Milyonlarca Kişi Tercihini Kayda Geçirdi, Ancak Zamanlama Hâlâ Önemli
Yaşamı Sürdürme Tedavisi Yönetimi Ulusal Ajansı’nın açıkladığı verilere göre 3,2 milyondan fazla Güney Koreli, yaşamı sürdürmeye yönelik tedaviyi reddetme isteğini kayda geçirdi. Ancak yasa, doktorların bu tedaviyi yalnızca hasta ölmek üzereyken, ölümün yakın olduğu ve iyileşme olasılığının bulunmadığı durumda başlatmamasına ya da sonlandırmasına izin veriyor.
İçindekiler
- Milyonlarca Kişi Tercihini Kayda Geçirdi, Ancak Zamanlama Hâlâ Önemli
- Kayıtlar Nasıl 86 Binden 3 Milyonun Üzerine Çıktı?
- Güney Koreliler Yaşamlarının Sonunda Ne İstiyor?
- İki Mahkeme Davası Hukuki Tartışmanın Yönünü Değiştirdi
- Yasa Neden Ölümcül Hastalık ile Ölümün Yakın Olmasını Birbirinden Ayırıyor?
- Kişisel Tercihler Öne Çıkarken Aileler Merkezde Kalmayı Sürdürüyor
- Tedavi Kararları Çoğu Zaman Son Günlerde Alınıyor
- Hospis Hizmetlerine Erişim, Pek Çok Hastalığı Kapsam Dışında Bırakıyor
- Veri Merkezi Yangını Hastaların Tercihlerine Erişimi Aksattı
- Önerilen Değişiklikler Daha Erken Karar Alınmasına İzin Verecek
- Öne Çıkanlar
Bu dar zaman aralığı, giderek büyüyen ulusal tartışmanın merkezinde yer alıyor. İnsanlar tercihlerini önceden kayda geçirebiliyor, ancak bunların uygulamaya konması tıbbi değerlendirmelere, belgelere erişime ve çoğu zaman hasta artık konuşamazken yakınlarının verdiği kararlara bağlı.
Kayıtların yaklaşık üçte ikisini kadınlar oluşturuyor: 2,13 milyon kadın ve 1,07 milyon erkek tercihlerini kayda geçirmiş durumda. 65 yaş ve üzerindekiler toplamın üçte ikisinden fazlasını oluşturuyor. Bu yaş grubundaki yaklaşık her dört kadından biri, gelecekteki tedavi tercihlerini belirten bir belge olan önceden düzenlenmiş irade beyanı verdi.
Veriler, sistemin Şubat 2018’de başlamasından bu yana ölümle ilgili planlamanın ne kadar yaygınlaştığını gösteriyor. Aynı zamanda, uygulamadaki sınırları giderek daha görünür hâle gelen bir çerçeve üzerindeki baskıyı da ortaya koyuyor: Tedavi kararları çoğu zaman ölümden kısa süre önce veriliyor, hospis hizmetlerine erişim kısıtlı kalıyor ve ulusal bilgi sistemindeki bir kesinti hastanelerin hastaların tercihlerini kontrol etmesini engelleyebiliyor.
22 Ocak 2026 itibarıyla önerilen değişiklikler, geri dönüşü olmayan bir hastalıkta tedavinin daha erken sonlandırılmasına izin vermeyi amaçlıyor. Temel mesele, kayda geçirilmiş bir tercihi, yaşamı korumaya yönelik yasal güvenceleri sürdürürken hastanın iradesine saygı gösteren bir bakıma dönüştürmek.
Kayıtlar Nasıl 86 Binden 3 Milyonun Üzerine Çıktı?
Güney Kore’de sistemin ilk yılında yaklaşık 86 bin kişi kaydoldu. Katılım daha sonra düzenli biçimde arttı; kayıt sayısı Ağustos 2021’de 1 milyonu, Ekim 2023’te 2 milyonu, Ağustos 2025’te ise 3 milyonu aştı.
Bu dönüm noktaları, insanların aksi hâlde aile içinde gayriresmî bir konuşma olarak kalabilecek tercihlerini ifade etmelerinin resmî bir yolunun yaygınlaşmasını izliyor:
- Şubat 2018: Yaşamı sürdürme tedavisine ilişkin karar sistemi faaliyete geçti.
- İlk yıl: Yaklaşık 86 bin kişi kaydoldu.
- Ağustos 2021: Kayıt sayısı 1 milyona ulaştı.
- Ekim 2023: Kayıt sayısı 2 milyona ulaştı.
