Kitlesel Geri Dönüşler, Kuraklık ve Yardım Kesintileri Aileleri Zorlarken Afganistan'da Yoksulluk Derinleşiyor

13 dakikalık okuma
Afghanistan Poverty Deepens as Mass Returns, Drought and Aid Cuts Overwhelm Families

Yaklaşık 29 milyon kişi temel ihtiyaçlarını karşılayamıyor

Birleşmiş Milletler Kalkınma Programı'na (UNDP) göre, 2025'te yaklaşık 28,9 milyon Afgan temel ihtiyaçlarını karşılayamadı. Bu sayı 2024'te 27,5 milyondu. 1,4 milyon kişilik artış, Afganistan'ın milyonlarca geri dönen vatandaşını karşılamaya çalıştığı, insani yardım fonlarının yaklaşık yüzde 44 azaldığı ve kuraklığa maruz kalmanın neredeyse ikiye katlandığı bir dönemde yaşandı.

İçindekiler
  1. Yaklaşık 29 milyon kişi temel ihtiyaçlarını karşılayamıyor
  2. Ekonomik büyüme hane halkları için toparlanmaya dönüşmedi
  3. En ağır yoksunluğu geri dönenler yaşıyor
  4. Gelirler artsa da aileler borçlanıyor
  5. Yardım kesintileri kliniklere ve hane halklarına verilen desteğe yansıdı
  6. Kuraklık suya erişimi ve geçim kaynaklarını aşındırıyor
  7. Kabil'deki su krizi kentlilere ağır bir yük getiriyor
  8. Kadınlara yönelik kısıtlamalar ekonomik güvencesizliği artırıyor
  9. Toparlanma, varış noktasındaki yardımla sınırlı kalmamalı
  10. Öne Çıkanlar

UNDP'nin Mayıs 2026 tarihli Afganistan Sosyoekonomik İncelemesi, mütevazı ekonomik büyümenin hane halklarının yaşadığı sıkıntıları hafifletmekte yetersiz kaldığı bir ülkeyi belgeliyor. Değerlendirme 2024'ten 2025'in sonuna kadarki dönemi kapsıyor; ekonomik verilerden, BM bulgularından ve Temmuz-Ağustos 2025'te yapılan bir hane halkı araştırmasından yararlanıyor.

Öne çıkan bulgu, yoksulluğun nüfus içindeki payının yalnızca artmış olması değil. Rapordaki ayrıntılı verilere göre, geçim güvencesizliği 2025'te yüzde 74, 2024'te yüzde 75 düzeyindeydi. UNDP bu değişimi fiilen sabit olarak nitelendiriyor. Nüfus artışı, yoksunluğun benzer ölçüde yüksek bir oranda çok daha fazla kişiyi etkilemesi anlamına geldi.

Geçim güvencesizliği, insanların gıda, su, sağlık hizmetleri, barınma, ısınma ve giysi gibi temel ihtiyaçlarını karşılayıp karşılayamadığını ölçüyor. Yalnızca gelire dayalı yoksulluk sınırından daha geniş bir kavram. Güvencesiz olarak sınıflandırılan hane halklarında yoksunluğun ölçülen şiddeti yüzde 53'te kaldı; bu da yaşanan sıkıntının boyutunda çok az iyileşme olduğunu gösteriyor.

Kriz, raporun değerlendirme dönemi bittikten sonra da devam etti. 8 Ekim 2026 tarihli ayrı bir BM güncellemesinde, 2023'ten bu yana İran ve Pakistan'dan geri dönenlerin toplam sayısının yaklaşık 6,5 milyona ulaştığı belirtilirken kadınları etkileyen yeni kısıtlamalar ve gözaltılar da belgelendi. Bu sonraki bulgular, incelemenin 2025'e ilişkin verileriyle karıştırılmamalı; ancak tespit edilen baskıların sürdüğünü gösteriyor.

