Kuraklık ve Yangın Riskleri Artarken Endonezya El Niño İçin 700 Milyon Dolar Ayırdı

10 dakikalık okuma
¿Qué es El Niño Godzilla y cómo afecta a los océanos? Alerta de la UNAM ...

Yaklaşan Kurak Sezon İçin 12 Trilyon Rupilik Önlem

Endonezya, olağandışı ölçüde sert geçmesi beklenen kurak sezonda tarımı korumak için 12 trilyon rupiyi (700 milyon dolar) devreye sokuyor. Yangınlardaki artış, güçlü bir El Niño’nun olası gelişine yönelik hazırlıkları daha da acil hâle getiriyor. Tarım Bakanı Andi Amran Sulaiman, bölge yöneticileriyle yaptığı toplantıların ardından kaynak tahsisini duyurarak her eyaletin aşırı kuraklık riskiyle karşı karşıya olduğu uyarısında bulundu.

İçindekiler
  1. Yaklaşan Kurak Sezon İçin 12 Trilyon Rupilik Önlem
  2. Tarım İçin Ayrılan Kaynaklar Nereye Gidecek?
  3. El Niño Tahminleri Ne Söylüyor?
  4. Bazı Bölgelerde Kuraklık, Bazılarında Sel Riski Neden Artıyor?
  5. Pirinç Rezervleri Gıda Güvencesi Sağlıyor
  6. Çiftçiler İçin Pompalar, Derin Kuyular ve Tavsiyeler
  7. Yangın Faaliyetleri Şimdiden Artıyor
  8. Şiddetli Bir Olayın Sağlık ve Ekonomi Üzerindeki Maliyeti
  9. Ormanların Açılması Hükümet Politikalarını Tartışmaya Açıyor
  10. Öne Çıkanlar

25 Nisan 2026 itibarıyla hazırlıklar, altı ay sürmesi beklenen ve nisandan ekime uzanan kurak dönemi kapsıyor. Hükümet, Pasifik Okyanusu’nda olağanüstü güçlü ısınmayla ilişkilendirilen “Godzilla El Niño” olasılığına yönelik uyarılara karşı önlem alıyor. Tahminlerde olayın ne kadar güçlü olabileceğine ilişkin farklı olasılıklar yer alıyor.

Tarım paketi, benzer hazırlıklar için 2014’te ayrılan 173 milyon dolardan çok daha büyük. Paketin iki temel önceliği, plantasyon bitkilerinin tohumlarını dağıtmak ve borular, pompalar ile sulama sistemleri üzerinden su sağlamak. Kurak sezonun normalden erken başlayıp daha uzun sürmesi beklendiği için Amran, kaynakların bölge yönetimlerine hızla aktarılmasını istedi.

Endonezya ayrıca gıda rezervlerini artırıyor ve yeraltı suyuna erişimi genişletiyor. Devlet lojistik şirketi Bulog’un elinde 4,08 milyon ton pirinç bulunurken hükümet, 2 milyon hektarlık alanda sulama sağlamayı hedefliyor. Bu hazırlıklar büyüyen bir çevre tehdidiyle karşı karşıya: Uydu verilerine göre Şubat 2026’ya kadar 32.637 hektar yanmıştı; bu, 2025’in aynı döneminde kaydedilen alanın 20 katı.

Baskı yalnızca tarım alanlarıyla sınırlı değil. Yağış azlığı gıda fiyatlarını, emtia ihracatını ve madencilik faaliyetlerini etkileyebilir; yangınlar ise sağlığı tehdit ederken sera gazı salımına yol açıyor. Orman alanlarının açılması sürerken hükümetin kuraklığa karşı harcamaları da mercek altında.

Reklam

Tarım İçin Ayrılan Kaynaklar Nereye Gidecek?

Kakao, hindistan cevizi, şeker kamışı ve kaju tohumları için yaklaşık 9,95 trilyon rupi (580,3 milyon dolar) ayrıldı. Plan kapsamında tohumlar, toplam 870 bin hektar tarım arazisine dağıtılacak. Böylece paketin önemli bir bölümü plantasyon bitkilerine odaklanıyor.

