iPSC’lerle Omurilik Tedavisi Uygulanan Dört Hastada Dört Yıla Kadar Greft Kaynaklı Tümör Görülmedi

10 dakikalık okuma
Four Patients Show No Graft Related Tumors Up to Four Years After iPSC Spinal Cord Therapy

Dört hasta, iki ila dört yıllık güvenlik izlemi

Japonya’da yürütülen bir klinik çalışmada, ağır servikal omurilik yaralanması olan dört erkekte, iki ila dört yıllık takip boyunca nakledilen nöral progenitör hücrelere atfedilen tümör oluşumu veya advers olay görülmedi. Her hastanın hasarlı omuriliğine, indüklenmiş pluripotent kök hücrelerden (iPSC’ler) elde edilen 2 milyon hücre enjekte edildi. Hastalardan ikisinin durumu daha sonra omurilik hasarının en ağır kategorisinden, yaralanma seviyesinin altında hareketlerde kısmi iyileşmeye işaret eden kategorilere yükseldi.

İçindekiler
  1. Dört hasta, iki ila dört yıllık güvenlik izlemi
  2. Nakil kimlere yapıldı?
  3. Hücreler nasıl hazırlandı ve verildi?
  4. Güvenlik izlemi ne gösterdi?
  5. Görüntülemede anormal büyüme belirtisi saptanmadı
  6. Hareket ve günlük yaşamda bağımsızlık nasıl değişti?
  7. İyileşme kayıt sistemindeki grupla nasıl karşılaştırıldı?
  8. Henüz kanıtlanmayanlar
  9. Yayın takvimi ve sonraki adımlar
  10. Önemli Noktalar

21 Temmuz 2026’da Nature Medicine’da yayımlanan çalışma, işlemin dikkatle seçilmiş küçük bir hasta grubunda kabul edilebilir bir güvenlik profiliyle uygulanabileceğine dair kanıt sunuyor. Ancak hücrelerin iyileşmeye yol açtığını ortaya koymuyor. Çalışmada dört katılımcı vardı; rastgele atanmış bir karşılaştırma grubu bulunmuyordu ve nakledilen hücrelerin hayatta kaldığı ya da omuriliğin işlevsel parçalarına dönüştüğü doğrudan gösterilmedi.

Araştırmayı, yaralanmadan sonraki haftaları kapsayan subakut dönemde tedavi edilen hastalarda Keio Üniversite Hastanesi ve Murayama Tıp Merkezi yürüttü. Çalışma, iPSC’lerden elde edilen nöral kök/progenitör hücrelerin yaralı insan omuriliğine nakledildiği ilk klinik uygulamaydı. Temel amaç güvenliği değerlendirmek, nörolojik iyileşmeyi ise keşifsel bir sonuç olarak incelemekti.

Bu ayrım önemli: Anormal hücre büyümesini önlemek, olası bir tedaviye giden yolda gerekli bir adım. Naklin işlevi geri kazandırdığını kanıtlamak içinse daha fazla test gerekiyor. Sonuçlar, etkili bir tedavinin rutin kullanıma hazır olduğu sonucunu değil, klinik değerlendirmelerin sürdürülmesini destekliyor.

Reklam

Nakil kimlere yapıldı?

Aralık 2021 ile Kasım 2023 arasında yedi kişi taramadan geçti ve dördü nakil ölçütlerini karşıladı. Dördü de 26 ila 66 yaşları arasında erkekti; boyun bölgesindeki C4 ila C6 seviyelerinde yaralanmaları vardı. Her birinin Amerikan Omurilik Yaralanmaları Derneği (ASIA) Bozukluk Ölçeği’ne göre A derecesinde, yani AIS A olduğu nakil günü yeniden doğrulandı.

AIS A, omurilik yaralanmasını sınıflandırmak için kullanılan en alt sakral segmentlerde yapılan testlerde duyu veya motor işlev saptanmadığı anlamına gelir. Bu tanım, klinik açıdan tam bir yaralanmayı ifade eder; omuriliğin fiziksel olarak kesilmiş olduğu anlamına gelmez. Kayıtlı protokol, omuriliğin tamamen kesildiği veya birden fazla bölgenin hasar gördüğü yaralanmaları kapsam dışı bırakıyordu.