Reklam

Ekonomik büyüme hane halkları için toparlanmaya dönüşmedi

Afganistan ekonomisi art arda ikinci yıl büyüdü, ancak mali yıl tarihleri önem taşıyor. İncelemeye göre reel gayrisafi yurt içi hasıla (GSYH), 2024/25 mali yılında yüzde 1,9 büyüdü; 2023/24 mali yılındaki artış yüzde 2,3'tü. Reel kişi başına GSYH'de yüzde 2,1'lik düşüş tahmini ise nüfus artışının yüzde 6,5 olarak hesaplandığı 2025/26 mali yılı için geçerli.

GSYH, üretilen mal ve hizmetlerin değerini ölçüyor. Kişi başına GSYH, bu üretimin nüfusa bölünmesiyle hesaplanıyor. Bu nedenle toplam üretim artarken kişi başına düşen miktar azalabilir. Buradaki büyüme ve nüfus verileri farklı mali dönemleri kapsıyor ve tek bir hesaplamanın parçaları gibi ele alınmamalı.

UNDP, gelirlerin 2020 düzeylerinin oldukça altında kaldığını ve Afganistan'ın reel kişi başına GSYH bakımından dünyanın en yoksul ülkeleri arasında yer aldığını belirtiyor. Hane halkı verileri de olumlu büyüme rakamlarının neden fazla güven vermediğini gösteriyor: Geçim güvencesizliği kırsal kesimde yüzde 78, kentlerde ise yüzde 62 düzeyindeydi.

Dış ticaret dengesi de baskıyı artırdı. İthalat 2023'te 8,3 milyar dolardan 2025'te 13,1 milyar dolara çıkarken ihracat 1,9 milyar dolardan 1,8 milyar dolara geriledi. Bunun sonucunda açık, nominal GSYH'nin yaklaşık yüzde 60'ına karşılık gelen 11,3 milyar dolarla rekor seviyeye ulaştı. 2023'te açık 6,4 milyar dolardı.

Büyüyen açık, yurt dışından yapılan alımların ihracat gelirlerinden çok daha hızlı artmasını yansıtıyor. İncelemeye göre, Ekim 2025'te Pakistan'la başlayan sınır gerilimleri ikili ticaret akışının neredeyse tamamen durmasına da yol açtı. Bu durum, hane halklarının daha güvenilir gelir kaynaklarına ihtiyaç duyduğu bir dönemde ticareti aksattı.

En ağır yoksunluğu geri dönenler yaşıyor

Geri dönüşlerin ölçeği, UNDP'nin belgeleri arasında farklılık gösteriyor. Sosyoekonomik incelemede 2025'te İran ve Pakistan'dan 2,7 milyon, 2023-2025 döneminde ise toplam 4,9 milyon kişinin geri döndüğü kaydediliyor. UNDP'nin bulgulara ilişkin 13 Mayıs 2026 tarihli açıklamasında 2025 için 2,9 milyon, üç yılın toplamı içinse yaklaşık 5 milyon kişi veriliyor. Belgelerde bu farkın nedeni açıklanmıyor.

İncelemede, önceki altı ay içinde ülkeye gelenler olarak tanımlanan son dönem geri dönenlerin yüzde 92'si geçim güvencesizliğiyle karşı karşıyaydı. Ulusal oran yüzde 74'tü; arada 18 yüzde puanlık fark bulunuyor. Son dönem geri dönen hane halklarının yalnızca yüzde 3'ünde kayıtlı işte çalışanlar vardı; yerel topluluklardaki hane halklarında bu oran yüzde 15'ti. Geri dönenlerin yüzde 78'i ise gündelik işlere bel bağlıyordu.

Reklam

Hane halklarına ilişkin bu ayrıntılı veriler, çok sayıda geri döneni ağırlayan illerdeki istihdam durumunu açıklayan basın açıklamasına kıyasla daha spesifik. Veriler, düzenli ücrete erişimi sınırlı ve günlük işlere büyük ölçüde bağımlı bir nüfusa işaret ediyor. UNDP, ülkeye gelenlerin iş rekabetini artırdığını ve ücretleri aşağı çektiğini belirtiyor.