Şiddetli su kıtlığına açık bölgelere su boruları ve pompa sistemleri dâhil sulama altyapısı için 3 trilyon rupi (175 milyon dolar) daha ayrıldı. Tohum ve su, aynı sorunun farklı yönlerini ele alıyor: Çiftçilerin hem ekilecek ürüne hem de uzun süren kurak dönemde bu ürünleri büyütmeye yetecek neme ihtiyacı var.

Açıklanan kalemlerin toplamı 12,95 trilyon rupiye ulaşıyor; bu tutar duyurulan 12 trilyon rupilik paketi aşıyor. Toplam kaynak ile iki bileşenin nasıl örtüştüğüne dair bir açıklama yapılmadı. Hükümetin taahhütlerinin boyutunu anlamak açısından bu rakamlar önemini koruyor.

Amran’ın kaynakların bölge yönetimlerine hızla aktarılması çağrısı, tehdidin zamanlamasını yansıtıyor. Su kıtlaşmadan önce altyapı ve ekim kararlarının alınması gerekiyor. Kurak sezonun beklenenden erken başlaması ve daha uzun sürmesi, hazırlıklar için ayrılabilecek süreyi kısaltıyor.

El Niño Tahminleri Ne Söylüyor?

NASA klimatoloğu Bill Patzert, Pasifik Okyanusu’nun yüzey sıcaklıklarının normalin en az 2,5 santigrat derece üzerine çıktığı olağanüstü yoğun olayları tanımlamak için “Godzilla” adını 2015 El Niño’su sırasında kullandı. Endonezya kurumları aşırı riskleri anlatmak için bu terimi benimsedi.

Meteoroloji, Klimatoloji ve Jeofizik Kurumu (BMKG), zayıf ila orta şiddette bir El Niño’nun gelişme olasılığını yüzde 50 ila 80 olarak hesaplıyor. ABD Ulusal Okyanus ve Atmosfer Dairesi (NOAA) ise daha güçlü bir olasılığı da dışlamıyor: Şiddetli bir olay için yüzde 50, çok şiddetli sınıflandırma için yüzde 25 olasılık öngörüyor.

Bu tahminler, Endonezya’nın hazırlık yapması gereken birkaç olası hava koşuluna işaret ediyor. BMKG’nin zayıf ila orta şiddetli olay öngörüsünün yanı sıra ABD kurumunun tahmininde çok daha güçlü bir olay ihtimali de bulunuyor. Hükümet, olayın şiddeti henüz belirsizliğini korurken hazırlıklarını sürdürüyor.

Reklam

Bazı Bölgelerde Kuraklık, Bazılarında Sel Riski Neden Artıyor?

Ulusal Araştırma ve Yenilik Ajansı (BRIN), El Niño’nun pozitif Hint Okyanusu Dipolü (IOD) ile aynı döneme denk gelebileceği uyarısında bulunuyor. IOD, Hint Okyanusu’ndaki deniz sıcaklığı farklılıklarından oluşan ve yağışların hangi bölgelere düşeceğini etkileyebilen bir örüntü. BRIN, bu iki olayın bir araya gelmesinin Endonezya’nın güneyinde yağışları azaltırken kuzeydoğunun bazı kesimlerinde yağış ve sel riskini artırmasını bekliyor.

BRIN kıdemli araştırmacısı Erma Yulihastin, iki olgunun nisan-ekim kurak sezonundaki hava koşullarını önemli ölçüde değiştirebileceğini söylüyor. Bulut ve yağışlar Pasifik Okyanusu üzerinde yoğunlaşırken Endonezya’da gökyüzünün daha açık, kuraklığa açık bölgelerdeki yağışların ise az olması bekleniyor.

Cava’dan Doğu Nusa Tenggara’ya uzanan bölgeler şiddetli kuraklık riskiyle karşı karşıya. Sulawesi, Halmahera ve Maluku’da ise yoğun yağış görülebilir. Bu nedenle Endonezya’nın hazırlıkları, takımadaların farklı kesimlerindeki birbirinden çok farklı koşulları hesaba katmak zorunda: Bir bölgede su kıtlığı, diğerinde aşırı yağış.

