Hürmüz Boğazı’nın Kapanması Enerji Tedarikini Zorlarken Körfez Ülkeleri Güney Kore’de Depolamaya Yöneliyor

11 dakikalık okuma
Hürmüz Boğazı’nın Kapanması Enerji Tedarikini Zorlarken Körfez Ülkeleri Güney Kore’de Depolamaya Yöneliyor

Kore’deki Depolama Tesisleri Körfez Ham Petrolü İçin Can Simidi Oluyor

Hürmüz Boğazı’nın uzun süre kapalı kalması, Orta Doğulu üreticileri Basra Körfezi dışında depolama alanları aramaya yöneltirken Güney Kore, 2026 sonuna kadar 273 milyon varil ham petrol ve 2,1 milyon ton nafta tedarikine yönelik taahhütler aldı. Seul ayrıca yaklaşık 140 milyon varil olan petrol depolama kapasitesini 160 milyon varile çıkarma seçeneğini değerlendiriyor.

İçindekiler
  1. Kore’deki Depolama Tesisleri Körfez Ham Petrolü İçin Can Simidi Oluyor
  2. Hürmüz’ün Kapanması Neden Körfez’in Çok Ötesini Etkiliyor?
  3. Diplomatik Tur Aralık Ayına Kadar Tedarik Sağladı
  4. Boğaz Yakınlarında Mahsur Kalan Gemiler ve Gaz Sözleşmeleri Baskıyı Artırıyor
  5. Stratejik Rezervler Rafinerilerin Aradaki Açığı Kapatmasına Yardım Ediyor
  6. Ortak Stoklama Sistemi Nasıl İşliyor?
  7. Asya Ekonomilerinin Tedarik Tamponları Farklılık Gösteriyor
  8. Elektrik Bağlantıları Bölgesel Gündeme Geri Dönüyor
  9. Temiz Teknoloji de Kendi Tedarik Sorunlarını Beraberinde Getiriyor
  10. Bilinmesi Gerekenler

Ticaret, Sanayi ve Enerji Bakanlığı’na bağlı Sanayi Kaynakları Güvenliği Ofisi’nin başındaki Yang Gi-uk, salı günü yaptığı açıklamada Birleşik Arap Emirlikleri’nin yanı sıra çok sayıda ülkenin Kore’deki tesisleri kullanmak için görüşmelere başladığını söyledi. Suudi Arabistan, Kuveyt ve diğer Körfez üreticileri, ham petrolü boğazın dışında tutmanın avantajını görüyor. Böylece deniz yolu kapalı olsa bile petrol müşterilere ulaştırılmaya hazır durumda kalabiliyor.

Bu ilgi, iki acil ihtiyacı bir araya getiriyor. Körfez ülkeleri büyük ölçüde petrol ihracatından elde ettikleri gelire dayanıyor ve alıcılara güvenilir biçimde erişmek istiyor. Asya’nın Orta Doğu’dan gelen ham petrolünün büyük bölümünü normalde taşıyan güzergâhın aksaması sürerken Güney Kore de ekonomisi için güvenilir tedarike ihtiyaç duyuyor.

Kore’nin uluslararası ortak stoklama programı kapsamında yabancı üreticiler, Kore’deki tesislerde depolanan petrolün mülkiyetini koruyabiliyor. Seul kira geliri elde ediyor ve acil durumda bu petrolü öncelikli satın alma hakkı kazanıyor. Böylece üreticiler satış gerçekleşene kadar varilleri üzerindeki denetimlerini sürdürürken sorunlu deniz geçişinin dışında erişilebilir bir rezerv oluşturuluyor.

Yang, birden fazla tarafla müzakerelerin sürdüğünü doğruladı ancak başka ülkelerin adlarının uygun diplomatik zamanlarda açıklanacağını söyledi. Görüşmeler, mevcut depolama ortaklığı modelini Körfez ham petrolünü Asyalı müşterilerine yakın bir yerde tutan daha geniş bir bölgesel sisteme dönüştürebilir.

Reklam

Hürmüz’ün Kapanması Neden Körfez’in Çok Ötesini Etkiliyor?