Hizmetlere erişim de daha zayıftı. Son dönem geri dönen hane halklarının yüzde 32'si, üyelerinden birinin sağlık hizmeti alamadığını bildirdi. Okula devam oranı erkek çocuklarda yüzde 41, kız çocuklarında yüzde 25'ti. Bu oranlar, sırasıyla yüzde 73 ve yüzde 42 olan ulusal düzeylerin altındaydı.

Veriler birkaç raporlama dönemi boyunca şöyle şekillendi:

  • Kasım 2025: Raporlarda 2023'ten bu yana 4,5 milyondan fazla kişinin geri döndüğü ve bu dönüşlerle bağlantılı nüfus artışının yaklaşık yüzde 10 olduğu belirtildi.
  • 2025 sonu: Sosyoekonomik incelemede, 2,7 milyonu o yıl olmak üzere toplam 4,9 milyon geri dönüş kaydedildi.
  • 13 Mayıs 2026: UNDP'nin açıklamasında 2025 için daha yüksek bir yıllık tahmin olan 2,9 milyon geri dönüş verildi.
  • 8 Ekim 2026: BM güncellemesinde, IOM'un 2023'ten bu yana yaklaşık 6,5 milyon geri dönüşü kapsayan bulgularına yer verildi.

Kasım ayındaki bir haberde aynı yıl yaklaşık 1,5 milyon kişinin zorla geri gönderildiği de belirtilmişti. Bu sayı, sonraki yıllık geri dönüş toplamlarından farklı bir kategoriyi ve raporlama dönemini ifade ediyor; dolayısıyla bu toplamlarla birbirinin yerine kullanılamaz.

Gelirler artsa da aileler borçlanıyor

Hane halklarının ortalama aylık geliri 2024'te 8 bin 980 afgani iken 2025'te 10 bin 185 afganiye yükseldi. UNDP bunu nominal olarak yüzde 13'lük, fiyatlar hesaba katıldığında ise yüzde 10'luk artış olarak hesaplıyor. Ancak ortalama aylık harcama 10 bin 752 afganiyle daha yüksek kaldı. Bu nedenle aileler giderlerini yalnızca gelirleriyle karşılayamadı.

2025'te hane halklarının yüzde 81'inin borcu vardı. Ortalama borç 38 bin 234 afganiden 42 bin 505 afganıye yükselirken rapordaki borcun gelire oranı yüzde 45'ten yüzde 49'a çıktı. Son dönem geri dönenlerin yüzde 87'si borçluydu.

Hane halkı bütçelerinin dağılımı da değişti. Gıdanın harcamalardaki payı 2024'te yüzde 43'ten yüzde 53'e yükseldi. Sağlık harcamalarının payı ise yüzde 12'den yüzde 8'e düştü. Karşılanamayan tıbbi ihtiyaçlar artarken bu düşüş, ailelerin daha az sağlık hizmetine ihtiyaç duyduğunun kanıtı olarak yorumlanmamalı.

Kasım 2025'te bildirilen önceki bulgularda her 10 hane halkından 9'unun öğün atladığı, eşyalarını sattığı veya borçlandığı belirtilmişti. Daha sonraki incelemede hane halklarının yüzde 72'sinde olumsuz başa çıkma yöntemleri kaydedildi. Bunlar farklı tanım ve ölçümler; iki rapor arasında sıkıntının azaldığını iddia etmek için güvenilir bir temel oluşturmuyor.