Protokol; boyundaki C3/C4 seviyesinden göğüs bölgesindeki T10 seviyesine kadar daha geniş bir yaralanma aralığına izin veriyor, 18 yaş ve üzerindeki kadın ve erkekleri kapsıyordu. Dolayısıyla çalışmaya katılanlar, uygunluk ölçütlerinin kapsadığı gruptan daha dar bir kesimi temsil ediyordu. Dört erkeğin sonuçları, tüm omurilik yaralanmalarında güvenliği veya yararı ortaya koyamaz.

Hastaların ayrıca nörolojik açıdan stabil olmaları ve ameliyat, bağışıklık baskılayıcı tedavi ile tekrarlanan değerlendirmeleri kaldırabilecek durumda bulunmaları gerekiyordu. Aktif enfeksiyon, önemli organ işlev bozukluğu ve ağır solunum sorunları dışlama nedenleri arasındaydı. Akut bakım hastanelerinde omurga stabilizasyonu yapıldıktan sonra adaylar değerlendirme için Keio Üniversite Hastanesi’ne nakledildi.

Hücreler nasıl hazırlandı ve verildi?

İndüklenmiş pluripotent kök hücreler, çok sayıda hücre türüne dönüşebilecekleri bir duruma yeniden programlanmış yetişkin hücrelerdir. Nakilde, sinir hücrelerine ve glia adı verilen destek hücrelerine dönüşme kapasitesi daha sınırlı olan nöral progenitör hücreler kullanıldı. Önerilen yaklaşım, farklılaşmamış iPSC’leri nakletmek yerine hasarlı sinir dokusunun onarımına yardımcı olabilecek hücreleri bölgeye vermek.

YZWJs513 adlı başlangıç hücre dizisi, sağlıklı bir kişinin bağışladığı göbek kordonu kanından elde edildi ve Kyoto Üniversitesi iPSC Hücre Araştırma ve Uygulama Merkezi tarafından İyi Üretim Uygulamaları (GMP) koşullarında oluşturuldu. Nöral progenitör hücreleri Osaka Ulusal Hastanesi üretti; hücreler kullanımdan önce önceden belirlenmiş kalite standartlarını karşıladı.

Ürün, saklama ve nakliye için donduruldu ve Keio’ya gönderildi. Nakilden dört gün önce hücrelerin buzu çözüldü ve hücreler kültüre alındı. Ayrıca, hücre gelişimini düzenleyen bir yol olan Notch sinyalini baskılamak amacıyla gama sekretaz inhibitörüyle 24 saatlik bir işlem uygulandı. Hücreler yapay beyin-omurilik sıvısı içinde süspanse edilmeden önce kültür sıvısı ve inhibitör uzaklaştırıldı.

Her katılımcının omurilik lezyonunun merkezine tek enjeksiyonla 2 milyon hücre verildi. Japonya’nın ulusal sağlık sigortası sistemi kapsamında standart rehabilitasyon sürdürüldü. Nakil, rehabilitasyon ve doğal iyileşmeyle aynı dönemde gerçekleştiğinden, işlevlerdeki sonraki değişiklikler yalnızca hücrelere bağlanamaz.

Reklam

Güvenlik izlemi ne gösterdi?

Dört katılımcının tamamı ilk 52 haftalık çalışmayı tamamladı. Araştırmacılar, tekrar eden olayları ayrı ayrı sayarak toplam 84 advers olay kaydetti. Bu toplam, başlıktaki bulgunun değerlendirilmesi açısından önemli bir bağlam sunuyor: Çalışma, herhangi bir tıbbi sorun yaşanmadığını bildirmedi. Bunun yerine, nakledilen hücrelere atfedilen advers olay görülmediğini ortaya koydu.

Bir olay ciddi advers olay tanımını karşıladı: kanda potasyum düzeyinin geçici olarak litre başına 6 miliekivalana çıkması. Katılımcıda herhangi bir belirti görülmedi, değer kendiliğinden normale döndü ve araştırmacılar bulguyu gerçek bir klinik anormallikten ziyade kan örneği alınması sırasında oluşan bir hatayla en uyumlu durum olarak değerlendirdi.