Hürmüz Boğazı, normalde Çin, Japonya, Güney Kore ve Tayvan’a giden Orta Doğu ham petrolü ihracatının yaklaşık yüzde 78’ini taşıyor. İran’ın dahil olduğu askerî çatışma ve misilleme saldırıları nedeniyle boğazın fiilen kapanması, hem ihracatçıların hem de alıcıların bağımlı olduğu güzergâhı sekteye uğrattı.

Ham petrol ihracatı ulusal gelirlerinin büyük bir bölümünü oluşturduğu için Suudi Arabistan, Kuveyt ve diğer Körfez ekonomileri baskı altında. Alıcıların karşılaştığı sorun ise farklı: Bir üreticide petrol bulunabilir, ancak bu petrolün ona ihtiyaç duyan rafineriye ulaşması mümkün olmayabilir. Tedarikin önceden boğazın dışındaki depolara taşınması, bu deniz taşımacılığı darboğazına maruz kalma riskini azaltıyor.

Uluslararası Enerji Ajansı Başkanı Fatih Birol, bu hafta yayımlanan açıklamalarında Avrupa’da yaklaşık altı haftalık jet yakıtı kaldığı uyarısında bulundu. Petrol tedariki yeniden sağlanmazsa Avrupa şehirleri arasındaki uçuşların yakında aksayabileceğini söyledi.

Önümüzdeki haftalarda petrol tedariki yeniden sağlanmazsa yakında uçuş iptalleri yaşanacak. Avrupa’da belki altı hafta kadar yetecek jet yakıtı kaldı.

Birol ayrıca benzin, doğal gaz ve elektrik fiyatlarının yükseleceği uyarısında bulundu. Asya’da özellikle risk altındaki pazarlar arasında Japonya, Kore, Hindistan, Çin, Pakistan ve Bangladeş’i saydı. Dolayısıyla sonuçlar ham petrol teslimatlarının ötesine geçerek ulaşımı, hane faturalarını ve işletme maliyetlerini de etkiliyor.

Güney Kore, tüketimi azaltmak için kamu araçlarında dönüşümlü plaka uygulaması ve park kısıtlamalarını devreye aldı. Devlet Başkanı Lee Jae-myung, hükümete küresel enerji piyasalarındaki aksamanın uzamasını mevcut koşulların bir parçası olarak kabul etme, acil durum müdahale sistemlerini güçlendirme ve ek bütçe kaynaklarını hızla kullanıma sokma talimatı verdi.

Diplomatik Tur Aralık Ayına Kadar Tedarik Sağladı

Devlet Başkanlığı Genel Sekreteri Kang Hoon-sik, Kazakistan, Umman, Suudi Arabistan ve Katar’ı kapsayan dört ülkeli diplomatik turundan 273 milyon varil ham petrol ve 2,1 milyon ton nafta tedarik taahhüdüyle döndü. Teslimatların, kapalı boğazı devre dışı bırakan alternatif güzergâhlar kullanılarak yıl sonuna kadar yapılması planlanıyor.

Güney Kore’nin 2025 tüketim düzeyi temel alındığında, söz konusu ham petrol miktarı normal ekonomik faaliyetlerin üç aydan uzun süre devam etmesine yetecek. Sanayi için bulunabilirliği önem taşıyan bir başka petrol ürünü olan nafta için alınan ayrı taahhüt de tedarikin sürdürülmesine yönelik daha kapsamlı çabanın parçası.

Taahhütlerin en büyük bölümünü Suudi Arabistan üstlendi. Ülke, daha önce tahsis edilmiş 50 milyon varil ham petrolü nisan ve mayıs aylarında Kızıldeniz’deki alternatif limanlar üzerinden göndermeyi kabul etti. Krallık, haziran-aralık döneminde Koreli şirketlere 200 milyon varil daha tahsis edilmesine ve sevk edilmesine öncelik verme taahhüdünde bulundu.

Reklam

Suudi Arabistan’ın taahhütleri, tur sırasında güvence altına alınan toplam 273 milyon varilin 250 milyonunu oluşturuyor. Suudi tahsisinin dışında kalan 23 milyon varilin hangi kaynaklardan sağlanacağı belirtilmedi.

