Hapisteyken yeni bir güvenlik suçundan mahkûmiyet
Hong Kong'un demokrasi yanlısı en tanınmış aktivistlerinden Joshua Wong, kentteki Ulusal Güvenlik Yasası kapsamında yabancı unsurlarla iş birliği yaptığını kabul etti. Suçun cezası müebbet hapse kadar çıkabiliyor. Suçlama, Temmuz 2020 ile Kasım ayının sonları arasında yabancı hükümetleri ve kuruluşları Pekin'e yaptırım uygulamaya veya başka kısıtlamalar getirmeye ikna etme girişimleriyle ilgili.
İçindekiler
- Hapisteyken yeni bir güvenlik suçundan mahkûmiyet
- Savcılara göre Wong ve Nathan Law ne yapmaya çalıştı?
- Ulusal Güvenlik Yasası kuralları nasıl değiştirdi?
- Öğrenci protestolarından uluslararası tanınırlığa
- İki güvenlik davasının tarihleri
- Muhalefet ön seçimi neden hapse yol açtı?
- Destekçileri daha hafif ceza istiyor ve cezaevindeki yaşamını anlatıyor
- Yabancı ülkelerde lobi faaliyeti anlaşmazlığın neden merkezinde?
- Muhalefet siyaseti için daralan alan
- Özet
29 yaşındaki Wong, 2024'ün sonlarında aynı yasa kapsamında yıkıcılık suçundan mahkûm edilmesinin ardından dört yıl sekiz aylık hapis cezasını çekiyor. Mevcut cezasının gelecek yılın başlarında sona ermesi bekleniyor. Son dava salı günü görüldü; mahkeme, cezanın daha sonra açıklanacağını bildirdi. 9 Eylül 2026 itibarıyla ceza duruşmasının tarihi ya da verilecek cezaya ilişkin bir açıklama yapılmamıştı.
Aktivistler ve yakın arkadaşlarının da aralarında bulunduğu yaklaşık 40 destekçi duruşmaya katıldı. Wong koyu mavi bir gömlek ve koyu çerçeveli gözlük takıyordu. Suçlamaları reddetmedi; izleyici bölümündekiler kendisine seslenince gülümsedi ve başıyla selam verdi.
Suçunu kabul etmesi, Hong Kong'daki kitlesel demokrasi protestoları sırasında uluslararası alanda tanınan bir aktivist için yeni bir hukuki tehdidi beraberinde getiriyor. Ayrıca uluslararası lobi faaliyetlerini bir ulusal güvenlik davasının merkezine taşıyor: Bir zamanlar hareketin siyasi kampanyalarının parçası olan yabancı yaptırımları talep etmek, Pekin'in 2020'de yürürlüğe koyduğu yasa kapsamında suç sayılabiliyor.
Wong'un suçunu kabul etmesi, yargılamayı iddiaların tümünün ele alınacağı bir dava yerine ceza aşamasına taşıyor. Uygulanabilecek en ağır ceza müebbet hapis. Mahkemenin vereceği ceza, Wong'un eylemlerine ve davadaki diğer etkenlere ilişkin değerlendirmesine bağlı olacak.
Savcılara göre Wong ve Nathan Law ne yapmaya çalıştı?
Savcılar, Wong'u eski aktivist ve milletvekili Nathan Law'un da aralarında bulunduğu diğer aktivistlerle birlikte Pekin'e karşı yabancı yaptırımları ve kısıtlamaları talep etmekle suçladı. Mahkemede, Wong ile Law'un çok sayıda uluslararası lobi faaliyetine katıldığı; Çinli ve Hong Konglu yetkililere karşı adım atılmasını istemek üzere ABD, Almanya ve İtalya'ya ziyaretlerde bulunduğu anlatıldı.
Savcılık ayrıca, Donald Trump'ın ilk başkanlık döneminde Kasım 2019'da yürürlüğe giren ABD yasası Hong Kong İnsan Hakları ve Demokrasi Yasası'na atıfta bulundu. Yasa, ABD hükümetinin Hong Kong'daki insan hakları ihlallerinden sorumlu olduğu değerlendirilen Çin anakarası ve Hong Kong yetkililerine yaptırım uygulanmasını ele almasını zorunlu kılıyor.
