Asya'nın Orta Doğu Enerjisine Bağımlılığı Stratejik Bir Güvenlik Açığına Dönüşüyor

12 dakikalık okuma
Asya'nın Orta Doğu Enerjisine Bağımlılığı Stratejik Bir Güvenlik Açığına Dönüşüyor

Dar bir su yolu Asya ekonomilerini baskı altına alıyor

Asya, 2025'te günde rekor düzeyde 25 milyon varil ham petrol ithal etti; bunun 14,74 milyon varili Orta Doğu'dan geldi. 11 Mart 2026 itibarıyla bu bağımlılık acil bir ekonomik tehdide dönüşmüştü: füzeler ve insansız hava araçları Basra Körfezi'ndeki petrol tesislerini hedef alıyor, Hürmüz Boğazı fiilen ablukaya alınmış bulunuyor ve Katar'da sıvılaştırılmış doğal gaz üretimi durmuştu.

İçindekiler
  1. Dar bir su yolu Asya ekonomilerini baskı altına alıyor
  2. Körfez'e ne kadar petrol bağımlılığı var?
  3. Alternatif ham petrolü kullanmak neden zor?
  4. Japonya ve Güney Kore'nin büyük rezervleri var, ancak bağımlılıkları yüksek
  5. Hindistan ve Güneydoğu Asya'nın tedarik imkânları daha kısıtlı
  6. Katar'ın üretimi durdurması enerji sıkışıklığını daha da artırıyor
  7. Yükselen enerji faturaları para birimleri ve bütçeleri zorluyor
  8. Asya nasıl bir başka enerji acil durumuyla karşı karşıya kaldı?
  9. Yurt içi elektrik üretimi farklı bir koruma sunuyor
  10. Öne Çıkan Noktalar

İran ile ABD-İsrail koalisyonu arasındaki çatışma, askeri hedeflerin ötesine geçerek Tokyo'dan Cakarta'ya uzanan ekonomilere hizmet veren enerji tedarik zincirlerine hızla yayıldı. Brent petrolün varil fiyatı 100 doların üzerine çıktı. Asya'da spot sıvılaştırılmış doğal gaz (LNG) fiyatları milyon İngiliz ısı birimi başına yaklaşık 23,80 dolara ulaştı; bu, birkaç hafta önceki seviyenin neredeyse iki katıydı. Analistler, çatışmanın sürmesi halinde petrol fiyatının varil başına 150 dolara yaklaşabileceği uyarısında bulundu.

Asya, Orta Doğu'da üretilen ham petrolün beşte dördünden fazlasını satın alıyor ve bu sevkiyatların yüzde 90'ı Hürmüz'den geçiyor. İran ile Arap Yarımadası arasındaki dar geçit, küresel petrol ve LNG sevkiyatlarının yaklaşık yüzde 20'sini taşıyor. Buradan geçen petrol ve LNG'nin yüzde 80'inden fazlası Asya pazarlarına gönderiliyor.

Hükümetler acil durum görev güçleri, yakıt sübvansiyonları, deniz taşımacılığı desteği ve alternatif tedarik bulma çabalarıyla karşılık verdi. Harekete geçme olanakları ülkeden ülkeye büyük farklılık gösteriyor. Japonya'nın acil petrol rezervleri 254 günlük tüketime yeterken Vietnam'ın petrol rezervi 20 günden az. Orta Doğu ham petrolüne göre inşa edilmiş rafineriler ve olağan tedarikin büyük bölümünü kapsayan sözleşmeler, tedarikçileri hızla değiştirmeyi zorlaştırıyor.

Aksama, Asya'yı aynı anda birkaç kanaldan etkiliyor: kullanılabilir yüklerin azalması, yakıt fiyatlarının yükselmesi, para birimlerinin değer kaybetmesi ve kamu harcamalarının artması. Tankerlerin bu yolculukların çoğunu tamamlaması haftalar sürse de etkiler birkaç gün içinde Pasifik'in öte yakasındaki piyasalara ulaşabiliyor.

Reklam

Körfez'e ne kadar petrol bağımlılığı var?

Deniz taşımacılığı analitik şirketi Kpler'in verilerine göre Orta Doğu ham petrolü, 2025'te Asya'nın toplam ithalatının yaklaşık yüzde 60'ını oluşturdu. Başlıca tedarikçiler Suudi Arabistan, Birleşik Arap Emirlikleri ve Irak'tı. Bu ülkelerden gelen yüklerin Kuzey Asya limanlarına ulaşması genellikle 30 ila 40 gün sürerken Hindistan'a yapılan yolculuklar bir haftadan kısa sürebiliyor.

