Singapur'daki Myanmar'dan İşçiler İş Dolandırıcılığı, Borç ve Savaşa Dönme Korkusuyla Karşı Karşıya

12 dakikalık okuma
Singapur'daki Myanmar'dan İşçiler İş Dolandırıcılığı, Borç ve Savaşa Dönme Korkusuyla Karşı Karşıya

Güzellik Salonunda İş Vaadiyle Masaj Salonuna Gönderildi

Mary, Singapur'daki bir güzellik salonunda iş bulacağını düşünerek aracılık ücretlerine 5.800 Singapur dolarından (S$) fazla ödedi. Myanmar vatandaşı ülkeye vardığında aracısı salonun geçici olarak kapalı olduğunu söyledi. Bunun yerine bir masaj salonuna gönderildi ve burada yasa dışı hizmetler vermeye zorlandı. Bir erkek müşteriyle cinsel ilişkiye girmeyi reddedince işvereni onu hemen işten çıkardı.

İçindekiler
  1. Güzellik Salonunda İş Vaadiyle Masaj Salonuna Gönderildi
  2. Farklı İşler, Daha Kısa Çalışma İzinleri ve Yüksek Ücretler
  3. Ülkeye Dönmek Neden İmkânsız Gibi Gelebiliyor?
  4. Göç Yasakları ve Bunları Aşan Yollar
  5. İşe Alım Borcu İşçileri Nasıl Sessizliğe İtiyor?
  6. Ev İşçilerine Farklı Yasalar Uygulanıyor
  7. Bakanlık Koruma Konusunda Ne Diyor?
  8. Peninsula Plaza'da ve Ötesinde Destek
  9. Mevcut Krize Yol Açan Gelişmeler
  10. Öne Çıkanlar

Mary'nin yaşadıkları, göçmen işçilere yardım eden kuruluşların giderek artan vaka yükünün bir parçası. Transient Workers Count Too (TWC2), 2025'te Myanmar'dan işçilerin dahil olduğu 131 vaka kaydetti; 2022'de bu sayı yalnızca birdi. Humanitarian Organisation for Migration Economics (HOME) de yardım isteyen Myanmar vatandaşlarının sayısında artış olduğunu belgeledi. Yardım kuruluşları, çok daha fazla işçinin işini kaybetmekten ya da ülkesine gönderilmekten korktuğu için sessiz kaldığına inanıyor.

Myanmar'dan işçiler özellikle zor bir seçimle karşı karşıya. 2021'deki askerî darbeden bu yana iç savaş bir milyondan fazla kişinin yerinden edilmesine ve ekonominin zarar görmesine yol açtı. 2024'te yürürlüğe giren katı askerlik yasaları, zorunlu hizmetten kaçınmak isteyen gençleri ülkeden ayrılmaya yöneltti. Geri dönmek çatışmayla, askere alınmayla ya da zulümle karşı karşıya kalmak anlamına gelebilir; Singapur'da kalmaksa aracının vaat ettiği işle pek ilgisi olmayan bir işi kabul etmek demek olabilir.

12 Mart 2026 itibarıyla işçilerin ne ölçüde korunduğuna ilişkin tartışma, işe alım bürolarından işyerlerine ve şikâyet süreçlerine kadar uzanıyor. Yardım kuruluşları aldatma, yüksek borçlar ve sınır dışı edilme korkusundan söz ediyor. Singapur İnsan Gücü Bakanlığı (MOM), son üç yılda Myanmar'dan işçileri etkileyen kurallara aykırı istihdam uygulamalarında kayda değer bir artış görmediğini belirtiyor. Aradaki fark önemli; çünkü ülkesine güvenle dönemeyen işçiler, istismarı bildirmek konusunda özellikle çekingen davranabilir.

Reklam

Farklı İşler, Daha Kısa Çalışma İzinleri ve Yüksek Ücretler

28 yaşındaki Diana, yaklaşık 4.700 S$ ücret ödedi. Belgelerinde gıda işleme işçisi olarak kayıtlıydı ve güzellik uzmanlığı eğitimi alacağı vaat edilmişti. Bunun yerine bir masaj salonuna gönderildi ve burada cinsel tacize uğradığını öne sürüyor. Kaçtı ve bir sivil toplum kuruluşundan koruma istedi.

