Kazakistan, 2035’e Kadar İklim Yatırımları İçin 175,6 Milyar Dolarlık Finansman İhtiyacı Öngörürken Platform Kuruyor

9 dakikalık okuma
Kazakhstan Launches Climate Investment Platform as 2035 Funding Needs Reach $175.6 Billion

1 Milyon Dolarlık Proje, Çok Daha Büyük Bir Finansman İhtiyacını Hedefliyor

Kazakistan ile Yeşil İklim Fonu (GCF), Qazaqstan Climate Investment Platform’un (QCIP) kurulması için 1 milyon doları aşan değerde bir proje kapsamında anlaşma imzaladı. Platformun görevi, iklimle ilgili önerileri finans kuruluşlarının değerlendirebileceği ve potansiyel olarak finanse edebileceği projelere dönüştürmek. Ülkenin 2026-2035 dönemi için iklim yatırımı ihtiyacı 175,6 milyar dolar olarak tahmin ediliyor.

İçindekiler
  1. 1 Milyon Dolarlık Proje, Çok Daha Büyük Bir Finansman İhtiyacını Hedefliyor
  2. Teknoloji Önerilerinden Finanse Edilebilir Projelere
  3. Platformu Kim Yönetecek?
  4. 175,6 Milyar Dolarlık Yatırım Gündemi
  5. Uygun Koşullu Finansman Neden Önemli?
  6. İklim Politikası ile Finansal Araçları Buluşturmak
  7. Yurt İçi Kredi Kuruluşları Şimdiden Rol Üstleniyor
  8. Platformun Politika Takvimindeki Yeri
  9. Sonuçlar Nasıl Ölçülecek?
  10. Öne Çıkanlar

Anlaşma, fonun yeni Readiness III programı kapsamında Doğu Avrupa ve Orta Asya ülkeleriyle düzenlenen GCF Bölgesel Diyaloğu sırasında imzalandı. Uluslararası Yeşil Teknolojiler ve Yatırım Projeleri Merkezi (IGTIC) Yönetim Kurulu Başkanı Saken Kalkamanov ile GCF’nin Doğu Avrupa, Orta Asya ve Orta Doğu Bölge Direktörü Thomas Eriksson anlaşmaya imza attı.

IGTIC’nin platformun kuruluşuna ilişkin duyurusunda, Ekoloji ve Doğal Kaynaklar Bakan Yardımcısı Nurken Şarbiyev’in törene katıldığı belirtiliyor. Başka bir haberde ise Şarbiyev’den birinci bakan yardımcısı olarak söz ediliyor. Her iki kaynak da törende aynı yetkilinin bulunduğunu bildiriyor.

Platformun bütçesi ile Kazakistan’ın yatırım ihtiyacı arasındaki ayrımı gözetmek önemli. 1 milyon doları aşan tutar, mekanizmayı kurma projesinin değerini ifade ediyor; ülkenin iklim yatırımı programını finanse etme taahhüdünü değil. QCIP’nin amacı, yurt içindeki ve uluslararası finans ortaklarından çok daha büyük kaynaklar talep edebilecek bir proje portföyü hazırlamak.

Teknoloji Önerilerinden Finanse Edilebilir Projelere

QCIP, iklim yatırımlarını koordine edecek ve projeleri GCF, Kazakistan Kalkınma Bankası (DBK) ve diğer finans kuruluşlarından olası finansman için hazırlayacak. Platformun temel hedefi, birbirinden bağımsız teknoloji girişimlerinin ve proje önerilerinin ötesine geçerek finansal değerlendirmeye hazır, yapılandırılmış yatırımlara ulaşmak.

Gelecek vadeden bir teknoloji, kendiliğinden finanse edilebilir bir proje anlamına gelmiyor. Yatırımcıların ve kredi kuruluşlarının, bir projenin ulusal önceliklerle uyumunu ve finansal yapısının yatırıma elverişli olup olmadığını değerlendirebilecekleri bir öneriye ihtiyacı var. Platforma duyurulan görev, bu dönüşümü düzenlemek ve proje geliştiricilerini olası finansman kaynaklarıyla buluşturmak.

Anlaşma duyurusunda da iklim planında da QCIP’nin ilk projelerinin listesi, projelerin ayrı ayrı maliyetleri veya finansman taahhütleri açıklanmadı. Dolayısıyla platform, yeni bir portföyün şimdiden finansman sağladığının kanıtı değil, proje hazırlığı ve koordinasyonu için atılmış bir adım niteliğinde.

Reklam

Platformu Kim Yönetecek?

