Meslektaşları gazetecilik ilkelerini sürdürme sözü verirken Toufique Imrose Khalidi Dakka’da toprağa verildi

10 dakikalık okuma
Toufique Imrose Khalidi buried in Dhaka as colleagues pledge to uphold his journalism

Son bir veda ve çalışmalarını sürdürme taahhüdü

bdnews24.com’un genel yayın yönetmeni ve yönetici direktörü Toufique Imrose Khalidi, 10 Ekim 2026 Cumartesi günü saat 17.00 civarında Mirpur’daki Şehit Aydınlar Mezarlığı’na defnedildi. 59 yaşındaydı. Ailesi, gazeteciler, siyasetçiler, akademisyenler ve kültür dünyasından isimleri bir araya getiren törende yapılan konuşmalarda, kurduğu bağımsız haber merkezi ve meslektaşlarının korumaları gerektiğini söylediği ilkeler öne çıktı.

İçindekiler
  1. Son bir veda ve çalışmalarını sürdürme taahhüdü
  2. Londra’dan haber merkezine ve evine
  3. Kamuoyundan ve ailesinden anma mesajları
  4. Bir kurum kuran editörü anmak
  5. Basılı yayınlardan dijital haberciliğe uzanan kariyer
  6. Hızın önünde doğrulama, denetimin yanında adalet
  7. Haberleri kaldırma baskısı ve bağımsızlığın sınırları
  8. Meslektaşlarına ve genç gazetecilere yatırım
  9. Defin sonrası kültür projeleri ve anma mesajları
  10. Öne çıkanlar

Defin öncesinde, saat 15.30’da Banani’deki Old DOHS oyun alanında cenaze namazı kılındı. Khalidi, beyin içinde veya çevresinde kanama meydana gelmesine yol açan beyin kanaması geçirdikten sonra 2 Ekim’de Londra’daki St Bartholomew’s Hastanesi’nde hayatını kaybetmişti. Cenazesi, defnedileceği gün saat 11.00 civarında Biman Bangladesh Airlines’ın bir seferiyle Dakka’ya getirildi.

Namaz öncesinde Baş Haber Editörü Zahidul Kabir, vekâleten genel yayın yönetmenliği görevini yürüten Biswadip Das’ın anma mesajını okudu. Mesajda, genel yayın yönetmeninin kaybı ile çalışmalarını sürdürenlerin sorumluluğu arasında bağ kuruldu.

Khalidi bize zor sorular sormayı, baskı karşısında başımızı eğmemeyi ve ne kadar rahatsız edici olursa olsun gerçeği kamuoyuna sunmayı öğretti.

Das, kurumdan beklenen taahhüdü de dile getirdi:

Geride bıraktığı ilkeleri ve başlattığı çalışmaları sürdürmek hepimizin ortak sorumluluğu.

Cenazeye katılanlar da benzer bir dileği dile getirdi: bdnews24.com’un Khalidi’nin açtığı yolda ilerlemeyi sürdürmesi. Anlatılanlar bu çağrıya somut bir anlam kazandırdı; doğrulama kurallarını, doğru haberleri kaldırma taleplerine karşı duruşu, gazetecilere yapılan yatırımı ve internet üzerinden sunulan haberlerin Bangladeş medyasını değiştireceğine dair erken dönemdeki inancı hatırlattı.

Reklam

Londra’dan haber merkezine ve evine

Khalidi, 1 Ekim gecesi Londra’ya özel bir ziyaret için bulunduğu sırada aniden rahatsızlandı. St Bartholomew’s Hastanesi’ne kaldırıldı ve burada doktorlar beyninde kanama olduğunu tespit etti. Ertesi gün yerel saatle 14.23’te hayatını kaybettiği açıklandı.

8 Ekim’de, öğle namazının ardından doğu Londra’daki Brick Lane Camii’nde cenaze namazı kılındı. Cenazesi ülkesine getirilmeden önce eski meslektaşları ve yerel Bangladeş toplumunun temsilcileri törene katıldı.

Dakka’da tabut, Şah Celal Uluslararası Havalimanı’ndan bdnews24.com’un ofisine götürüldü ve burada öğleden itibaren saat 12.20’ye kadar kaldı. Ardından ailesinin ve yakınlarının kendisini son kez görebilmesi için evine götürüldü. Cenazesi, cenaze namazından bir saat önce, saat 14.30 civarında Banani’deki oyun alanına ulaştı.