Yaptırımlar, bir hükümetin hedef aldığı kişi veya kurumlara uyguladığı kısıtlamalardır. Bu davadaki siyasi anlaşmazlık, aktivistlerin Çin dışındaki hükümetlerden Hong Kong'daki eylemleri nedeniyle yetkililere bu tür kısıtlamalar uygulamasını istemesiyle ilgili.
Savcılar, Wong'un kurulmasına yardım ettiği Demosistō partisinin dağılmasının ardından da uluslararası destek aramayı sürdürdüğünü söyledi. Wong'un siyasi tutumunu koruduğunu ve Çin'e dış baskı uygulanmasını teşvik etmek için çalışmaya devam ettiğini öne sürdüler.
Dolayısıyla dava, Hong Kong sokaklarındaki gösterilerin ötesine uzanıyor. Denizaşırı hükümetlere ve kuruluşlara yönelik siyasi kampanyaları ve savcılığın, güvenlik yasasının bu tür faaliyetlere ilişkin hukuki koşulları değiştirmesinin ardından Wong'un bu çalışmaları sürdürdüğü yönündeki iddiasını konu alıyor.
Ulusal Güvenlik Yasası kuralları nasıl değiştirdi?
Çin, 2019'daki aylar süren büyük protestoların ardından Haziran 2020'de Ulusal Güvenlik Yasası'nı Hong Kong'da yürürlüğe koydu. Yasa; ayrılıkçılık, yıkıcılık, terörizm ve yabancı güçlerle iş birliğini kapsayan suçlar tanımladı. Ayrılıkçılık, bir bölgenin ülkeden ayrılmasını; yıkıcılık ise hükümeti zayıflatmayı ifade ediyor.
Yasa, bazı ulusal güvenlik davalarının jüri olmadan görülmesine izin veriyor ve belirli davaların Çin anakarasına aktarılabilmesini öngörüyor. Bu hükümler hem hangi eylemlerin güvenlik suçu sayılacağını hem de davaların mahkemelerde nasıl ilerleyebileceğini etkiliyor.
Yabancı unsurlarla iş birliği geniş kapsamlı bir suç kategorisi. Yaptırım talep etmeyi, merkezi veya Hong Kong hükümetlerine karşı nefreti kışkırtmayı ya da yabancı kurumlara hassas bilgi vermeyi kapsayabiliyor. Denizaşırı savunuculuk faaliyetlerini daha önce siyasi çalışmalarının olağan bir parçası olarak gören aktivistler için yabancı hükümetlerle temas artık özel riskler taşıyor.
Pekin ve Hong Kong yönetimleri, yasanın kargaşanın ardından düzeni yeniden sağladığını ve ulusal güvenliği koruduğunu söylüyor. Hong Kong'un özerkliğini ortadan kaldırdığı yönündeki iddiaları reddediyor ve siyasi hakların ulusal egemenliğin sınırları içinde kullanılması gerektiğini savunuyorlar.
Eleştirmenler ise yasanın muhalefet partileri, bağımsız kampanyalar ve kamuya açık protestolar için alanı ciddi ölçüde daralttığını söylüyor. Yasanın yürürlüğe girmesinden bu yana önde gelen siyasetçiler, aktivistler, gazeteciler ve sivil toplum temsilcileri tutuklandı, hapse atıldı, kısıtlamalara tabi tutuldu veya sürgüne gitmek zorunda kaldı.
Öğrenci protestolarından uluslararası tanınırlığa
Wong, 2014'teki Şemsiye Hareketi sırasında uluslararası alanda dikkat çekti. Öğrenciler ve diğer protestocular, Hong Kong'un lideri olan yönetim başkanının seçilmesinde daha açık bir sistem talep ederek ana yolları işgal etti. O sırada henüz ergenlik çağında olan Wong, kampanyanın öne çıkan yüzlerinden biri oldu.