Öne çıkan olaylar ve hazırlıklar birkaç yıla yayılıyor:

  • 2014: Endonezya, benzer tarımsal hazırlıklar için 173 milyon dolar ayırdı.
  • 2015: Patzert, şiddetli El Niño’yu tanımlamak için “Godzilla” adını kullandı; Endonezya’da yıkıcı yangınlar yaşandı.
  • 2024: El Niño sırasında kuraklığa dayanıklı ürün çeşitleri ve su tasarrufu sağlayan damla sulama denendi.
  • 2025: Endonezya’da ormansızlaşma yüzde 66 artarak 433.751 hektara ulaştı.
  • Ocak-Mart 2026: Turbalık alanlardaki sıcak nokta izleme çalışmaları yangın faaliyetlerinde artış kaydetti; martta 12.942 sıcak nokta belirlendi.
  • Nisan-Ekim 2026: Endonezya, uzun sürmesi beklenen kurak sezona ve El Niño ile pozitif IOD’nin olası birleşimine hazırlanıyor.

Pirinç Rezervleri Gıda Güvencesi Sağlıyor

Ulusal Gıda Ajansı (Bapanas), Tarım Bakanlığının paketine ek olarak ulusal gıda rezervlerini güçlendiriyor. Bulog’un 4,08 milyon tonluk pirinç stoku, Mart 2025’e göre yüzde 77,8 artmış durumda; stokların kısa süre içinde 5 milyon tona ulaşması bekleniyor.

Otel, restoran ve hanelerde tutulan pirinç de hesaba katıldığında ulusal toplam miktar yaklaşık 27 milyon tona ulaşıyor. Bu miktar, teorik olarak talebi 10 aya kadar karşılamaya yeterli. Toplam miktar ekonominin geneline dağılmış pirinci kapsarken Bulog’un verisi, devlet lojistik şirketinin elindeki stoku gösteriyor.

Hükümetin diğer rezervlerinde 144 bin ton mısır, 95 bin kilolitre yemeklik yağ ve tüketim amaçlı 50 bin ton şeker bulunuyor. Hükümet ayrıca önemli miktarda sığır ve tavuk eti ile yumurta stoku tutuyor.

Bu rezervler, Endonezya’nın kurak sezon boyunca üretimi sürdürmeye hazırlanırken elinde bir güvence oluşturuyor. Müdahale, depolardaki mevcut gıdayı çiftliklerin üretime devam etmesini sağlayacak yatırımlarla birleştiriyor; böylece acil arz güvenliği ile gelecek hasatlar birlikte ele alınıyor.

Reklam

Çiftçiler İçin Pompalar, Derin Kuyular ve Tavsiyeler

Bayındırlık Bakanlığı, JIAT olarak bilinen yeraltı suyu sulama ağlarının inşasını hızlandırıyor. 120 metre derinliğe kadar açılan kuyuları kullanan bu ağlar, saniyede 12 litre su sağlayabiliyor ve her biri yaklaşık 20 hektarı sulayabiliyor.

Amran, ülke genelinde 80 bin sulama pompasının dağıtıldığını doğruladı. Sulama kapsamını 2 milyon hektara çıkarmak için Bayındırlık Bakanı Dody Hanggodo ile eşgüdüm içinde çalışıyor. Amaç, yılda tek ürün alınan bölgelerde kuraklık koşullarına rağmen yılda üç hasat yapılmasını sağlamak.

Yeraltı suyu ağları ve pompalar, yağışların yetersiz kaldığı dönemlerde çiftçilerin suya erişmesini sağlamayı hedefliyor. Hükümetin hedefi mevcut hasadı korumaktan daha kapsamlı: Su kaynaklarının kısıtlı olması nedeniyle üretimin sınırlı kaldığı bölgelerde daha sık ekim yapılmasını mümkün kılmak istiyor.

Gadjah Mada Üniversitesi’nde görevli tarım klimatoloğu Profesör Bayu Dwi Apri Nugroho, kuraklığa dayanıklı çeşitleri ve su tasarrufu sağlayan damla sulamayı kuraklık zararını azaltmanın etkili yolları arasında gösteriyor. Bu yöntemler 2024 El Niño’su sırasında denendi. Damla sulama, suyu küçük miktarlarda doğrudan bitkilere vererek çiftçilerin sınırlı kaynakları dikkatli kullanmasına yardımcı oluyor.