Japonya ham petrolünün yaklaşık yüzde 95'ini Orta Doğu'dan alıyor. Güney Kore ise petrolünün yaklaşık yüzde 70'i ve LNG'sinin yüzde 20'si için bölgeye bağımlı. Bu yoğunlaşma, Körfez'de üretim ya da nakliye aksadığında her iki ekonomiyi de ciddi biçimde etkilenir hale getiriyor.

Önemli bir petrol ticareti, rafinaj ve yakıt ikmal merkezi olan Singapur, 2025'te Orta Doğu ham petrolüne daha bağımlı hale geldi. Bölge, ülkenin petrolünün yüzde 70'inden fazlasını sağladı; 2024'te bu oran yaklaşık yüzde 50'ydi. Artışta, ağır petrol tedariki gerektiren Exxon Mobil rafineri genişletmesinin tamamlanması etkili oldu.

Rusya, İran ve Kanada ile ilişkileri de içeren daha geniş bir tedarikçi yelpazesine sahip olan Çin, yurt içinde günde 4 milyon varilden fazla petrol üretiyor. Buna rağmen deniz yoluyla gelen ithalatının yaklaşık yarısı, günde 5,4 milyon varile eşdeğer miktarda, Orta Doğu'dan sağlanıyor. Dünyanın en büyük ham petrol ithalatçısı olan Çin, daha geniş bir tedarik ağına sahip olsa da Körfez kaynaklarına güçlü biçimde bağlılığını sürdürüyor.

Çin, Hindistan, Japonya ve Güney Kore birlikte Hürmüz'den geçen petrolün yüzde 75'ini, LNG'nin ise yüzde 59'unu alıyor. Bu ülkelerin toplam bağımlılığı, tek bir su yolundaki aksamanın neden bölgesel bir ekonomik acil duruma dönüşebileceğini açıklıyor.

Alternatif ham petrolü kullanmak neden zor?

Asya rafinerileri, çoğu zaman görece yüksek kükürt içeren Orta Doğu ham petrolüne uygun ekipmanlara yatırım yaptı. Kükürt giderme üniteleri, işleme sırasında bu kükürdü ayrıştırıyor. Bu tür ham petrol genellikle daha az kükürt içeren türlerden daha ucuza mal oluyor; böylece rafineriler verimli biçimde işleyebildiklerinde daha yüksek kâr marjı elde ediyor.

Orta Doğu ham petrolü önemli miktarda fuel oil de içeriyor. Rafineriler bunu benzin ve motorine dönüştürebiliyor ya da gemilerde kullanılan yakıt olan bunker yakıtı olarak sunabiliyor. Singapur ve Çin'deki Zhoushan, bu ürünlerin yerleşik bir pazarı bulunduğu önemli yakıt ikmal limanları arasında.

Reklam

Dolayısıyla ham petrol tedarikini değiştirmek, yalnızca satıcının adını değiştirmekten ibaret değil. Rafineriler ham petrolü farklı ürünlere ayırıyor ve bu ürünleri yakıt gerekliliklerini karşılayacak şekilde harmanlıyor. Farklı bir tür ham petrol, ürünlerin ayrıştırıldığı noktaların, benzin harmanlamasının ve diğer işletim ayarlarının değiştirilmesini gerektirebiliyor.

Enerji danışmanı Adi Imsirovic, yeni bir ham petrol türünü rafineriye dahil etmek için gereken pratik çalışmayı şöyle anlattı:

Zor iş,

Imsirovic, bu işletim gerekliliklerinin, birçok ülkenin farklı tedarikçilerden alım yapma konusunda neden sınırlı ilerleme kaydettiğini açıkladığını belirtti:

Birçok ülkede çeşitlendirmenin bu kadar yetersiz kalmasının nedeni bu.

Deniz yolculuğunun süresi de başka bir kısıt oluşturuyor. Batı Afrika ya da Amerika kıtasından gelen ham petrolün Çin'e ulaşması 45 ila 60 gün sürebiliyor; Hürmüz üzerinden gelen sevkiyatlarda bu süre yaklaşık 25 gün. Bu nedenle alternatif yükler, rafinerinin ihtiyacından çok sonra ulaşabiliyor.