Nisan 2016'da Nathan Law'un da aralarında bulunduğu diğer genç aktivistlerle birlikte Demosistō'nun kurulmasına yardım etti. Grup, daha fazla demokrasi talep ediyor ve Hong Kong sakinlerinin kentin siyasi geleceğinde daha güçlü söz sahibi olması gerektiğini savunuyordu. Wong ile Law aynı yıl Yasama Konseyi seçimlerine de katıldı.
Wong daha sonra 2019'daki büyük gösterilerle özdeşleşen önde gelen isimlerden biri oldu. Protestolar, insanların yargılanmak üzere başka bir hukuk alanına gönderilmesini öngören iade yasa tasarısına karşı başladı. Ardından demokratik reformlar, polis davranışlarının soruşturulması ve o dönemki Hong Kong liderinin istifası taleplerini içeren daha geniş bir harekete dönüştü.
Gösterilerin en yoğun olduğu dönemde milyonlarca kişi sokaklara çıktı. Protestocularla polis arasındaki çatışmalar ciddi aksamalara yol açtı. Hareket, güvenlik yasasının yürürlüğe girmesi ve yetkililerin yasayı çok sayıda önde gelen organizatöre karşı kullanmaya başlamasının ardından sona erdi.
Demosistō, güvenlik yasasının yürürlüğe girmesinden kısa süre sonra, Haziran 2020'de dağıldı. Savcılar, buna rağmen Wong'un uluslararası lobi faaliyetlerini ve Pekin'in politikalarına yönelik kamuoyu eleştirilerini desteklemeyi sürdürdüğünü söyledi. Siyasi geçmişi, son davanın neden mahkeme salonunun ötesinde de ilgi gördüğünü açıklıyor: Wong, kentin gençlik hareketinin zaten geniş çevrelerce tanınan bir simgesiydi.
İki güvenlik davasının tarihleri
Wong'un son suç kabulü, yıllar süren kampanyaların ve resmi olmayan bir muhalefet ön seçimiyle ilgili daha önceki bir kovuşturmanın ardından geldi. İki güvenlik davası farklı faaliyetleri konu alıyor: Biri yasama organına yönelik planlarla, diğeri ise Pekin'e dış baskı uygulanmasını sağlama girişimleriyle ilgili.
Başlıca gelişmeler on yılı aşkın bir döneme yayılıyor:
- 2014: Wong, Şemsiye Hareketi sırasında ergenlik çağında bir aktivist olarak uluslararası alanda dikkat çekti.
- Nisan 2016: Wong, Nathan Law'un da aralarında olduğu diğer genç aktivistlerle Demosistō'nun kurulmasına yardım etti.
- 2019: Kitlesel protestolar, iade yasa tasarısına karşı çıkıştan daha geniş siyasi değişiklik taleplerine dönüştü.
- Kasım 2019: Hong Kong İnsan Hakları ve Demokrasi Yasası, Donald Trump'ın ilk başkanlık döneminde ABD'de yürürlüğe girdi.
- Haziran 2020: Çin Ulusal Güvenlik Yasası'nı yürürlüğe koydu; Demosistō aynı ay dağıldı.
- Temmuz-Kasım 2020 sonları: Wong'un yabancı unsurlarla iş birliği suçlamasına konu olan eylemler gerçekleşti.
- 2024 sonları: Wong, yıkıcılık suçundan mahkûm edildi ve dört yıl sekiz ay hapis cezası aldı.
- 9 Eylül 2026'dan önceki salı: Wong, yabancı unsurlarla iş birliği suçunu kabul etti; ceza duruşmasının daha sonra yapılması bekleniyor.
Zamanlama, yeni davayı Wong açısından özellikle önemli kılıyor. Mevcut hapis cezasının gelecek yılın başlarında sona ermesi bekleniyor; ancak son mahkûmiyet, cezaevindeyken yeni bir cezaya çarptırılması ihtimalini doğuruyor.
Muhalefet ön seçimi neden hapse yol açtı?
