Amerikalı Rakipleri Boykotlarla Karşı Karşıya Kalırken Çinli Markalar Genç Endonezyalıların Beğenisini Kazanıyor

12 dakikalık okuma
Amerikalı Rakipleri Boykotlarla Karşı Karşıya Kalırken Çinli Markalar Genç Endonezyalıların Beğenisini Kazanıyor

Çinli Markaların Tüketicilere Çekiciliği Düşük Fiyatların Ötesine Geçiyor

Endonezya'da Çin menşeli otomobil satışları 2025'in ilk çeyreğinde yüzde 153 artarken, genel otomotiv pazarı yaklaşık yüzde 5 daraldı. Çinli markaların toplam satışlardaki payı bir yıl içinde yüzde 3,83'ten yüzde 10'a yükseldi. Alışveriş merkezlerinde, restoranlarda ve sosyal medyada da benzer bir değişim genç Endonezyalıları Çinli markalara yöneltiyor. Bu sırada Amerikalı şirketler, Gazze'deki savaş nedeniyle tüketici boykotlarıyla karşı karşıya.

İçindekiler
  1. Çinli Markaların Tüketicilere Çekiciliği Düşük Fiyatların Ötesine Geçiyor
  2. Elektrikli Otomobiller Daha Büyük Bir Pazara Kapı Açıyor
  3. Gündelik Deneyimler Eski Kalite Algılarını Değiştiriyor
  4. Çay Dükkânları ve Restoranlar Markaları Tanıdık Hâle Getiriyor
  5. Canlı Yayınla Alışveriş İlgiyi Satışa Dönüştürüyor
  6. Boykotlar Amerikan Markalarını Baskı Altına Alıyor
  7. Glodok Yeni Bir Ziyaretçi Kuşağını Ağırlıyor
  8. Yatırımlar Tüketici Talebini Kaynaklarla Buluşturuyor
  9. Şarj İmkânı, Dayanıklılık ve Atıklar Pratik Sınamalar Olmayı Sürdürüyor
  10. Değişim Nasıl Gelişti?
  11. Bilinmesi Gerekenler

20 yaşındaki üniversite öğrencisi Kavin Hibrizy Pradipto Eska, Çin otomobillerini görmek için kampüsünden kuzey Cakarta'daki bir otomobil fuarına saatlerce yol gitti. Gelir elde etmeye başladığında Chery Tiggo hibrit satın almayı umuyor. Otomobil, benzer özelliklerdeki yabancı alternatiflerin yaklaşık yarı fiyatına satılıyor ve Kavin tasarımını "sevimli" buluyor. Çin'e duyduğu ilgiden söz eden Kavin şöyle dedi:

Çin, benim için tam anlamıyla geleceğin kendisi,

Kavin bir zamanlar Çin ürünlerini düşük kaliteyle özdeşleştiriyordu. Fikrini değiştirmesi, dünyanın nüfus bakımından dördüncü büyük ülkesinde yaşanan daha geniş çaplı dönüşümü yansıtıyor. Medyan yaşın yaklaşık 28 ila 30 olduğu Endonezya'da dijital teknolojiyle büyüyen ve harcamalarını yakından takip eden genç tüketiciler, fiyatları, özellikleri ve sunumları nedeniyle Çin ürünlerini cazip buluyor.

Cakarta'nın yoğun trafiğinde artık giderek daha fazla kompakt Çin elektrikli aracı görülüyor. Tüketiciler Mixue çay dükkânlarının önünde sıraya giriyor, Haidilao'da kızgın tencerelerin etrafında toplanıyor, eczanelerden Skintific kozmetiği alıyor ve Xiaomi ile Oppo akıllı telefonlarını kullanıyor. Beş yıl önce, bu tüketici pazarına ciddi bir rakip olmaksızın Amerikan fast food zincirleri ve Japon otomobil üreticileri hâkimdi. Çinli şirketler artık gündelik yaşamın birçok alanında aynı anda rekabet ediyor.

Reklam

Elektrikli Otomobiller Daha Büyük Bir Pazara Kapı Açıyor

Çinli üreticiler, Endonezya'daki bataryalı elektrikli araç pazarının yaklaşık yüzde 90'ını oluşturuyor. Bu araçlar yalnızca bataryalarda depolanan elektrikle çalışıyor; dolayısıyla gündelik kullanımları şarj imkânına erişime bağlı. Endonezya Otomotiv Sanayisi Derneğinin verileri, 2025'in ilk çeyreğinde toplam otomobil satışları düşerken Çinli markaların hızla büyüdüğünü gösteriyor.