Reklam

48 binden fazla hane halkıyla yapılan bir araştırmaya dayanan kasım bulgularında, geri dönenlerin yüzde 90'ından fazlasının borçlu olduğu ve ortalama aylık gelirleri 100 dolar iken 373 ila 900 dolar arasında borçlarının bulunduğu da belirtilmişti. Geri dönen hane halklarının yarısından fazlası gıda alabilmek için sağlık hizmetlerinden vazgeçiyordu. Bu veriler, daha sonraki incelemeyle birlikte değerlendirildiğinde, güvencesiz kazançların yarattığı açığın borçlanma ve tüketimi azaltma yoluyla kapatıldığını gösteriyor.

Yardım kesintileri kliniklere ve hane halklarına verilen desteğe yansıdı

Yardımlardaki düşüş farklı alanları eşit ölçüde etkilemedi. İnsani yardım fonları 2024'te 1,62 milyar dolardan 2025'te 910 milyon dolara gerileyerek yüzde 43,8 azaldı. Temel insani ihtiyaçlara yönelik finansman ise 1,59 milyar dolardan 1,77 milyar dolara çıkarak yüzde 11,3 arttı. Buna rağmen toplam finansman 3,21 milyar dolardan 2,68 milyar dolara düştü: 530 milyon dolar ya da yüzde 16,5 kayıp yaşandı.

Dolayısıyla toparlanma ve temel hizmetlere yönelik desteğin artması, acil yardımlardaki çok daha büyük düşüşü telafi etmedi. Araştırmadan önceki 12 ayda yardıma ihtiyaç duyan hane halklarının yalnızca yüzde 24'ü insani yardım alabildi. 2024'te bu oran yüzde 34'tü.

İnceleme, Dünya Sağlık Örgütü tahminlerine dayanarak, finansman yetersizliği nedeniyle 445 sağlık merkezinin faaliyetlerini askıya aldığını veya kapandığını; bunun 33 ilde yaklaşık 3,8 milyon kişiyi etkilediğini belirtiyor. Fonların kurum içi yeniden tahsis edilmesinin ardından 91 merkez yeniden faaliyete geçti. Bu nedenle kapanan merkezlerin toplam sayısı, kalıcı olarak kapalı kalanların sayısı şeklinde yorumlanmamalı.

Karşılanmamış sağlık ihtiyacı bildiren hane halklarının oranı yüzde 16'dan yüzde 23'e çıktı. Hane halklarının yüzde 94'ü en az bir üyesinin sağlık hizmetine ihtiyaç duyduğunu, tedaviye ihtiyaç duyan hane halklarının yarısından fazlası ise gerekli hizmetlerin bulunmadığını bildirdi.

Raporda sağlık hizmetlerinin bulunabilirliğine ilişkin yoksunluğun yüzde 15'ten yüzde 27'ye yükseldiği ayrıca kaydediliyor. Bu gösterge, karşılanmamış sağlık ihtiyacı ölçümünden farklı. Her ikisi de erişimin kötüleştiğine işaret ediyor, ancak tek bir yüzde olarak birleştirilmemeli.

Sorunlar tedavi masraflarının ötesine uzanıyordu. Hane halkları ilaç veya hizmet bulunamamasını, yanlış ilaç verilmesini, uzun bekleme sürelerini ve eğitimli personel eksikliğini bildirdi. Yüzde 14'ü kadın sağlık çalışanı bulunmamasını önemli bir engel olarak gösterdi; bu da sağlık krizini kadınların istihdamına getirilen kısıtlamalarla ilişkilendiriyor.

Kuraklık suya erişimi ve geçim kaynaklarını aşındırıyor

Kuraklığa maruz kalanların oranı 2024'te yüzde 34'ten 2025'te yüzde 64'e yükseldi; artış 30 yüzde puan oldu. Orta Yaylalar özellikle ağır etkilendi; hane halklarının yüzde 92'si kuraklığın etkilerini bildirdi. Ülke genelinde en az bir olumsuz olay yaşayan hane halklarının oranı yüzde 47'den yüzde 68'e çıktı.

