Bangkok’un Yeşil Kalbinde Yüzlerce Dev Kertenkele Yaşıyor
Bangkok’un Lumphini Parkı’nda ve çevresinde, başkentin en büyük kent içi yeşil alanlarından birini koşucular, piknik yapanlar ve ziyaretçilerle paylaşan birkaç yüz Asya su varanının yaşadığı düşünülüyor. Boyları yetişkinliğe ulaştıklarında yaklaşık iki metreye varan bu sürüngenler, dünyanın en büyük ikinci kertenkele türü; onları yalnızca Komodo ejderi geride bırakıyor.
İçindekiler
- Bangkok’un Yeşil Kalbinde Yüzlerce Dev Kertenkele Yaşıyor
- Şehir Neden Bu Kadar Çok Yiyecek Sunuyor?
- Kanallar Parkların Ötesini Birbirine Bağlıyor
- İstenmeyen Bir Hayvandan Şans Getiren Bir Ziyaretçiye
- Bir Market Rafından Turist Fotoğraflarına
- İtfaiyeciler Sürüngenlerle İlgili Çağrılara da Yanıt Veriyor
- İnsanlarla Kertenkeleler Arasında Mesafe Bırakmak
- 2016’daki Uzaklaştırma Neden Yalnızca Geçici Sonuç Verdi?
- Ticari Üretim Yönetim Tartışmasına Katılıyor
- Önemli Bilgiler
24 Ocak 2026 itibarıyla bu hayvanların varlığı, bir park cazibesinin ötesine uzanan bir öykü anlatıyor. Binlercesi Bangkok’un kanal ağı boyunca yaşıyor; sulak alanların ve su yollarının eski görünümünün büyük ölçüde yerini binalara ve otoyollara bıraktığı kentte yiyecek, barınak ve geçiş güzergâhları buluyorlar.
Gün doğmadan önce Lumphini Parkı çevresindeki kanallar ve büyük göletler neredeyse durgun olur. Güneş yükselirken pullu burunlar sudan çıkar, ardından uzun ve kaslı gövdeler çamurlu kıyılara ilerler. Sabahın erken saatlerinde yapılan bir yürüyüş, bilet, rehber ya da kapalı bir yaban hayatı sergisi olmadan, hayvanları günlük işlerini yapan insanların yanında güneşlenirken izleme fırsatı sunar.
Dünyanın en çok ziyaret edilen kenti olarak anılan Bangkok, gezginlere milyonlarca yıl öncesine uzanan bir geçmişe sahip türle sıra dışı bir karşılaşma olanağı sunuyor. Kertenkeleler geleneksel bir turistik cazibe merkezi değil; ancak varlıkları ziyaretçilere kentin ekolojik geçmişinden bir kesit gösteriyor.
Onları görmek için en kolay yer Lumphini Parkı olsa da yaşam alanları, konut bölgelerindeki ara sokaklara ve hareketli ticaret bölgelerine kadar uzanıyor. Bir zamanlar kentin dış kesimlerine itilen sürüngenler, metropole uyum sağladı. Giderek daha görünür olmaları hayranlık, eğlence ve pratik sorunları beraberinde getirirken, sakinlerin ve yetkililerin uzun süre uğursuzlukla ilişkilendirilen bu hayvanlara yaklaşımını da değiştiriyor.
Şehir Neden Bu Kadar Çok Yiyecek Sunuyor?
Asya su varanlarını uzun yıllardır inceleyen, Tayland Ulusal Bilim Müzesi’nde emekli olarak görev yapmış Michael Cota, kuzey Tayland’daki çalışma alanından bu türün başarısını anlattı. Bangkok’un nüfusunun büyüklüğüne ve hayvanların neredeyse her şeyi yemeye istekli oluşuna dikkat çekti.
Bangkok’taki popülasyonları, vahşi doğada görebileceğinizden çok daha büyük. Yiyecek bulma konusunda, canlı ya da ölü, ele geçirebildikleri her şeyi yerler. Son derece fırsatçıdırlar.