Ameliyata bağlı iki orta şiddette olay görüldü: üst solunum yolu salgılarında artış ve beyin-omurilik sıvısı sızıntısı. Donör hücrelerine karşı bağışıklık yanıtını baskılamak için kullanılan takrolimusa bağlı olduğu düşünülen 22 hafif veya orta şiddette olay daha kaydedildi. Düşük magnezyum düzeyleri ve idrar yolu enfeksiyonları dört katılımcının tümünde görüldü. İdrar yolu enfeksiyonları omurilik yaralanması sonrasında sık görülse de takrolimusun katkısı dışlanamadı.

Takrolimus tedavisi nakilden bir gün önce başladı, altı ay sürdü ve dokuzuncu aya kadar sonlandırıldı. Dolayısıyla bulgular hem bağışıklık baskılama dönemini hem de bu dönem sona erdikten sonraki daha uzun süreyi kapsıyor; böylece gecikmeli sorunların ortaya çıkıp çıkmadığı da izlenebildi.

Görüntülemede anormal büyüme belirtisi saptanmadı

Pluripotent kök hücrelerden geliştirilen tedavilerdeki önemli endişelerden biri, istenmeyen hücrelerin anormal biçimde çoğalması veya tümör oluşturması. Araştırmacılar şüpheli değişiklikleri araştırmak için tekrarlanan manyetik rezonans görüntüleme (MRG) ve 24. haftada tüm vücut PET taraması kullandı. PET, radyoaktif bir izleyicinin tutulduğu bölgeleri ölçer ve olağan dışı metabolik etkinlik alanlarını belirlemeye yardımcı olabilir.

İlk yıl boyunca ne MRG ne de PET, omurilikte anormal hücre çoğalmasına işaret eden bulgu gösterdi. Daha sonraki görüntülemelerde de greftle ilişkilendirilen tümör veya başka anormallik belirtileri saptanmadı. Bazı hastalarda, hasarlı ya da yumuşamış omurilik dokusu anlamına gelen kronik miyelomalaziyle uyumlu değişiklikler gelişti. Araştırmacılar bu değişiklikleri ilk yaralanmanın doğal seyriyle uyumlu buldu.

Takip süresi ilk hasta için dört, ikinci hasta için üç, üçüncü hasta için iki buçuk, dördüncü hasta için iki yıldı. Gecikmeli ciddi advers olay veya ilerleyici nörolojik kötüleşme saptanmadı. Bu gözlemler, incelenen süreler boyunca güvenliği destekliyor; ancak dört hasta, nadir görülen komplikasyonları dışlamak için yeterli değil.

Reklam

Hareket ve günlük yaşamda bağımsızlık nasıl değişti?

İlk çalışma dönemi boyunca dört hastanın tamamı motor işlev ve bağımsızlık değerlendirmelerinde iyileşme gösterdi. Omurilik Yaralanmasının Nörolojik Sınıflandırılmasına Yönelik Uluslararası Standartlar kapsamındaki motor puan, 0 ile 100 arasında değişir ve kas işlevini ölçer. Başlangıçtan bildirilen 52. hafta değerlendirmesine kadar medyan iyileşme 13 puan, bireysel artışlar ise 10 ila 40 puan arasındaydı.

Motor puanlar nakilden sonraki ilk 12 haftada en hızlı yükseldi; katılımcıların çoğunda ilk yıl boyunca daha yavaş artışlar sürdü. Hafif dokunma ve iğne batırma duyusunu ölçen testlerde de iyileşme görüldü. Bu ölçümler gözlemlenen iyileşmeyi tanımlar, ancak bunun nedenini açıklamaz.

İki katılımcının AIS kategorisi değişti: Biri A’dan C’ye, diğeri A’dan D’ye yükseldi. Her iki kategori de yaralanma seviyesinin altında istemli hareketin bulunduğu, motor işlev açısından kısmi yaralanmayı ifade eder. D derecesi, değerlendirilen yaralanma altı kasların daha büyük bir bölümünün yer çekimine karşı hareket edebilecek kuvvette olmasını gerektirir. AIS kategorisindeki iyileşme tek başına bağımsız yürüme gibi belirli bir becerinin kazanıldığını göstermez.