Olaylar iki ülkeye yayılan bir zaman çizelgesi oluşturdu:

  • 1 Ekim: Khalidi, Londra ziyareti sırasında gece rahatsızlandı.
  • 2 Ekim: St Bartholomew’s Hastanesi’nde yerel saatle 14.23’te hayatını kaybetti.
  • 8 Ekim: Doğu Londra’daki Brick Lane Camii’nde cenaze namazı kılındı.
  • 10 Ekim: Cenazesi Dakka’ya getirildi, ofisine ve evine götürüldü; Banani’deki namazın ardından Mirpur’da defnedildi.
  • 11 Ekim: İlerici öğretmen örgütlerinin temsilcileri mezarını ziyaret ederek saygılarını sundu ve dua etti.

Kamuoyundan ve ailesinden anma mesajları

Askerî sekreter yardımcısı Tuğgeneral Mohammad Raisul Islam, Cumhurbaşkanı Mirza Fakhrul Islam Alamgir adına çelenk bıraktı. Hindistan Yüksek Komisyonu’nda siyasi işler, basın ve enformasyondan sorumlu birinci sekreter Gokul Bimal Kala, diplomatik temsilcilik adına Khalidi’yi andı.

Yerel Yönetimler, Kırsal Kalkınma ve Kooperatifler Bakanı Abdul Moyeen Khan, Khalidi’nin gündelik olayları haberleştirmenin ötesine geçen katkılarını hatırlattı. Bakan, editörün Bangladeş’in toplumsal, siyasi ve ekonomik koşullarına ilişkin analizlerinin de önemli katkı sağladığını söyledi.

Reklam

Bangladesh News 24 Hours Limited’in yöneticilerinden Raad Sharar Khalidi’nin açıklaması, namaz öncesinde kuzeni Taraf Khalidi tarafından okundu. Ailenin mesajı, veda töreninde vekâleten genel yayın yönetmeninin anma konuşmasına eşlik etti.

Saygılarını sunanlar arasında Bangladeş Hazır Giyim Üreticileri ve İhracatçıları Birliği’nin eski başkanı Anwar ul Alam Chowdhury Parvez, Dakka Üniversitesi Saymanı Profesör Jahangir Alam Chowdhury ve BNP medya birimi üyesi ve Shomoyer Alo’nun danışman editörü Shayrul Kabir Khan da vardı. Katılımlarıyla iş dünyası, eğitim ve siyaset temsilcileri, Khalidi’yle birlikte çalışmış gazetecilerin yanına geldi.

Bir kurum kuran editörü anmak

The Daily Star’ın editörü ve yayıncısı Mahfuz Anam, Khalidi’nin gazeteci olarak yaptığı çalışmalarla bir medya kuruluşu kurup yönetme başarısını birbirinden ayırdı. Cenaze töreninde şöyle konuştu:

"Birçoğumuz hayatımızı gazeteciliğe adadık. Ancak o, bdnews24.com gibi bir kurum kurdu ve onu yönetti," dedi Anam.

Anam, kurumun meslek etiğine ve editoryal bağımsızlığa bağlılığını, Khalidi’nin Bangladeş medyasına yaptığı önemli katkılardan biri olarak nitelendirdi. Onu cesur ve yaratıcı biri olarak da andı.

The Daily Star’ın danışman editörü kıdemli gazeteci Kamal Ahmed, Khalidi’nin bdnews24.com’u kurarken yeni zorlukları üstlenmeye istekli oluşunu hatırladı. Khalidi’nin dostu Yargıç Abu Taher Mohammad Saifur Rahman ise onu zeki, yetenekli ve cesur bir ses olarak andı.

Jatiya Press Club’ın eski başkanı Shawkat Mahmud, Khalidi’nin yetiştirdiği gazetecilerin onun ilkelerini sürdüreceğini söyledi. Kurtuluş Savaşı araştırmacısı ve köşe yazarı Salek Khokon, ölümünü devlet için bir kayıp olarak nitelendirdi ve zor bir dönemde cesaret göstermeye hazır bir editör olduğunu hatırlattı.