Fırsatçı bir tür, dar kapsamlı bir beslenme düzenine bağlı kalmak yerine pek çok farklı yiyecek türünden yararlanabilen hayvandır. Bangkok’taki varanlar balık, kuş, küçük hayvanlar, leş ve atılmış yiyecek artıklarını tüketiyor. Leş, ölü hayvan kalıntısı demektir. Bu esneklik, başka türlerin dokunmadan bırakabileceği kaynaklardan yararlanmalarını sağlıyor.
Vahşi doğada yiyecek kıt ya da öngörülemez olabilir. Bangkok ise yoğun yapılaşmanın ortasında kertenkelelerin yaşamasına yardımcı olan, düzenli bir yiyecek artığı ve başka yenebilir madde akışı sunuyor. Beslenmeleri yararlı hizmetler de sağlıyor: Fare popülasyonlarının kontrolüne katkıda bulunuyor ve organik atıkları ortadan kaldırıyorlar.
Doğal avcıların bulunmaması da bu açıklamanın bir parçası. Doğal yaşam alanlarında genç varanlar timsahların ve büyük yırtıcı kuşların avı olabilir. Bangkok’un merkezinde bu büyük avcılar bulunmadığından, kertenkeleler daha az doğal tehditle karşılaşıyor ve hayatta kalma şansları artıyor.
Bangkok’un tropikal iklimi ve bol su kaynakları da elverişli koşulları tamamlıyor. Yiyecek, su ve doğal avcıların yokluğu bir araya gelerek popülasyonun büyümesini ve yetişkinlerin etkileyici boyutlara ulaşmasını sağlıyor. Sürüngenleri destekleyen bu koşullar, yiyecek kaynakları ve su yolları insanların yaşadığı, çalıştığı ve spor yaptığı yerlerden geçtiği için onları insanlara da yaklaştırıyor.
Kanallar Parkların Ötesini Birbirine Bağlıyor
Yerel dilde khlong adı verilen yaklaşık 1.700 kanal, Bangkok’un mahalleleri arasından geçiyor. Su varanları için bu kanallar, yoğun trafiğe sahip yolları aşmalarına gerek kalmadan beslenme ve barınma alanlarını birbirine bağlayan bir ulaşım ağı işlevi görüyor.
Global Biodiversity Information Facility’nin vatandaş bilimi kayıtlarını kullanan yakın tarihli bir araştırma, Asya su varanlarının Güneydoğu Asya’nın büyük kentlerindeki görülme kayıtlarını inceledi. Vatandaş bilimi verileri, halktan kişilerin kaydettiği gözlemleri içeriyor. Araştırmacılar, hayvanların kentsel alanların hangi bölümlerinde bulunduğunu incelemek için bu kayıtlardan yararlandı.
İncelenen şehirlerde kertenkelelerin en çok bulunduğu yerler parklar ve bahçelerdi. Singapur ve Cakarta’da görüldüklerine dair kayıtlar, belirlenmiş park alanlarında yoğunlaşıyordu. Bangkok ise gözlemlerin kayda değer bir bölümünün bu yeşil alanların dışında gerçekleşmesiyle öne çıktı.
Araştırmaya göre Bangkok’un kanalları, hatta kanalizasyon sistemleri bile bu durumu açıklamaya yardımcı oluyor. Su kanalları, uygun yaşam alanlarının ayrı parçalarını birbirine bağlıyor ve varanların kentin dış kesimlerinden yoğun merkezine kadar ilerlemesini sağlıyor. Dolayısıyla bir park, çok daha geniş bir yaşam alanı içindeki duraklardan biri olabilir.
Kentsel gelişim, yaşam alanlarını yok ederek ve kirliliğe yol açarak sürüngenlere çoğu zaman zarar veriyor. Asya su varanları ise insanların inşa ettiği yapılardan yararlanarak bu durumun istisnası hâline geldi. Araştırmada, yerleşik kentsel popülasyonlara sahip en büyük kertenkele türü olarak tanımlandılar; ekolojistler tarafından görece az ilgi gördükleri de belirtildi.
