Yeni modelden önce bir yıllık test süreci
Çin, üreticilerin güvenliği yeterince denetlenmeden yeni tasarımları üretime sokmasını önlemeye yönelik daha kapsamlı bir çabanın parçası olarak araçlarda en az 30 bin kilometrelik güvenilirlik testi ve en az bir yıllık çevresel doğrulama yapılmasını öneriyor. Öneriler ayrıca tamamen gizli kapı kollarını ve katlanabilir ya da esnek ekranları yasaklayacak; araç hareket halindeyken sıfır yerçekimi koltuklarının, döner koltukların ve yatağa dönüşen koltuk düzenlerinin kullanılmasını önleyecek.
İçindekiler
- Yeni modelden önce bir yıllık test süreci
- 30 bin kilometre şartı neleri kapsayacak?
- İki kış ve bir yaz; alternatif yöntemlere koşullar
- Kabin içindeki hangi özellikler değişecek?
- Acil durum kontrolleri fiziksel kalmalı
- Yazılım güncellemeleri de kanıt gerektirecek
- Reklamlarda işlevlerin sınırları açıklanmalı
- Kırılan fren pedalı braketi doğrulamanın önemini gösteriyor
- Takvim ve henüz yanıtlanmamış sorular
- Öne Çıkanlar
Sanayi ve Bilgi Teknolojileri Bakanlığı, Kamu Güvenliği Bakanlığı, Ekoloji ve Çevre Bakanlığı ile Piyasa Düzenlemesi Devlet İdaresi, istişare taslağını 10 Ekim'de yayımladı. Taslağın başlığı, Otomotiv Ürünlerinde Yenilikçi Tasarım ile Araştırma, Geliştirme, Test ve Doğrulama Yönetiminin Daha da Güçlendirilmesine İlişkin Bildirim olarak çevrilebilir.
Önerilen yürürlük tarihleri 1 Ocak ve 1 Temmuz 2027. İlk tarihten itibaren test kanıtları eksik, yetersiz ya da tahrif edilmiş ürünlerin bakanlığın araç ürünleri duyuru listesine alınması reddedilecek; bu listeye girmek pazara erişim için gerekli bir adım. Hâlihazırda listede bulunan modellerin ek belgelerini 1 Temmuz'a kadar sunması gerekecek. Bu tarihi kaçıran ve güvenlik tehlikesi oluşturan ürünler için üretimin durdurulması ve geri çağırma gündeme gelecek.
Bunlar yürürlükte olan kesinleşmiş bir bildirimin değil, önerilen gerekliliklerin parçası. Bununla birlikte taslağın kapsamı, yasaklanan özelliklerin listesinden daha geniş. Üreticilerin aracın nasıl doğrulandığını göstermesi, yenilikçi işlevlerin sınırlarını açıklaması ve test edilen bileşenlerle müşterilere teslim edilen araçlar arasındaki tutarlılığı koruması gerekecek.
Üreticiler şirket içi incelemelere başladı. Bazı şirket temsilcileri, taslağın yayımlanmasını izleyen hafta sonunda bilgilendirme oturumları düzenlediklerini ve gereklilikleri şirket genelinde paylaşmayı planladıklarını söyledi. Bazıları da yerel yönetimlerin uygulama hazırlıkları yürüttüğünü belirtti.
30 bin kilometre şartı neleri kapsayacak?
Taslak, zaman zaman genel olarak test sözcüğüyle ifade edilen birkaç farklı çalışmayı birbirinden ayırıyor: komple araç güvenilirliği ve dayanıklılığı, yapısal güvenilirlik, yazılım işlevlerinin güvenilirliği ve çevresel koşullara uyum. Son kontrolden geçmek, bu alanların tamamına ilişkin kanıt sunma zorunluluğunun yerini tutmayacak.
Komple araç güvenilirlik denemeleri, en az 30 bin kilometre olmak üzere bozuk yolları, normal yolları, otoyolları ve dağ yollarını kapsayacak. Yapısal kontrollerde gövde, şasi, süspansiyon, direksiyon ve fren bileşenlerinin aşırı koşullardaki yorulma ömrü ve mekanik performansı incelenecek. Yorulma, tek bir yük parçayı hemen kırmasa bile tekrarlanan yüklerin zamanla oluşturduğu hasarı ifade ediyor.
Kablo demetleri ve egzoz arıtma ekipmanları da güvenlik, çevresel performans ve araç güvenilirliğini kapsayan kontrollere tabi olacak. Bu yaklaşım, her başarılı laboratuvar sonucunu tek başına yeterli saymak yerine bileşenlerin performansını komple aracın çalıştığı koşullarla ilişkilendiriyor.