Asya'daki rafinerilerin çoğu ham petrol ihtiyaçlarının yüzde 50'den fazlasını birkaç yıl süren sözleşmelerle güvence altına alıyor. Bu anlaşmalar olağan koşullarda istikrarlı tedarik ve öngörülebilir fiyatlar sağlıyor. Kriz sırasında ise mevcut taahhütler, daha yakın tarihte teslim edilmek üzere satın alınan yüklerin işlem gördüğü spot piyasadan farklı sevkiyatlar alma esnekliğini kısıtlıyor.

Japonya ve Güney Kore'nin büyük rezervleri var, ancak bağımlılıkları yüksek

Japonya'nın acil petrol rezervleri 254 günlük tüketime yetiyor ve kamu stoklarıyla özel sektöre zorunlu tutulan rezervleri bir araya getiriyor. Ülke ham petrolünün yüzde 90'ından fazlasını Orta Doğu'dan sağlıyor; ithalat payının yaklaşık yüzde 95 olduğu tahmin ediliyor ve bu ithalatın dörtte üçü Hürmüz'den geçiyor.

Japonya'nın geniş rezerv sistemi, teslimatların kesintiye uğraması halinde ülkeye karşılık vermesi için zaman kazandırıyor. Ancak rafinaj sektörü ham petrol türlerini değiştirme güçlüğüyle karşı karşıya. Japonya'da benzin talebi gerilediği için rafineriler, Kanada'nın ağır TMX ham petrolü gibi alternatifleri işlemek için gereken yenilemelere yatırım yapma konusunda isteksiz davrandı.

Güney Kore'nin Kore Ulusal Petrol Şirketi tarafından yönetilen stratejik rezervleri 208 günlük tüketime yetecek düzeyde. Won'un 2008 küresel finans krizinden bu yana en düşük seviyelerine gerilemesi üzerine Seul, Orta Doğu krizini takip etmek için günün her saati çalışan bir görev gücünü de devreye soktu.

Güney Kore hükümeti, çatışma bölgelerinden kaçınmak için Ümit Burnu çevresindeki daha uzun rotayı kullanan tankerlerin navlun maliyetlerini sübvanse etmek üzere kamu kaynaklarını kullanıyor. Deniz taşımacılığı desteği, uzun yolculukların maliyetini karşılamaya yardımcı olurken ülkenin rezervleri de teslimatların aksamasına karşı tampon sağlıyor.

Reklam

Hindistan ve Güneydoğu Asya'nın tedarik imkânları daha kısıtlı

Hindistan'ın yeraltı stratejik depolama tesisleri yaklaşık dokuz günlük tedarik kapasitesine sahip. Toplam rezervler 50 ila 60 günlük ihtiyacı karşılıyor; bu da Japonya ve Güney Kore'dekinden çok daha küçük bir güvenlik payı bırakıyor. Hindistan'ın petrolünün yüzde 55'ini Orta Doğu'daki üreticiler sağlıyor; bu nedenle yakın kaynaklardan gelen yüklerin kaybı özellikle zorlayıcı oluyor.

Yeni Delhi, şu anda ithalatın yaklaşık yüzde 40'ını oluşturan Rus Urals ham petrolünü indirimli fiyatla almaya çalıştı. Başkan Donald Trump'ın cezalandırıcı gümrük vergileri tehdidinin ardından Washington, Hindistan'a Rus petrolü satın alması için bir ay süreyle muafiyet tanıdı. Bu geçici izin, Körfez'den tedarik aksarken Hindistan'a başka bir satın alma seçeneği sunuyor.

Tayland'ın 60 günden fazla petrol rezervi bulunuyor ve ülke Petrol Yakıt Fonu'nu kullanarak dizel fiyatlarını dondurdu. Filipinler petrolünün yüzde 96'sını Basra Körfezi'nden sağlıyor ve farklı yakıt türlerinde yaklaşık 60 günlük tedarik bulunduruyor. Filipinler'in acil durum önlemleri arasında yakıt sübvansiyonları ve ücretsiz otobüs hatları bulunuyor.

Endonezya'nın yalnızca 21 ila 25 günlük rezervi var. Vietnam'ın petrol tamponu 20 günden az; bu, Asya'daki en düşük seviyelerden biri. Ülkenin özel ulusal rezervleri ise net ithalatın yalnızca yedi ila dokuz günlük bölümünü karşılıyor. Net ithalat, ihracat çıkarıldıktan sonra ülkeye getirilen miktarı ifade ediyor.