QCIP’nin çevresel ve iklimle ilgili bütünlüğünü, Kazakistan Ekoloji ve Doğal Kaynaklar Bakanlığının başkanlık edeceği bir yönlendirme komitesi denetleyecek. Komite ayrıca tarife politikası, finans, planlama ve ekonomik düzenlemeden sorumlu kamu kurumlarıyla eşgüdümü sağlayacak.

Bu sorumluluklar, Kazakistan’ın iklim taahhütlerinde belirtilen finansman sorunlarıyla doğrudan bağlantılı. Tarifeler projelerin elde edebileceği geliri etkilerken finans ve planlama kararları, iklim projelerinin hayata geçirilip geçirilemeyeceğini belirliyor. Söz konusu kurumların platforma dahil edilmesi, QCIP’ye proje geliştiricilerle kredi kuruluşlarını buluşturmanın ötesinde bir rol veriyor.

Platformun sekretaryası IGTIC bünyesinde faaliyet gösterecek. Merkez operasyonel destek sağlayacak ve kamu kurumları, proje geliştiriciler, finans kuruluşları ile uluslararası ortaklar arasındaki iş birliğini düzenleyecek. Duyurulan yapıda bakanlığın liderlik ve gözetim görevi, merkezin günlük koordinasyon çalışmalarından ayrılıyor.

Proje seçimi, başvuru süreçleri ve platformun faaliyet takvimiyle ilgili ayrıntılar duyuruda belirtilmedi. Geliştiricilerin desteğe nasıl erişeceği ve önerilerin hazırlık aşamalarından nasıl geçeceği bu ayrıntılara bağlı olacak.

175,6 Milyar Dolarlık Yatırım Gündemi

Kazakistan’ın üçüncü ulusal iklim katkısı NDC 3.0, 2026-2035 dönemini kapsıyor. Ulusal katkı beyanı, bir ülkenin Paris Anlaşması kapsamındaki iklim taahhüdüdür. Kazakistan’ın belgesi, bu on yıllık eylem dönemini 2060’a kadar karbon nötrlüğüne ulaşma stratejisiyle ilişkilendiriyor.

NDC, söz konusu dönem için yaklaşık 175,6 milyar dolarlık gösterge niteliğinde yatırım ihtiyacı öngörüyor. Bunun 128,5 milyar doları, yani sera gazı emisyonlarını azaltmaya yönelik önlemleri kapsayan azaltım çalışmalarına; 47 milyar doları ise iklim etkilerine maruziyet ve kırılganlığı azaltmaya yönelik uyum çalışmalarına ayrılıyor.

Bu kalemlerin toplamı 175,5 milyar dolar ediyor; bu tutar, açıklanan 175,6 milyar dolarlık toplam tahminin biraz altında. Rakamlar farklı bir resmî toplamla uyumlu hâle getirilmek yerine yaklaşık değerler olarak okunmalı. Açıklanan toplam esas alındığında, yatırım ihtiyacının yaklaşık yüzde 73’ü azaltım, yüzde 27’si uyum çalışmaları için öngörülüyor.

Belgede toplam yatırım ihtiyacının mevcut gayrisafi yurt içi hasılanın (GSYH) yıllık yaklaşık yüzde 5,5’ine karşılık geldiği belirtiliyor. Ayrıca olağan seyrin devam ettiği senaryoya kıyasla 71,8 milyar dolarlık ek maliyet öngörülüyor; bu da yıllık GSYH’nin yaklaşık yüzde 2,5’ine denk geliyor. Bunlar farklı ölçütler: Büyük rakam yatırım ihtiyacını, küçük rakam ise mevcut temel gidişata kıyasla gereken ek harcamayı ifade ediyor.

Reklam

Uygun Koşullu Finansman Neden Önemli?

Kazakistan, yaklaşık 20 milyar dolarlık, son derece uygun koşullu uluslararası finansmana ihtiyaç duyulduğunu tahmin ediyor. Uygun koşullu finansman, daha düşük faiz oranları, daha uzun geri ödeme süreleri veya yatırım maliyetini azaltan başka destekler yoluyla olağan ticari finansmana kıyasla daha elverişli koşullar sağlıyor.

NDC, yeşil projelerin finansmanında güçlük yaratan çeşitli nedenleri sıralıyor. Bunlar arasında son kullanıcıların ödediği tarifelerin düşük olması, fosil yakıt sübvansiyonlarının sürmesi ve uzun vadeli, uygun maliyetli finansmana erişimin sınırlı kalması yer alıyor. Bu koşullar bir araya geldiğinde yeşil yatırımları fosil yakıta dayalı projelere kıyasla daha az cazip hâle getirebiliyor.

Kazakistan’ın NDC belgesinde yeni teknolojilerin borçlanmasını kısıtlayan belirli bir engel de şöyle ifade ediliyor:

Yenilikçi ekipmanlar çoğu zaman teminat olarak kabul edilmiyor ve bu da borçlanma seçeneklerini sınırlıyor.