Çin Ulusal Otomotiv Standardizasyon Komitesinin elektrikli araç alt komitesinin paralel standart önerisi, bataryalı elektrikli ve yakıt hücreli araçlarda güvenilirlik sürüş mesafesini 15 bin kilometreden 30 bin kilometreye çıkarmayı öngörüyor. Bu, mevcut mesafenin iki katına çıkarılması ve geleneksel yakıtlı araçlar için kullanılan değerle uyum sağlanması anlamına geliyor. Söz konusu standart değişikliği de bir öneri; dört kurumun taslak bildirgesinden ayrı bir düzenleme.
İki kış ve bir yaz; alternatif yöntemlere koşullar
Çevresel doğrulama en az bir yıl sürecek ve iki kış ile bir yaz dönemini kapsayacak. Üreticilerin birden fazla test aracı kullanması ve tüm önemli konfigürasyonları kapsaması gerekecek; bir versiyonda elde edilen sonucun her varyant için geçerli olduğunu varsayamayacaklar.
Taslak, mevsimin ters yaşandığı bölgelerde test yapılmasına ve kapalı çevre test odalarında simülasyona izin veriyor. Ancak bu alternatiflerin, gerçek yol testlerine en az eşdeğer düzeyde doğrulama sağlaması gerekecek. Birbiriyle etkileşen çevresel etkenlerin yeterince taklit edilemediği durumlarda gerçek yol denemeleri yine zorunlu olacak.
Bu ayrım önemli; simülasyon izni, her fiziksel testin yerine simülasyon yapılabileceği anlamına gelmiyor. Test odaları belirli koşulları yeniden oluşturabilir, ancak taslak, eşdeğer etkinlikle temsil edilemeyen koşul bileşimleri için yol testlerini özellikle koruyor. Dolayısıyla bir yıllık asgari süre ile mevsim kapsamı gereklilikleri birbirinin alternatifi değil, birlikte uygulanacak.
Kabin içindeki hangi özellikler değişecek?
Öneri kapsamında tamamen gizli kapı kolları yasaklanacak. Yenilikçi kapı kolu tasarımlarının aşırı çevre koşullarında çalışıp çalışmadığı ve acil durumlarda kullanılabilirliği kontrol edilecek; ayrıca mekanik yedeklilik ve elle kullanılabilmeleri için yeterli alan sağlanması gerekecek. Mekanik yedeklilik, kapının yalnızca elektrikli bir komuta bağlı kalmadan açılmasını sağlayan bir yöntemin korunması demek.
Taslak, elektrikli kapı kapatma sistemlerinin yolcuların sıkışmasını önlemesini de şart koşacak. Sıfır yerçekimi koltuklarının hem sıkışmaya karşı koruma hem çarpışma güvenliği doğrulamasından geçmesi gerekecek; ancak sürüş sırasında bu konumda kullanılamayacaklar. Döner koltuklar ve koltukları yatağa dönüştüren işlevler de araç hareket halindeyken kullanılamayacak.
Orta konsoldaki eğlence ekranlarının çarpışma güvenliği değerlendirmesinden geçmesi gerekecek; katlanabilir ya da esnek ekranlara izin verilmeyecek. Alışılmadık biçimlerdeki direksiyon simitleri de önerinin kullanım ve doğrulama koşullarını ele aldığı tasarımlar arasında. Temel şart, bir özelliğin görünüşünün ya da kullanım kolaylığının, amaçlanan kullanım koşullarında güvenli olduğuna dair kanıtın yerini tutamaması.
Kısıtlamalar her özellik için aynı değil. Bazı tasarımlar doğrudan yasaklanırken bazıları, üreticilerin doğrulama yapması ve hangi koşullarda çalışacağını sınırlandırması hâlinde kullanılabilecek. Özellikle yatabilen ya da dönebilen koltuklara ilişkin önerilen kısıtlama, bu tür tüm koltukların tamamen yasaklanmasını değil, araç hareket halindeyken kullanılmalarını hedefliyor.
Acil durum kontrolleri fiziksel kalmalı
Acil çıkış, acil frenleme ve elektrik gücünü kesme kontrollerinin fiziksel kumandalara ve kolay fark edilen etiketlere sahip olması gerekecek. Böylece sürücü ya da yolcunun tepki vermek için çok az zamanı olduğunda doğrudan tanımlanabilir bir müdahale yöntemi korunacak.
