Hindistan’ın Yarı İletken Hamlesi, Büyük Ölçekli Çip Üretiminden Önce Paketleme Kapasitesini Artırıyor

12 dakikalık okuma
India's Semiconductor Push Builds Packaging Capacity Before Large Scale Chip Fabrication

Faaliyetteki beş tesis, beş wafer fabrikası anlamına gelmiyor

Hindistan'ın yarı iletken alanındaki büyümesi ticari üretim aşamasına ulaştı, ancak faaliyetteki ilk tesisleri silikon çip üretiminden ziyade paketleme ve test alanlarında yoğunlaşıyor. Başbakan Narendra Modi, 17 Eylül 2026'da Yeni Delhi'de düzenlenen SEMICON India'da faaliyetteki beş yarı iletken tesisini kutladı. Aradaki fark önemli: Bu tesisler, elektronik devreleri silikon wafer'lar üzerinde üretmek yerine çipleri birleştiriyor, bağlantılarını kuruyor, koruyor ve test ediyor.

İçindekiler
  1. Faaliyetteki beş tesis, beş wafer fabrikası anlamına gelmiyor
  2. Paketleme öncülüğünde başlayan kapsamlı program
  3. Üretim takvimi gerçekte ne gösteriyor?
  4. Sanand test aşamasından ticari sevkiyata geçiyor
  5. Tata'nın Assam tesisiyle Gujarat fabrikası farklı işler yapıyor
  6. Çin dışına açılmak, her şeyi yerel olarak üretmek demek değil
  7. Odisha'nın cam projesi teknik hedefleri yükseltiyor
  8. İş gücü ve ekipman desteği tesislerle birlikte büyümeli
  9. Bir sonraki aşama, ölçülebilir yerel değer yaratmalı
  10. Öne Çıkanlar

Faaliyetteki beş birimi, Hindistan'ın paketleme sektörüne ilişkin değerlendirmelerde sıklıkla birlikte anılan beş önemli yatırım girişiminden ayırmak da gerekiyor. Eylül zirvesine ilişkin bir haberde, CDIL Semiconductor'ın montaj, test, işaretleme ve paketleme tesisi ile Suchi Semicon'un dış kaynaklı montaj ve test tesisi, ticari faaliyete geçen en yeni iki tesis olarak gösterildi. Elektronik ve Bilgi Teknolojileri Bakanı S Krishnan, faaliyetteki tesis sayısının beş olduğunu doğruladı. Tata Electronics'in Assam tesisi ile Uttar Pradesh'teki HCL-Foxconn girişimi de dahil olmak üzere diğer büyük projeler ise farklı geliştirme aşamalarındaydı.

Bu tablo, Hindistan'ın ilerlemesinin gerçek olduğunu, ancak “beş çip tesisi” başlığının düşündürebileceğinden daha sınırlı bir alanda gerçekleştiğini gösteriyor. OSAT olarak bilinen dış kaynaklı yarı iletken montajı ve testi, yarı iletken üretiminin bir parçasıdır. Ancak çipin hesaplama yapmasını, bilgi depolamasını veya elektrik gücünü kontrol etmesini sağlayan mikroskobik devreleri oluşturan wafer üretimiyle aynı şey değildir.

Bu ayrım, paketlemenin önemsiz bir iş olduğu anlamına gelmiyor. Hindistan'daki projeler, geleneksel montajdan otomotiv modüllerine ve ileri üç boyutlu entegrasyona kadar uzanıyor. Temel soru, üretim projeleri, tedarikçiler ve nitelikli çalışanlar yetişirken bu tesislerin ne kadar teknik yetkinlik ve yerel ekonomik değer oluşturabileceği.

Paketleme öncülüğünde başlayan kapsamlı program

India Semiconductor Mission'ın Semicon India programı, Birlik Kabinesi'nin 2021'de 76.000 crore rupilik bütçeyi onayladığını kaydediyor. Programın kapsamı silikon ve ekran üretimini, yarı iletken tasarımını, paketlemeyi, bileşik yarı iletkenleri, silikon fotoniği ve sensörleri içeriyor. Dolayısıyla paketleme, sektöre giriş için desteklenen yollardan biri; programın nihai hedefi değil.