- Ağustos 2025: Toplam sayı 3 milyonu aştı.
- 22 Ocak 2026 itibarıyla: Yaşamı Sürdürme Tedavisi Yönetimi Ulusal Ajansı 3,2 milyondan fazla kayıt bulunduğunu bildirdi.
Son toplam, Ağustos 2021’de kaydedilen 1 milyonun üç katından fazla. Cinsiyet verileri de kadınların erkeklerin yaklaşık iki katı oranında kaydolduğunu gösteriyor: 2,13 milyona karşı 1,07 milyon.
Kayıtların çoğunu yaşlılar oluşturuyor; bu da sistemi yaşlanan nüfus açısından özellikle önemli kılıyor. Tercihler, kişisel konfora, tıbbi kararlar üzerindeki kontrole ve tedavinin ailelere yükleyebileceği külfetlere yönelik ilginin arttığını yansıtıyor.
Güney Koreliler Yaşamlarının Sonunda Ne İstiyor?
Kore Sağlık ve Sosyal İşler Enstitüsü’nün yaptığı bir ankete göre katılımcıların ezici çoğunluğu, fiziksel acının azaltılmasına ve ailelerinin mali yükünün hafifletilmesine öncelik veriyor. Bulgular, iyi bir ölüm anlayışının değiştiğini; konforun ve gereksiz acıdan kaçınmanın giderek daha fazla önem kazandığını ortaya koyuyor.
Çalışmada bu değişim şöyle anlatıldı:
Giderek daha fazla Koreli, 'iyi ölümü' artık aile merkezli bir an olarak değil, acıdan ve mali yükten uzak bir süreç olarak görüyor,
Anket bulguları ayrıca, Güney Korelilerin yüzde 91,9’unun ölümcül bir hastalığa yakalanmaları hâlinde yaşamı uzatmayı amaçlayan tedaviyi durduracağını gösteriyor. Bu destek, resmî kayıt işlemini tamamlamış kişilerin ötesine uzanıyor.
Hastalar, kronik hastalıkların ve giderek gelişen tıbbi müdahalelerin şekillendirdiği tercihlerle karşı karşıya. Tedavi yaşamı uzatırken rahatsızlık ya da maliyet de getirebilir. Onurlu bir ölüme yönelik artan ilgi, bu tür müdahalelerin sürdürülüp sürdürülmemesine ilişkin kararlarda hastanın isteklerini merkeze taşıyor.
Güney Kore’de kişisel tercihe yöneliş, tıp etiğini ve aile ilişkilerini de değiştiriyor. Tercihini kayda geçiren kişiler, hastalık karar süreçlerine katılmalarını engellemeden önce seslerini duyurabiliyor.
İki Mahkeme Davası Hukuki Tartışmanın Yönünü Değiştirdi
Hukuki çerçeve, 1998’deki Boramae Hastanesi davası ve 2009’daki Severance Hastanesi davası dâhil, yıllar süren etik tartışmalar sonucunda şekillendi. Her iki dava da mahkemeleri ve doktorları, tedavinin sonlandırılmasına kimin, hangi koşullarda izin verebileceği sorusuyla yüzleştirdi.
Boramae Hastanesi davasında cerrahlar, mali yükler nedeniyle eşinin talebi üzerine bir hastayı taburcu etti. Doktorlar suçlu bulundu; Yüksek Mahkeme, cinayete iştirak ettiklerine hükmetti. Eşin talebi, hasta adına yetkisiz biçimde alınmış bir karar olarak değerlendirildi.
Karar, sağlık çalışanları arasında cezai sorumluluk korkusu yarattı. Hastaların isteklerine ilişkin zor sorular yanıtsız kalırken doktorlar, kovuşturma riskinden kaçınmak için yaşamı uzatmaya devam etmek zorunda olduklarını düşündü.
Severance Hastanesi davasında ise 2009’da farklı bir karar çıktı. Kalıcı vejetatif durumdaki bir kadının ailesi, tedavinin sonlandırılması için mahkemeye başvurdu. Yüksek Mahkeme, hasta geri dönüşü olmayan ölüm aşamasına geldiğinde ve tedavinin kesilmesi hastanın varsayılan isteğini yansıttığında bunun kabul edilebilir olabileceğini tanıdı.
Mahkeme bu kararı, insan onuru, mutluluğu arama ve kişinin kendi yaşamına ilişkin kararları verme hakkı olan özerklik konusundaki anayasal haklara dayandırdı. İki dava, 2016’da kabul edilip 2018’de yürürlüğe giren yasanın yargısal temelini oluşturmaya yardımcı oldu.
