Araştırmalar Japonya'da Savaş Döneminde En Az 39 Sanayi Tipi “Rahatlama İstasyonu” Bulunduğunu Ortaya Koyuyor

10 dakikalık okuma
Research Documents at Least 39 Wartime Industrial Comfort Stations in Japan

Maden kayıtları bir cinsel sömürü sistemini ortaya koyuyor

Madenlerde ve diğer sektörlerde çalıştırılmak üzere seferber edilen Koreli erkeklere hizmet veren tesislere ilişkin araştırmalara göre, savaş dönemi Japonya'sında sanayi tipi “rahatlama istasyonu” olarak tanımlanan en az 39 tesis faaliyet gösterdi. Kore Müzesi'nin araştırmalarına ilişkin ayrı bir kaynakta bu sayı 57 olarak veriliyor. Aradaki fark açıklanmış değil; ancak her iki bulgu da Hokkaido'dan Kyushu'ya uzanan, işçileri kontrol etmek ve kaçmalarını önlemek amacıyla Koreli kadınların çalıştırıldığı bir ağı ortaya koyuyor.

İçindekiler
  1. Maden kayıtları bir cinsel sömürü sistemini ortaya koyuyor
  2. Bulgular neden ağırlıklı olarak madenlerle ilgili?
  3. Kore Müzesi'nin ortaya koydukları
  4. Hükümet yönergeleri ve şirketlerin rolü
  5. Sayılar neden farklı?
  6. Hokkaido'da restoranlar, madenler ve kamu makamları arasındaki bağ
  7. Erkeklerin tanıklıkları günümüze ulaştı, kadınların öyküleri parçalı kaldı
  8. Politika ve araştırma zaman çizelgesi
  9. Bilinmesi Gerekenler

Özellikle aydınlatıcı bir belge, 1945'te savaş dönemi kömür kontrol birliğinin Kyushu şubesine sunulan bir rapor. Raporda her 1.000 Koreli işçi için yaklaşık 10 kadın öneriliyor ve özel “rahatlama istasyonları” cinsel ihtiyaçların karşılandığı yerler olarak tanımlanıyor. Raporda Koreli kadınların varlığı, işçilerin kaçmasını önleme ve üretimi artırma hedefleriyle ilişkilendiriliyor.

Bulgular, Japon askeri personeli için işletilen istasyonlardan ziyade sivil sanayiyle bağlantılı tesisleri konu alıyor. Araştırmacılara göre bu ayrım, tesisleri kimin örgütlediğini belirlemek açısından önemli: Belge kayıtlarında şirketlerin işçi işleri birimleri, sektör birlikleri ve kamu makamlarının tümünün rolü görülüyor.

Kore Müzesi'nin çalışması önemli bir bilgi boşluğuna da işaret ediyor. Belgeler ve eski erkek işçilerin tanıklıkları bu tesislerin varlığını ortaya koyarken, kadınların kendileri hakkında çok daha az şey biliniyor. Garson olarak tanımlanan kadınların çoğu ergenlik çağındaydı. Kadınların nasıl işe alındığı, çalışma koşulları ve sonraki yaşamları hakkındaki bilgiler hâlâ kısmi.

Bulgular neden ağırlıklı olarak madenlerle ilgili?

Kore Yarımadası'nın Japon sömürge yönetimi altında olduğu 1939-1945 yıllarında Japon hükümetinin işçi seferberliği planları yürürlükteydi. Tahminen 700.000 Koreli sivil zorla Japonya'ya getirildi. Savaş ekonomisine hammadde sağlayan kömür madenleri, metal madenleri ve diğer sanayi kolları büyük ölçüde bu kişilerin emeğine dayanıyordu.

Eski Sağlık ve Refah Bakanlığı'nın istatistiklerine göre 1939 mali yılı ile 1942 mali yılı arasında seferber edilen Koreli işçilerin yaklaşık yüzde 75'i kömür madenlerine ve diğer maden sahalarına gönderildi. Bu, söz konusu dönemdeki her dört işçiden yaklaşık üçünün bu alanlarda çalıştırıldığı anlamına geliyor. Bu oran, daha geniş savaş dönemi boyunca Japonya'ya getirildiği tahmin edilen 700.000 kişinin tümüne doğrudan uygulanamaz.