Araştırma ayrıca, varanların farklı şehirlere gelişinin muhtemelen birbirinden bağımsız uyum süreçleriyle gerçekleştiğini ortaya koydu. Başka bir deyişle, ayrı yerlerdeki varanlar hep birlikte kentlere yayılan tek bir popülasyonun parçası olmaktan ziyade, kentsel çevrede yaşamanın kendi yollarını bulmuş görünüyor.
İstenmeyen Bir Hayvandan Şans Getiren Bir Ziyaretçiye
Tayland’da su varanlarına yönelik tutumlar uzun süre korku ve hoşnutsuzlukla şekillendi. Hayvanın yaygın adı olan “hia”, dildeki en ağır hakaretlerden biri hâline geldi. Böylece hayvanın kötü şöhreti, uğursuzluk inançlarının yanı sıra gündelik dilde kullanılan bir sözcüğe de taşındı.
Bu damgalanma muhtemelen ailelerin su yollarının yanındaki açık barınaklarda yaşadığı dönemlerde başladı. Yiyecek arayan varanlar bazen, aileleri bulmadan önce hayatını kaybeden kişilerin cesetlerini buluyordu. Bu ilişkilendirme, sürüngenlere yönelik kalıcı bir kaçınma duygusunun oluşmasına katkıda bulundu.
Bangkok’un Çin Mahallesi’nde restoran işleten Ice Russameesritrakul, bazı genç sakinlerin hayvanlara bakışındaki değişimi anlattı. Onun aktardıkları, eski uğursuzluk inancını yeni bir şans sembolü algısıyla bir araya getiriyor.
Eskiden insanların uğursuz olduklarını söylediğini duyardınız. Ama şimdi sembolik anlamları değişiyor. Bazı gençler onları sevimli ve şanslı buluyor. Büyük bir su varanı yanlışlıkla evlerine girerse piyango bileti almak için ne yapıyorsa bırakıp gidecek pek çok insan tanıyorum.
Bir kertenkelenin eve girmesi hâlâ paniğe yol açabilir ve hayvanın çıkarılmasını gerektirebilir. Ancak bazı sakinler için bu beklenmedik ziyaret artık piyango bileti almak için bir neden. Hayvanlar daha görünür hâle geldikçe farklı tepkiler yan yana varlığını sürdürüyor.
Bir Market Rafından Turist Fotoğraflarına
TikTok ve Instagram, Bangkok’un varanlarını tanıdık karakterlere dönüştürmeye yardımcı oldu. Videolarda hayvanlar alışveriş merkezlerinde ilerlerken, koşucuların karşısına çıkarken ve park kanallarında yüzerken görülüyor. Bir zamanlar yalnızca korkuya yol açabilecek görüntüler artık eğlence ve sevgi de uyandırıyor.
2021’de bir varanın market rafına tırmandığını gösteren video, bu değişimin çok paylaşılan bir örneği hâline geldi. Tepkiler büyük ölçüde eğlence ve yakınlık içeriyordu; bu da kötü bir şöhrete sahip hayvanın sosyal medya cazibesine dönüşmesine katkıda bulundu.
Turistler artık sürüngenlerin fotoğrafını çekmek ya da Bangkok’un “Godzilla”larıyla selfie çekmek umuduyla Lumphini Parkı’nı ziyaret ediyor. İlgi, büyük yabani kertenkelelerin büyük bir şehrin sıradan günlük yaşamının yanı başında bulunmasının sıra dışı görüntüsünden kaynaklanıyor.
Park yetkilileri Lumphini Parkı’nın merkezine dev bir su varanı heykeli yerleştirdi. Heykel, sürüngenlerin kentin ekosisteminin bir parçası olarak resmen kabul gördüğünü ve ziyaretçiler arasında giderek daha fazla ilgi uyandırdığını gösteriyor. Ancak hayvanların popülerliği; evlerde, işletmelerde ve kamusal alanlarda yaşanan karşılaşmaları yönetmek için gereken çalışmalarla birlikte varlığını sürdürüyor.