Reklam

Hükümetin misyon özeti, aynı taahhüdü yaklaşık 10 milyar dolar olarak tanımlıyor. Özette ayrıca Maharashtra'da ayda 80.000 wafer kapasitesine sahip olması öngörülen 10 milyar dolarlık bir üretim projesinden ve NXP Semiconductors'ın otomotiv elektroniği ile telekomünikasyon gibi alanlar da dahil olmak üzere Hindistan'a 1 milyar doların üzerinde yatırım yaptığından söz ediliyor. Bunlar yatırım hedeflerini anlatıyor; önerilen wafer kapasitesinin faaliyette olduğunun kanıtı değil.

Özet, Hindistan yarı iletken pazarının 2026'da 63 milyar dolar büyüklüğe ulaşacağını öngörüyor. Bu bir pazar tahmini; ülke içindeki çip üretiminin ölçüsü değil. Paketlenmiş ürünlerdeki devreler yurt dışından gelmeye devam ederken de yarı iletken talebi artabilir.

Tarihler ve proje sayıları da benzer bir dikkat gerektiriyor. Resmî program sayfasında SEMICON India 2025'in 2-4 Eylül'de Yeni Delhi'deki Yashobhoomi'de düzenleneceği belirtiliyor. 17 Eylül açıklaması ise aynı mekânda 17-19 Eylül'de düzenlenen ve haberlerde 2026 etkinliği olarak aktarılan zirveye ait. Haberlere göre bir dönemde altı eyalette on proje onaylandı; Ekim 2026'ya gelindiğinde sayı yaklaşık 12'ye ulaştı. Onay, pilot üretim ve ticari faaliyet birbirinden ayrı aşamalardır.

Üretim takvimi gerçekte ne gösteriyor?

Bir dizi gelişme, Hindistan'ın beş tesis açıklamasına nasıl ulaştığını anlamaya yardımcı oluyor. Aynı zamanda açılış tarihinin, ekipmanların çipleri test etmeye ilk başladığı tarih olmayabileceğini de gösteriyor.

  • 2021: Birlik Kabinesi, 76.000 crore rupilik Semicon India programını onayladı.
  • 2024: Gujarat'taki CG Semi Sanand tesisinin temel taşı atıldı.
  • Ağustos 2025: Başbakanlık Ofisi'ne göre CG Semi çip testlerine başladı.
  • Şubat ve Mart 2026: Haberlerde Micron'un Sanand tesisinin şubatta, Kaynes Semicon'un Sanand tesisinin martta açıldığı aktarılıyor.
  • 4 Temmuz 2026: Modi, CG Semi'nin OSAT tesisinin açılışını yaptı; ticari paketleme başlamıştı.
  • 17-19 Eylül 2026: SEMICON India, faaliyetteki beş birimin bildirildiği Yeni Delhi'de düzenlendi.
  • 3 Ekim: Assam Başbakanı Himanta Biswa Sarma, Tata'nın ilk Jagiroad temiz odasının hazır olduğunu ve pilot çip üretiminin başladığını açıkladı.
  • Aralık 2026 veya Ocak 2027: Tata'nın Assam tesisinin resmî açılışının yapılması bekleniyor.
  • 2028: HCL-Foxconn tesisinin Jewar'da faaliyete geçmesi hedefleniyor.

Eylül zirvesine 52 ülkeden 600'ü aşkın şirket ve 40.000 delege katıldığı, bunlar arasında 300 yabancı firmanın bulunduğu bildirildi. Infineon, Hindistan'daki iş gücünü yüzde 28 artıracağını açıkladı. Bunlar ticari ilginin işaretleri; ancak ne konferans katılımı ne de işe alım açıklamaları bir tesisin ne kadar nitelikli üretim yapabileceğini ortaya koyuyor.

Üçüncü tesisin hangisi olduğuna ilişkin tanımlar da farklılık gösteriyor. Başbakanlık Ofisi temmuz ayında CG Semi'yi üçüncü büyük tesis olarak nitelendirirken, ayrı bir haberde Tata'nın planlanan Assam tesisi Hindistan'ın üçüncü OSAT tesisi olarak tanımlandı. Haberlerde ortak bir sayım yöntemi ortaya konmadığı için bu nitelemeler tek ve tutarlı bir faaliyet sıralaması olarak ele alınamaz.