Birçok işçi ağır koşullardan kaçtı. Müzeye göre hükümet, işçilerin ayrılmasını önlemek için maden şirketlerini Kore restoranları ve benzeri işletmelerden yararlanmaya teşvik etti. Dolayısıyla dinlenme veya ağırlama yerleri olarak sunulan tesisler sanayiye hizmet eden bir amaca da sahipti: Özgürlüğü zaten kısıtlanmış bir iş gücünü elinde tutmak.

Reklam

Tespit edilen yerler arasında Hokkaido ve Fukuoka eyaletlerindeki kömür madenlerinin yanı sıra Nagasaki eyaletindeki Mitsubishi Hashima Kömür Madeni de bulunuyor. Tanıklıklar, Nagano ve Kyoto eyaletlerinde de tesisler olduğunu gösteriyor. Bulgular, uygulamanın tek bir maden bölgesiyle sınırlı olmadığını ortaya koysa da her madende bu tür tesislerin kullanıldığını kanıtlamıyor.

Kore Müzesi'nin ortaya koydukları

Kore Müzesi, Koreli Kadınların Tarihi Araştırma Grubu aracılığıyla Kore restoranlarının ve diğer işletmelerin savaş dönemi işçi yönetimiyle nasıl ilişkilendirildiğini araştırdı. Müzenin 2017 sergi açıklamasında, belgelerin şirketlerin işçi işleri personelinin sürece dahil olduğunu ve kamu makamları aracılığıyla seferberlik yapıldığını ortaya koyduğu belirtiliyor.

Sergi 30 Ağustos-28 Aralık 2017 tarihleri arasında düzenlendi. Araştırmacılar sergi hazırlıkları kapsamında Japonya'da altı yerde saha çalışması yaptı ve tanıklıklara ulaştı. Müze, tanıklıkların az ve günümüze ulaşan belgelerin sınırlı olduğunu kabul etmekle birlikte, sanayi sektöründeki “rahatlama istasyonlarını” ele alan ilk serginin bu olduğunu belirtti.

Müzenin açıklamasına göre, Japonya'daki Kore restoranlarında hâlihazırda çalışan kadınların yanı sıra Kore'den yeni gelen kadınlar da işçilerin kaçmasını önlemek ve çalışma verimini artırmak amacıyla bu işletmelerde çalıştırıldı. Bu anlatım, her tesisi yeni kurulmuş bir kurum olarak sunmak yerine mevcut işletmelerle savaş dönemi sanayisinin ihtiyaçları arasındaki bağlantıyı ortaya koyuyor.

Müzenin eski direktörü Yuichi Higuchi, bu işletmeleri askeri “rahatlama istasyonlarından” ayırarak sanayi tipi “rahatlama istasyonları” olarak tanımladı. Bu terim, tesislerin iş yeri denetimiyle bağlantısını ifade ediyor. “Rahatlama” ifadesinin kadınların yaşadıklarını doğru biçimde anlattığı anlamına gelmiyor.

Araştırma birkaç aşamada ilerledi. Bir kaynak, kitapla sonuçlanan altı yıllık bir araştırmadan söz ederken, en az 39 tesisin tespiti uzmanlarla yapılan görüşmelerle karşılaştırılan on yıllık belge incelemesi ve saha araştırmasına dayanıyor. Bu süreleri aynı araştırma dönemiymiş gibi değerlendirmemek gerekiyor.

Hükümet yönergeleri ve şirketlerin rolü

Sağlık ve İçişleri bakanlıklarının ortaklaşa yayımladığı Şubat 1942 tarihli bir yönerge, Japonya'ya getirilen Koreli işçilere nasıl davranılacağını ve bu kişilerin nasıl eğitileceğini ele alıyordu. Yönergede, işverenlerin yerel koşullara göre özel “rahatlama istasyonları” düzenleyebileceği belirtiliyordu. Bu ifade, uygulamaya yönelik düzenlemeleri işverenlere bırakırken tesisleri resmî işçi politikalarının bir parçası hâline getiriyordu.