Merkezi Shenzhen'de bulunan BYD, 2025'in ikinci çeyreğine kadar bataryalı elektrikli araç satışlarının yüzde 29,7'sini elde ederek yüzde 31,6 paya sahip SAIC'in hemen arkasında yer aldı. Bu iki markanın toplam payı segmentin yüzde 61,3'üne ulaştı. Veriler, Çinli üreticilerin elektrikli otomobil pazarındaki gücünü ortaya koyarken, genel otomotiv pazarındaki yüzde 10'luk payları daha geniş pazarın ne kadar büyük olduğunu gösteriyor.

Şirketin lüks minivanı Denza 9, ilk aylarında 2.524 adet sattı ve lüks çok amaçlı araç kategorisinde Toyota'ya rakip olması nedeniyle "Alphard katili" lakabını aldı. Chery, Geely, Wuling, Neta ve Jaecoo da çoğu zaman devlet teşviklerinden yararlanmak için yerel üretim tesislerini kullanarak pazarda önemli bir yer edindi.

Endonezya'nın politika desteği bu büyümeye katkı sağladı. Vergi teşvikleriyle elektrikli araçlarda katma değer vergisi yalnızca yüzde 2'ye inerken, içten yanmalı motorlu araçlarda bu oran yüzde 40. BYD toplam 1,3 milyar dolarlık yatırım taahhüdünde bulundu. Chery'nin Bekasi'deki yerel üretim girişimleri de satış artışının Endonezya'daki üretimle nasıl ilişkilendirildiğini gösteriyor.

Kavin'in hibrit otomobile ilgisi, bu cazibenin bir başka yönünü ortaya koyuyor. Hibrit araçlarda motor ile elektrikli tahrik sistemi birlikte kullanılırken, bataryalı elektrikli araçlara ilişkin satış verileri tamamen bataryayla çalışan araçları kapsıyor. Çinli üreticiler fiyat, tasarım ve yeni teknolojilerle farklı araç seçeneklerinde ilgi çekiyor.

Gündelik Deneyimler Eski Kalite Algılarını Değiştiriyor

Geciken borç ödemeleri nedeniyle borçluların motosikletlerine el koyan 35 yaşındaki kredi tahsilat görevlisi Eski Badillah, Çin araçlarının alay konusu olduğu dönemleri hatırlıyor. Cakarta'nın bir yerleşim bölgesindeki Mixue şubesinin dışında otururken yirmi yıl önceki tutumları şöyle anlattı:

Eskiden, mesela 20 yıl önce insanlar şöyle derdi: 'Aa, bu da ne? Çin'de üretilmiş.' Çin'den bir otomobil ya da motosiklet fikrine muhtemelen gülerdik,

Eski'nin işi onu Çin yapımı elektrikli motosikletlerle tanıştırdı. Bu deneyim, ürünlere ve üreticilerine ilişkin değerlendirmesini değiştirdi. Değişimi anlatırken şöyle dedi:

Bugünlerde bu değişti. Çinli markaların imajı daha olumlu hâle geldi.

42 yaşındaki Endonezyalı girişimci Dwi Soejatmoko da deneyimlerin beklentileri nasıl değiştirebileceğine başka bir örnek sunuyor. Yirmi yıl önce uygun fiyatlı olduğu için bir Changhong televizyon almıştı. Televizyon, ilk beklediğinden daha uzun süre dayanarak bugün hâlâ çalışıyor.

Reklam

Çin ürünleri uzun süre düşük maliyetli seri üretimle özdeşleştirildi. Dwi'ninki gibi deneyimler bu itibarı zaman içinde zayıflatırken, yeni ürünler Çin'i teknoloji ve inovasyon kaynağı olarak öne çıkarıyor. Endonezya'da tüketiciler Çinli markaları giderek yalnızca nerede üretildiklerine göre değil, ürünlerin ne işe yaradığına göre değerlendiriyor.

27 yaşındaki banka çalışanı Bramantya Adji Pratama, Haidilao'da yemek yerken Çin otomotiv mühendisliğini övdü ve Çin otomobillerinin en yenilikçi özelliklere sahip olduğunu söyledi. İlgisi, tüketicilerin yalnızca fiyata odaklanmadığını gösteriyor: Donanım, tasarım ve ürünü kullanma deneyimi de dikkat çekiyor.