Kang, ithalat fiyatlarının acil durum zammı yerine piyasa fiyatlarına göre belirleneceğini söyledi. Aksayan piyasada ham petrol ve naftanın parayla bile temin edilemeyen ürünler hâline geldiğini belirtti. Fiilî bir sevkiyatı güvence altına almak, fiyatı üzerinde anlaşmak kadar acil bir hâl aldı.

Teslimat takvimi ve diğer önlemler birkaç farklı tarihe yayılıyor:

  • Nisan ve mayıs: Suudi Arabistan, daha önce tahsis edilen 50 milyon varil ham petrolü Kızıldeniz limanları üzerinden gönderecek.
  • Nisan: Kore Ulusal Petrol Şirketi, yerli rafinerilere teslim edilmek üzere stratejik rezervlerden 17 milyon varil tahsis etti.
  • 16 Nisan: Büyük sanayi kullanıcılarına yönelik yeni elektrik tarifeleri yürürlüğe giriyor.
  • 18 Nisan: Elektrikli araç şarjında hafta sonu indirimlerinin başlaması planlanıyor.
  • Haziran-aralık: Suudi Arabistan, Koreli şirketler için 200 milyon varil daha tahsise öncelik verecek.
  • 2026 sonuna kadar: Diplomatik taahhütler 273 milyon varil ham petrol ve 2,1 milyon ton naftayı kapsıyor.

Boğaz Yakınlarında Mahsur Kalan Gemiler ve Gaz Sözleşmeleri Baskıyı Artırıyor

Umman, acil deniz taşımacılığı sorunlarının çözümüne yönelik çabanın önemli bir parçası oldu. Kang, Ekonomik İşlerden Sorumlu Başbakan Yardımcısı Theyazin bin Haitham Al Said ile görüştü ve çatışma bölgesi yakınlarında mahsur kalan 26 Kore gemisinin güvenli geçişi için etkin iş birliği sağladı.

Dışişleri Bakanı Cho Hyun, gemilerin güvenliğine ilişkin bilgilerin güvence almak amacıyla Körfez İşbirliği Konseyi ülkeleri ve ABD ile paylaşıldığını söyledi. Geçiş hakkı için İran’a tazminat ödenmesi seçeneğini de reddetti.

Kang’ın programına beklenmedik biçimde Katar da eklendi. Burada, bölgesel gerilime rağmen kesintisiz sıvılaştırılmış doğal gaz tedarik sözleşmelerinde Kore’nin en öncelikli ülkeler arasında kalacağı yönünde güvence aldı. LNG olarak da bilinen sıvılaştırılmış doğal gaz, taşımaya uygun olması için soğutularak sıvı hâle getiriliyor; bu nedenle deniz güzergâhlarına erişim tedarik zincirinin bir parçasını oluşturuyor.

Ziyaretler aynı acil durumun birkaç farklı yönünü ele aldı: yeni petrol tedariki sağlamak, boğazın çevresinden geçen güzergâhlar ayarlamak, çatışma bölgesinin yakınındaki gemileri korumak ve gaz sözleşmelerini sürdürmek. Tedarik taahhüdü ile bir geminin güvenli geçişini sağlamak ayrı işler; Seul’ün diplomasisi her ikisini de kapsadı.

Reklam

Stratejik Rezervler Rafinerilerin Aradaki Açığı Kapatmasına Yardım Ediyor

Kore Ulusal Petrol Şirketi (KNOC), takas düzenlemeleri aracılığıyla SK Energy, GS Caltex, HD Hyundai Oilbank ve S-Oil’e stratejik rezervlerinden petrol veriyor. Bu program, hükümet ikame tedarik arayışını sürdürürken mevcut stokların kullanılmasını sağlıyor.

Yerli rafineriler 32 milyon varil talep etti; nisan ayında teslim edilmek üzere 17 milyon varil tahsis edildi. Toplam 8,38 milyon varillik altı sözleşme kapsamında teslimatlar sürüyor. Ay içinde 8 milyon varil daha için sözleşme yapılması bekleniyor.