Wong'un daha önceki yıkıcılık mahkûmiyeti, muhalefet gruplarının 2020'de düzenlediği resmi olmayan bir ön seçimle ilgiliydi. Ön seçim, adayları seçim öncesinde belirlemek veya aralarında eşgüdüm sağlamak için yapılan ön oylamadır.
Yetkililer, oylamanın yasama organında çoğunluğu elde edip bunu hükümeti siyasi talepleri kabul etmeye zorlamak için kullanma planının parçası olduğunu söyledi. Savcılık, Wong ve diğer sanıkları hükümeti zayıflatmak için komplo kurmakla suçlayarak Ulusal Güvenlik Yasası'nın yıkıcılığa ilişkin hükümlerine dayandı.
Destekçiler, ön seçimi planlanan seçim öncesinde adaylar arasında eşgüdüm sağlama girişimi olarak nitelendirdi. Bu anlatım ile savcılığın davası, aynı siyasi faaliyete ilişkin iki farklı görüşü yansıtıyordu: Muhalefetin seçim stratejisini düzenlemek ya da hükümeti zayıflatmaya yönelik bir plan yürütmek.
Mahkûmiyet sonucunda Wong dört yıl sekiz ay hapis cezasına çarptırıldı. Halihazırda cezaevindeyken hakkında yeni bir güvenlik suçlaması yöneltilmesi, yakın çevresindeki kişilerin kaygılarını artırdı.
Destekçileri daha hafif ceza istiyor ve cezaevindeki yaşamını anlatıyor
Aktivist Louis Lee, Wong'a yakın kişilerin mevcut cezasını çekerken hakkında yeni bir güvenlik davası açılmasından dolayı yılgınlığa kapıldığını söyledi. Lee ayrıca Wong'un gitar çalmayı öğrenmek ve egzersiz yapmak da dahil olmak üzere cezaevindeki zamanını değerlendirmek için yollar bulmayı sürdürdüğünü anlattı.
Lee, başkalarının Wong'un kararlılığından örnek almasını umduğunu söyledi. Bu sözler, aktivistin cezaevindeki günlük yaşamına ve hapis süresini uzatabilecek hukuki sürece dair bir fikir verdi.
Dağılan Sosyal Demokratlar Birliği'nin eski üyesi Tsang Kin shing, mahkemenin daha hafif bir ceza vermesini umduğunu söyledi. Tsang, Wong'un cezaevinde geçirdiği süreye dikkat çekerek 2.000 günden fazla zamandır hapiste olduğunu belirtti.
Salı günkü duruşmada izleyici bölümündeki bir destekçi Wong'a cesaret verici sözlerle seslendi. Sanık gülümseyip başıyla selam verdi:
Dayan Joshua!
Bu karşılaşma, Hong Kong'daki muhalefet temsilcilerine verilen kamuoyu desteğinin hâlâ mümkün olan sınırlı biçimini gösterdi. Bir zamanlar harekete kamuoyu önünde alan sağlayan büyük gösteriler ve siyasi örgütler büyük ölçüde ortadan kalktı. Pek çok aktivist artık yurt dışında yaşıyor veya ülkesinde cezai suçlamalarla karşı karşıya.
Yabancı ülkelerde lobi faaliyeti anlaşmazlığın neden merkezinde?
Hong Konglu aktivistler, Ulusal Güvenlik Yasası yürürlüğe girmeden önce sık sık yurt dışına seyahat ediyor, yabancı milletvekilleriyle görüşüyor ve hükümetlerden siyasi haklar konusunda seslerini yükseltmelerini istiyordu. Wong hakkındaki dava, bu faaliyetlerin artık mahkemede dış güçlerle iş birliğinin kanıtı olarak sunulabileceğini gösteriyor.
Wong'un destekçileri, yaptırımları ve diplomatik baskıyı sivil özgürlükleri savunmanın barışçıl araçları olarak görüyor. Çin ve Hong Kong yönetimleri ise bu yöndeki talepleri, yabancı hükümetleri Çin'in iç işlerine karıştırma girişimi olarak değerlendiriyor.