Bu rakamlar farklı türde stokları anlatıyor. Hindistan için verilen dokuz günlük süre stratejik depolama tesislerini, 50 ila 60 günlük süre ise daha geniş kapsamlı tedarik stoklarını ifade ediyor. Vietnam'da da daha küçük özel ulusal rezervlerin yanında daha geniş bir petrol tamponu bulunuyor. Hanehalkları ve işletmeler açısından pratik mesele, hükümetler ve ithalatçılar yeni teslimatları ayarlarken kullanılabilir tedarikin tüketimi ne kadar süre karşılayabileceği.

Katar'ın üretimi durdurması enerji sıkışıklığını daha da artırıyor

İran'ın insansız hava aracı saldırılarının ardından Ras Laffan üretim tesisinin kapatılmasına kadar Katar, Asya'nın başlıca LNG tedarikçilerinden biriydi. LNG, gemiyle taşınabilmesi için sıvılaştırılan doğal gazdır. Varış noktasında özel terminaller gazı yeniden gaza dönüştürerek elektrik üretimi ve diğer faaliyetlerde kullanılmasını sağlar.

Katar saldırıların ardından sözleşmeleri kapsamında mücbir sebep ilan etti. Bu, olağanüstü bir olayın tedarikçinin yükümlülüklerini yerine getirmesini engellemesi halinde kullanılan sözleşme hükmüdür. Asya'da spot fiyatlar 2023'ten bu yana görülmeyen seviyelere çıkarken alıcılar alternatif yükler arıyor.

Reklam

Bangladeş, Pakistan ve Tayvan, Hürmüz üzerinden taşınan LNG'nin başlıca varış noktaları arasında. Bangladeş'in mali kısıtları, alternatif alımları özellikle zorlaştırarak elektrik üretimi için acil tehdit oluşturuyor.

Bu durum, Avrupa'daki alıcıların fiyat artışlarına duyarlı Asya ülkelerini geride bıraktığı ve ardından geniş çaplı elektrik kesintilerinin yaşandığı 2022'yi hatırlatıyor. Bugünkü sıkışıklıkta da alternatif gazın maliyeti kadar, yüklerin bulunup bulunamayacağı sorusu öne çıkıyor. Alıcılar kesintiyi yönetmeye çalışırken sanayi kullanıcıları da tedarik kısıtlamalarıyla karşı karşıya kalıyor.

LNG'yi başka bir yöne hızla sevk etmek petrolden daha zor. LNG tedarik zinciri özel terminallere ve uzun dönemli sözleşmelere bağlı; petrol ise alıcılar ve satıcılar arasında daha kolay işlem gören, görece likit bir küresel piyasaya sahip.

Filipinler ve Vietnam ilk LNG terminallerini 2023'te açtı, Tayland ise LNG ithalatını yüzde 40 artırdı. Deniz yoluyla gaz alımının genişlemesi, boru hattı tedarikindeki bazı risklere maruziyeti azaltırken Hürmüz gibi deniz rotalarına bağımlılığı artırdı. Katar'daki üretimin durması bu ticareti daha maliyetli hale getirdi.

Yükselen enerji faturaları para birimleri ve bütçeleri zorluyor

Petrol ve gaz alımları genellikle ABD doları üzerinden fiyatlandırılıyor. Bu fiyatlar yükselirken ithalatçı ülkenin para birimi de dolar karşısında değer kaybederse, aynı sevkiyat her iki nedenle de yerel para cinsinden daha pahalıya mal oluyor. Bu döngü, kötüleşen ticaret dengelerinin yanı sıra Filipin pesosu, Tayland bahtı, Güney Kore wonu ve Hindistan rupisi üzerinde baskı yaratıyor.

Endonezya, 2026 bütçesinde yakıt sübvansiyonları için 381 trilyon rupiah, yani 22,4 milyar dolar ayırdı. Bütçe, petrolün varil fiyatının 70 dolar olacağı varsayımına dayanıyordu. Ham petrolün 100 doların üzerine çıkmasıyla bu varsayımla piyasa fiyatları arasındaki fark varil başına 30 doları aştı ve tüketicileri korumayı amaçlayan fonlar üzerindeki baskıyı artırdı.