Günlük aktiviteleri değerlendiren Omurilik Bağımsızlık Ölçeği III puanları da tüm katılımcılarda yükseldi. İlk yıldan sonra motor işlev ve AIS kategorileri büyük ölçüde sabit kaldı. İki katılımcının bağımsızlık puanlarında daha sonra görülen sınırlı düşüşler, nörolojik kötüleşmeden değil, kolaylık amacıyla seçilen mesane yönetimi değişikliklerinden kaynaklandı.

İyileşme kayıt sistemindeki grupla nasıl karşılaştırıldı?

Değişiklikleri bağlama oturtmak için araştırmacılar Fukuoka’daki Omurilik Yaralanmaları Merkezi’nde tutulan Japonya Tek Merkezli Omurilik Yaralanması Çalışması Veri Tabanı’ndan yararlandı. 2013-2024 yılları arasında hastaneye yatırılan 986 hastadan çalışmanın uygunluk ölçütlerini karşılayan 52 kişi belirlendi. Bu, nakil yapılan hastalarla aynı dönemde çalışmaya alınmış bir kontrol grubu değil, geçmiş dönem verilerine dayanan bir karşılaştırmaydı.

Her değerlendirme zamanında ölçüm verisi bulunan hastaların yer aldığı kayıt analizi, motor puanlarda 24. haftada 5, 52. haftada 7 puanlık medyan artış gösterdi. Nakil grubundaki karşılık gelen artışlar 7 ve 13 puandı. Dolayısıyla 52. haftada nakil grubundaki medyan iyileşme, kayıt sistemindeki değerden 6 puan daha fazlaydı.

Takip ölçümlerinin eksik olması, kayıt sistemine ilişkin tahminleri değiştirdi. Her hastanın son kaydedilmiş sonucunu sonraki değerlendirmelere taşıyan analizde, her iki değerlendirmede de medyan artış 4 puandı. Bu yöntem, daha sonraki ölçümleri bulunmayan hastaları analize dahil eder; ancak son ölçülen durumlarının değişmeden kaldığını varsayar.

Nakil yapılan dört hastanın ikisi, yani yüzde 50’si, AIS C veya daha üst bir kategoriye ulaştı. Kayıt sisteminde bu sonuç, 52. hafta değerlendirmesi bulunan 25 hastanın 3’ünde (yüzde 12) ve son sonucu sonraki değerlendirmelere taşıyan analizde 52 hastanın 8’inde (yüzde 15,4) görüldü. Farklar umut verici; ancak nakil grubundaki her hasta oranı 25 yüzde puan değiştiriyor. Az sayıda katılımcı, eksik kayıt verileri ve hasta seçimi farklılıkları, naklin standart bakımdan daha etkili olduğu yönünde güvenilir bir sonuca varılmasını engelliyor.

Reklam

Henüz kanıtlanmayanlar

Çalışma açık etiketliydi; yani hastalar ve klinisyenler tedavinin uygulandığını biliyordu ve çalışmaya alınan herkes nakil oldu. Güncel bir karşılaştırma grubuna rastgele atama yapılmadığı için, naklin etkileri kendiliğinden iyileşme, rehabilitasyon veya bakımın diğer unsurlarından güvenilir biçimde ayrılamıyor. Yazarlar, iyileşmelerin nakle atfedilemeyeceğini açıkça belirtiyor.

Araştırmacılar greftin hayatta kaldığını, farklı nöral hücre türlerine dönüştüğünü veya hastaların mevcut sinir devreleriyle işlevsel bağlantılar kurduğunu da doğrudan gösteremedi. Görüntülemenin stabil olması ve takrolimusun sonlandırılmasının ardından kötüleşme görülmemesi greftin varlığını sürdürmesiyle uyumlu; ancak bunlar hücrelerin hayatta kaldığının veya iyileşmeye katkıda bulunduğunun kanıtı değil.

Bağışıklık testlerinde donörle eşleşme ile nörolojik sonuçlar arasında belirgin bir ilişki bulunmadı. İki hasta, incelenen altı ana insan lökosit antijeni (HLA) konumunun tamamında donörle aynı varyantları paylaşırken, diğer iki hastanın eşleşme düzeyi çok sınırlıydı. Reddedilme belirtisi saptanmadı; ancak dört gözlem, gelecekteki hastalarda ne ölçüde eşleşme gerekeceğini belirlemeye yetmiyor.