Reklam

Sanand test aşamasından ticari sevkiyata geçiyor

Başbakanlık Ofisi'nin 4 Temmuz 2026 tarihli CG Semi açılış açıklamasında, Sanand tesisinde ticari çip paketlemesinin başladığı belirtiliyor. Açıklamada yıllık üretim kapasitesi 20 crore, yani 200 milyon birim; hedef ise 500 crore, yani beş milyar birim olarak veriliyor. Hedef, belirtilen ilk yıllık kapasitenin 25 katı.

Açılışta başbakan sıfatıyla konuşan Modi, paketlemenin ötesine uzanan bir hedefi şöyle dile getirdi:

Hedefimiz Hindistan'da çip tasarımından üretime ve paketlemeye kadar eksiksiz bir yarı iletken ekosistemi kurmak.

CG Semi'nin 7.600 crore rupilik girişimi CG Power, Japon Renesas Electronics ve Taylandlı Stars Microelectronics'i bir araya getiriyor. Tesisin öne çıkan ürünleri arasında araçların içindeki işlevleri yöneten otomotiv mikrodenetleyicileri bulunuyor. Renesas yarı iletken uzmanlığı sağlarken Stars paketleme teknolojisi ve eğitim desteği sunuyor.

Kapasite rakamları haberlere göre değişiyor. Bir haberde günlük 15 milyon birimlik hedef, ikinci genişleme aşamasında ise 2026 sonuna kadar günlük 14,5 milyon birimlik hedef aktarılıyor. Bu rakamlar hükümetin verdiği yıllık rakamlarla doğrudan örtüşmüyor. Faaliyet günleri, tesis aşamaları ve ürün çeşitliliği konusunda ortak bir tanım olmadan bu rakamlar tek bir kapasite tahmininde birleştirilmemeli.

Sanand'da Micron'un 2,75 milyar dolarlık montaj, test, işaretleme ve paketleme tesisi de bulunuyor. Haberlerde, 500.000 fit kareyi aşan temiz oda alanının, tesisin açılmasından sonraki haftalarda Dell ve HP'ye ticari sevkiyat yapılmasını sağladığı belirtiliyor. Kaynes Semicon'un 3.307 crore rupilik tesisi günde yaklaşık 6,33 milyon çipi hedefliyor. Şirket, Haziran 2025'te Fujitsu'nun güç modülü üretim hatlarını 13,8 milyon dolara satın aldı ve flip-chip ile üç boyutlu paketleme araştırmalarında IBM'le çalışıyor.

Tata'nın Assam tesisiyle Gujarat fabrikası farklı işler yapıyor

Tata Electronics'in Assam'daki 27.000 crore rupilik Jagiroad projesi, günde 48 milyona kadar yarı iletken birimi üretmek üzere tasarlandı. İlk temiz odanın tamamlanması ve pilot faaliyetlerin başlaması ticari üretime doğru ilerleme kaydedildiğini gösteriyor; ancak pilot üretim, tesisin planlanan hacme ulaştığını kanıtlamıyor.

Reklam

Bir haberde üretimin, yılı belirtilmeden aralık ayında başlayacağı öngörülmüştü. Daha sonraki bir haberde ise ekim ayındaki pilot üretim açıklamasının ardından resmî açılışın Aralık 2026 veya Ocak 2027'de yapılacağı belirtildi. Bu aşamalar birbiriyle çelişmek zorunda değil: Pilot montaj, ticari üretim ve resmî açılış farklı zamanlarda gerçekleşebilir. Teyit edilmiş bir ticari başlangıç tarihi ve gerçekleşen üretim miktarı, açılış tahmininden ayrı değerlendirilmelidir.

Jagiroad'da tel bağlama, flip-chip ve Entegre Sistem Paketleme teknolojileri kullanılacak. Tel bağlama, ince tellerle çipi paketine bağlar. Flip-chip teknolojisi ise çipi ön yüzündeki temas noktaları üzerinden bağlar. Her iki yöntem de üretilmiş bir çipin daha büyük bir elektronik üründe kullanılmasını sağlar.

Tata ve Qualcomm Technologies, Hintli ve küresel otomobil üreticileri için Qualcomm Otomotiv Modüllerini Jagiroad'da üretmeyi planlıyor. Modüller, Snapdragon Digital Chassis çiplerini dijital kokpitler, bilgi-eğlence sistemleri, bağlantı ve akıllı araç sistemlerinde kullanılan diğer bileşenlerle bir araya getiriyor. Tata ayrıca Nexperia'nın tekil elektriksel işlevleri yerine getiren ayrık yarı iletken ürünlerini burada monte edip test etmeyi planlıyor.