Bu rakamlar sürecin farklı aşamalarını gösteriyor: rafinerilerin talepleri, teslimat için tahsis edilen miktarlar ve petrol sevkiyatı başlamış sözleşmeler. Birlikte değerlendirildiğinde, hükümetin depolanan rezervleri ham petrol işleyen şirketlerin tedarikine nasıl dönüştürdüğünü ortaya koyuyor.

Seul ayrıca, Kore İhracat-İthalat Bankası ve Kore Kalkınma Bankası garantisiyle KNOC’ye 3 milyar dolara kadar kredi limiti açtı. Finansman, ham petrol ithalatının zamanında yapılmasını desteklemeyi ve acil durum süresince likiditeyi korumayı amaçlıyor. Likidite, ödemelerin yapılması gerektiğinde kullanılabilir kaynakların bulunması anlamına geliyor.

Devlet Başkanı Lee’nin ek bütçe kaynaklarının daha hızlı kullanılması talimatı da bu önlemlere eşlik ediyor. Müdahale; mali desteği, mevcut tedarikin piyasaya sunulmasını ve yılın geri kalanındaki teslimatlar için yürütülen müzakereleri bir araya getiriyor.

Ortak Stoklama Sistemi Nasıl İşliyor?

KNOC, yer altı tankları ve dünyanın tek parça hâlindeki en büyük petrol depolama tesisi dâhil ülke genelinde dokuz depolama tesisi işletiyor. Tesislerin mevcut toplam kapasitesi yaklaşık 140 milyon varil. Hükümet, tasarım çalışmaları yakın tarihli ek bütçe tahsisleriyle finanse edilen 20 milyon varillik ilave kapasiteyi değerlendiriyor.

Uluslararası ortak stoklama programı kapsamında yabancı üreticiler kullanılmayan depolama kapasitesini kiralıyor. Kore kira geliri elde ederken katılımcı üretici ham petrolün mülkiyetini koruyor. Bunun karşılığında Seul, tedarik acil durumlarında öncelikli satın alma hakkı kazanıyor ve ülkede hâlihazırda depolanan petrolü satın alma konusunda daha güçlü bir konuma geliyor.

Abu Dabi Ulusal Petrol Şirketi bu düzenleme kapsamında hâlihazırda 4 milyon varil depoluyor. Kuveyt İhracat Ham Petrolü de benzer miktarlarda stok tutuyor. Yang, yabancı mülkiyetindeki bu varillerin Güney Kore’nin resmî stratejik rezerv miktarına dâhil olmadığını, ancak Koreli rafinerilerin bu petrole yönelik talebi bulunduğundan fiilen ülke içindeki stokları artırdığını açıkladı.

Depolama kapasitesi, devlet rezervleri ve yabancı mülkiyetindeki stoklar sistemin farklı unsurlarını ifade ediyor. Kapasite, tesislerin ne kadar petrol tutabileceğini gösteriyor. Devlet rezervleri, devletin kontrolündeki stoklardan oluşuyor. Ortak stoklanan ham petrol ise yabancı katılımcılara ait; yapılan anlaşmalar Kore’ye satın alma hakkı tanıyor.

Reklam

Yang, depolama tesisi sunmanın Orta Doğu’daki ortaklarla ikame tedarik görüşmelerine yardımcı olduğunu söyledi. BAE ile mevcut ortak stoklama anlaşmalarının, mevcut kriz sırasında ikame sevkiyatların güvence altına alınmasını kolaylaştırdığı anlaşılıyor.

Orta Doğulu üreticiler geleneksel olarak petrolü kendi topraklarında tutuyor veya tüketici ülkelere doğrudan satış sözleşmeleriyle tedarik ediyordu. Kriz, üreticilerin mülkiyetini korurken ham petrolü yurt dışında depolayan modele ilgiyi artırdı. Sektör yetkilileri, kalıcı depolama ortaklıklarının tedarik zincirlerinde uzun vadeli değişikliklere zemin oluşturabileceğini düşünüyor. Böylece ihracatçılar, gelecekteki aksaklıklarda Kore pazarına erişime öncelik vermek için bir nedene sahip olabilir.