Yasa Neden Ölümcül Hastalık ile Ölümün Yakın Olmasını Birbirinden Ayırıyor?
Yaşamı Sürdürme Tedavisine İlişkin Kararlar Yasası, hastalığın son evresi ile ölme sürecini birbirinden ayırıyor. Son evre, tedaviye rağmen birkaç ay içinde ölüme yol açması beklenen bir durumu tanımlıyor. Ölme süreci ise ölümün yakın olduğu ve iyileşmenin artık mümkün olmadığı anlamına geliyor.
Mevcut çerçeve uyarınca tedaviyi başlatmamak ya da sonlandırmak yalnızca ölme sürecinde mümkün. Dolayısıyla kişi ölümcül bir hastalığa yakalanmış ve tedaviyi reddettiğini kayda geçirmiş olsa bile doktorların bu tercihi uygulayabileceği yasal dönemin dışında kalabilir.
Kısıtlama, hastanın karar verme hakkı ile yaşamın korunması arasında denge kurmak üzere tasarlandı. Uygulamada ise hastanın ölümcül hastalık aşamasından ölümün yakın olduğu aşamaya ne zaman geçtiğinin belirlenmesine büyük önem veriyor.
Yasa, kararların kayda geçirilmesi için Yaşamı Sürdürme Tedavisine İlişkin Önceden Beyan (ASLST) ve Yaşamı Sürdürme Tedavisine İlişkin Hekim Talimatı (POLST) adı verilen resmî mekanizmaları oluşturdu. Ayrıca Yaşamı Sürdürme Tedavisi Yönetimi Ulusal Ajansı ve Kurumsal Etik Komiteleri aracılığıyla denetim sistemi kurdu.
Bu düzenlemeler, hastalara ve sağlık çalışanlarına izleyebilecekleri yasal bir süreç sunuyor. Zor olan, hastalığın hızla değişebildiği ve hastanın iletişim kurma becerisinin giderek kaybolduğu bir anda bu süreci uygulamak.
Kişisel Tercihler Öne Çıkarken Aileler Merkezde Kalmayı Sürdürüyor
Konfüçyüsçü gelenekler, Güney Kore’de tıbbi kararları uzun süredir şekillendiriyor. Anne babaya saygı, çocuklara ebeveynlerine bakma ve onların yaşamını uzatma sorumluluğu yüklüyor. Tedavi kararları tarihsel olarak kişinin tek başına verdiği tercihlerden çok, ailenin ortak kararları oldu.
Ölümle ilgili konuşmalar çoğu zaman tabu sayılıyordu. Aileler, umutsuzluğa kapılmalarını önlemek için hastalığın seyri hakkındaki gerçeği hastalardan saklayabiliyordu. Bu nedenle bireysel tercihler etrafında kurulan yasal çerçeve, yakınların bakım konusunda geleneksel olarak önemli sorumluluk üstlendiği bir kültürde işliyor.
Kayıt verileri, özellikle kadınlar arasında kişisel planlamaya katılımın arttığını gösteriyor. Kadınların daha yüksek kayıt oranı, sağlık yönetimindeki değişen rollerini ya da ölümle yüzleşmeye daha istekli olmalarını yansıtıyor olabilir. Veriler, cinsiyetler arasındaki farkın nedenini açıklamıyor.
Aile üyeleri yasada hâlâ resmî bir role sahip. Hasta karar veremiyorsa ve önceden belirttiği bir tercih doğrulanamıyorsa onun yerine karar verebiliyorlar. Vekil karar verici, başka bir kişi adına karar alan kişidir.
Yakınların anlaşmazlığa düşmesi ile hastanın daha önce ifade ettiği istekler arasındaki çatışma bakımı zorlaştırabiliyor. Özellikle yakınlardan tercihlerin belirlenmesine ya da kararlara izin verilmesine yardımcı olmaları beklendiğinde, aile bağlarının kopmuş olması başka bir güçlük yaratıyor. Bu nedenle bireysel özerkliğe verilen desteğin artması, hastanede ailelere duyulan ihtiyacın sürmesiyle yan yana ilerliyor.
Tedavi Kararları Çoğu Zaman Son Günlerde Alınıyor
BMC Medical Ethics dergisinde yayımlanan bir çalışma, elektronik tıbbi kayıtları inceledi ve sağlık çalışanlarıyla anket yaptı. Çalışmaya göre yaşamı sürdürme tedavisinin uygulanmamasına ilişkin kararlar çoğu zaman ölümden yalnızca bir ya da iki gün önce alınıyordu.