Işıklar ve cam silecekleri gibi işlevlerde sanal kontroller kullanan üreticilerin, farklı koşullarda kullanım güvenilirliğini değerlendirmesi ve fiziksel kontrolleri koruması gerekecek. Dolayısıyla dokunmatik ekran arayüzünün normal koşullarda çalışması, tek başına önerilen gerekliliklere uyulduğunu göstermeyecek.
Taslak, komutları kimin verebileceğini de ele alıyor. Araç hareket halindeyken sürücü dışındaki kişilerin sesli komut ya da hareket algılama yoluyla temel sürüş güvenliği işlevlerini doğrudan kullanmasına izin verilmeyecek. Listelenen işlevler arasında buz ve buğu çözme, ışıklar, silecekler, kapılar ve ön kaput bulunuyor.
Bu hükümler, ek bir arayüz sunmakla yerleşik bir güvenlik kontrolünü kaldırmak arasındaki farkı gözetiyor. Sesli komutlar, hareket algılama ve ekran menüleri aracı kullanmak için yeni yollar sağlayabilir; ancak öneri, istenmeyen komutların sürüşe ya da acil müdahaleye müdahale edebileceği durumlarda bu arayüzlerin yetkisini sınırlayacak.
Yazılım güncellemeleri de kanıt gerektirecek
Yazılım güvenilirliği doğrulaması, sistem testleri ve komple araç kontrolleri dâhil geliştirme sürecinin tamamına yayılacak. Uzaktan yapılan, genellikle OTA olarak adlandırılan güncellemelerin de yeterli testten geçmesi gerekecek. Başvuru dosyalarında üreticinin şirket içi onay kayıtları da yer alacak.
Çin Otomobil Bayileri Derneği uzman komitesi üyesi Li Yanwei, önerinin düzenleyici denetimi, bitmiş bir ürünün gereklilikleri karşılayıp karşılamadığından geliştirme sürecinin yeterince doğrulanıp doğrulanmadığına kaydırdığını söyledi. Li'ye göre, önce araç satıp sorunları sonraki yazılım güncellemeleriyle giderme olanağı daralacak.
Yazılım değişikliklerini değerlendiren Li, çeviriyle şöyle dedi:
Yazılım güncellemeleri de yeterli doğrulamadan geçirilmeli ve şirket içi onay kayıtları saklanmalı.
Öneri, araçların pazara erişim başvurularına 51 teknik parametre ekleyecek: 41'i yenilikçi tasarımlarla, 10'u geliştirme testleri ve doğrulamayla ilgili. Üreticiler bu parametreleri ürünün gerçek konfigürasyonuna göre dolduracak ve bilgilerin eksiksiz, doğru ve tutarlı olduğuna dair taahhüt sunacak.
1 Ocak 2027'den itibaren yenilikçi tasarımlar içeren yeni model başvurularında ilgili parametrelerin ve destekleyici doğrulama belgelerinin bulunması gerekecek. Bir model listeye alınmadan önce kayıtların incelenmesinin ardından üretim başladıktan sonra üretim tutarlılığı da sürekli denetlenecek. Böylece düzenleyici süreç, geliştirme kanıtlarından seri üretim araçlarının performansına kadar uzanacak.
Reklamlarda işlevlerin sınırları açıklanmalı
Taslak, pazarlama uygulamalarını ve onarım maliyetlerini araçların pazara erişim yönetimine dâhil edecek. Reklam hükümleri, üreticilerin çalışma sınırları, kısıtlamalar ve geliştirme sürecindeki doğrulama dâhil yenilikçi özellikleri nesnel biçimde anlatmasını gerektiriyor.
Yanlış, abartılı ya da yanıltıcı tanıtım yasaklanacak. Üreticilerin bir işlevi tanıtmak için trafik kurallarını ihlal eden senaryolar kullanması veya sürücüleri güvenli sürüş sorumluluklarını ihmal etmeye teşvik etmesi de yasaklanacak.
Bu gereklilikler, bir özelliğin mühendislik tanımıyla müşterinin o özelliği nasıl anladığını birbirine bağlıyor. Yalnızca belirtilen koşullarda çalışan bir sistem, sınırsız çalışıyormuş izlenimi verecek şekilde tanıtılmamalı. Sürüş sırasında koltukların kullanımı ve yolcuların sesli komutlarıyla ilgili önerilen kısıtlamalar, tanıtımlarda doğru yansıtılması gereken sınırların örnekleri.