Zaw ve Kyaw, zorunlu askerlikten kaçınmak için Myanmar'dan ayrıldı. İkisi de mutfak yardımcısı olarak iki yıl süreceğini düşündükleri bir sözleşme için 4.000 S$'dan fazla ödedi. Singapur'a vardıklarında çalışma izinlerinde sahne sanatçısı olarak sınıflandırıldıklarını ve izinlerin yalnızca altı ay geçerli olduğunu öğrendiler. Aradaki fark büyüktü: 24 ay çalışmayı beklerken yalnızca altı ay için izin almışlardı.

Mary'nin ödediği para, yılların birikimi ya da borç demekti. Bu durumdaki işçiler için işin yanlış tanıtıldığını öğrenmek, yalnızca başka bir işveren aramak anlamına gelmiyor. Geri alamayabilecekleri parayı çoktan harcamış oluyorlar ve Singapur'da kalabilmeleri göçmenlik ve çalışma statülerine bağlı.

HOME'un icra direktörü Stephanie Chok, bu mali baskının kadınları hiç kabul etmedikleri cinsel hizmetlere nasıl itebildiğini anlatıyor. Yüksek işe alım ücretleri ödedikten sonra bazı kadınlar, işverenin taleplerini reddetmenin işten çıkarılmaya ve sınır dışı edilmeye yol açacağından korkuyor. İşten çıkarılan işçiler kayıpla baş başa kalırken, aracılar onların yerine yeni işçiler bularak yeniden kazanç sağlayabiliyor.

Singapur'a geldikten sonra maaş değişiklikleri baskıyı daha da artırabiliyor. Bazı işçilerin maaşları yüzde 60'tan fazla düşürülüyor. Bazılarıysa komisyon esaslı ödemeye geçiriliyor; bu durumda kazançları getirdikleri işe bağlı oluyor, temel ücretleri ve konut ödenekleri tamamen kaldırılıyor. Vaat edilen maaşa güvenerek borç alan bir işçinin borcunu ödemek veya yakınlarına destek olmak için elinde birdenbire çok daha az para kalabiliyor.

Reklam

Ülkeye Dönmek Neden İmkânsız Gibi Gelebiliyor?

Singapur'un istikrarı ve Myanmar'a yakınlığı, bu ülkeyi Myanmar'dan ayrılanlar için başlıca göç noktalarından biri hâline getirdi. Tahminlere göre şehir devletinde yaklaşık 200.000 Myanmar vatandaşı çalışıyor. Kalma nedenleri çoğu zaman kendi kazançlarının ötesine uzanıyor: memleketteki aileleri geçinebilmek için gönderilen paraya bel bağlıyor.

TWC2'nin icra direktörü Ethan Guo, Myanmar'dan işçilerin diğer göçmen gruplarından farklı olarak ülkelerine dönmeyi karşılayacak durumda olmadıklarını söylüyor. Bazıları için tehlike yalnızca maddi değil, kişisel de. Kyaw'ın anne babası askerî yönetim tarafından gözaltına alınmış; bu nedenle onlarla iletişim kurmak tehlikeli.

Zaw'a, davası soruşturulurken 14 gün geçerli özel bir izin MOM tarafından verildi. Bu izin geçici olarak ülkede kalmasına imkân tanıyor; ancak sürenin kısalığı, şikâyetinin sonucuna ilişkin kaygısını artırıyor. Myanmar'daki hasta babası için de endişeleniyor. Davasının ne zaman sonuçlanacağına ilişkin bir tarih verilmedi.

Bu koşullardaki işçiler, işten çıkarılmanın ülkelerine gönderilmeye yol açabileceği için maaş kesintilerine, haksız kesintilere veya kötü koşullara katlanabiliyor. Dolayısıyla işverenin iş üzerindeki kontrolü, ücretini kaybetmenin çok ötesinde sonuçlar doğuruyor. İşçinin görece güvenli bir yerde kalıp kalamayacağını ya da savaş içindeki ülkesine dönmek zorunda olup olmayacağını etkileyebiliyor.