Reklam

Yeterli içme suyuna sahip olduğunu bildiren hane halklarının oranı 2024'te yüzde 59 iken yüzde 44'e düştü. Bu, suyun yeterliliğine ilişkin bir ölçüm; yüzde 44'lük kesimin suyu tüm güvenlik standartlarını karşılıyor demek değil. Kurumuş veya çalışmayan su noktaları bildirenlerin oranı yüzde 10'dan yüzde 31'e yükselirken hane halklarının yüzde 26'sı su kalitesine ilişkin kaygılarını dile getirdi.

Ekonomik zarar, hane halklarının kendi üretim faaliyetlerine de yansıdı. Tarım, hayvancılık ve diğer öz üretim faaliyetlerine katılım yüzde 57'den yüzde 45'e düştü. Gıda tüketimi yetersiz olan hane halklarının oranı yüzde 17'den yüzde 20'ye, sınırda tüketim düzeyinde olanların oranı ise yüzde 53'ten yüzde 58'e yükseldi.

Gıda güvencesizliği 2025'in başlarında geçici olarak iyileşmeden önce, yılın ilerleyen dönemlerinde kötüleşti. UNDP'nin aktardığı tahminlerde, Kasım 2025-Mart 2026 arasında kriz düzeyinde veya daha ağır gıda güvencesizliğiyle karşılaşanların oranı yüzde 36 olarak veriliyor. Karşılık gelen önceki dönemde bu oran yüzde 32'ydi. Bu bir tahmindi; dönemin tamamına ilişkin doğrulanmış bir sonuç değildi.

Kasım ayındaki önceki haberlerde de depremler, seller ve kuraklık nedeniyle 8 bin evin yıkıldığı belirtilmişti. Bu kayıplar, hâlihazırda geri dönenleri ağırlayan topluluklarda uygun fiyatlı konut ve hizmet sıkıntısını daha da ağırlaştırdı.

Kabil'deki su krizi kentlilere ağır bir yük getiriyor

Mercy Corps'un eski adıyla bilinen kuruluş Prosper Global'ın ayrı bir değerlendirmesine göre, Kabil'deki yeraltı suyu seviyesi on yılda 25 ila 30 metre düştü. Çekilen su miktarı, doğal yenilenmeyi yılda yaklaşık 44 milyon metreküp aştı. Nüfus artışı, yoğun sondaj ve kuraklık akiferleri baskı altında bıraktı.

Değerlendirmede, mevcut eğilimlerin sürmesi halinde akiferlerin 2030'a kadar kuruyabileceği uyarısı yapılıyor. UNICEF'in böyle bir çöküşün, tahmini nüfusu 6 milyon olan Kabil'de yaklaşık 3 milyon kişiyi, yani nüfusun yarısını yerinden edebileceği yönündeki tahminlerine yer veriliyor. Bunlar koşula bağlı uyarılar; kesin bir tarih veya doğrulanmış bir yerinden edilme tahmini değil.

Hane halklarının yalnızca yaklaşık yüzde 20'sinin merkezi şebekeye bağlı içme suyu kaynağı vardı. Su, haftada iki veya üç gün ve sınırlı saatlerde veriliyordu. Değerlendirmeye göre kişi başına günlük ortalama su erişimi yaklaşık 20 litreydi; bu, değerlendirmede belirtilen önerilen asgari 80 litrenin oldukça altındaydı.

Su giderleri hane halkı gelirlerinin yüzde 15 ila yüzde 30'unu tüketiyordu. 2021 öncesinde bu oran yaklaşık yüzde 5'ti. Hane halklarının yaklaşık yüzde 68'inin suyla ilgili borcu vardı; değerlendirmeye göre yeraltı sularının yüzde 80'ine kadarı kirlenmişti. Kentteki bu bulgular, su kıtlığının hem sağlık tehdidine hem de yoksulluk tuzağına nasıl dönüştüğünü somut biçimde açıklıyor.