Onarım maliyetleri, pazara erişim yönetiminin yeni unsurlarından biri olarak belirtiliyor; ancak haberlerde ayrıntılı bir maliyet eşiği ya da değerlendirme yöntemi ortaya konmuyor. Bu, onarım faturalarına kesinleşmiş bir üst sınır getirildiği şeklinde yorumlanmamalı.
Kırılan fren pedalı braketi doğrulamanın önemini gösteriyor
Üç Zunjie V800 aracıyla yapılan fren testi tartışmaları daha da alevlendirdi. Araçların 100 km/s hızdan art arda acil frenleme denemelerinde fren pedalı braketlerinin sırasıyla üçüncü, dördüncü ve ikinci tam frenleme girişimlerinde kırıldığı bildirildi. Üç araçta tekrarlanan arıza, düzeneğin dayanımını, doğrulama koşullarını ve üretim kalitesini temel tartışma konuları hâline getirdi.
Zunjie, denemenin standart dışı ve aşırı koşullarda yapılan bir test olduğunu belirtti. Şirket, fren sisteminin ilgili ulusal ve sektör standartlarının üzerindeki gerekliliklere göre geliştirilip doğrulandığını ve gerçek müşteri kullanımında benzer bir arıza bildirimi almadığını söyledi. Bileşen tasarımını iyileştirme ve araçlarını daha önce teslim almış müşterilere ücretsiz yükseltme sunma sözü verdi.
Bu açıklamalar arızanın nedenini kesinleştirmiyor ya da herhangi bir kusurun kapsamını ortaya koymuyor. Arızalarla bağlantılı olarak değerlendirilen olası açıklamalar arasında üretim kaynaklı dayanım farklılıkları ve mevcut bir braketin farklı bir montaj düzeninde kullanılması durumunda yeniden değerlendirilmesinin yetersiz kalması bulunuyor. Bunların hiçbiri neden olarak doğrulanmış değil.
Pedala uygulanan kuvvet ile brakete binen yük arasındaki ayrım da önemli. Sürücünün ayağıyla uyguladığı kuvvet, belirli bir destek noktasının ya da kırılma bölgesinin maruz kaldığı kuvvetle aynı olmak zorunda değil. Pedalın geometrisi, dönme noktası, montajı ve yükün yönü, düzenekteki gerilmeleri değiştirebilir.
Daha önce belgelenmiş bir vaka, malzeme değişikliklerinin taşıdığı riski gösteriyor. Ford, 2020'de fren pedalı braketi malzemesini naylondan polipropilene değiştirdikten sonra Çin'de 2.627 ithal Mustang aracını geri çağırdı. Geri çağırma açıklamasında, mühendislik şartnameleri ve tasarım doğrulamasında bu değişikliğin tepe yük dayanımında yol açtığı düşüşün yeterince hesaba katılmadığı ve acil frenleme sırasında kırılma riski oluştuğu belirtildi. Bu vaka V800 arızalarının nedenini kanıtlamıyor; ancak malzeme seçiminin tasarım ve doğrulamayla birlikte değerlendirilmesi gerektiğini gösteriyor.
Çin'in Kusurlu Otomotiv Ürünlerinin Geri Çağrılmasının Yönetimine İlişkin Yönetmeliği de kusur ile sayısal bir standardın karşılanmaması arasındaki ayrımı gözetiyor. Yönetmeliğin 3. maddesi, kişilerin ya da malların güvenliği açısından makul olmayan diğer tehlikeleri de kusur tanımına dâhil ediyor. 12. madde, olası bir kusurdan haberdar olan üreticinin inceleme ve analiz yapmasını, kusur doğrulanırsa ürünü geri çağırmasını gerektiriyor. Ücretsiz yükseltme sözü, bu hukuki değerlendirmenin yerini tek başına tutmuyor.
Takvim ve henüz yanıtlanmamış sorular
Öneri, bir dizi daha kapsamlı araç güvenliği önleminin gündeme geldiği bir dönemde sunuldu. Aktarılan takvim, yayımlanmış ya da yürürlüğe girmiş standartları bu bildirim için gelecekte önerilen tarihlerden ayırıyor:
- 28 Ocak 2026: Zorunlu kapı kolu güvenliği standardı GB 48001 (2026) onaylanıp yayımlandı. Standart, güç kaybından sonra mekanik açma olanağını ve araç içindeki kapı kollarının görünür güvenlik işaretlerini ele alıyor.
- Haziran 2026: Sürüş destek sistemlerini kapsayan GB 47955 (2026) onaylanıp yayımlandı; 1 Ocak 2027'de yürürlüğe girmesi planlanıyor.