Bayu, çiftçilerin tarımsal kararlar konusunda uygulamalı rehberlik sağlayan tarım yayım görevlilerinden de yeterli destek alması gerektiğini söylüyor. Bu önlemlerin uygulanmasında iletişimin merkezi bir rolü olduğunu belirtiyor:

Önemli olan çiftçilerle yayım görevlileri arasındaki iletişimdir. Çiftçiler açık ve anlaşılır bilgiyle sahada daha yerinde kararlar alabilir.

Yangın Faaliyetleri Şimdiden Artıyor

Uydu verilerine göre Şubat 2026’ya kadar yandığı belirlenen 32.637 hektarlık alan, yaklaşık olarak Paris’in üç katı büyüklüğünde. 2025’in aynı dönemine kıyasla 20 katlık artış, kurak sezonun beklenen zirvesi öncesinde yangın baskısının ne kadar hızlı büyüdüğünü gösteriyor.

Bağımsız çevre gözlem kuruluşu Pantau Gambut, ocak ayından bu yana turbalık ekosistemlerinde 23.546 sıcak nokta belirledi. Bunların 12.942’si yalnızca mart ayında kaydedildi. Sıcak noktalar, izleme çalışmalarıyla olağandışı derecede sıcak olduğu saptanan ve olası yangın faaliyetlerini takip etmekte kullanılan yerlerdir; yanan alan ise etkilenen toprağın büyüklüğünü gösterir.

Turbalıklar, mineral topraklara göre 20 kat daha fazla karbon depoluyor. Tarımsal dönüşüm amacıyla kurutulduklarında yangınlara karşı özellikle savunmasız hâle geliyorlar. Depoladıkları yüksek miktardaki karbon, turba yangınlarını sera gazı salımları açısından da önemli bir kaygı konusu yapıyor.

Mevcut izleme verilerine göre 6.192 yangın palmiye yağı imtiyaz alanlarında, 1.334 yangın ise kereste imtiyaz alanlarında çıktı. Ülke potansiyel olarak daha sert bir kurak sezona hazırlanırken bu rakamlar, şirketlerin arazi yönetimi üzerindeki denetimin sıkılaştırılması yönündeki baskıyı artırdı.

Reklam

Şiddetli Bir Olayın Sağlık ve Ekonomi Üzerindeki Maliyeti

Çevre Bakanı Hanif Faisol Nurofiq, orman yangınlarının Endonezya’daki en büyük sera gazı salımı kaynakları arasında yer aldığı uyarısında bulundu. Yangınların sağlık üzerindeki kalıcı etkilerine ve ekonomik maliyetine de dikkat çekti:

Orman yangınları, çevresel tahribata, kronik sağlık sorunlarına ve trilyonlarca rupilik ekonomik kayba yol açarak sera gazı salımlarının en büyük kaynakları arasında yer alıyor.

2015’teki Godzilla El Niño’su, yıkıcı sonuçlarıyla bir karşılaştırma noktası oluşturuyor. Tahminen 2,6 milyon hektar alan yandı ve 500 binden fazla solunum yolu enfeksiyonu vakası görüldü. Dünya Bankasının tahminlerine göre ekonomik zarar 16,1 milyar dolara ulaştı.

Uluslararası Para Fonunun araştırmaları, El Niño olaylarının geçmişte Endonezya’nın gayrisafi yurt içi hasılasını düşürdüğünü ve gıda fiyatlarındaki oynaklık yoluyla enflasyonu yaklaşık 91 baz puan artırdığını ortaya koyuyor. Gayrisafi yurt içi hasıla, ekonomik üretimi ölçer. 91 baz puanlık artış, enflasyon oranında 0,91 puanlık yükseliş anlamına gelir.

Ülke, palmiye yağı, kakao ve nikel ihracatının küresel arzında önemli bir paya sahip olduğu için Endonezya’nın riskleri uluslararası emtia piyasalarına da uzanıyor. Kuraklık tarımsal üretimi tehdit ederken hidroelektrik enerjiye büyük ölçüde bağımlı madencilik faaliyetleri de su kıtlaştığında maden çıkarma güçlükleriyle karşılaşıyor.