Reklam

1945 tarihli kömür sektörü raporu, amaçlanan işlevi daha açık biçimde ortaya koydu. Raporda her 1.000 Koreli işçi için yaklaşık 10 kadın öneriliyordu; bu, her 100 erkeğe bir kadın düşmesi demekti. Bu, önerilen bir personel oranıydı; her tesisin bu oranı uyguladığının kanıtı ya da toplam kadın sayısını hesaplamanın bir yolu değildi.

Raporda Kore Yarımadası'ndan kadınların bulunmasının kullanışlı olacağı belirtiliyordu. Açıklanan hedefler arasında kaçışları caydırmak ve üretimi teşvik etmek yer alıyordu. Bakanlık yönergesi ve müzenin şirketlerin işçi işleri birimlerine ilişkin bulgularıyla birlikte değerlendirildiğinde rapor, cinsel erişimin iş gücünü yönetme aracı olarak nasıl ele alındığını gösteriyor.

Belgelenen işletmeler farklı biçimlerde faaliyet gösteriyordu. Koreli nüfusun yoğun olduğu bölgelerdeki bazı Kore restoranları bu amaçla dönüştürülürken, şirketler başka tesislerin açılmasını teşvik etti. Bu çeşitlilik, araştırmacıların işletme kayıtlarını, idari belgeleri ve tanıklıkları birlikte incelemesinin neden gerekli olduğunu açıklıyor. Bir işletmenin adı, içinde ne yaşandığını tek başına kanıtlamaz.

Sayılar neden farklı?

Uzman görüşmeleriyle karşılaştırılan araştırmada ülke genelinde en az 39 sanayi tipi “rahatlama istasyonu” tespit edildi. Müze grubunun kitabına ilişkin ayrı bir kaynakta ise 57 tesisin doğrulandığı belirtiliyor. Dolayısıyla kaynaklar arasında 18 tesislik fark var ve bu rakamlardan biri diğerinin yerine sessizce kullanılmamalı.

Farkın daha sonra yapılan keşiflerden, farklı tanımlardan, coğrafi kapsamdan ya da bir yerin doğrulanması için kullanılan ölçütlerden kaynaklandığını ortaya koyan bir açıklama bulunmuyor. En temkinli sonuç, bir araştırmada en az 39 yerin tespit edildiği, ayrı bir araştırma kaynağında ise daha yüksek bir toplam verildiğidir.

Başka bir kaynak, Hokkaido'da 17 yer tespit ediyor ve bölgeyi en fazla tesisin bulunduğu yer olarak tanımlıyor. Bu sayı adanın araştırmadaki önemini vurguluyor; ancak üç sayımın da aynı envanteri kullanıp kullanmadığı bilinmediğinden, bu rakamı ülke genelindeki toplamların herhangi birine oran olarak güvenilir biçimde ifade etmek mümkün değil.

Tesis sayısı, sömürülen kadınların sayısını da göstermiyor. Tek bir yerde birden fazla bina bulunmuş ve çalışan sayısı zaman içinde değişmiş olabilir. Günümüze ulaşan kanıtlar, ülke genelindeki kadın sayısını, ne kadar süre çalıştırıldıklarını veya kaçının ergenlik çağında olduğunu ortaya koymuyor.

Reklam

Hokkaido'da restoranlar, madenler ve kamu makamları arasındaki bağ

Hokkaido'nun Ebetsu kentinde yaşayan bölge tarihçisi Hideko Nishida, Kore restoranları, kömür sektörü ve yerel yönetim arasındaki ilişkiyi araştırdı. Nishida'ya göre Sapporo'da 1938 yılında seks hizmeti sunulan Kore barları olarak bilinen yaklaşık 50 Kore restoranı vardı.

1939'da Hokkaido kömür madenciliği sektörü birliği, Koreli işçilere rahatlama sağlamak amacıyla 26 yeni Kore restoranı açılmasına izin verilmesi için eyalet yönetimine başvurdu. Bu başvuru, bir sektör kuruluşunun kendi iş gücüyle bağlantılı işletmeler için idari izin aramasına somut bir örnek oluşturuyor.