- Temmuz 2026: Seviye 3 ve Seviye 4 otomatik sürüş sistemlerini kapsayan GB 44721 (2026) yayımlandı; 1 Temmuz 2027'de yürürlüğe girmesi planlanıyor.
- Temmuz sonundan itibaren: Daha sıkı başvuru incelemeleri kapsamında yeni başvurusu yapılan binek araçlara fabrikada mavi renkli sürüş destek sinyal lambası takılması engellendi; mavi renk mevcut dış aydınlatma standartlarına uymuyordu. Bu aşamada mevcut araçlar için zorunlu bir işlem öngörülmedi.
- 1 Ekim: Araç yapısal dayanıklılığına yönelik yol simülasyonu test yöntemi GB/T 47315 yürürlüğe girdi.
- 10 Ekim: Dört kurum, yenilikçi tasarımlar ile geliştirme doğrulamasına ilişkin istişare taslağını yayımladı.
- 1 Ocak ve 1 Temmuz 2027: Taslakta yeni başvuru gereklilikleri ve hâlihazırda listelenen ürünlerin ek kanıt sunması için son tarih öneriliyor.
Sürüş destek standardı, sürüş sorumluluğunun sürücüde kaldığı Seviye 2 sistemlerini kapsıyor; arayüzler, sürücü izleme ve veri kaydı için gereklilikler belirliyor. Ayrı otomatik sürüş standardı ise Seviye 3 ve Seviye 4 sistemlerini ele alıyor. Bunlar, aynı teknolojinin birbirinin yerine kullanılabilecek ifadeleri değil, ayrı düzenleyici süreçler.
Çin Otomobil Üreticileri Birliği öneriye kamuoyu önünde destek verdi ve 11 Ekim'de sektöre yönelik bir çağrı yayımladı. Birlik, şirketlere ürün yeniliğinin başlangıcında güvenlik değerlendirmesine öncelik vermeleri, komple araç güvenilirliği ile karmaşık çevre koşullarındaki testleri güçlendirmeleri ve daha iyi geliştirme süreçleriyle uygulamayı desteklemeleri çağrısında bulundu.
Geliştirme takvimleri üzerindeki baskı önemli. Atıfta bulunulan bir McKinsey karşılaştırmasına göre, yurt içinde yeni araç geliştirme süreci bugün yaklaşık 24 ay sürüyor; geleneksel yakıtlı araçlar dönemindeyse bu süre yaklaşık 60 aydı. Bu, 36 aylık bir kısalma ya da yüzde 60'lık bir azalma anlamına geliyor. Bu yalnızca geliştirme sürelerini karşılaştırıyor; daha hızlı yürütülen her programın yetersiz test edildiğini kanıtlamıyor.
Li, aşırı koşulların tanımı, yükleme standartları, arıza ölçütleri, iklim kapsamı ve doğrulama yoğunluğu dâhil henüz netleşmemiş ayrıntılara dikkat çekti. Ayrıca yol simülasyonu test yönteminin her bileşene özgü risk tanımlama ve kabul ölçütlerinin yerini tutamayacağını savundu. Burada istişarenin kapanış tarihi ya da kesinleşmiş nihai metin belirtilmiyor. Bu nedenle önerilen asgari mesafe ve sürelerle bir test programının yeterli olup olmadığını belirleyecek ayrıntılı kuralları birbirinden ayırmak gerekiyor.
Öne Çıkanlar
- Çin'deki dört kurum, araçlardaki yenilikleri, geliştirme testlerini ve üretim tutarlılığını daha sıkı denetlemeyi önerdi.
- Güvenilirlik denemeleri en az 30 bin kilometreyi kapsayacak; çevresel doğrulama en az bir yıl sürecek ve iki kış ile bir yaz dönemini içerecek.
- Tamamen gizli kapı kolları ile katlanabilir ya da esnek ekranlar yasaklanacak; bazı koltuk işlevleri sürüş sırasında kısıtlanacak.
- Acil durum kontrolleri fiziksel kalacak; yazılım güncellemeleri testten geçirilecek ve şirket içi onay kayıtları tutulacak.
- Taslak, yeni başvurular için 1 Ocak 2027'de başlayacak gereklilikler ve hâlihazırda listelenen ürünlerden ek kanıt sunulması için 1 Temmuz tarihi öneriyor.
- V800 fren braketi arızalarında neden, risk kapsamı ve verilen iyileştirme sözlerinin etkinliğiyle ilgili sorular henüz yanıtlanmış değil.
- Bildirim hâlâ istişare taslağı aşamasında; ayrıntılı test ölçütleri ve nihai metin kesinleşmiş değil.