Bu anma mesajları birlikte, Khalidi’nin mirasının iki yönünü ortaya koydu: kendi aldığı kararlar ve ardından benzer kararlar alabilecek donanımı kazanan gazeteciler. Bu nedenle çalışmalarını sürdürme sözü hem editoryal liderlikle hem de haber merkezinin gündelik uygulamalarıyla ilgiliydi.

Reklam

Basılı yayınlardan dijital haberciliğe uzanan kariyer

Khalidi gazetecilik kariyerine 1989’da Sunday Express’te başladı. Daha sonra The Daily Star ve The Financial Express’te çalıştı; ardından 2000-2005 yılları arasında görev yaptığı BBC World Service’e katıldı. Temmuz 2006’da bdnews24.com’un genel yayın yönetmeni ve yönetici direktörü oldu.

Gazetecilikteki 37 yılı, dijital kuruluşa yaklaşık yirmi yıl liderlik ettiği dönemi de kapsıyordu. Bu görev, gazete muhabirliği, editörlük ve uluslararası yayıncılık deneyiminin ardından geldi; yönettiği haber merkezinde gazeteciliğin farklı biçimlerini bir araya getirdi.

Eski meslektaşı Ashish Chakraborty, 2006’da kuruluşun spor ekibine katılma görüşmeleri sırasında Khalidi’yle tanışmasını hatırladı. Khalidi, çevrimiçi haberlerin zamanla günlük gazetelerin yerini alacağına inanıyordu. Chakraborty’nin anlattıkları, bu inancın işe nasıl yansıdığını gösteriyor: kriket haberleri ertesi sabahki gazeteyi beklemek yerine maçlar sürerken yayımlanıyordu.

Değişim, aynı tamamlanmış haberi yayımlamak için başka bir mecra kullanmaktan ibaret değildi. Muhabirlerin ve editörlerin gelişmekte olan bir olayı takip etmesini, bilgileri tekrar tekrar kontrol edip güncellemesini gerektiriyordu. Chakraborty, internet erişiminin çok daha sınırlı olduğu o dönemde bazı muhabirlere çevrimiçi haber kuruluşunun ne olduğunu hâlâ açıklamak gerektiğini hatırladı.

Bangladesh Television’ın eski genel müdür yardımcısı K M Haroon da internet erişiminin sınırlı olduğu dönemde Khalidi’nin önde gelen gazetecileri bir araya getirdiğini hatırladı. Anma mesajında, bu ilk çabaların Bangladeş’te dijital gazetecilik için oluşturduğu kalıcı temele odaklandı.

Hızın önünde doğrulama, denetimin yanında adalet

Khalidi’nin editoryal yaklaşımını kendi anlatışında doğruluk, haber merkezinin çalışmalarının merkezindeydi. Kuruluşun 2021’deki 15. yıl etkinliğinde, hassas bilgileri en az iki kaynaktan doğruladıklarını ve anonim kaynaklara dayanmak yerine kaynakları adlarıyla belirtmeye çalıştıklarını anlattı.

Bu gereklilikler birbirinden ayrı iki soruna yanıt veriyor. Başka bir kaynaktan doğrulama, bir iddianın güvenilir olup olmadığını sınamaya yardımcı oluyor. Bilgiyi veren kişinin adını belirtmekse okurların o kişinin bilgisine, sorumluluğuna ve olası çıkarlarına dair değerlendirme yapmasını sağlıyor. Khalidi, bu uygulamaları kurumunun Bangladeş gazeteciliğinde yerleştirmeye çalıştığı standartlar olarak sundu.

Reklam

2023’teki 17. yıl etkinliğinde yanlış haberlerden kaçınma taahhüdünü yineledi. Haber merkezinin gerçeği söyleyemediği ve sessiz kaldığı zamanlar olduğunu, ancak bunun yerine yalan haber yayımlamayı seçmediğini söyledi. Bunlar, kurumun yayıncılık geçmişine ilişkin kendi değerlendirmeleriydi; haberlerinin bağımsız bir denetimi değildi.

Eski meslektaşı ve bugün Agamir Shomoy’un editörü olan Mostafa Mamun, bu disiplinin başka bir yönünü hatırladı: habere konu olan kişiye adil davranmak. Mamun’a göre iddialar gerektiği gibi desteklenmeli, övgü ise ölçüyü aşmamalıydı. Bir haberden zarar gören kişi bile kendisine adil davranıldığını anlayabilmeliydi.