Nishida'nın incelediği dönemin yerel gazeteleri, seks işçilerinin cinsel yolla bulaşan enfeksiyonların yayılması gibi konuları ele almak üzere bir örgüt kurduğunu da aktarıyordu. Yerel polis karakolu bu örgütü tanıyordu. Bu kayıtlar kamu makamlarıyla temas olduğunu gösterse de işletmelerde çalışan her kadının koşullarını ortaya koymuyor.

Sapporo'daki yaklaşık 50 işletme ile açılması talep edilen 26 yer, farklı türde kanıtlardır. İlki bir kentte hâlihazırda bulunan işletmelerin sayısı, ikincisi ise yeni işletmeler açmak için yapılan izin başvurusudur. Bu sayılar doğrudan toplanamaz ve doğrulanmış sanayi tipi “rahatlama istasyonu” sayısıyla eşitlenemez.

Fiziksel izler de inceleniyor. Temmuz ortasında yapılan bir saha ziyareti, Nishida'yı Ashibetsu'da, eski Takane 2 No'lu Kömür Madeni yakınlarındaki, sanayi tipi “rahatlama istasyonu” olduğu bildirilen bir yere götürdü. Mitsui Mining, madeni 1944'te satın almıştı. Araştırmada küçük bir yerleşimde günümüze ulaşmış sıralı bir bina tarif edildi. Ayakta kalan yapı coğrafi açıdan bir ipucu sunuyor, ancak kadınların yaşamlarını tek başına yeniden ortaya koymuyor.

Erkeklerin tanıklıkları günümüze ulaştı, kadınların öyküleri parçalı kaldı

Güney Kore hükümetinin zorla seferberliği araştıran ve mağdurlara destek sağlayan komisyonunun 2008 tarihli raporunda, sanayi tipi “rahatlama istasyonlarına” ilişkin yaklaşık 50 kişinin anlatımı yer alıyor. Bu anlatımları daha geniş bir Japonca okur kitlesine ulaştıran Japonca baskı Aralık 2024'te yayımlandı.

Tanıklıklarda Hokkaido, Nagano, Kyoto ve Fukuoka'nın da aralarında bulunduğu yerlerdeki tesislerden söz ediliyor. Hokkaido Colliery and Steamship'in Yubari maden işletmesinde 1940 civarında Koreli işçilerin yatakhanesinin yakınında üç bina bulunduğu bildiriliyor. Dönemin yerel basınında bu yapılar dinlenme evleri olarak adlandırılmıştı.

Bu ayrıntılar tesisleri doğrudan işçilerin yaşam alanlarına bağlıyor. Ayrıca yumuşatıcı bir kamuoyu etiketinin bir işletmenin gerçek işlevini nasıl gizleyebileceğini gösteriyor. Erkeklerin anlatımları, maden işçiliği etrafında örgütlenmiş bir ortamda kadınlara erişim sağlandığını aktarıyor.

Reklam

Ancak tesislerden söz eden yaklaşık 50 kişi, 50 ayrı istasyon olduğu anlamına gelmiyor. Birden fazla tanık aynı yeri anlatmış olabilir. Tanıklıklar yerleri ve uygulamaları ortaya koymaya yardımcı oluyor; ancak kadınların işe alım, zorlama ve gündelik koşullara ilişkin anlatımlarının yerini tutamıyor.

Müzenin Koreli Kadınların Tarihi Araştırma Grubu başkanı Sayoko Oba, tanıklıkların Koreli kadınların Koreli işçilere tahsis edilmesi gerektiği yönündeki varsayımı açığa çıkardığını söylüyor. Oba, bu varsayımı hem cinsiyete hem etnik kökene dayalı ayrımcılık olarak değerlendiriyor.

Japonya'da yaşayan ikinci kuşak Koreli araştırmacı Yang Yuha da bağlantılı bir yorum sundu: Politikayı, Koreli kadınların Koreli erkeklere hizmet etmesi gerektiği beklentisinin yanı sıra Japon etnik saflığını koruma kaygısının da yansıması olarak değerlendirdi. Bu, her bir tesis için doğrulanmış bir sonuç değil, Yang'ın politikanın gerekçesine ilişkin yorumu.