Teminat, borçlunun geri ödeme yapmaması hâlinde kredi kuruluşunun el koyabileceği bir varlıktır. Ekipman bu amaçla kullanılamadığında, teknoloji iklim açısından yararlı olsa bile proje geliştirici kredi bulmakta zorlanabilir. QCIP, proje önerilerinin düzenlenmesine ve ilgili kurumların bir araya getirilmesine yardımcı olabilir; ancak platformun kurulması teminat kurallarını, tarifeleri veya sübvansiyonları tek başına değiştirmiyor.

İklim Politikası ile Finansal Araçları Buluşturmak

NDC’de kamu kurumları, özel sektör işletmeleri ve uluslararası ortakları bir araya getirecek bir İklim Finansmanını Harekete Geçirme Ülke Platformu zaten öngörülüyor. IGTIC, QCIP’yi ulusal iklim politikasından ayrı bir girişim olarak değil, güncellenmiş NDC’nin ve uygulama planının hayata geçirilmesine yönelik pratik bir mekanizma olarak tanımlıyor.

NDC’de tanımlanan platform, Kazakistan’ın emisyon ticaret sistemini, Paris Anlaşması kapsamındaki 6. Madde çerçevesini, Karbon Fonu’nu ve işletmelerin dönüşüm planlarını birbirine bağlayacak. Emisyon ticaret sistemi, kapsam dahilindeki emisyonlara sınır getiriyor ve düzenlemeye tabi katılımcıların emisyon tahsisatlarını alıp satmasına olanak tanıyor. 6. Madde ise üzerinde uzlaşılan kurallar kapsamında emisyon azaltımlarının transferi dahil uluslararası iş birliği için bir çerçeve sunuyor.

NDC’de öngörülen platform; proje hazırlığını, finansmanı ve izlemeyi ortak bir çerçevede bir araya getirecek. Ayrıca kamu kaynakları veya uygun koşullu sermaye gibi kaynakları ticari yatırımlarla birleştirerek projeleri yatırımcılar açısından daha cazip kılan karma finansmana uygun projeler geliştirecek.

Belirtilen bir diğer görev, yurt içi finans piyasalarını yeşil tahvil, açıklama yükümlülükleri ve yeşil faaliyetlerin sınıflandırılmasına ilişkin uluslararası standartlarla uyumlu hâle getirmek. Kuruluş duyurusunda bu araçların her birinin QCIP aracılığıyla nasıl bir araya getirileceğine ilişkin ayrıntılı düzenlemeler açıklanmadı. Bu nedenle uygulamanın bu bölümü henüz netlik kazanmış değil.

Reklam

Yurt İçi Kredi Kuruluşları Şimdiden Rol Üstleniyor

Kazakistan Kalkınma Bankası, QCIP’nin olası finansman ortaklarından biri olarak gösteriliyor. Bu da platformu yenilenebilir enerji alanında deneyimi bulunan yerli bir kurumla buluşturuyor. NDC’ye göre DBK, yedi büyük rüzgâr, güneş ve hidroelektrik enerjisi projesini toplam yaklaşık 237 milyon dolarlık krediyle finanse etti.

Belgede ayrıca Baiterek Holding ve bağlı kuruluşlarının 1 Temmuz 2023 itibarıyla yeşil projelere kredi, kiralama, garanti ve sübvansiyon yoluyla yaklaşık 355 milyon dolar sağladığı belirtiliyor. Bu rakamlar, QCIP anlaşması kapsamında yeni taahhüt edilen kaynakları değil, mevcut yurt içi finansman faaliyetlerini gösteriyor. Kapsamlarının çakışıp çakışmadığı belirlenmeden ayrı taahhütlermiş gibi toplanmamalılar.

Kazakistan’ın 2024-2030 Yeşil Ekonomi Eylem Planı, 2030’a kadar yeşil kredi ve tahvil ihracının artırılmasını hedefliyor. NDC’de ayrıca devlet ve belediye tahvillerinin, karma finansmanın, garantilerin, ortak fonların ve likidite olanaklarının daha yaygın kullanılması çağrısında bulunuluyor.

QCIP açısından pratik fırsat, hazırlanan projeleri bu finansman kanallarıyla buluşturmak. İklim planında özel sermayeyi çekmek amacıyla yenilenebilir enerji, düşük emisyonlu ulaşım ve uyum altyapısı alanlarında proje havuzları geliştirilmesi öngörülüyor. Bunlar ulusal öncelikler; QCIP’nin ilk yatırımları için açıklanmış bir proje listesi değiller.

