Kazakistan, 50 Kaplanlık Nüfus Hedefiyle İkinci Kaplanı Doğaya Salıyor

7 dakikalık okuma
Kazakhstan Releases Second Wild Tiger as It Targets a Population of 50

Amur, İle-Balhaş Koruma Alanı'nda Umit'e katıldı

Kazakistan, 31 Ekim 2026'da İle-Balhaş Devlet Doğa Koruma Alanı'na erkek bir Amur kaplanı salarak bölgede doğaya döndürülen kaplan sayısını ikiye çıkardı. Bu salım, 1948'de ülkeye özgü Hazar kaplanının son doğrulanmış kaydının tutulduğu Kazakistan'da bu yırtıcıların popülasyonunu yeniden oluşturmayı amaçlayan programda ilerleme sağlıyor.

İçindekiler
  1. Amur, İle-Balhaş Koruma Alanı'nda Umit'e katıldı
  2. Amur salınmadan önce neleri kanıtlamak zorundaydı?
  3. Umit şimdiden kendi başına avlanıyor
  4. İki salımdan 50 kaplanlık popülasyona
  5. İki yavru 2027 ilkbaharında salınabilir
  6. Hazar kaplanının yaşam alanına neden Amur kaplanı dönüyor?
  7. Yaşam alanı ve besin kaynakları yeniden oluşturuluyor
  8. Yakın köylerde uyarılar nasıl verilecek?
  9. Sonraki aşamayı belirleyen tarihler
  10. Öne Çıkanlar

Amur adlı erkek kaplan, 31 Temmuz'da salınan dişi Umit'e katıldı. Rusya'dan getirilen Amur yaklaşık üç-dört yaşında. Uzmanların Kazakistan'ın güneydoğusundaki koruma alanında hareketlerini izleyebilmesi için iki hayvana da uydu takip tasması takıldı.

Ekoloji ve Doğal Kaynaklar Bakanı Alibek Kuantyrov, Kazakistan'ın 2033'e kadar en az 10 kaplan salmayı, nihayetinde ise yaklaşık 50 kaplanlık yabanıl bir popülasyon oluşturmayı planladığını söyledi. Hâlihazırda uzmanların gözetimindeki iki yavrunun, bağımsız olarak yaşamaya hazır olmalarına bağlı olarak 2027 ilkbaharında salınmaları değerlendiriliyor.

Acil görev, salınan hayvanların yerleşmesine, avlanmasına ve bölge edinmesine yardımcı olurken yakınlardaki, geçim kaynaklarının başında hayvancılığın geldiği toplulukları korumak. Daha uzun vadeli görev ise insanların sürekli yeni hayvan getirmesine gerek kalmadan kaplanların üreyip popülasyonu sürdürebileceği koşulları oluşturmak.

Amur salınmadan önce neleri kanıtlamak zorundaydı?

Kazakistan Ekoloji ve Doğal Kaynaklar Bakanlığı, Amur'un doğaya bırakılmadan önce veteriner muayenelerinden ve davranış değerlendirmelerinden geçtiğini bildirdi. Uzmanlar sağlık durumunu, avlanma becerisini, kendi başına yiyecek bulabilmesini ve insanların varlığına verdiği tepkiyi inceledi.

Ormancılık ve Yaban Hayatı Komitesi Başkanı Daniyar Turgambayev, salım öncesinde neden her hayvanın ayrı ayrı değerlendirilmesi gerektiğini şöyle açıkladı:

Her kaplan salımı büyük sorumluluk gerektiriyor. Hayvanın doğada bağımsız yaşamaya hazır olduğundan emin olmalıyız. Bu nedenle karar ancak sağlık durumu, davranışları ve avlanma becerileri kapsamlı biçimde değerlendirildikten sonra veriliyor.

Amur'un uydu tasması, koruma uzmanlarının koruma alanına uyum sağlarken nerelere gittiğini izlemesine olanak tanıyor. Hareketleri, izleme ekibinin uyum sürecini takip etmesine ve yerleşim yerlerine yaklaşması durumunda müdahale etmesine yardımcı olacak.

Reklam

Umit şimdiden kendi başına avlanıyor

Salınan ilk kaplan Umit'in başarılı biçimde uyum sağladığı ve kendi avını yakaladığı bildiriliyor. Hareketleri de uydu tasmasıyla izleniyor; böylece uzmanlar, kafes dışındaki yaşamını sürekli takip edebiliyor.

Bağımsız avlanma, programın temel unsurlarından biri. Bir kaplan bakıcılarına bağlı kalmak yerine, bölgesinin tamamında düzenli olarak yeterli yiyecek bulabilmeli. Umit'in ilerlemesi, salınan bir hayvanın koruma alanında bu acil gerekliliği karşılayabileceğine dair erken bir işaret sunuyor.

Programın uzun vadeli başarı ölçütü doğal üreme. Amur ve Umit artık geniş koruma alanını paylaşıyor; ancak bir popülasyon oluşturmak için zaman içinde yeterli yaşam alanı, av ve üreyen hayvan gerekiyor. Araştırmacılar ekosistemin kaç kaplanı destekleyebileceğini hâlâ değerlendiriyor.