Bu anı, bağımsızlığa ilişkin cenaze konuşmalarına somut bir içerik kazandırıyor. Mamun’a göre dış baskıya direnmek, haber merkezinin bir iddiayı dikkatle doğrulama ya da kişiyi anlatırken ölçülü davranma yükümlülüğünü ortadan kaldırmıyordu.

Haberleri kaldırma baskısı ve bağımsızlığın sınırları

Eski kıdemli haber editörü Munirul Islam, 6 Haziran 2018’de yayımlanmış bir haberi kaldırmak için tekrar tekrar baskı yapıldığı bir olayı hatırladı. Anlattığına göre Khalidi önce haberde bir hata olup olmadığını sordu. Hata olmadığı söylenince haber merkezine haberi kaldırmama talimatı verdi.

Bu ayrım önemli: hatırlanan karar, habere karşı talebin gücüne değil, haberciliğin doğruluğuna dayanıyordu. Bu anı, hataları düzeltmeye karşı bir kural olduğunu göstermiyor. Editöre haberin sağlam olduğu söylendikten sonra haberi geri çekmeyi reddetmesini anlatıyor.

Khalidi, 18 Şubat 2021’de editörlerin haberlerin kaldırılmasını talep eden üç düzineden fazla yasal bildirim aldığını söyledi. Geçmişe dönük anlatımlarda, Yolsuzlukla Mücadele Komisyonu’nun bilinen gelirinin üzerinde mal varlığı bulunduğu iddiasına dayanan bir davayı 5 Eylül 2024’te geri çektiği de belirtiliyor. Bildirilen bu geri çekme, mahkemenin beraat kararı vermesinden farklıdır; burada herhangi bir yargı kararı aktarılmıyor.

Khalidi ayrıca bir medya kuruluşunun devlet iktidarını değiştirmeye yönelik siyasi girişimlere karışmaması gerektiğini savundu. Görüşmelerinde mülkiyet, editoryal bağımsızlık ve medyayı düzenlemekle kontrol etmek arasındaki farkı ele aldı. Bu kaygıları Bangladeş’teki politika tartışmaları bağlamında değerlendirerek 2014 Ulusal Yayın Politikası’na ve 2017 Ulusal Çevrimiçi Kitle İletişim Politikası’na atıfta bulundu.

Bu görüşler, savunduğu bağımsızlığın kapsamını gösteriyor: güçlü kişileri denetleme özgürlüğü ve haber merkezini siyasi faaliyetin aracına dönüştürmeme sınırı.

Reklam

Meslektaşlarına ve genç gazetecilere yatırım

Chakraborty’nin bdnews24.com’a katılma anıları arasında somut bir işe alım teklifi de vardı. Khalidi’nin yeni katılacak gazetecilere mevcut maaşlarına ek olarak temel ücretlerinin yüzde 40’ı tutarında bir ödeme teklif ettiğini hatırladı. Temel ücret, toplam maaşın yalnızca bir bölümünü oluşturabileceğinden bu, toplam maaşta mutlaka yüzde 40 artış anlamına gelmiyor.

Chakraborty, Khalidi’nin meslektaşlarına görevlerini yerine getirme konusunda güvendiğini ve kendisinden yeni medya çalışmalarının sorumluluğunu üstlenmesini istediğini de hatırladı. Askerî destekli hükümet döneminde siyasi tutuklamalar haberleştirilirken muhabirler farklı noktalarda görevlendiriliyor, bilgileri telefonla merkez masasına aktarıyordu. Güncellemeler daha sonra internet sitesine ve mobil kullanıcılara ulaştırılıyordu.

Bu anlatımlar, teknoloji kadar eşgüdümlü habercilik üzerine kurulu bir kuruluşu tarif ediyor. Canlı yayın, sahada bilgi toplayan gazetecilere ve bu bilgiyi hızla kullanılabilir hâle getiren editörlere dayanıyordu.

Khalidi’nin genç gazetecilere ilgisi, 31 Mart 2013’te yayına başlayan çocuklara yönelik gazetecilik sitesi Hello aracılığıyla da somutlaştı. Sitenin yeni sürümü 31 Mayıs 2022’de tanıtıldı. Khalidi, geleceğin gazetecilerini yetiştirme konusunu ele alırken bu girişime değinmişti.