Bu nedenle hükümetin müdahalesi, birbiriyle bağlantılı çeşitli riskleri ele alıyor. Sulama üretimin sürmesini, gıda rezervleri kesintiler sırasında arzın korunmasını, yangınların önlenmesi ise toprağın, sağlığın ve ekonomik faaliyetlerin korunmasını hedefliyor. 2015’teki kayıplar, hazırlıkların neden tek bir hasadın değerini aşan bir önem taşıdığını gösteriyor.

Ormanların Açılması Hükümet Politikalarını Tartışmaya Açıyor

Endonezya’da ormansızlaşma 2025’te yüzde 66 artarak 433.751 hektara ulaştı. Çevre aktivistleri, kuraklıktan korunmaya yönelik harcamalar ile ormanların daha fazla tarıma açılmasını teşvik eden politikalar arasındaki çelişkiye dikkat çekiyor.

Ormanlık alanlardan 20,6 milyon hektarı tarımsal dönüşüm için ayıran hükümetin gıda arazileri programı, orman kaybını artıran baskı unsurlarından biri olarak gösteriliyor. Politika tarımsal alanları genişletmeyi hedeflerken kuraklık hazırlıkları, üretimi ağırlaşan iklim koşullarından korumaya odaklanıyor.

Auriga Nusantara Başkanı Timer Manurung, ormansızlaşmayı sıklıkla yangınların izlediğine dikkat çekiyor. Açılan arazilerin 28.889 hektarını yangınlara açık turbalıklar oluşturdu. Bu durum, orman kaybı ile yangın izleme kuruluşlarının zaten dikkatini çeken ekosistemler arasındaki bağlantıyı ortaya koyuyor.

WALHI kampanyacısı Musdalifah, orman yangınlarını önlemeye ayrılan 3 trilyon rupinin 3.843 trilyon rupilik ulusal bütçeyle kıyaslandığında düşük kaldığını savunuyor. 2026 yangın sezonunun, kuraklık dönemi zirveye ulaşmadan önce şiddetlenmesi bu kaygıyı artırıyor.

Orman yangınlarını önlemek için ayrılan 3 trilyon rupi, tarımsal sulamaya ayrılan 3 trilyon rupiden ayrı olarak sunuluyor. Her iki tahsis de iklim tehdidinin farklı yönlerini ele alırken ormanların tarıma açılmasına yönelik eleştiriler, yangın riskini artırabilecek politikalara odaklanıyor.

Reklam

Öne Çıkanlar

  • Endonezya, nisan-ekim 2026 döneminde beklenen kurak sezon öncesinde tarımı korumak için 12 trilyon rupilik (700 milyon dolar) kaynak açıkladı.
  • Açıklanan kalemler, 870 bin hektardaki plantasyon bitkileri için 9,95 trilyon rupi ve sulama için 3 trilyon rupi. Bu iki kalemin toplamı açıklanan paketi aşıyor.
  • BMKG, zayıf ila orta şiddette El Niño olasılığını yüzde 50 ila 80 olarak öngörüyor; ABD tahminleri ise şiddetli veya çok şiddetli bir olasılığı da içeriyor.
  • BRIN, El Niño ile pozitif Hint Okyanusu Dipolü’nün birlikte görülmesinin Cava’dan Doğu Nusa Tenggara’ya kadar şiddetli kuraklığa, kuzeydoğu bölgelerinde ise daha yoğun yağışa yol açabileceği uyarısında bulunuyor.
  • Bulog’un elinde 4,08 milyon ton pirinç bulunuyor; bu miktar Mart 2025’e göre yüzde 77,8 daha fazla. Ulusal toplam pirinç arzı ise 27 milyon tona yaklaşıyor.
  • Endonezya 80 bin sulama pompası dağıttı ve 2 milyon hektarlık alanda sulama sağlamayı hedefliyor.
  • Uydu verilerine göre Şubat 2026’ya kadar 32.637 hektar yandı; Pantau Gambut ise ocak ayından bu yana turbalıklarda 23.546 sıcak nokta kaydetti.
  • Ormansızlaşma 2025’te yüzde 66 artarak 433.751 hektara ulaştı; ormanların tarıma açılması ve yangınları önlemeye ayrılan kaynaklar mercek altına alındı.
Bu haberi paylaş

Bunlar da ilginizi çekebilir