Korku, şikâyetlerin yapılıp yapılmamasını da etkiliyor. Bazı işçiler Singapur'da ileride iş bulma şanslarını korumak veya kara listeye alınmaktan kaçınmak için sorunları bildirmiyor. Bazılarıysa çalışma izinlerini korumak için eksik ücrete ve kötü koşullara razı oluyor. Yardım kuruluşları bu sessizliğin, birçok sömürü vakasının resmî şikâyet istatistiklerine yansımamasına neden olduğunu savunuyor.

Göç Yasakları ve Bunları Aşan Yollar

Myanmar'daki işe alım sorunları mevcut savaştan önce de vardı. Hükümet, öne çıkan istismar vakalarının ardından Eylül 2014'te kadınların ev işçisi olarak Singapur'a göç etmesine beş ay süren bir yasak getirdi. Haziran 2015'te ikinci bir yasak geldi. 2014-2016 dönemindeki kısıtlamalar göçü sona erdirmek yerine kayıt dışı kanallara yöneltti.

Reklam

Migration Policy Institute'un araştırmasına göre, Myanmar'dan ev işçilerinin Singapur'daki sayısı resmî yasaklara rağmen 2013-2015 arasında yüzde 50 artarak yaklaşık 30.000'e ulaştı. İşçiler göç etmeyi sürdürdü; ancak bazıları turist vizesiyle ülkeye girdi veya sahte belgeler kullandı. Bu yollar, işçilerin resmî koruma sistemlerinde tespit edilmesini zorlaştırdı ve onları insan ticaretine karşı daha savunmasız hâle getirdi.

Kısıtlamalar maliyetleri de artırdı. İşçiler kuralları aşmak için verilen rüşvetleri karşılamak üzere daha yüksek ücretler ödedi. Birçoğu düzgün belgeler olmadan ülkeye geldi; böylece yasal korumadan yoksun kaldı ve denetim dışı kanallarda faaliyet gösteren aracılara bağımlı hâle geldi.

İşe alım ağları sınırın iki tarafında da faaliyet gösteriyor. Yangon ve Singapur'daki dürüst olmayan aracılar, sahte seyahat belgeleri kullanarak reşit olmayan işçileri işe aldı. Birçok aracı kurum, tabelası bulunmayan ofislerde faaliyet gösteren yabancı ülke vatandaşları tarafından işletiliyor; bu ofisler bazen kurumların resmî adreslerinden farklı ticari binalarda bulunuyor.

Bu uygulamalara karıştığı öne sürülen kurumlarla iletişime geçme girişimleri pek sonuç vermedi. Kurumlardan biri yanıt vermezken diğerinin telefon numarası artık hizmette değildi. Ödediği ücretleri geri almaya veya kendisine kimin asılsız vaatte bulunduğunu öğrenmeye çalışan bir işçi için ulaşılamayan bir aracı, aşılması gereken bir başka engel oluşturuyor.

Myanmar'da ayrıca Filipinler ve Endonezya için belirtilenlerle karşılaştırılabilir, açık göç yönetimi ve düzenleyici araçlar da bulunmuyor. Filipinler'de Philippine Overseas Employment Administration, Endonezya'da ise Endonezyalı İşçilerin Yurt Dışına Yerleştirilmesi ve Korunmasına Yönelik Ulusal Otorite bulunuyor. Daha fazla insan ülkeyi terk ederken Myanmar'ın yaklaşımı tepkisel kaldı ve işçiler benzer bir korumadan yoksun bırakıldı.

İşe Alım Borcu İşçileri Nasıl Sessizliğe İtiyor?

Ev işçileri genellikle göç ederken peşin olarak çok az para ödüyor; ancak masraflar daha sonra tahsil ediliyor. Aracı kurumlar işe alım giderlerini altı ila sekiz ay süren maaş kesintileriyle geri alıyor. Bu dönemde işçiye her ay yalnızca birkaç on dolarlık harçlık kalabiliyor.

Bu düzen, işe alım masraflarını geri ödeme zorunluluğunun kişiyi normalde ayrılacağı bir işe bağladığı borç esaretine yol açabiliyor. İstismarı bildirmek, borç kapanmadan işini kaybetmesine neden olabilir. Bu yüzden işçi tam maaşını almaya başlayana kadar kötü muameleye katlanabilir.