Tata'nın Gujarat'taki Dholera projesinin rolü farklı: Bu, Tayvanlı PSMC'nin süreç teknolojisi ortağı olduğu ve ASML'nin litografi ekipmanı sağlayacağı, kurulma aşamasındaki 300 mm'lik bir wafer üretim tesisi. Tata ve Nexperia, Nexperia'nın MOSFET ürün ailesinin burada üretilmesi için hazırlık yapıyor. MOSFET'ler, elektrik gücünü anahtarlamak veya kontrol etmekte yaygın olarak kullanılan transistörlerdir. Assam'da Nexperia ürünlerini paketlemek ve Gujarat'ta üretmek, üretim zincirinin iki ayrı aşamasını oluşturacaktır.

Çin dışına açılmak, her şeyi yerel olarak üretmek demek değil

Hindistan'ın gelişmekte olan paketleme girişimleri, Çin dışındaki tedarikçi ağlarını büyütüyor. Haberlere göre tipik OSAT tedarik zincirlerinde tedarikçilerin yüzde 55-60'ı Çin'den geliyor. Bu oran, tedarikçi yoğunluğunu gösteriyor; her tesisin satın alma harcamalarının Çin'den gelen payını zorunlu olarak belirtmiyor.

Tata'nın Jagiroad için Çin dışından en az dokuz tedarikçiyle anlaşma imzaladığı bildiriliyor. Bu tedarikçiler arasında Singapurlu ASMPT, Hollandalı Nexperia, Japon Fujifilm ve Malezyalı Kelington bulunuyor. Ağ; ekipman, malzeme ve üretim desteğini kapsıyor. Kaynes, paketleme uzmanlığı için Japon AOI Electronics, Japon malzeme tedariki için ise Mitsui & Co. ile çalışıyor.

Bu tercihler, ihracat kısıtlamalarına, gümrük vergilerine ilişkin belirsizliğe ve tedarik kesintilerine maruz kalma riskini azaltmayı amaçlıyor. Tek bir coğrafyaya bağımlılığın yerini daha geniş bir uluslararası ağ alıyor; ithalata bağımlılık ortadan kalkmıyor.

Reklam

Haberlere göre OSAT üretim giderlerinin yüzde 45-50'sini malzemeler oluşturuyor ve bu malzemelerin yüzde 60-70'i hâlâ uluslararası kaynaklardan temin ediliyor. Bakır iletken çerçeveler çoğunlukla Kore ve Filipinler'den geliyor. Bağ teli, Japonya'nın Tanaka Precious Metals ve Almanya'nın Heraeus Electronics şirketlerinin de aralarında bulunduğu firmalar tarafından tedarik ediliyor. Paketlenmiş çipleri koruyan epoksi kalıplama bileşikleri Güneydoğu Asya'dan geliyor ve soğutmalı taşımacılık gerektiriyor.

Yerel projeler zamanla bu dengeyi değiştirebilir. INOX Air Products, Sanand'da arıtma tesisleri ve Dholera'da uzmanlaşmış bir gaz merkezi kuruyor. Linde Sanand'da arazi satın alırken HySpec Chemicals yarı iletken gazları ve kimyasalları için 750 crore rupilik yatırım taahhüdünde bulundu. Yeni tedarikçilerin yeterlilik kazanması genellikle bir ila iki yıl, otomotiv bileşenlerinde ise daha uzun sürüyor. CG Semi, yerel bir tedarik katmanı oluşturmanın en az üç yıl alacağını tahmin ediyor; daha geniş ekosistemin gelişmesi için öngörülen süre ise 10-15 yıl.

Odisha'nın cam projesi teknik hedefleri yükseltiyor

Bhubaneswar'da ABD merkezli 3D Glass Solutions'ın öncülük ettiği 1.934 crore rupilik proje, paketlemenin tek bir teknoloji seviyesinden ibaret sayılmaması gerektiğini gösteriyor. Intel, Lockheed Martin ve diğer fonların yatırımlarıyla desteklenen proje; yapay zekâ, 5G, savunma ve veri merkezleri için cam altlık panelleri ile ileri üç boyutlu heterojen entegrasyon modülleri üretmeyi amaçlıyor.