Malezya, litre başına fiyatı 1,99 RM'de tutmak için RON95 benzinini sübvanse etmeyi sürdürüyor. Başbakan Enver İbrahim, çatışmanın devam etmesi halinde bu sübvansiyonların sonsuza dek sürdürülemeyeceği uyarısında bulundu. Perakende fiyatını sabit tutmak, yükselen alım maliyetinin daha büyük bölümünü hükümete yüklüyor.

Filipinler, dört günlük geçici çalışma haftaları uygulamaya koydu ve ulaşım ile tarım sektörlerine Pantawid Pasada yakıt sübvansiyonu sağladı. Bu önlemler, yakıt maliyetlerine destekle birlikte ulaşım yükünü azaltmayı amaçlayan değişiklikleri de içeriyor.

Reklam

Tayland'ın petrol fiyatlarındaki artış nedeniyle GSYH'sinde yüzde 0,15'lik bir düşüş öngörülüyor. Tahminlere göre varil başına 10 dolarlık artış, enflasyonu 0,5 puan yükseltebilir. Enflasyon, tüketici fiyatlarının ne hızla arttığını; GSYH ise ekonomik faaliyetlerin değerini ölçüyor.

Tayland Merkez Bankası bahtı istikrara kavuşturmak için döviz piyasalarına müdahale etti. Singapur Merkez Bankası olan Singapur Para Otoritesi ise enerjinin tüketici fiyat endeksinde yalnızca yüzde 3 ila 3,5 paya sahip olduğu bir ekonomideki etkileri değerlendiriyor. Bu görece küçük pay, ölçülen tüketici enflasyonunda geniş çaplı bir sıçramaya karşı bir miktar koruma sağlıyor.

Asya nasıl bir başka enerji acil durumuyla karşı karşıya kaldı?

Mart ayındaki kriz, Rusya'nın 2022'de Ukrayna'yı işgal etmesinin yol açtığı çalkantıyı izleyen dört yıl içindeki ikinci büyük enerji şoku. Birçok Asya ülkesi, önceki aksamanın ardından yenilenebilir enerji üretimini artırmak yerine LNG alımlarını artırdı ve böylece ithal yakıttaki yeni bir kesintiye karşı savunmasız kaldı.

Bu gelişmeler, önceki alım ve yatırım kararlarını bugün hükümetlerin karşı karşıya olduğu baskılara bağlıyor:

  • 2022: Rusya'nın Ukrayna'yı işgali enerji piyasalarını altüst etti. Avrupa'nın LNG alımı için girdiği rekabet, yüksek fiyatları karşılayamayan Asya ülkelerinde elektrik kesintilerine katkıda bulundu.
  • 2023: Filipinler ve Vietnam ilk LNG terminallerini açtı, Tayland LNG ithalatını yüzde 40 artırdı ve Güney Kore elektriğinin yalnızca yüzde 9'unu yenilenebilir kaynaklardan üretti.
  • 2024: Çin, rüzgâr ve güneş enerjisi üretim kapasitesini sırasıyla yüzde 45 ve yüzde 18 artırdı. Orta Doğu petrolü, Singapur'un ithalatının yaklaşık yüzde 50'sini oluşturdu.
  • 2025: Asya günde rekor düzeyde 25 milyon varil ham petrol ithal etti; bunun 14,74 milyon varili Orta Doğu'dan geldi. Singapur'un Orta Doğu'dan sağladığı pay yüzde 70'in üzerine çıktı.
  • Mart 2026'nın başları: Basra Körfezi'ndeki enerji tesislerine yönelik saldırılar, Hürmüz'ün fiilen ablukaya alınması ve Katar'ın üretimi durdurması yeni bir tedarik ve fiyat şokunu tetikledi.

11 Mart itibarıyla Hürmüz'de deniz taşımacılığının ne zaman normale döneceğine ya da Katar'da LNG üretiminin ne zaman yeniden başlayacağına ilişkin bir tarih verilmemişti. Bu nedenle hükümetler, aksamanın ne kadar süreceği belirsizliğini korurken mevcut rezervlerine, satın alma düzenlemelerine ve acil durum bütçelerine başvuruyordu.

Yurt içi elektrik üretimi farklı bir koruma sunuyor

Zero Carbon Analytics'in araştırması, fosil yakıtlara bağımlılığı ve Hürmüz'den geçen petrol ve gaz akışlarındaki payı nedeniyle doğrudan aksama riski en yüksek ülkenin Japonya olduğunu belirtiyor. Onu Güney Kore, Hindistan ve Çin izliyor. Analiz, yenilenebilir enerjiye geçişin yavaş olmasının zaman içinde daha fazla kırılganlık yarattığına da dikkat çekiyor.