İki salımdan 50 kaplanlık popülasyona

Kuantyrov iki ayrı hedef belirledi: 2033'e kadar en az 10 kaplan salmak ve nihayetinde yaklaşık 50 kaplanlık bir popülasyon oluşturmak. İlk hedef, program kapsamında doğaya bırakılan hayvanlarla; ikincisi ise doğada doğumlarla büyüyen bir popülasyonla ilgili.

Bakan, takvimi ve gerektiğinde değişiklik yapılabileceğini şöyle anlattı:

Programın ilerleyişine bağlı olarak bu sayı değişebilse de 2033'e kadar doğaya en az 10 kaplan salmayı planlıyoruz. Nihai hedefimiz, insanların müdahalesi olmadan doğal yollarla üreyebilecek yaklaşık 50 kaplanlık bir popülasyon oluşturmak.

Şimdiye kadarki iki salım, 2033'e kadar planlanan en az 10 kaplanın beşte birine karşılık geliyor. 50 hayvana ulaşmak için ilk salım grubundan çok daha büyük bir popülasyon gerekiyor; bu nedenle hayvanların hayatta kalması ve başarıyla üremesi projenin sonraki aşamalarında belirleyici olacak.

Kazakistan, Rusya ile işbirliğini sürdürmeyi planlıyor. Daha geniş kapsamlı programda Dünya Doğayı Koruma Vakfı, Birleşmiş Milletler Kalkınma Programı ve diğer koruma ortakları da yer alıyor.

Reklam

İki yavru 2027 ilkbaharında salınabilir

Yetişkinlerle birlikte Kazakistan'a getirilen iki yavru, uzmanların gözetiminde kalmaya devam ediyor. Rusya'nın Habarovsk bölgesinde doğada yakalanan yavruların, yaşlarına, sağlık durumlarına ve bağımsız yaşama becerilerine bağlı olarak 2027 ilkbaharında salınmaları planlanıyor.

Kazakistan, hayvanat bahçelerinden getirilen kaplanları da özel bölmelerde tutuyor. Bu hayvanların rolü farklı: yavruları ileride doğada yaşamaya hazırlanabilecek damızlık kaplanlar olarak kullanılacaklar.

Kuantyrov bu yaklaşımı şöyle açıkladı:

Hayvanat bahçelerinden getirdiğimiz kaplanlar var, ancak bunlar doğaya salınmayacak. Bunun yerine Kazakistan'da üreme amacıyla kullanılacaklar; yavruları da ileride doğal yaşam alanlarına bırakılmak üzere hazırlanacak.

Dolayısıyla program birkaç kolu aynı anda yürütüyor: salınan yetişkinleri izlemek, iki yavruyu hazırlamak ve esaret altında bir damızlık grubu bulundurmak. Her biri, hayvanların bakımı ve hazır olup olmadıklarına ilişkin farklı kararlar gerektiriyor.

Hazar kaplanının yaşam alanına neden Amur kaplanı dönüyor?

Kazakistan'da tarihsel olarak yaşayan kaplan, Turan kaplanı olarak da bilinen Hazar kaplanıydı. Yaşam alanı Orta Asya'nın bazı bölümlerini, İran'ın kuzeyini ve Kafkasya'yı kapsıyordu. Genetik araştırmalar, soyu tükenmiş bu kaplan ile günümüze ulaşan Amur kaplanı arasında yakın bir akrabalık olduğunu ortaya koydu. Amur kaplanı Sibirya kaplanı olarak da biliniyor.

Bu akrabalık, Kazakistan'daki yeniden yerleştirme programı için Amur kaplanlarının seçilmesini açıklıyor. Amaç, Hazar kaplanının bir zamanlar yaşadığı coğrafyaya onunla yakın akraba bir kaplanı geri döndürmek.

Kazakistan'da Hazar kaplanının son doğrulanmış görülme tarihi 1948. Avlanma ve kaçak avcılık, nehir kıyısındaki ormanların tahrip edilmesi ve yabani av hayvanlarının sayısının azalması, kaplanın yok olmasına katkıda bulundu. Bu nedenle yırtıcının geri dönmesi, kaybolan yaşam alanı ve besin kaynaklarının bir bölümünün yeniden oluşturulmasını gerektiriyor.

Yaşam alanı ve besin kaynakları yeniden oluşturuluyor

İle-Balhaş koruma alanı, Kazakistan'ın 2010'da kaplanları yeniden yerleştirme girişimini desteklemesinden sekiz yıl sonra, 2018'de kuruldu. Koruma çalışmaları arasında nehir kıyılarında yetişen ormanlar olan tugay ormanlarını onarmak ve kaplanların avladığı hayvanların popülasyonlarını yeniden oluşturmak yer alıyor.

Buhara geyikleri ve kulantlar, yani Asya yaban eşekleri, bu çalışmaların parçası. Eylül ayında 30 kulan, Altyn-Emel Millî Parkı'ndan koruma alanına nakledildi. Böylece kaplan popülasyonu daha da büyümeden yaban hayatını yeniden oluşturma çabalarına katkı sağlandı.