Bu aşamada hastalar anlamlı biçimde karar sürecine katılamayacak kadar hasta olabilir. Resmî görüşme ancak kişi kendisi için neyin önemli olduğunu açıklayamaz hâle geldikten sonra başlıyorsa önceden planlama, pratik değerinin büyük bölümünü yitiriyor.
Çalışma, vakaların yüzde 81,5’inde kararı aile üyelerinin verdiğini de ortaya koydu. Bu durum, hastaların ve ailelerin dile getirdiği, kararı hastanın vermesi gerektiği görüşüyle çelişiyordu.
Çalışmanın yazarları, çoğu doktor ve hemşirenin görüşmelerin ne zaman yapılması gerektiğini düşündüğünü şöyle aktardı:
Doktor ve hemşirelerin çoğu, yaşamı sürdürme tedavilerinin sonlandırılmasını görüşmek için uygun zamanın, hastaların durumu kritik ancak bilinçlerinin açık olduğu dönem olduğunu belirtti,
Doktorlar, hastalığın nasıl ilerleyeceği ve ölümün ne zaman yakınlaşacağı konusunda belirsizlikle karşı karşıya. Yasa, tedavinin sonlandırılabilmesi için hastanın ölme sürecinde olmasını şart koşuyor, ancak bu noktanın belirlenmesi klinik açıdan zor.
Hukuki sorumluluk korkusu ve tıbbi ölçütlere ilişkin belirsizlik, hasta bilincini kaybedene kadar görüşmelerin ertelenmesine yol açabiliyor. Bu durumda, hasta daha erken bir aşamada konfora odaklanılmasını tercih etmiş olsa bile ölüm yakınlaşana dek yoğun tedavi sürdürülebiliyor.
Hospis Hizmetlerine Erişim, Pek Çok Hastalığı Kapsam Dışında Bırakıyor
2018 tarihli Yasa, yaşamı sürdürme tedavisini reddetme kararlarının yanı sıra hospis bakımını da teşvik etmek amacıyla hazırlandı. Hospis ve palyatif bakım, ciddi hastalıkların yol açtığı acı ve diğer zorlayıcı belirtiler karşısında destek sunarak konfora ve ıstırabın azaltılmasına odaklanıyor.
Devletin zorunlu tuttuğu hospis hizmetleri beş hastalıkla sınırlı: kanser, HIV, kronik obstrüktif akciğer hastalığı, kronik karaciğer yetmezliği ve kronik solunum yetmezliği. Kalp ve damar hastalıkları ya da demans dâhil diğer ciddi hastalıkları bulunan hastalar, uzmanlaşmış palyatif bakıma yasal erişimin dışında kalıyor.
2024’te yayımlanan bir tıp dergisi analizine göre 2022’de ölümcül hastalığı bulunan hastaların yalnızca yaklaşık yüzde 10’u palyatif bakım aldı. Hizmetten yararlanma büyük ölçüde kanser hastalarında yoğunlaştı; oysa kalp hastalığı ve demans da Güney Kore’de başlıca ölüm nedenleri arasında.
Bu açık, hastaların ve ailelerin hangi tercihleri mümkün gördüğünü etkiliyor. Konfor odaklı bakıma erişim olmayınca bazı hastalar, en azından tıbbi destek alabilmek için yoğun tedaviyi sürdürmek zorunda hissedebilir.
Dünya Sağlık Örgütü, sağlık sorunlarıyla bağlantılı ciddi acı yaşayan tüm hastalara palyatif bakım sunulmasını öneriyor. Güney Kore mevzuatı bu yaklaşımla henüz tam olarak örtüşmüyor. Uygun hastalıklar listesini genişletme çabaları yavaş ilerliyor; bu nedenle pek çok aile, tedaviyi durdurma kararlarına eşlik etmesi amaçlanan destekten yoksun kalıyor.
Veri Merkezi Yangını Hastaların Tercihlerine Erişimi Aksattı
Eylül 2025’te bir veri merkezinde çıkan yangın, Ulusal Bilgi Kaynakları Servisi’ni aksattı ve merkezî bir dijital kayıt sistemine güvenmenin risklerini ortaya çıkardı. Yaşamı Sürdürme Tedavisi Bilgi İşleme Sistemi devre dışı kaldı ve hastanelerin önceden düzenlenmiş irade beyanlarını doğrulamasını engelledi.