Çay Dükkânları ve Restoranlar Markaları Tanıdık Hâle Getiriyor

Mixue Bingcheng'in Endonezya'da 2.600'den fazla şubesi bulunuyor. Bu, şirketin yurt dışındaki en büyük şube ağı. Çinli dondurma ve çay zinciri artık tanıdık bir adres hâline gelerek Çin markalarını büyük ticaret merkezlerinin yanı sıra mahallelere de taşıyor.

Cotti Coffee, Shuyi Grass Jelly ve Chagee de geniş şube ağları kurdu. Bu içecek işletmeleri, maliyetleri kontrol altında tutarken gıda güvenliği standartlarını korumak için tedarik zincirlerini sıklıkla Endonezya'ya uyarlıyor ve malzemeleri yerel kaynaklardan temin ediyor ya da yerel olarak işliyor. Bu büyüme, müşterilerin otomobil veya büyük bir ev aleti alırken yapacakları ölçekte bir harcamaya girmeden yeni bir markayı deneyebildikleri bir alanda rekabeti artırıyor.

Endonezya nüfusunun çoğunluğunun Müslüman olması da bu işletmelerin çalışma biçimini etkiliyor. İçerik maddeleriyle ilgili ilk tartışmaların ardından pazara uyum sağlamak için Endonezya Ulema Konseyinden helal sertifikası almak da gündeme geldi. Helal sertifikası, ürünlerin İslami kurallara uygun olup olmadığını gösteriyor ve bu nedenle birçok müşterinin nerede yiyip içeceğine karar verirken dikkate aldığı pratik bir konu.

Haidilao, yemeklerin yanı sıra hizmetiyle de rekabet ediyor. Çinli kızgın tencere zinciri, Endonezya'daki 12 şubesinde masalarını bekleyen müşterilere gösterişli erişte çekme performanslarının yanı sıra ücretsiz masaj ve manikür sunuyor. Böylece Çinli şirketlerin ticari büyümesi fabrikaların ve mağaza raflarının ötesine geçerek restoranların müşterilerini ağırlama ve onlara hizmet etme biçimine de uzanıyor.

Canlı Yayınla Alışveriş İlgiyi Satışa Dönüştürüyor

Endonezya, TikTok'un canlı yayınla alışveriş özelliğinin dünyadaki en büyük pazarlarından biri hâline geldi. Skintific gibi güzellik markaları, ürünlerini tanıtmak, soruları yanıtlamak ve izleyicilere indirim sunmak için saatler süren yayınlar yapıyor. Bu yöntem, ürün keşfini, bilgilendirmeyi ve satın almayı aynı dijital ortamda buluşturuyor.

29 yaşındaki tüketici Lutfiah, Skintific'i sosyal medya fenomenleri aracılığıyla keşfetti. Deneyimi, bir ürün satın almanın aynı zamanda kişinin markayla ilişkilendirdiği ülkeye bakışını da etkileyebileceğini gösteriyor. Bu değişimi anlatırken şöyle dedi:

Kullandığım bazı ürünler nedeniyle Çin'e ve Çinlilere bakışım değişti,

Çin yapımı kültür içerikleri de yaygınlaştı. Cakarta'daki Ekonomi ve Finans Kalkınma Enstitüsünde ekonomist olan Tauhid Ahmad, Çin'den gelen içeriklerin son dönemde, Güney Kore pop müziği ve dizilerinin on yıl önce Endonezyalı gençler arasında sahip olduğu konumun önüne geçtiğini söylüyor.

Reklam

Tauhid, genç tüketicilerin olumlu bakışını Endonezya ile Çin arasındaki geçmiş gerilimlere, önceki on yıllarda yaşanan Çin karşıtı ayaklanmalar da dâhil olmak üzere, sınırlı ölçüde aşina olmalarına bağlıyor. Genç Endonezyalıların Çin'i nasıl gördüğünü anlatırken şöyle dedi:

Geçmişi bilmiyorlar. Çin zengin bir ülke ve iyi bir teknolojiye sahip olduğu için onun iyi olduğunu düşünüyorlar.