İtfaiyeciler Sürüngenlerle İlgili Çağrılara da Yanıt Veriyor
Lumphini Parkı’na birkaç kilometre uzaklıktaki Golden Mount İtfaiye İstasyonu, evlere ya da iş yerlerine giren varanlarla ilgili sık sık çağrı alıyor. Acil durum ekiplerinin çalışmaları, yangınlara müdahalenin yanı sıra yaban hayvanlarıyla ilgilenmeyi de kapsıyor.
30 yıllık deneyime sahip itfaiyeci S Ruengdach, hayvanlarla ilgili çağrıların ne kadar sık geldiğini ve yağışlı havanın varanların hareketliliğini nasıl etkilediğini anlattı.
Ortalama olarak burada yangınlardan çok su varanlarını kurtarma ve yılanları uzaklaştırma çağrısı alıyoruz. Yağmuru severler, bu yüzden yağışlı havalarda halka açık alanlarda daha sık dolaşırlar.
Varanlar genellikle insanlar için zararsızdır; ancak büyük bir sürüngenin kapalı bir mekânda ortaya çıkması ürkütebilir. Hayvanlar çiftlik hayvanlarına da saldırdı ve popüler balıkçılık noktalarına girdi. Böylece yiyecek arayışları, sakinlerin faaliyetleriyle çatışmaya başladı.
Yağışlı havalarda sürüngenler halka açık alanlara daha sık çıktığı için bu tür karşılaşmaların yaşanma olasılığı artıyor. Suda ilerleyebilmeleri ve çok çeşitli yiyeceklerden yararlanmaları hayatta kalmalarına yardımcı olurken, insanların yaban hayvanlarını görmeyi beklemediği yerlere de gitmelerine yol açıyor.
İnsanlarla Kertenkeleler Arasında Mesafe Bırakmak
Lumphini Parkı’nda koşanlar açısından daha doğrudan bir sorun var: Patikadan geçen bir varan, insanların takılıp düşmesine yol açabilir. Parkı paylaşmak, suyla kıyılar ve arazinin diğer bölümleri arasında hareket eden hayvanlara dikkat etmeyi gerektiriyor.
Sakinlere göre büyük yetişkinler yavaş hareket ediyor ve onlardan kaçınmak görece kolay. Daha küçük yavrular ise daha hızlı hareket edebiliyor ve daha saldırgan olabiliyor; bu da onlardan kaçmayı zorlaştırıyor. Dolayısıyla bir karşılaşmanın nasıl gelişeceğini yalnızca hayvanın boyutu belirlemiyor.
Yetkililer insanlara güvenli bir mesafeyi korumalarını, hayvanları asla beslememelerini ve kendilerini tehdit altında hissedebilecekleri karada onlara yaklaşmamalarını tavsiye ediyor. Fotoğraf çekmek için gelen ziyaretçilerin de sürüngenlere yeterince alan bırakması gerekiyor.
Bu önlemler, varanların yaşam biçimine uygun: Hayvanlar parkta ve daha geniş kanal ağında serbestçe dolaşıyor. Bir karşılaşma, insanların onları şanslı, korkutucu ya da yalnızca ilginç bulmasına bakılmaksızın, yaban hayvanlarıyla aynı alanı paylaşmanın bir parçası.
2016’daki Uzaklaştırma Neden Yalnızca Geçici Sonuç Verdi?
Yetkililer, aşırı yoğunluk endişesiyle 2016’da Lumphini Parkı’ndaki varanları uzaklaştırmak için büyük çaplı bir operasyon başlattı. Çalışma, sayıları yalnızca geçici olarak azalttı ve popülasyon yeniden arttı.
Dişi bir su varanı bir seferde yaklaşık 20 yumurtalık bir küme bırakabilir. Bu üreme kapasitesi, uzaklaştırma operasyonunun ardından sayıların yeniden yükselmesine yardımcı oldu. Sürüngenler artık her zamankinden daha görünür; yönetim yaklaşımı da hayvanları uzaklaştırmaktan onlarla birlikte yaşamaya doğru değişti.
Başlıca gelişmeler, hem resmî uygulamalarda hem de kamuoyunun tutumunda yaşanan değişimi gösteriyor:
- 2016’da yetkililer, aşırı yoğunluk endişesiyle Lumphini Parkı’nda büyük çaplı bir uzaklaştırma operasyonu düzenledi.