Tiyatro yönetmeni Mohammad Ali Haider, Khalidi’yi gazeteciliğin nereye gittiğini öngören ve gençlerle çalışmaktan hoşlanan biri olarak hatırladı. Bu değerlendirme, Shawkat Mahmud’un cenazede dile getirdiği ve Khalidi’nin ilkelerini sürdürecek gazeteci kuşağına ilişkin sözleriyle örtüşüyordu.

Defin sonrası kültür projeleri ve anma mesajları

Oyuncu Tariq Anam Khan, Khalidi’nin doğrudan ve açık sözlü oluşunu, çevrimiçi gazetecilikteki rolüyle birlikte hatırladı. Son iki üç ayda yakınlaştıklarını ve birbirlerinin evlerine gittiklerini söyledi. Khalidi, oyuncu Nima Rahman’la yürütülecek çalışmalar ve bir YouTube kanalı fikri dâhil olmak üzere kültür ve medya projelerini konuşmuştu.

Rahman, Khalidi’yle son sekiz ayı boyunca birlikte çalıştığını hatırladı. Anıları, onun misafirperverliğiyle program yapımına gösterdiği özeni bir araya getiriyordu: küçük kusurlara dikkat çekiyor ve programları izleyiciler için daha ilgi çekici hâle getirecek önerilerde bulunuyordu. Anlatılanlar, Tariq Anam’ın sözünü ettiği projelerin şimdi hayata geçirilip geçirilmeyeceğini ortaya koymuyor.

Veda törenine katılan diğer isimler arasında BRAC İcra Direktörü Asif Saleh, Agamir Shomoy İcra Editörü Ehsanul Haque Babu, Bangladeş Federal Gazeteciler Birliği’nin eski başkanı Omar Faruque, köşe yazarı Chiranranjan Sarker, BBC gazetecisi Kadir Kallol, Profesör Sadeka Halim ve insan hakları savunucusu Dipayan Khisa da vardı.

Anma törenleri 11 Ekim Pazar öğleden sonra, Bangladeş Devlet Üniversiteleri İlerici Öğretmenler Derneği yöneticilerinin mezarı ziyaret etmesiyle sürdü. Ziyarete Başkan Profesör Ahiduzzaman, Genel Sekreter Profesör Mahabubur Rahman ve genel sekreter yardımcıları Profesör Purba Islam ile Profesör Moniruzzaman Shahin katıldı. Bangladeş İlerici Öğretmenler Derneği Başkanı Sharif Ahmed Sadi ve kıdemli başkan yardımcısı Mohammad Ali Chowdhury Manik de saygılarını sundu.

Haber merkezi için en açık taahhüt, cenaze namazından önce okunan söz olmaya devam ediyor: Khalidi’nin başlattığı çalışmaları sürdürmek. Anlatımlarda bu sözle bağlantılı ilkeler de sıralanıyor: doğrulama, adil davranma, editoryal bağımsızlık ve yeni kuşağa yatırım. Bu anlatımlarda kalıcı bir yöneticinin ne zaman atanacağına ya da tamamlanmamış kültür projeleri hakkında alınacak kararlara ilişkin bir takvim açıklanmadı.

Öne çıkanlar

  • 59 yaşındaki Khalidi, 10 Ekim’de Banani’de kılınan cenaze namazının ardından Mirpur’da defnedildi.
  • Beyin kanaması geçiren Khalidi, 2 Ekim’de Londra’da hayatını kaybetti.
  • Gazetecilik kariyerine 1989’da başladı; Temmuz 2006’dan itibaren bdnews24.com’a liderlik etti.
  • Meslektaşları, doğrulamaya ve adil muameleye verdiği önemi, doğru haberleri hedef alan baskılara karşı duruşunu hatırlattı.
  • Vekâleten genel yayın yönetmeni Biswadip Das, onun ilkelerini ve çalışmalarını sürdüreceklerini söyledi.
  • Öğretmen örgütleri 11 Ekim’de mezarını ziyaret ederek Khalidi’yi andı.
Bu haberi paylaş

Bunlar da ilginizi çekebilir