Ürünler, eğlence ve sosyal medya bu algı değişiminde birlikte rol oynuyor. Bir tüketici bir kozmetik markasını bir fenomen aracılığıyla keşfedebilir, Çin yapımı içerikler izleyebilir ve ardından Çin'deki altyapı projelerine ilişkin videolar görebilir. Her karşılaşma, Çin'i geçmiş çatışmalara dair anılardan ziyade gündelik deneyimler üzerinden daha tanıdık hâle getiriyor.

Boykotlar Amerikan Markalarını Baskı Altına Alıyor

McDonald's, Starbucks ve Kentucky Fried Chicken sosyal medyada geniş kitlelere yayılan boykot kampanyalarıyla karşı karşıya kaldı. Müslüman tüketiciler, ABD'nin İsrail'in Gazze'deki askerî eylemlerine verdiği desteği protesto etmek amacıyla bu markaları hedef aldı. Çatışmanın 2023'te tırmanmasından bu yana kampanyaların etkisi azalmış olsa da birçok tüketici Filistinlilerle dayanışma göstermek için bu şirketlerden alışveriş yapmaktan kaçınmayı sürdürüyor.

Bazı müşteriler alternatif ararken Çinli şirketler ticari fırsatlar yakaladı. Chagee gibi Çinli çay dükkânlarını ziyaret eden öğrenci Arina Shafiqah, McDonald's ve Starbucks'tan uzak durmasını Filistinlilerle dayanışmasına bağladı. Çinli işletmelerden alışveriş yapmaktan neden rahatsız olmadığını anlatırken şöyle dedi:

Çinli işletmelere ya da markalara karşı bir itirazım yok. Bunun ülkeyle ilgisi yok; daha çok ürünlerin kalitesiyle ilgili,

Arina'nın yaklaşımı, tüketici tercihlerindeki değişimin iki nedenini bir araya getiriyor. Siyasi kaygılar bir müşterinin hangi markalardan uzak duracağını belirleyebilirken, yerine hangi markadan alışveriş yapacağını kalite ve değer belirleyebiliyor. Genç Endonezyalıların çoğu, Çinli işletmeleri tartışmalı dış politikalarla ilişkilendirilen Batılı markalara kıyasla siyasi açıdan tarafsız alternatifler olarak görüyor.

Çinli markalar bu fırsattan yararlanırken uygun fiyatlar, teknoloji ve hizmetleriyle de müşteri çekiyor. Kavin'in Chery hibrite ilgisi, Dwi'nin dayanıklı televizyon deneyimi ve Arina'nın çay dükkânı tercihi, değişimin her tüketici için aynı nedene dayanan tek bir tercih değil, farklı satın alma kararlarından oluştuğunu gösteriyor.

Glodok Yeni Bir Ziyaretçi Kuşağını Ağırlıyor

Cakarta'nın Çin Mahallesi Glodok, tarihsel olarak ucuz ürünlerin toptan ticaretiyle özdeşleştiriliyordu. Bugün restore edilmiş tarihî binalar arasındaki özgün kahve dükkânlarını ve yiyecek tezgâhlarını keşfetmek isteyen genç Endonezyalıları kendine çekiyor. Mahalle, değişen tutumları yerel bir bağlama oturtuyor ve tüketici ilgisini Cakarta'nın tarihine zaten işlemiş mekânlarla buluşturuyor.

Reklam

24 yaşındaki ziyaretçi Restu Ramadhani Putri, mahalleyi TikTok'ta Çin'deki geniş otoyol ağları ve hızlı tren sistemleri gibi altyapı projelerini sergileyen videolar sayesinde keşfetti. Çin ürünlerine yönelik tepkilerin nasıl değiştiğini anlatırken şöyle dedi:

Eskiden Çin'den bir şey aldığımızda, 'Öf, Çin'denmiş' derdik. Şimdi ise 'Vay, Çin gerçekten harika' diyoruz.

Restu'nun deneyimi, Çin'in teknoloji imajını Cakarta'daki bir mahalleye duyulan ilgiyle birleştiriyor. Ulaşım altyapısına dair videolar ve yerel yiyecek işletmelerine yapılan ziyaretler, Çin'i daha tanıdık hâle getiren daha geniş çaplı değişimin parçaları. Çin'in etkisi tüketim mallarında, dijital eğlencede ve Çin mirasıyla özdeşleşen yerlere yönelik yenilenen ilgide görülüyor.