Heterojen entegrasyon, işlemci, bellek ve sensör gibi farklı çip türlerini tek bir düzeneğe getiriyor. Üç boyutlu paketleme, bileşenleri dikey olarak üst üste yerleştirebiliyor. Altlık bu bileşenleri destekleyip birbirine bağlıyor; cam ise kararlılık, hassasiyet ve sinyal performansı açısından olası avantajlar sunuyor. Bu yöntemler, tek tek transistörleri küçültmeye dayanmak yerine bir araya getirilmiş sistemin performansını artırmayı hedefliyor.

Elektronik ve Bilgi Teknolojileri Bakanı S Krishnan, temel atma töreninde projeyi misyonun ilk aşamasının ayırt edici bir parçası olarak tanımladı:

India Semiconductor Mission kapsamında şimdiye kadar onayladığımız on projenin arasında gerçekten ileri paketlemeyi temsil eden tek proje bu. Bu, yeni ve özgün bir teknoloji.

Odisha Başbakanı Mohan Charan Majhi, yılda 70.000 cam panel ve 50 milyon monte edilmiş birim üretiminin yanı sıra yaklaşık 2.500 doğrudan ve dolaylı istihdam beklendiğini açıkladı. Haberde ayrıca yaklaşık 13.000 ileri entegrasyon modülünden söz ediliyor. Paneller, monte edilmiş birimler ve modüller farklı ürünlerdir; birbirlerine eklenmemelidir.

Proje, kanıtlanmış ticari kapasiteden ziyade bir geliştirme taahhüdü niteliğini koruyor. Önemi, ulusal tesis sayısına bir fabrika daha eklemesinden değil, Hindistan'ın hangi tür paketleme teknolojisinde uzmanlaşmayı hedeflediğinden kaynaklanıyor.

Reklam

İş gücü ve ekipman desteği tesislerle birlikte büyümeli

Yeni fabrikalarda mezunların yanı sıra deneyimli mühendislere, teknisyenlere ve operatörlere ihtiyaç var. Hindistan Elektronik ve Yarı İletken Birliği Başkanı Ashok Chandak, eğitimin pratik üretim becerilerine dönüşmesi gerektiğini savunuyor.

Öncelik yalnızca mezun sayısını artırmak değil, sektöre hazır bir yetenek havuzu oluşturmak olmalı. Üretim faaliyetlerinin bel kemiğini oluşturacak nitelikli teknisyenlere, operatörlere ve diploma düzeyinde eğitim almış çalışanlara duyulan ihtiyaç da aynı derecede önemli.

İş gücü ihtiyacı bileşen tedarikçilerini, uzman kimyasal ve gaz tesislerini ve lojistik sektörünü de kapsıyor. Yurt dışındaki Hint kökenli deneyimli mühendislerin işe alınması, kolejler ve eğitim kurumları sürdürülebilir bir iş gücü kaynağı oluştururken yeni ekiplerin üretim süreçlerini öğrenmesine yardımcı olabilir.

Modi, CG Semi'nin açılışında, sanayi eğitim enstitülerinden mezun olduktan sonra Malezya'da teknik eğitim alan kabile topluluklarından genç kadınlardan söz etti. Bu örnek, uluslararası ortaklıklarla operasyonel becerilerin nasıl geliştirilebileceğini gösteriyor.

Ekipman bakımı, gelişmekte olan sektörün bir başka parçası. Canon India Başkanı ve Üst Yöneticisi Toshiaki Nomura, önemli üreticilerle projeleri görüştüklerini ve litografi teknolojileri için yerel destek sağlamayı planladıklarını söyledi. Litografi, üretim sırasında devre desenlerini wafer'lara aktarır.

Nomura, özel servis altyapısının projelerin kesinleşmesinin ardından kurulacağını şöyle anlattı:

Proje kesinleştiğinde çip üreticisine elbette 7/24 destek vermemiz gerekiyor. Bu doğrultuda teknolojilerimizi ve servis merkezlerimizi Hindistan'a getireceğiz. Planımız bu.

Bu görüşmeler, kesinleşmiş ekipman siparişleri anlamına gelmiyor. Yine de üretim tesisleri kurmak için makinelerin yanı sıra bakım ve teknik desteğe de ihtiyaç olduğunu gösteriyor.