Asya Ekonomilerinin Tedarik Tamponları Farklılık Gösteriyor

Güney Kore, geçmişte bazı yakın ekonomilere kıyasla daha sınırlı rezerv marjlarıyla faaliyet gösterdi. Japonya yaklaşık 150 günlük ithalatı karşılayacak rezerv tutarken Tayvan’da 90 günlük tüketimi karşılayacak stok bulundurma zorunluluğu var. Güncel resmî raporlara göre Güney Kore’nin devlet kontrolündeki rezervleri 210 günlük tedarike karşılık geliyor; ortak stoklama da buna fiilî bir ek güvence sağlıyor.

Bu ölçümler ithalat ve tüketim gibi farklı referans noktalarını kullanıyor. Tedarikin kesintiye uğramasına karşı her ekonominin ne ölçüde korunduğunu gösteriyor. Kore’nin depolama programı, devlete ait stokların ötesinde ham petrole erişim için başka bir kanal oluşturuyor.

Kpler verilerine göre Çin’in karadaki stoklarında yaklaşık 1,2 milyar varil petrol bulunuyor; bu miktar yaklaşık 108 günlük ithalatı karşılıyor. Ülke ayrıca günde 4,3 milyon varil petrol üretiyor ve Rusya ile Orta Asya’dan boru hattıyla ithalat yapıyor.

Çin’in depoladığı ham petrol, yerli üretimi ve boru hatlarına erişimi bir arada bulundurması, deniz taşımacılığındaki aksaklıklar sırasında tedariki sürdürmek için daha fazla seçenek sunuyor. Kriz Çin ekonomisine de ciddi zarar veriyor; ancak Çin’in konumu, Orta Doğu sevkiyatlarının kesintiye uğramasına büyük ölçüde açık olan Japonya, Güney Kore ve Tayvan karşısında güçlenebilir.

Kore’nin yaklaşımı bu riskleri aynı anda birkaç kanaldan ele alıyor. Yeni teslimatlar önümüzdeki aylardaki talebin karşılanmasına yardımcı oluyor, stratejik rezerv düzenlemeleri rafinerileri bugün destekliyor ve yabancı depolama ortaklıkları gelecekteki acil durumlarda daha fazla ham petrolü erişilebilir kılabilir.

Elektrik Bağlantıları Bölgesel Gündeme Geri Dönüyor

Güneydoğu Asyalı politika yapıcılar, krizin istikrarsız bölgelerden ithal edilen fosil yakıtlara bağımlılığı yeniden gündeme taşımasıyla daha önce etkin olmayan ASEAN Elektrik Şebekesi önerilerini canlandırıyor. Önerilen sistem, elektrik şebekelerini ülkeler arasında birbirine bağlayarak ülkelerin komşularından daha fazla enerji alabilmesini sağlayacak.

ODI Global’den Dr. Mirza Huda, Hanoi’deki yakın tarihli görüşmelerde bölgesel şebeke entegrasyonunun ülkelerin uzak bölgelerdeki jeopolitik çatışmalara açık kalmak yerine enerji güvenliği için komşularına dayanmasına imkân vereceğini savundu. Elektrik bağlantıları, yakıt depolama ve deniz taşımacılığı düzenlemelerine ek bir bölgesel destek biçimi oluşturabilir.

Reklam

43. ASEAN Enerji Bakanları Toplantısı, deniz altı elektrik kablolarını bu entegrasyonun temel yapı taşları arasında gösterdi. Brunei Darüsselam-Endonezya-Malezya-Filipinler Elektrik Entegrasyonu Projesi, kara ve deniz altından geçen bağlantıları bir araya getiriyor. Bu, bölgenin hem ana kara parçalarını hem de adaları birbirine bağlama ihtiyacını yansıtıyor.

Güney Kore de elektrik talebinin fiyatlandırmasını mevsimlere ve günün saatlerine göre değiştiriyor. Enerji Bakanlığı, sanayi talebini akşamın yoğun saatlerinden güneş enerjisi üretiminin zirve yaptığı öğle saatlerine kaydırmayı amaçlayan yeni tarifeleri açıkladı.