Yatırımlar Tüketici Talebini Kaynaklarla Buluşturuyor

Çin, Endonezya'nın en büyük yatırımcısı ve elektrikli araç bataryalarında kullanılan nikel de dâhil olmak üzere kritik doğal kaynaklarının başlıca alıcısı. Endonezya'dan çıkarılan nikel cevheri, Çin'deki üretim tesislerine ihraç edilmek üzere işlenirken son dönemdeki yatırımlar, işlemenin Endonezya'da yaygınlaştırılmasını hedefliyor.

Yurt içi ileri işleme, ham bir kaynağın ülkeden çıkarılmadan önce daha değerli bir ürüne dönüştürülmesi demek. Endonezya için bu önemli; çünkü işlenmiş malzeme veya mamul ürün satışı, madencilik ve çıkarma faaliyetlerinin ötesinde istihdam yaratabilir. Dolayısıyla Çinli otomobil markalarının büyümesi, araçlarına güç veren malzemeleri kapsayan daha derin bir sanayi ilişkisiyle birlikte ilerliyor.

Çinli şirketler ayrıca Endonezya'nın çeşitli kentlerinde kurulacak hindistan cevizi işleme tesislerine 100 milyon dolar yatırım taahhüt etti. Bu yatırım, içeceklerde kullanılanlar da dâhil olmak üzere hindistan cevizinden elde edilen bileşenlere Çin'de artan talebi karşılamayı amaçlıyor. Luckin Coffee, tedarik sağlamak için Banggai Kepulauan ilçesi yönetimiyle münhasır bir ortaklık yürütüyor.

Hindistan cevizinin işlenmesi, ham ürün ihracatından daha yüksek katma değerli ürünlerin üretimine geçiş için başka bir yol sunuyor. Bu tür düzenlemeler istihdam fırsatları yaratırken Endonezya'nın ağırlıklı olarak ham madde tedarikçisi olarak mı kalacağı, yoksa ileri imalatta daha büyük bir rol mü üstleneceği konusunda kaygılara da yol açıyor.

Yerel üreticilerin karşısındaki daha acil sorun ise Çinli perakende bayiliklerinin, yerli rakiplerin eşleştirmekte zorlandığı fiyatlarla satış yapabilmesi. Tekstil sektöründeki baskı, hükümetin Çin tekstil ürünlerine yüzde 200'e varan gümrük vergilerini gündeme almasına neden oldu. Otomotiv ihracatçıları ve diğer sektörlerdeki işletmeler olası misillemelerden veya ticaret politikasındaki değişikliklerden kaygı duyduklarını dile getirdi. Önerilen vergiler, henüz yürürlük tarihi açıklanmamış olası bir önlem niteliğinde.

Reklam

Şarj İmkânı, Dayanıklılık ve Atıklar Pratik Sınamalar Olmayı Sürdürüyor

Endonezya'da Nisan 2024 itibarıyla yalnızca 1.380 şarj istasyonu vardı; bunların 656'sı Java'da bulunuyordu. İstasyonların eşit dağılmaması, takımadaların geniş kesimlerinde erişimi kısıtlıyor. Elektrikli otomobil almayı düşünen biri için şarj imkânı, satın alma fiyatı veya aracın özellikleri kadar önemli olabilir.

Anket verilerine göre Endonezyalı tüketicilerin yüzde 71,2'si halka açık şarj istasyonlarını bulmanın zor olduğunu düşünüyor. Potansiyel alıcıların yüzde 62'si ise yüksek bakım masraflarından ve sınırlı menzilden kaygı duyuyor. Batarya teknolojisi gelişse de bu kaygılar sürüyor; bu da üreticilerin sahip olma maliyetlerini ve gündelik kullanımı anlatmak için önünde hâlâ yapılacak işler olduğunu gösteriyor.

Nikel madenciliği çevre ve iş gücüyle ilgili kaygıları beraberinde getiriyor. Faaliyetlerin standartlaştırılmış çevre ve çalışma mevzuatı olmadan yürütülmesi, zamanla tüketicilerin bu madencilikle bağlantılı markalara bakışını etkileyebilecek sürdürülebilirlik sorunları yaratıyor. Endonezya'da batarya atıklarının işlenmesine ilişkin açık kurallar da bulunmuyor. İlk elektrikli araç kuşaklarının kullanım ömrü sona erdiğinde bu durum geleceğe dönük bir çevre sorununa dönüşebilir.