Reklam

İnşaat veya denizcilik sektörlerinde çalışan erkek işçiler de farklı bir borçlanma biçimiyle benzer baskılarla karşılaşıyor. Göç masrafları çoğu zaman akrabalar veya tefecilerden alınan parayla karşılanıyor. İşini kaybeden işçinin borcu devam ederken bu borcu ödemesi beklenen geliri ortadan kalkıyor.

Singapur'un iş bulma kurallarına göre aracılık ücretleri, her sözleşme yılı için işçinin bir aylık maaşını aşamıyor ve toplamda en fazla iki aylık maaş olabiliyor. Ancak şikâyet yoluyla para geri almak kanıt sunmaya bağlı. HOME, aracılık ücretlerini geri almaya çalışan işçilere destek verdiğinde ödemenin yapıldığını kanıtlama yükümlülüğü işçiye düşüyor.

Kayıt dışı ödemeler ve sınır ötesi işlemler nedeniyle işçilerin elinde çoğu zaman makbuz bulunmuyor. Soruşturmalar aylarca veya yıllarca sürebiliyor ve para iadesi olmadan sonuçlanabiliyor. Ailesi yol masraflarını karşılamak için borç alan biri açısından uzun süren şikâyet süreci, işçi ilk işyerinden kaçtıktan sonra bile mali sıkıntıyı uzatıyor.

Ev İşçilerine Farklı Yasalar Uygulanıyor

Göçmen ev işçileri, çalışma saatleri, dinlenme günleri ve maaş gibi konularda diğer işçilere temel koruma sağlayan Singapur İstihdam Yasası'nın kapsamı dışında kalıyor. Bu işçiler yerine Yabancı İşgücünün İstihdamı Yasası'na tabi. Tanımlanan çerçevede maaş ve çalışma saatlerini işverenler belirliyor; İstihdam Yasası'ndaki gibi uygulanabilir standartlar yerine yol gösterici düzenlemeler bulunuyor.

Kapsam farkı, ev işçilerini özel bir konuttaki işverenin kararlarına açık hâle getiriyor. İş ve yaşam düzenleri birbirine sıkı sıkıya bağlı olabildiğinden, ücret anlaşmazlığını dinlenme, yemek veya kişisel özgürlükle ilgili kaygılardan ayırmak zorlaşıyor.

İstismarın sonuçları zaman zaman ölümcül oldu. Myanmar'dan 24 yaşındaki ev işçisi Piang Ngaih Don, 2016'da açlık ve işkence nedeniyle hayatını kaybetti. Öldüğünde yalnızca 24 kilogramdı.

Eski polis memuru olan işvereni Kevin Chelvam, ağır yaralamaya azmettirme ve delilleri karartma suçlarından 10 yıl hapse mahkûm edildi. Eski eşi 30 yıl, kayınvalidesi ise 17 yıl hapis cezası aldı. Dava, denetimin yetersiz kalmasının ne kadar ağır sonuçlar doğurabileceğini gösterdi; ancak istismar vakalarının çoğu mahkemeye ulaşmıyor.

Research Across Borders'ın 2017'de yaptığı araştırma, Singapur'daki her on ev işçisinden altısının istismara uğradığını ortaya koydu. Sözlü tehditlerden fiziksel şiddete ve yiyecekten mahrum bırakmaya kadar uzanan kötü muameleler bildirildi. Bu bulgular genel olarak ev işçileriyle ilgili; TWC2'nin son dönemde kaydettiği artış ise Myanmar'dan işçilerin dahil olduğu vakaları kapsıyor.

Reklam

Bakanlık Koruma Konusunda Ne Diyor?

MOM, Singapur'un yabancı ev işçilerine kapsamlı koruma sağladığını savunuyor. Bakanlık, 2015'te yapılan ve katılımcıların yüzde 97'sinden fazlasının yüksek memnuniyet bildirdiğini, yaklaşık yüzde 80'inin ise ülkede çalışmayı sürdürmek istediğini gösteren bir ankete atıfta bulunuyor.