Anlaşmazlık, Hong Kong'un Batılı hükümetlerle ilişkilerini etkiledi. ABD, İngiltere, Avrupa Birliği ve diğer hükümetler güvenlik yasasını eleştirdi; bazı yetkililere yaptırım veya vize kısıtlamaları uyguladı. Pekin bu önlemleri müdahale olarak kınadı ve bazı durumlarda kendi yaptırımlarıyla karşılık verdi.
Yetkililer bu faaliyetlerin dış baskıyla bağlantılı olduğuna inandığında aktivistlere yönelik incelemeler kamuya açık protestoların ötesine geçerek bağış toplamayı, denizaşırı gruplarla iletişimi, seyahatleri ve politika savunuculuğunu da kapsayabiliyor. Wong'un davası, bu pratik riskleri Hong Kong'un Çin'in ulusal hukuk ve siyaset sistemi içinde ayrı bir siyasi kimliği ne ölçüde koruyabileceğine ilişkin daha geniş tartışmayla ilişkilendiriyor.
Muhalefet siyaseti için daralan alan
Hong Kong'un ayrı mahkemeleri, kendi para birimi ve Çin anakarasından farklı bir ticari sistemi bulunuyor. Anayasal çerçevesi, kentin Çin içinde kendine özgü kurumlarını korumasına olanak tanıyan “tek ülke, iki sistem” ilkesi kapsamında yüksek düzeyde özerklik vaat ediyor.
Pekin, bu düzenlemenin yürürlükte olduğunu söylüyor. Eleştirmenler ise siyasi özerkliğin büyük ölçüde azaltıldığını savunuyor. Güvenlik yasasının yürürlüğe girmesinden bu yana muhalefet milletvekilleri görevden alındı veya seçime katılmaları engellendi, siyasi gruplar kapandı ve bağımsız kuruluşlar baskıyla karşılaştı.
Seçim kuralları da Pekin'e bağlılığıyla bilinen adayların yasama organında ağırlık kazanmasını sağlayacak şekilde değiştirildi. Bu değişiklikler ve güvenlik yasası kapsamındaki kovuşturmalar, Wong ile diğer muhalefet temsilcilerinin bir zamanlar kampanya yürüttüğü ortamı yeniden şekillendirdi.
Wong'un aktivizmi onu Hong Kong'daki gençlik hareketinin simgelerinden biri yaptı. Son mahkûmiyeti, siyasi sistem değiştikten sonra çalışmalarını sürdüren aktivistlerin ödediği kişisel bedeli gösteriyor. Destekçiler davadaki gelişmeleri izlemeyi sürdürecek; eski çalışma arkadaşlarının çoğu ise yurt dışında bulunuyor.
Bir sonraki aşama cezanın belirlenmesi. Yabancı unsurlarla iş birliği hükmü kapsamında müebbet hapis ihtimali bulunan dava, Hong Kong yönetiminin güvenlik yasasını uluslararası siyasi faaliyetlere nasıl uyguladığı açısından yeni bir önemli sınav hâline geldi.
Özet
- 29 yaşındaki Joshua Wong, Hong Kong Ulusal Güvenlik Yasası kapsamında yabancı unsurlarla iş birliği suçunu kabul etti.
- Suçlama, Temmuz 2020 ile Kasım ayının sonları arasındaki eylemlerle ilgili ve cezası müebbet hapse kadar çıkabiliyor.
- Savcılar, Wong'u ve Nathan Law'un da aralarında olduğu diğer aktivistleri Pekin'e karşı yaptırım ve başka yabancı kısıtlamalar talep etme girişimleriyle ilişkilendirdi.
- Wong, resmi olmayan bir muhalefet ön seçimiyle bağlantılı yıkıcılık suçundan aldığı dört yıl sekiz aylık hapis cezasını hâlihazırda çekiyor.
- Mevcut cezasının gelecek yılın başlarında sona ermesi bekleniyor. Yeni ceza duruşmasının tarihi veya verilecek ceza açıklanmadı.
- Dava, Hong Kong'da muhalefet siyasetine ve uluslararası kampanyalara ayrılan alanın daralmasını gündeme getirirken destekçileri daha hafif ceza verilmesini istedi.