Batarya ve aktarma organları teknolojisi büyük ölçüde Çin'den sağlanıyor. Aktarma organları, bir aracı hareket ettirmek için gücü ileten sistemdir. Bu yoğunlaşma, jeopolitik gerilimlerin tedariki aksatması hâlinde ticaretteki kesintilere karşı kırılganlık yaratıyor ve Endonezya'da büyüyen elektrikli araç pazarının güvenilirliğini daha geniş ekonomik ilişkilere bağlıyor.

Endonezya Otomotiv Derneği Eş Başkanı Jongkie Sugiarto, Japon üreticilerin onlarca yılda kazandıkları güveni koruduğunu söylüyor. Rekabeti değerlendirirken şöyle dedi:

Japon markaları güvenilir ve sağlam olduklarını kanıtladıkları için Çinli markalar yakın zamanda onların hâkimiyetine son veremez. Çinli üreticilerin benzer bir dayanıklılık itibarı kazanmaya çalışması gerekiyor.

Çinli üreticiler hızlı satış artışı, rekabetçi fiyatlar ve yeni özelliklerle dikkat çekti. Bu cazibeyi sürdürmek için şarj imkânı ve kullanım ömrü dolan bataryaların bertarafına ilişkin düzenlemelerin yanı sıra, araçların yıllarca güvenilir performans göstermesi gerekiyor.

Değişim Nasıl Gelişti?

Endonezya'nın değişen tüketici pazarında farklı zamanlarda yaşanan gelişmeler bir araya geliyor. Gazze'deki çatışmanın tırmanmasının ardından boykotlar ivme kazandı, şarj altyapısına ilişkin veriler elektrikli araç desteğindeki eksikleri ortaya koydu ve daha sonraki otomobil satış verileri Çinli üreticilerin pazar payı kazandığını gösterdi.

  • 2023: Gazze'deki çatışmanın tırmanması, ABD'nin İsrail'e verdiği desteğe karşı Amerikan markalarına yönelik boykot kampanyalarını hızlandırdı.
  • Nisan 2024: Endonezya'da 1.380 şarj istasyonu vardı; bunların 656'sı Java'da toplanmıştı.
  • 2025'in ilk çeyreği: Çin menşeli otomobil satışları bir önceki yılın aynı dönemine göre yüzde 153 artarken toplam pazar yaklaşık yüzde 5 daraldı. Çinli markaların pazar payı yüzde 3,83'ten yüzde 10'a yükseldi.
  • 2025'in ikinci çeyreği itibarıyla: BYD bataryalı elektrikli araç satışlarında yüzde 29,7, SAIC ise yüzde 31,6 paya sahipti.

Genç Endonezyalılar ulaşım, gıda, güzellik ürünleri ve eğlence alanlarında Çinli işletmelerle karşılaşıyor. Bu yaygınlık, tüketici tercihlerindeki değişimin tek bir ürünün başarısından çok daha geniş olduğunu gösteriyor. Büyümenin sürmesi, müşterilerin diğer markalardan beklediği aynı pratik koşullara bağlı: uygun fiyatlar, güvenilir kalite ve gündelik yaşama uyan hizmetler.

Reklam

Bilinmesi Gerekenler

  • Çin menşeli otomobil satışları 2025'in ilk çeyreğinde yüzde 153 artarak Çinli markaların toplam pazar payını yüzde 3,83'ten yüzde 10'a çıkardı.
  • Çinli üreticiler, Endonezya'daki bataryalı elektrikli araç pazarının yaklaşık yüzde 90'ını oluşturuyor.
  • Mixue'nin Endonezya'da 2.600'den fazla, Haidilao'nun ise 12 şubesi bulunuyor.
  • Gazze'yle bağlantılı boykotlar bazı tüketicileri Amerikan markalarından uzaklaştırıp Çinli alternatiflere yöneltti.
  • TikTok'tan alışveriş, Çin yapımı içerikler ve gündelik ürün deneyimleri genç tüketicilerin Çin'e bakışını değiştiriyor.
  • Çin yatırımları, Endonezya'nın tüketici pazarını nikel işleme, araç üretimi ve 100 milyon dolarlık hindistan cevizi işleme taahhütleriyle buluşturuyor.
  • Şarj imkânları, uzun ömürlü güvenilirlik, çevre koruma önlemleri ve yerli üreticiler üzerindeki baskı temel sorunlar olmayı sürdürüyor.
Bu haberi paylaş

Bunlar da ilginizi çekebilir