Bir sonraki aşama, ölçülebilir yerel değer yaratmalı

Illinois Üniversitesi profesörü ve The Chip Age kitabının yazarı Rakesh Kumar, Hindistan'ın orta vadede paketleme, test, tasarım ve eski nesil çip üretimine öncelik vermesi gerektiğini savunuyor. Eski nesil çipler, yerleşik üretim teknolojilerini kullanıyor ve otomotiv elektroniği gibi sektörlerde önemini koruyor.

Kumar, Çin'in deneyimini hem uzun süreli yatırım için örnek hem de yabancı ekipman bağımlılığına karşı bir uyarı olarak değerlendiriyor:

Çin hem iyi bir örnek hem de uyarıcı bir vaka.

Kumar'a göre ihracat kontrolleri temel tedariki kesintiye uğratabildiğinde, harcama yapmak tek başına ileri teknolojiye erişimi güvence altına alamıyor. Yerel talep ile tercihli erişim ve gümrük vergileri gibi politikalarla desteklenen, eski nesil üretime yönelik 10-20 yıllık bir taahhüt öneriyor. Ayrıca yapay zekâ tasarım çalışmalarını dönüştürürken rekabet edebilecek güçlü Hint çip tasarım şirketlerine ihtiyaç olduğunu savunuyor.

Reklam

Kumar, kamu sübvansiyonlarının değerlendirilmesinde yerel katma değer, istihdam, vergi geliri ve güvenlik faydalarının göz önünde bulundurulmasını öneriyor. 3 milyar dolarlık bir dökümhanenin 2,5 milyar dolar devlet desteği gerektirdiği varsayımsal örneği, bu ödünleşimi anlatıyor; açıklanmış bir Hindistan projesi değil.

Misyonun bir sonraki aşaması haberlerde farklı biçimlerde tanımlanıyor. Bir haberde 1,27 lakh crore rupilik bütçeden, diğerinde ise yaklaşık 11 milyar dolarlık olası bir programdan söz ediliyor. Bu rakamlar teyit edilmiş tek bir tahsisat gibi sunulamaz. Krishnan'ın haberlerde aktarılan öncelikleri arasında tasarım, paketleme, test, malzemeler ve tedarik entegrasyonu yer alıyor.

Önümüzdeki somut hedefler arasında CG Semi'nin 2026 sonuna kadar ulaşmayı planladığı genişleme kapasitesi, Tata'nın Assam tesisinin Aralık 2026 veya Ocak 2027'de yapılması beklenen açılışı ve Jewar projesinin ayda 20.000 wafer planlanan kapasiteyle 2028'de faaliyete geçmesi yer alıyor. Gerçekleşen ticari üretim, tedarikçi yeterlilikleri ve üretim projelerindeki ilerleme, Hindistan'ın kapasitesini yalnızca fabrika sayılarına bakmaktan daha iyi ölçecek.

Öne Çıkanlar

  • Eylül 2026'da faaliyette olduğu açıklanan Hindistan'daki beş yarı iletken tesisi, büyük ölçekli wafer üretiminden ziyade montaj, paketleme ve test alanlarında yoğunlaşıyordu.
  • 2021'de onaylanan 76.000 crore rupilik program; üretim, paketleme, tasarım ve diğer yarı iletken teknolojilerini destekliyor.
  • CG Semi, Micron ve Kaynes Sanand'daki üretimi ilerletirken Tata'nın Assam projesinde pilot faaliyetler başladı.
  • Tata'nın Jagiroad paketleme tesisiyle Dholera wafer fabrikası, yarı iletken üretiminin farklı aşamalarını gerçekleştiriyor.
  • Çin dışına tedarikçi çeşitlendirmesi coğrafi yoğunlaşmayı azaltıyor, ancak ithal malzeme ve ekipmanlara önemli ölçüde bağımlılık sürüyor.
  • Odisha'daki cam altlık projesi ileri paketleme yetkinlikleri oluşturmayı amaçlıyor; ticari performansının ise henüz gösterilmesi gerekiyor.
  • Faaliyetteki tesislerin daha geniş bir yarı iletken sektörüne dönüşmesinde nitelikli çalışanlar, yeterlilik kazanmış tedarikçiler ve ölçülebilir yerel değer belirleyici olacak.
Bu haberi paylaş

Bunlar da ilginizi çekebilir