Garson olarak tanımlanan kadınların çoğunun ergenlik çağında olduğunun ortaya konması, kişisel öykülerdeki eksikleri özellikle önemli kılıyor. Kadınların “özel hayatlarında fuhuş yapanlar” olarak sınıflandırılması rıza gösterip göstermediklerini, oraya nasıl geldiklerini ya da ayrılmalarına izin verilip verilmediğini açıklamıyor. Kayıtlar, kurumsal sömürü amacını her bir kadının koşullarından daha kesin biçimde ortaya koyuyor.

Politika ve araştırma zaman çizelgesi

Kanıtlar, savaş dönemindeki idari kararlardan ve sonrasında onlarca yıl süren araştırmalardan oluşuyor. Bu tarihleri ayrı tutmak, tesislerdeki olaylarla bunların tarihine yönelik inceleme ve yayınları birbirinden ayırmaya yardımcı oluyor.

  • 1938: Nishida, Sapporo'da seks hizmetiyle bağlantılı yaklaşık 50 Kore barı tespit ediyor.
  • 1939: Japonya hükümetinin işçi seferberliği planları başlıyor ve Hokkaido kömür sektörü birliği 26 Kore restoranı için izin talep ediyor.
  • 1940 civarı: Yubari maden işletmesinde Koreli işçilerin konaklama yerlerinin yakınında üç bina bulunduğu bildiriliyor.
  • Şubat 1942: Sağlık ve İçişleri bakanlıklarının ortak yönergesi, işverenlere yerel koşullara göre özel “rahatlama istasyonları” düzenleme olanağı tanıyor.
  • 1944: Mitsui Mining, Ashibetsu'daki Takane 2 No'lu Kömür Madeni'ni satın alıyor.
  • 1945: Kyushu kömür kontrol birliğinin şubesine sunulan bir raporda her 1.000 Koreli işçi için yaklaşık 10 kadın öneriliyor.
  • 2008: Güney Kore hükümet komisyonu, sanayi tipi “rahatlama istasyonlarına” ilişkin yaklaşık 50 anlatım içeren raporunu yayımlıyor.
  • Ağustos-Aralık 2017: Kore Müzesi, Japonya'da altı yerde saha çalışması yaptıktan sonra sergisini düzenliyor.
  • Aralık 2024: Güney Kore komisyonunun raporunun Japonca baskısı yayımlanıyor.

Bir sonraki yayın tarihi, duruşma veya resmî karar belirtilmiyor. Geriye kalan çalışma tarihsel nitelikte: Tesis sayılarını uzlaştırmak, kadınların izini sürmek ve şirketlerle kamu makamlarının sorumluluklarını belirlemek. Eski maden sahalarıyla bağlantılı şirketlerden kapsamlı yanıtlar alma girişimlerinin sonuçsuz kaldığı bildiriliyor; bu nedenle şirket kayıtları ve açıklamaları araştırmanın çözüme kavuşmamış bir parçası olmaya devam ediyor.

Reklam

Bilinmesi Gerekenler

  • Bir araştırma sanayi tipi “rahatlama istasyonlarından” en az 39'unu tespit ediyor; ayrı bir kaynakta bu sayı 57 olarak veriliyor ve aradaki fark açıklanmıyor.
  • Tesisler, savaş dönemi sanayisinde çalıştırılmak üzere seferber edilen Koreli erkeklere hizmet veriyor; kaçmaları önlemek ve üretimi sürdürmek amacıyla kullanılıyordu.
  • Şubat 1942 tarihli bakanlık yönergesi, uygulamaya yönelik düzenlemeleri işverenlere bırakıyordu.
  • 1945 tarihli bir kömür sektörü raporunda her 1.000 Koreli işçi için yaklaşık 10 kadın öneriliyordu.
  • Kore Müzesi'nin belgeleri, şirketlerin işçi işleri birimlerinin sürece dahil olduğunu ve kamu makamları aracılığıyla seferberlik yapıldığını ortaya koyuyor.
  • Garson olarak tanımlanan kadınların çoğu ergenlik çağındaydı; ancak bireysel öyküleri ve toplam sayıları bilinmiyor.
  • Kanıtlar, sanayi tesislerini askeri “rahatlama istasyonlarından” ayırırken savaş dönemi işçi yönetimi içinde cinsel sömürünün varlığını da ortaya koyuyor.
Bu haberi paylaş

Bunlar da ilginizi çekebilir