Kuantyrov, kaplanların kendi avlarını yakalaması gerektiğini ve potansiyel avları arasında kulanlar ile kurtların bulunabileceğini söylüyor. Açıklamaları, geri dönen kaplanları yerel besin zincirinin en üstünde konumlandırıyor; bu da hem diğer yırtıcıları hem de bitkilerle beslenen hayvanları etkileyebilecekleri anlamına geliyor.

Uygulamadaki temel gereklilik, yeterli genişlikte bir alana yayılan güvenilir bir besin kaynağı. Araştırmacılar koruma alanının kapasitesini değerlendirirken av hayvanlarının popülasyonları ve uygun yaşam alanının miktarı, bölgede kaç kaplanın yaşayabileceğini belirlemeye yardımcı olacak.

Reklam

Yakın köylerde uyarılar nasıl verilecek?

Koruma alanının yakınındaki topluluklar, köylerin geçiminde önemli yer tutan hayvanlar konusunda endişelerini dile getirdi. Bazı yerleşimler salım alanına yalnızca birkaç on kilometre uzaklıkta. Bu nedenle hayvanların hareketleri hem günlük güvenlik hem de koruma açısından önem taşıyor.

Kuantyrov, koruma alanında kaplanları izlemek için özel bir ekibin gece gündüz çalıştığını söylüyor. Yetkililer, insanlar ile yırtıcılar arasında yaşanabilecek çatışmaları önlemek ve bunlara müdahale etmekle sorumlu ekipler de kurdu.

İzleme sistemi bölgeyi kuşaklara ayırıyor. Bir kaplan belirlenen yeşil kuşaktan çıkıp sarı kuşağa girerse uzmanlara ve en yakın köye uyarı gönderiliyor. Bir kaplan köye veya çiftliğe beş kilometre yaklaştığında sakinlerin otomatik uyarı alması da planlanıyor.

Bakanlığın daha önce açıkladığı sistem üç kuşaktan oluşuyor ve aşamalı müdahaleyi öngörüyor: sakinleri uyarmak, yaklaşan hayvanı yerleşim yerinden uzaklaştırmak ve gerektiğinde onu sakinleştirerek başka bir yere nakletmek. Uzmanlar ihtiyaç duyulduğunda başka bir takip cihazı takmak için kaplanı da yakalayabiliyor.

Sakinler açısından sistemin amacı, tasma sinyalini erken uyarıya ve sahada müdahaleye dönüştürmek. Koruma ekipleri içinse hayvanların koruma alanında özgürce yaşamayı sürdürmesine imkân tanırken müdahale yolu sunuyor.

Sonraki aşamayı belirleyen tarihler

Kazakistan'da kaplanları geri getirme süreci on yılı aşkın zamana yayıldı; salımlardan önce yaşam alanı hazırlıkları yapıldı. Takvimdeki bir sonraki adım, iki yavrunun 2027 ilkbaharında salınma ihtimali.

  • 1948: Kazakistan'da Hazar kaplanının son doğrulanmış görülme kaydı tutuldu.
  • 2010: Kazakistan kaplanları yeniden yerleştirme girişimini destekledi.
  • 2018: İle-Balhaş Devlet Doğa Koruma Alanı kuruldu.
  • 31 Temmuz 2026: Umit koruma alanına salındı.
  • 31 Ekim 2026: Amur, doğaya salınan ikinci kaplan oldu.
  • 2027 ilkbaharı: İki yavrunun hazır olmaları şartıyla salınmaları planlanıyor.
  • 2033: Kazakistan en az 10 kaplan salmayı hedefliyor.

Bu kilometre taşları arasında uzmanlar yetişkinleri izlemeyi ve yavruları değerlendirmeyi sürdürecek. Kararlarında hayvanların bağımsız yaşama becerisini, koruma alanındaki besin kaynaklarını ve komşu toplulukların güvenliğini birlikte gözetmeleri gerekiyor.

Reklam

Öne Çıkanlar

  • Rusya'dan getirilen erkek Amur, 31 Ekim 2026'da İle-Balhaş'a salındı.
  • Amur, 31 Temmuz'da salınan ve kendi başına avlandığı bildirilen dişi Umit'e katıldı.
  • Kazakistan 2033'e kadar en az 10 kaplan salmayı, nihayetinde ise doğada yaklaşık 50 kaplanlık bir popülasyon oluşturmayı hedefliyor.
  • İki yavru 2027 ilkbaharında salınabilir; hayvanat bahçelerinden getirilen kaplanlar damızlık programında kalacak.
  • Kalıcı bir popülasyon oluşturmanın temelinde yaşam alanını iyileştirmek, yeterli av hayvanı sağlamak ve doğal üreme var.
  • Takip tasmaları, köylere gönderilecek uyarılar ve müdahale ekipleri, yerleşim yerlerinin yakınındaki riskleri azaltmayı amaçlıyor.
Bu haberi paylaş

Bunlar da ilginizi çekebilir