Ağrı ve kas sertliği de izlendi. Tüm katılımcılar bir miktar ağrı bildirdi; ancak hiçbirinde kullanılan sayısal ölçekte 5 veya üzeri olarak değerlendirilen kalıcı ağrı gelişmedi ve belirtiler ağızdan alınan ilaçlarla kontrol altına alınabildi. 52. haftada üç katılımcıda hafif ayak bileği spastisitesi görüldü; daha ağır spastisite veya girişimsel tedavi gereksinimi olmadı. Daha sonraki değerlendirmelerde nöropatik ağrıda tutarlı bir artış saptanmadı.

Yayın takvimi ve sonraki adımlar

Çalışmaya, Keio Üniversitesinin Rejeneratif Tıp Araştırma Merkezi direktörü ve profesörü Hideyuki Okano ile Keio Ortopedi Cerrahisi Bölüm Başkanı ve profesörü Masaya Nakamura liderlik etti. Keio’nun 27 Temmuz tarihli açıklaması, ilk klinik sonuçlarla sonraki güvenlik gözlemlerini bir araya getiriyor ve yaklaşımın daha da geliştirilmesini destekliyor.

UMIN000035074 tanımlayıcılı UMIN çalışma kaydı, naklin yaralanmadan 14 ila 28 gün sonra yapılmasını; bir yıla kadarki advers olayların birincil, etkinliğin ise ikincil sonuç olarak değerlendirilmesini öngörüyordu. Kayıtta hasta alımının tamamlandığı belirtiliyor. Kayıttaki idari tarihler ile yayının durumu, daha sonra yayımlanan makaleden ayrı değerlendirilmelidir:

  • 1 Aralık 2020: Çalışma bilgileri kayıt sisteminde kamuya açıklandı.
  • Aralık 2021-Kasım 2023: Yedi aday tarandı ve dört kişi çalışmaya alındı.
  • 30 Kasım 2024: Kayıtta son takip tarihi olarak belirtildi.
  • 18 Eylül 2025: Kayıtta analizlerin tamamlandığı tarih olarak belirtildi.
  • 21 Temmuz 2026: Birleştirilmiş bulgular Nature Medicine’da çevrim içi yayımlandı.
  • 27 Temmuz 2026: Keio sonuçlara ilişkin açıklamasını yayımladı.

Ekim 2025’te son kez güncellenen kayıt sürümünde sonuçlar hâlâ yayımlanmamış olarak gösteriliyor ve herhangi bir sonuç verisi yer almıyor. Dolayısıyla bu sürüm, Temmuz 2026’daki yayını veya makalede bildirilen tam takip süresini yansıtmıyor. Makalede UMIN000050104 ve jRCTa031190228 kayıtları da listeleniyor.

Bu belgelerde yeni bir çalışma, düzenleyici karar veya tedavinin rutin klinik kullanıma sunulması için herhangi bir tarih açıklanmıyor. Bilimsel açıdan sıradaki adım, greftin hayatta kalıp işlev görüp görmediğini değerlendirme yolları ararken gecikmeli güvenlik sorunlarını izlemeyi sürdürmek ve daha fazla hastada olası yararı daha güvenilir biçimde test etmek.

Reklam

Önemli Noktalar

  • Omurilik yaralanması tam olan dört erkeğin her birine, iPSC’lerden elde edilen 2 milyon nöral progenitör hücre verildi.
  • İki ila dört yıllık takip boyunca tümör veya nakledilen hücrelere atfedilen advers olay saptanmadı.
  • Çalışmada ameliyat ve bağışıklık baskılamayla ilişkili sorunların da yer aldığı 84 advers olay kaydedildi.
  • 52. haftada motor puandaki medyan iyileşme 13 puana ulaştı; iki hastanın AIS derecesi A’dan C’ye veya D’ye yükseldi.
  • İyileşme değerleri geçmiş dönem kayıt sistemiyle yapılan karşılaştırmaları aştı; ancak çalışma, kazanımların nakilden kaynaklandığını ortaya koyamaz.
  • Greftin hayatta kaldığı ve işlev gördüğü doğrudan gösterilmedi; daha fazla klinik çalışmaya ihtiyaç var.
Bu haberi paylaş

Bunlar da ilginizi çekebilir