Büyük sanayi kullanıcıları için yeni tarifeler 16 Nisan’da yürürlüğe giriyor. Elektrikli araç şarjında hafta sonu indirimlerinin 18 Nisan’da başlaması planlanıyor. Önlemler, petrol kaynaklı elektriğe olan talebi azaltırken yerli yenilenebilir enerji üretim kapasitesini desteklemeyi amaçlıyor.

Temiz Teknoloji de Kendi Tedarik Sorunlarını Beraberinde Getiriyor

Enerji dönüşümünü savunanlar, mevcut dalgalanmanın elektrifikasyon ve yenilenebilir enerji yatırımlarını güçlendirdiğini söylüyor. Kore’nin fiyatlandırma değişiklikleri bu görüşü pratik bir önleme bağlıyor: güneş enerjisi üretiminin en güçlü olduğu saatlerde elektrik kullanımını teşvik etmek.

Güneş paneli üretimi, batarya malzemelerinin işlenmesi ve elektrikli araç tedarik zincirlerinde Çin hâkim konumda. Bu alanlardaki konumu, petrol piyasalarındaki dalgalanmadan bağımsız olarak enerji dönüşümünde yapısal avantaj sağlıyor.

ABD, Avrupa, Güney Kore ve Japonya; gelişmiş yarı iletkenler, yazılım sistemleri ve ileri temiz teknoloji inovasyonunda rekabet üstünlüklerini koruyor. Bu avantajlar, yetkinliklerin tek bir ülkede yoğunlaşmak yerine birkaç ekonomi arasında dağıldığı bir dönüşüme işaret ediyor.

Güney Kore’nin acil görevi, Hürmüz’ün kapanması süresince yakıt tedarikini sürdürmek. Depolama görüşmeleri, rezervlerin rafinerilere verilmesi, deniz taşımacılığı diplomasisi ve elektrik önlemleri bu görevin acil petrol alımlarının ötesine geçerek enerjinin nerede depolandığına, nasıl taşındığına ve ne zaman tüketildiğine ilişkin kararları da etkilediğini gösteriyor.

Bilinmesi Gerekenler

  • Hürmüz Boğazı fiilen kapalı kalırken Orta Doğu’daki birden fazla ülke Kore’deki petrol depolama tesislerini kullanmayı görüşüyor.
  • Boğaz, normalde Çin, Japonya, Güney Kore ve Tayvan’a giden Orta Doğu ham petrolü ihracatının yaklaşık yüzde 78’ini taşıyor.
  • Kang Hoon-sik, 2026 sonuna kadar 273 milyon varil ham petrol ve 2,1 milyon ton nafta tedarik taahhüdü aldı.
  • Suudi Arabistan, nisan ve mayıs aylarında Kızıldeniz limanları üzerinden 50 milyon varil, haziran-aralık döneminde ise 200 milyon varil daha tedarik etmeyi taahhüt etti.
  • KNOC yaklaşık 140 milyon varil depolama kapasitesine sahip dokuz tesis işletiyor; Seul 20 milyon varillik genişlemeyi değerlendiriyor.
  • Ortak stoklama anlaşmaları kapsamında yabancı üreticiler mülkiyetlerini korurken Kore kira geliri ve acil durumlarda öncelikli satın alma hakkı elde ediyor.
  • Resmî raporlara göre Kore’nin devlet kontrolündeki rezervleri 210 günlük tedarike karşılık geliyor. Çin’in karadaki stokları yaklaşık 1,2 milyar varil.
  • Fatih Birol, Avrupa’da yaklaşık altı haftalık jet yakıtı kaldığı ve tedarik yeniden sağlanmazsa uçuş iptalleri yaşanabileceği uyarısında bulundu.
  • Bölgesel önlemler arasında ASEAN elektrik şebekesine ilişkin görüşmelerin canlandırılması ve Kore’de 16 ile 18 Nisan’da yürürlüğe girecek elektrik fiyatlandırma değişiklikleri bulunuyor.
Bu haberi paylaş

Bunlar da ilginizi çekebilir