Reklam

Güney Kore 2023'te elektriğinin yalnızca yüzde 9'unu yenilenebilir kaynaklardan elde etti; Ekonomik İşbirliği ve Kalkınma Örgütü üyelerindeki ortalama yüzde 33'tü. Aynı yıl Japonya, G7 ülkeleri arasında fosil yakıtlara en fazla bağımlı olan ülkeydi.

Çin farklı bir örnek sunuyor. 2024'te küresel rüzgâr ve güneş enerjisi büyümesine öncülük eden ülkenin üretim kapasitesi sırasıyla yüzde 45 ve yüzde 18 arttı. Yenilenebilir enerji üretimini genişletmesi ve ulaşımı elektrikli hale getirmesi, dünyanın en büyük petrol ithalatçısı olmayı sürdürse de dalgalı fosil yakıt fiyatlarına karşı bir ölçüde koruma sağladı.

Filipinler son dönemde merkezi yeşil enerji ihaleleri ve daha fazla yabancı yatırıma izin veren kurallarla yenilenebilir enerjiye öncelik verdi. Güneş enerjisi en hızlı büyüyen enerji varlığı türü haline gelirken daha pahalı LNG projeleri rafa kaldırıldı.

Enerji uzmanları, büyük ölçekli güneş enerjisi projelerini, seviyelendirilmiş maliyete göre değerlendirildiğinde Asya'nın en ucuz elektrik kaynağı olarak tanımlıyor. Bu ölçüt, bir üretim tesisinin inşa ve işletme maliyetini, ömrü boyunca ürettiği elektriğe yayıyor. Güneş enerjisi tesisleri 25 ila 30 yıl çalışabiliyor ve görece az bakım gerektiriyor.

Avrupa, 2022'deki şokun ardından rüzgâr ve güneş enerjisi kapasitesini artırarak gaz talebini düşürdü ve yaklaşık 12 milyar avro tasarruf etti. Güneydoğu Asya Uluslar Birliği genelinde rüzgâr ve güneş enerjisi potansiyelinin yüzde 99'undan fazlası hâlâ kullanılmıyor. Bu veriler, yurt içinde üretilen elektriğin iklim değişikliğine karşı bir adım olmasının yanı sıra enerji güvenliği önlemi olarak da neden gündeme geldiğini gösteriyor.

Asya hükümetleri acil tedarik açıklarını mevcut araçlarla karşılamak zorunda: depolanan yakıt, alternatif yükler, deniz taşımacılığı desteği ve tüketicilere yardım. Yurt içinde üretilen temiz enerjinin daha hızlı devreye alınması, bu krizi bu kadar maliyetli hale getiren ithal yakıta bağımlılığı azaltmanın bir yolunu sunuyor.

Öne Çıkan Noktalar

  • Asya, 2025'te günde 25 milyon varil ham petrol ithal etti; bunun yaklaşık yüzde 60'ı Orta Doğu'dan geldi.
  • Hürmüz'ün fiilen ablukaya alınması ve Katar'ın LNG üretimini durdurması, ağırlıklı olarak Asyalı alıcılara hizmet veren bir tedarik koridorunu aksattı.
  • Brent petrolün varil fiyatı 100 doları aşarken Asya'da spot LNG fiyatı milyon İngiliz ısı birimi başına yaklaşık 23,80 dolara ulaştı.
  • Rafineri ekipmanları, uzun deniz yolculukları ve mevcut sözleşmeler tedarikçileri hızla değiştirmeyi zorlaştırıyor.
  • Rezervler Japonya'da 254, Güney Kore'de 208 günlük ihtiyacı karşılayabilirken Vietnam'da 20 günden az yetiyor.
  • İthalat maliyetlerinin yükselmesi para birimlerini ve bütçeleri zorlarken hükümetler sübvansiyonlardan, rezervlerden ve deniz taşımacılığı desteğinden yararlanıyor.
  • Yenilenebilir elektrik üretimi ve ulaşımın elektrikli hale getirilmesi, gelecekteki ithal yakıt kesintilerine maruziyeti azaltabilir.
Bu haberi paylaş

Bunlar da ilginizi çekebilir