Platformun Politika Takvimindeki Yeri

QCIP, birbiriyle örtüşen çeşitli planlama dönemlerinin içinde yer alıyor. NDC on yıllık bir uygulama aşımını tanımlarken yeşil ekonomi planı ve ulusal kalkınma planı daha erken hedef tarihleri içeriyor. Platformun, proje hazırlığını bu politika taahhütleriyle ilişkilendirmesi bekleniyor.

  • 1 Temmuz 2023: Baiterek Holding ve bağlı kuruluşlarının sağladığı yaklaşık 355 milyon dolarlık yeşil proje desteği için referans tarih.
  • 2024-2030: Yeşil Ekonomi Eylem Planı, yeşil kredi ve tahvil ihracının artırılmasına yönelik hedefler içeriyor.
  • 2026-2035: NDC 3.0, 175,6 milyar dolarlık gösterge niteliğinde yatırım ihtiyacıyla ulusal iklim eyleminin bir sonraki dönemini kapsıyor.
  • 2029: Ulusal Kalkınma Planı bu yıl sona eriyor ve iklim hedeflerinin kalkınma planlamasına dahil edilmesine katkı sağlaması amaçlanıyor.
  • 2060: Kazakistan’ın karbon nötrlüğü hedefi, 610 milyar dolar olarak tahmin edilen yatırım ihtiyacıyla uzun vadeli çerçeveyi oluşturuyor.

NDC’de, iklim hedeflerini sektörel ve bölgesel planlamaya dahil edecek bir Ulusal Uyum Planı’nın hazırlanmakta olduğu da belirtiliyor. Duyurularda bu planın yayımlanma tarihi, QCIP projeleri için başvuru son tarihi veya ilk finansman kararının takvimi açıklanmadı.

Reklam

Sonuçlar Nasıl Ölçülecek?

Ekoloji ve Doğal Kaynaklar Bakanlığı, QCIP’nin etkinliğini ölçmek için pratik bir ölçüt belirledi: yatırım aşamasına hazır hâle getirilen ve belirli finansman kaynaklarıyla buluşturulan projelerin sayısı. Bu ölçüt, kurumun kurulmasıyla finans ortaklarının harekete geçebileceği proje önerileri üretmeyi birbirinden ayırıyor.

Yatırıma hazırlık ile finansman onayı yine de farklı aşamalar. Hazırlanmış bir proje, kredi kuruluşu veya yatırımcı tarafından değerlendirilebilir; ancak bu, mutlaka finansman alacağı anlamına gelmiyor. Dolayısıyla platformun değerlendirilmesinde hem geliştirdiği önerilere hem de bunları izleyen finansman kararlarına bakmak gerekecek.

Hazırlanacak proje sayısına ilişkin açıklanmış sayısal bir hedef, yayımlanmış bir ilk portföy veya bu aşamalara ulaşmak için ayrıntılı bir takvim bulunmuyor. Anlaşma, iş birliği için kurumsal bir temel oluşturuyor; Kazakistan’ın çok daha büyük yatırım ihtiyacının ne hızla karşılanacağını ortaya koymuyor.

Temel ölçüt, QCIP’nin NDC’de belirtilen finansman koşullarını ele alırken ulusal taahhütleri somut yatırımlara dönüştürüp dönüştüremeyeceği olacak. Bakanlığın gözetimi, IGTIC sekretaryası ve yurt içi ve uluslararası ortaklarla kurulan bağlantılar bu çalışmalar için bir yapı sunuyor. Sonuçlar, hangi projelerin ortaya çıkacağına ve hangi kurumların bunları finanse etmeyi kabul edeceğine bağlı olacak.

Öne Çıkanlar

  • Kazakistan ile GCF, Readiness III kapsamında QCIP’yi kurmak için 1 milyon doları aşan değerde bir projeye ilişkin anlaşma imzaladı.
  • Platform, yeni bir yatırım fonu olarak duyurulmadı; iklim projelerini olası finansman için hazırlayacak.
  • Yönlendirme komitesine Ekoloji Bakanlığı başkanlık edecek, sekretaryaya ise IGTIC ev sahipliği yapacak.
  • Kazakistan, 2026-2035 dönemi için 175,6 milyar dolarlık iklim yatırımı ihtiyacı öngörüyor. Bunun 128,5 milyar doları azaltım, 47 milyar doları uyum çalışmaları için ayrılıyor.
  • NDC, yaklaşık 20 milyar dolarlık, son derece uygun koşullu uluslararası finansman ihtiyacı bulunduğunu belirtiyor.
  • QCIP’nin ilk proje portföyü, başvuru son tarihi veya finansman kararlarının takvimi açıklanmadı.
Bu haberi paylaş

Bunlar da ilginizi çekebilir