Reklam

OCHA, 2026'da 16 milyon Afgan'ın su ve sanitasyon yardımına ihtiyaç duyduğunu tahmin etti. 2025'in başlarına ait finansman verilerine göre planlanan projeler için gereken 264 milyon dolara karşılık yalnızca 8,4 milyon dolar alınmıştı; bu, ihtiyacın yaklaşık yüzde 3,2'si. Bu önceki finansman tablosu, 2026 finansmanına ilişkin kapsamlı bir değerlendirme sanılmamalı.

Büyük su projelerinin geleceği belirsizliğini korudu. Şahtut Barajı'nın 2 milyondan fazla kişiye içme suyu sağlaması planlanıyordu, ancak Mart 2025 itibarıyla inşaat başlamamıştı. Bu nedenle 2027'de tamamlanacağı yönündeki tahmin, kesinleşmiş bir teslim takvimi değildi. Penşir Nehri'nden su taşıması önerilen boru hattında etüt ve tasarım çalışmaları tamamlanmış, ancak nihai onay ve yatırımcılar bekleniyordu.

Kadınlara yönelik kısıtlamalar ekonomik güvencesizliği artırıyor

UNDP'ye göre 2021'den bu yana çıkarılan yaklaşık 100 ferman, 2025'te de yürürlükte kalarak kadınların istihdamını, eğitimini ve hareket özgürlüğünü kısıtladı. Kız çocuklarının okula devam oranı yüzde 42, erkek çocuklarınınki yüzde 73'tü. Kız çocuklarının ilkokul sonrası eğitim alması yasaklı kalmaya devam etti.

Önceki bulgularda kadınların iş gücüne katılımı yüzde 6 olarak verilmişti. Bu ölçüm, incelemede yetişkin erkekler için verilen yüzde 85'lik istihdam oranıyla doğrudan karşılaştırılamaz; çünkü iş gücüne katılım hem çalışanları hem iş arayanları kapsar. Buna rağmen her iki bulgu da kadınların dışlanması nedeniyle hane halklarının potansiyel gelir kaynaklarını kaybettiğine işaret ediyor.

Belgeler de bir engel oluşturdu. Hane halklarının yalnızca yüzde 38'i tüm kadın üyelerinin geçerli kimlik belgesine sahip olduğunu bildirirken yüzde 18'i hiçbirinin olmadığını belirtti. UNDP'nin aktardığı istişarelerde kadınların yüzde 56'sının günde bir kereden az, yüzde 21'inin ise haftada bir kereden az evden çıktığı görüldü.

BM'nin 8 Ekim 2026 tarihli kadın haklarına ilişkin güncellemesinde kısıtlamaların daha sıkı uygulandığı anlatılıyor. UNAMA, Temmuz-Eylül 2026 arasında Herat ve Kabil'de en az 52 kadın ile bir kız çocuğunun, iddia edilen kıyafet kurallarını ihlal ettikleri veya yanlarında mahrem, yani erkek vasi olmadan kamusal alanda bulundukları gerekçesiyle gözaltına alındığını ya da tutuklandığını doğruladı.

Misyon, kadınların birkaç saat sonra serbest bırakıldığını, ancak sözlü taciz, dayak ve tehditlerin de yaşandığını belirtti. Korku ve damgalanma nedeniyle başka vakaların bildirilmemiş olabileceği uyarısında bulundu. Bu kısıtlamalar yalnızca hareket özgürlüğünü etkilemiyor; istihdama, mağazalara, sağlık hizmetlerine ve temel hizmetlere erişimi de engelliyor.

Toparlanma, varış noktasındaki yardımla sınırlı kalmamalı

IOM'un daha sonraki bulgularına göre, araştırmaya katılan geri dönenlerin yüzde 77'si geçici barınaklarda yaşıyor, yüzde 51'i ise yeterli yaşam alanına sahip değildi. Yüzde 43'ünün ilgili hizmetlere erişmek için gereken belgeleri yoktu. 14 yaş ve üzerindeki katılımcıların yüzde 69'u önceki 30 gün içinde çalışmamıştı.