Bakanlık sözcüsü, son üç yılda Myanmar'dan işçileri etkileyen kurallara aykırı istihdam uygulamalarında kayda değer bir artış olmadığını ve karşılaştıkları sorunların diğer göçmen grupların yaşadıklarına benzediğini söyledi. Öte yandan TWC2'nin verileri, Myanmar'dan işçilerle ilgili vaka sayısının 2022'de birden 2025'te 131'e yükseldiğini gösteriyor. Bakanlık kayıtlarına geçen istihdam uygulamalarını değerlendirirken yardım kuruluşu kendisinden destek isteyen işçileri sayıyor.

İşçilerden usulsüz para alan işverenlere ceza uygulanabiliyor. Geri ödeme adı altında para alan işverenlere 30.000 S$'a kadar para cezası ve iki yıla kadar hapis cezası verilebiliyor. Geri ödeme, işe alım veya işi sürdürme karşılığında talep edilen ya da alınan paradır. Yetkisiz maaş kesintilerinin cezası ise 20.000 S$'a kadar çıkabiliyor.

Geçerli şikâyeti olan işçilere davaları sonuçlanana kadar özel izin verilebiliyor. Bekleme süresince yasal olarak çalışamıyor ve aylarca belirsizlik içinde kalabiliyorlar. Davaları çözüme kavuşmazsa ülkelerine dönmeleri ya da ancak mevcut işverenlerinin onayıyla yeni bir iş bulmaları gerekiyor.

HOME ve TWC2, devam eden bir savaş bölgesine gönderilme korkusunun şikâyetleri caydırdığını ve resmî istatistiklerin sorunun boyutunu olduğundan küçük gösterdiğini savunuyor. Savunuculuk kuruluşları, aldatıcı işe alımın işçiler Singapur'a varmadan durdurulabilmesi için önleyici tedbirlerin güçlendirilmesini ve sınır ötesi işbirliğini talep ediyor.

Peninsula Plaza'da ve Ötesinde Destek

Myanmar'dan işçiler resmî şikâyet sisteminin yanı sıra kendi destek ağlarını da kurdu. Belediye Binası bölgesindeki ve Singapur'un Küçük Myanmar'ı olarak bilinen Peninsula Plaza, topluluk üyelerinin bilgi ve kaynak paylaştığı bir buluşma yeri.

Buradaki birçok kişi Myanmar askerî yönetiminin misillemesinden korktuğu için gazetecilerle konuşmayı reddetti. Bu çekingenlik, ülkelerindeki sorunlara dair kaygıların işçiler yurt dışında yaşarken bile peşlerini bırakmadığını gösteriyor.

HEARTS@SG başka bir destek biçimi sunuyor. Myanmar'da daha önce mühendis, matematikçi ve hemşire olarak çalışmış kadınlar pazar günleri bakım eğitimi için bir araya geliyor. Eski hemşire Yee Leh Winn'in yürüttüğü oturumlarda uygulamalı becerilerin yanı sıra psikolojik destek de sunuluyor.

Reklam

Katılımcılar yemeklerini paylaşırken çatışma bölgelerinde yaşayan yakınlarıyla ilgili kaygılarını konuşuyor. Programda beslenme ve uykusuzluk konuları da ele alınıyor. Singapur'da demans hastalarına bakan kadınlar için Myanmar'daki aile üyelerine ilişkin kaygılar, zorlu bakım işlerini sürdürürken ruh sağlıklarını bozabiliyor.

Aye Aye, işvereni telefonuna el koyup aylarca maaşını ödemeyince HOME'dan yardım istedi. Destek ağları sayesinde güvenli bir yere ulaştıktan sonra sömürüye uğrayan diğer işçileri de yardım almaya teşvik etmeye başladı.

Benzer kısıtlamalara ve aşırı çalışma saatlerine maruz kalmış Endonezyalı işçi Liyana da bu mücadele çağrısını paylaşıyor. Bu bağlantılar, kendilerini yalnız hissettiklerinde veya resmî süreçler acil ihtiyaçlarını karşılayamayacak kadar uzun sürdüğünde işçilere başvurabilecekleri bir yer sağlıyor.

