürürlük tarihini 7 Temmuz olarak veriyor; daha önceki Bakanlar Kurulu açıklamasında 5 Temmuz yazıyordu.
- Özel mesajlar kapsam dışında, ancak herkese açık sohbetler kapsama girebilir.
- Dezenformasyon sayılması için bilginin yanlış veya manipüle edildiğinin bilinmesi, zarar verme ya da haksız kazanç amacı ve korunan menfaatlerin ihlali gerekiyor.
- Koşulları karşılayan ticari yayıncılar, kamu yararına ilişkin bilgiler için getirilen korumalar saklı kalmak üzere, mahkeme kararıyla gerçek zararın beş katına kadar tazminat ödeyebilir.
- Bir milyar wona kadar ek mali yaptırım için kesinleşmiş mahkeme kararında belirtilen bilginin tekrar tekrar yayılması gerekiyor.
- Şikâyetçiler ve yayıncılar, platform kararlarına bildirimi aldıktan sonraki altı ay içinde itiraz edebilir.