Reklam

Önceki haberlerde, etkilenen bölgelerde kiraların üç katına çıktığı ve geri dönenlerin yüzde 18'inin geçen yıl içinde yeniden yerinden edildiği belirtilmişti. İnjil ve Guzara ilçelerinde birçok kişi çadırlarda veya yıpranmış yapılarda yaşıyordu. Bu bulgular, yalnızca sınırda sağlanan yardımın geri dönen ailelerin karşılaştığı sorunları neden çözemediğini gösteriyor.

IOM'un Afganistan Misyon Şefi Mihyung Park, Ekim 2026 güncellemesinde süregelen destek ihtiyacını şöyle açıkladı:

Bulgular, birçok geri dönenin kalıp hayatını yeniden kurmayı amaçladığını gösteriyor. Ancak bunu başarabilmeleri, kendilerini ağırlayan topluluklara verilen desteğin yanı sıra geçim kaynaklarına, güvenli barınmaya, belgelere ve temel hizmetlere erişimlerine bağlı.

Hane halklarının belirttiği öncelikler de bu yaklaşımı destekliyor. 2025 incelemesinde yüzde 69 gıdayı, yüzde 57 istihdam ve geçim desteğini, yüzde 46 ise içme suyunu öncelik olarak gösterdi. Geçim desteğine yönelik talep 2024'e kıyasla 17 yüzde puan arttı; bu artış gıda talebindekinden daha yüksekti.

UNDP'nin Afganistan Daimi Temsilcisi Stephen Rodriques, Mayıs 2026 tarihli açıklamada şunları söyledi:

İstihdama, hizmetlere ve yerel piyasalara yatırım yapmak hane halkı ekonomilerini güçlendirmeye yardımcı olacak; insanların hayatlarını yeniden kurmaları ve gelecekleri üzerinde yeniden söz sahibi olmaları için gerçek bir fırsat sunmada hayati önem taşıyacak.

BM Genel Sekreter Yardımcısı ve UNDP Asya-Pasifik Bölge Direktörü Kanni Wignaraja da temel insani gelişmeyi Afganistan'da ve ülkenin sınırlarının ötesinde istikrarla ilişkilendirdi. Çözüm bekleyen sorunlar somut: temel hizmetler için finansman, hane halklarını geçindirecek ücretler sağlayan işler, güvenilir su kaynakları ve kadınların ekonomik yaşama katılabilmesi. Aktarılan değerlendirmeler, bu sorunların ne zaman çözüleceğine ilişkin kesin tarihler ortaya koymuyor.

Öne Çıkanlar

  • 2025'te yaklaşık 28,9 milyon Afgan geçim güvencesizliğiyle karşı karşıya kaldı; bu sayı 2024'e göre 1,4 milyon arttı.
  • Son dönem geri dönenlerde güvencesizlik oranı yüzde 92, ulusal düzeyde ise yüzde 74'tü.
  • UNDP belgelerinde 2025'te geri dönenlerin sayısı 2,7 milyon ve 2,9 milyon olarak farklı veriliyor.
  • İnsani yardım fonları yüzde 43,8, insani yardım ile temel ihtiyaçlara yönelik toplam finansman ise yüzde 16,5 azaldı.
  • Kuraklığa maruz kalma oranı yüzde 64'e yükseldi; yeterli içme suyuna erişim yüzde 44'e düştü.
  • Hane halklarının yüzde 81'inin borcu vardı; karşılanmamış sağlık ihtiyaçları yüzde 23'e çıktı.
  • BM'nin daha sonraki bulguları, 2026'da toplam geri dönüşlerin yaklaşık 6,5 milyona ulaştığını ve kadınların yeni gözaltılara maruz kaldığını belgeledi.
Bu haberi paylaş

Bunlar da ilginizi çekebilir