- 2021’de bir varanın market rafına tırmandığı video, sosyal medyada dönüm noktası niteliğinde bir görüntü hâline geldi.
- 24 Ocak 2026 itibarıyla varanlar turistlerin ilgisini çekmeye başlamış, park yetkilileri dev bir varan heykeli yerleştirmiş ve kısa süre önce kısıtlı ticari üretim izinleri verilmişti.
Popülasyonun yeniden artması, hayvanları tek bir parktan uzaklaştırmanın neden yalnızca geçici bir çözüm sunduğunu açıklamaya yardımcı oluyor. Bangkok, kent genelinde varanların başarısını destekleyen yiyecekleri, su yollarını ve elverişli koşulları sağlamayı sürdürüyor.
Ticari Üretim Yönetim Tartışmasına Katılıyor
Tayland hükümeti, deri ürünleri de dâhil olmak üzere ticari amaçlarla su varanlarının kısıtlı biçimde üretimine izin veren ruhsatları kısa süre önce verdi. Bu adım, hayvanların turizm değerini de kabul eden yönetim yaklaşımına ticari bir boyut ekliyor.
Yetkililer, izinli üretimin varanlarla çatışma yaşayan topluluklara fayda sağlayabileceğine ve yasa dışı avcılığı azaltabileceğine inanıyor. Politika, sürüngenlerin ekonomik değerini insanlarla ilişkilerini yönetme çabalarına bağlıyor.
Bangkok’un deneyiminde tek bir hayvan birkaç farklı rol üstleniyor. Varanlar ziyaretçi çekiyor, organik atıkları ortadan kaldırıyor ve fareleri yiyor; ancak binalara giriyor, balıkçılık alanlarını rahatsız ediyor ve zaman zaman çiftlik hayvanlarına saldırıyor. Yararlı oluşları da sorun çıkarabilmeleri de günlük birlikte yaşamın bir parçası.
Kentin kanalları bu ilişkinin merkezinde yer almayı sürdürüyor. Gelişimle dönüşen bir coğrafyada geçiş güzergâhlarını koruyarak, eski bir türün soyundan gelen bu hayvanların modern bir metropolde yaşamasını sağlıyorlar. Bangkok’un dev sürüngenleri, betonlarla şekillenen bugünün koşullarında yaşamını sürdüren, kentin sulak alanlarla dolu geçmişine uzanan canlı bir bağ.
Önemli Bilgiler
- Asya su varanları, Komodo ejderinden sonra dünyanın en büyük ikinci kertenkele türüdür ve boyları iki metreye yaklaşabilir.
- Lumphini Parkı’nda ve çevresinde birkaç yüz, Bangkok’un kanal ağı boyunca ise binlercesinin yaşadığı düşünülüyor.
- Yaklaşık 1.700 kanal, sürüngenlerin konut ve ticaret bölgelerinde hareket etmesine yardımcı oluyor.
- Geniş beslenme düzenleri, bol su ve büyük doğal avcıların bulunmaması kentsel popülasyonlarını destekliyor.
- Araştırmaya göre Bangkok’taki gözlemlerin önemli bir bölümü yeşil alanların dışında gerçekleşiyor; Singapur ve Cakarta’da ise kayıtlar büyük ölçüde parklarda yoğunlaşıyor.
- Kamuoyunun tutumu, uğursuzlukla ilişkilendirmelerden hayranlık ve turizme, bazı sakinler içinse şans getirdiği düşüncesine doğru değişti.
- 2016’daki uzaklaştırma operasyonu geçici sonuç verdi; dişiler bir seferde yaklaşık 20 yumurta bırakabiliyor.
- Yetkililer kısa süre önce deri ürünleri üretimi de dâhil olmak üzere kısıtlı ticari üretime izin verdi.
- Ziyaretçiler varanlarla aralarında mesafe bırakmalı, onları asla beslememeli ve karada yanlarına yaklaşmamalı.