Mevcut Krize Yol Açan Gelişmeler

İşe alım kısıtlamaları, belgelenen istismar vakaları ve Myanmar'daki siyasi kriz on yılı aşkın sürede şekillendi. Son dönemde yardım taleplerinde görülen artış, son dolandırıcılık vakalarıyla başlamaktan ziyade bu uzun sürecin bir parçası.

  • 2013-2015: Migration Policy Institute araştırmasına göre Singapur'daki Myanmar'dan ev işçilerinin sayısı yüzde 50 artarak yaklaşık 30.000'e ulaştı.
  • Eylül 2014: Myanmar, kadınların ev işçisi olarak Singapur'a göç etmesine beş ay süren bir yasak getirdi.
  • Haziran 2015: İkinci göç yasağı yürürlüğe girdi.
  • 2015: MOM'un anketinde yabancı ev işçilerinin yüzde 97'sinden fazlası yüksek memnuniyet bildirdi; yaklaşık yüzde 80'i Singapur'da çalışmayı sürdürmek istedi.
  • 2016: Piang Ngaih Don, 24 yaşında açlık ve işkence nedeniyle hayatını kaybetti.
  • 2017: Research Across Borders, Singapur'daki her on ev işçisinden altısının istismara uğradığını ortaya koydu.
  • 2021: Myanmar'daki askerî darbenin ardından iç savaş, yerinden edilme ve ekonomik zarar geldi.
  • 2022: TWC2, Myanmar'dan bir işçinin dahil olduğu tek bir vaka kaydetti.
  • 2024: Myanmar'da katı askerlik yasaları yürürlüğe girdi ve gençleri ülkeden kaçmaya yöneltti.
  • 2025: TWC2, Myanmar'dan işçilerin dahil olduğu 131 vaka kaydetti.

Mary, Diana, Zaw ve Kyaw, işçilerin yüksek ücretler ödedikten sonra işe alım vaatlerinin nasıl boşa çıkabildiğini gösteren örnekler olmaya devam ediyor. Yaşadıkları, beklenen işi yanlış tanıtan belgeler, işverenlerin geniş yetkisi, yavaş işleyen şikâyet süreçleri ve Myanmar'a dönme korkusu gibi birden fazla baskıyı bir araya getiriyor.

Topluluk kuruluşları barınma, şikâyetlerde yardım, eğitim ve kişisel destek sağlıyor. Güvenle dönemeyen ve başvuruları incelenirken çalışamayan işçiler için bu hizmetler acil bir destek kaynağı. Uzun vadeli durumları paralarını geri alabilmelerine, davalarının çözüme kavuşmasına veya çalışmayı sürdürebilecekleri bir yol bulmalarına bağlı.

Öne Çıkanlar

  • TWC2, Myanmar'dan işçilerin dahil olduğu 131 vaka kaydetti; 2022'de bu sayı birdi.
  • Mary 5.800 S$'dan fazla, Diana yaklaşık 4.700 S$, Zaw ve Kyaw ise vaat edilenden farklı işler için kişi başı 4.000 S$'dan fazla ödedi.
  • Myanmar'daki iç savaş ve zorunlu askerlik, birçok işçi için ülkeye dönüşü tehlikeli veya maddi açıdan imkânsız hâle getirdi.
  • 2014'te başlayan göç kısıtlamaları, bazı işçileri turist vizelerine, sahte belgelere ve daha pahalı kayıt dışı işe alım kanallarına yöneltti.
  • Ev işçileri, İstihdam Yasası yerine Yabancı İşgücünün İstihdamı Yasası'na tabi.
  • MOM, son üç yılda Myanmar'dan işçileri etkileyen kurallara aykırı istihdam uygulamalarında kayda değer bir artış görmediğini söylüyor.
  • Ücret iadesi isteyen işçiler makbuz eksikliği, uzun süren soruşturmalar ve özel izinle çalışamama gibi sorunlarla karşılaşabiliyor.
  • HOME, TWC2, HEARTS@SG ve topluluk ağları işçilerin korunmasına, şikâyetlerini takip etmelerine ve birbirlerini desteklemelerine yardımcı oluyor.
Bu haberi paylaş

Bunlar da ilginizi çekebilir