Doktorlar, bilinci kapalı hastaların yaşamı uzatmayı amaçlayan tedaviyi daha önce reddedip reddetmediğini kontrol edemedi. Doğrulanabilir belgeler olmayınca kararlar aile üyelerine kaldı. Yalnız yaşayan ya da yakınlarıyla bağlarını koparmış hastalar, kayda geçirdikleri isteklerin bakımlarını yönlendirmemesi riskiyle karşı karşıya kaldı.
Yangından etkilenen hastalardan biri, ölümcül mide kanseri olan 60’lı yaşlarında bir erkekti. Aylar önce tedaviyi reddettiğini imzayla belirtmişti, ancak acil ameliyat için sevk edildiğinde hastane bu beyanı doğrulayamadı. Sağlık çalışanları kriz sırasında onu ve ailesini yeni bir belge düzenlemeye ikna etmek zorunda kaldı.
Bu vaka, teknik bir arızanın acil durumdan çok önce yapılan hazırlıkları nasıl sekteye uğratabileceğini gösterdi. Hastalar ve yakınları, acil tıbbi kararlarla aynı anda evrak işleriyle uğraşmak zorunda kaldı.
Ulusal Ajans daha sonra bilinci açık hastaları, geçici bir çözüm olarak fiziksel kayıt kartlarını yanlarında taşımaya ve belgeleri doğrudan hastanelerde imzalamaya teşvik etti. Bu önlemler hastanın sürece katılabilmesine bağlı. Kesinti, kendileri adına konuşamayan kişileri de koruyan yedek düzenlemelere ihtiyaç olduğunu ortaya koydu.
Önerilen Değişiklikler Daha Erken Karar Alınmasına İzin Verecek
İktidardaki Kore Demokratik Partisi milletvekili Nam In-soon, 2025’te uygunluk kapsamını ölümün hemen yakın olduğu dönemle sınırlı olmaktan çıkarmayı amaçlayan bir değişiklik önerdi. Öneri, "ölümün muhtemel hâle geldiği" hastaları da kapsayarak geri dönüşü olmayan bir hastalıkta tedaviyi daha erken reddetmeye izin verecek.
Değişiklik, karar dönemini ölümün birkaç ay içinde beklendiği ancak henüz yakın olmadığı son evreye yaklaştıracak. Amaç, hastalara bilinçlerini kaybetmeden ya da çok az yarar sağlayan müdahalelere maruz kalmadan önce karar vermeleri için daha fazla zaman tanımak.
Refah Bakanı Jeong Eun-kyeong de kapsamın genişletilmesini destekledi. Tedavi kararlarının yürürlüğe girebileceği zamana ilişkin kısıtlamaların hastaların özerklik hakkını sınırladığını kabul etti.
2024-2028 dönemini kapsayan hükümetin Hospis ve Yaşamı Sürdürme Tedavisine İlişkin İkinci Kapsamlı Planı, tedavinin sonlandırılacağı zamanın öne çekilmesine yönelik öneriler içeriyor. Yasayı genişletme önerisi, 22 Ocak 2026 itibarıyla yürürlüğe girmiş bir değişiklik değil, hâlâ bir teklif niteliğinde.
Reform, geri dönüşü olmayan bir hastalıkta çok az yarar sağlayan ya da hiç yarar sağlamayan, sonuçsuz tedavinin ne anlama geldiği ve etik sınırlar konularını ele almalı. Mevcut dar zaman aralığı yaşamı korumak için tasarlanırken daha erken bir dönemi kapsayan öneriler, hastalara alacakları bakım üzerinde daha fazla kontrol sağlamayı amaçlıyor.
3,2 milyondan fazla kayıt, halkın katılımının boyutunu gösteriyor. Bu kararların uygulamada karşılık bulması için zamanında yapılan görüşmelere, konfora odaklanan bakıma erişime ve hastanelerin hastaların tercihlerini güvenilir biçimde geri alabilmesine de ihtiyaç var.
Öne Çıkanlar
- 2,13 milyon kadın ve 1,07 milyon erkek dâhil, 3,2 milyondan fazla Güney Koreli yaşamı sürdürme tedavisini reddetmek için kayıt yaptırdı.
- 65 yaş ve üzerindekiler kayıtların üçte ikisinden fazlasını oluşturuyor.
- Sistem, 2016’da yasanın kabul edilmesinin ve 1998 ile 2009’daki önemli mahkeme davalarının ardından Şubat 2018’de başladı.
- Mevcut yasa, tedavinin uygulanmamasına ya da sonlandırılmasına yalnızca ölümün yakın ve iyileşmenin imkânsız olduğu ölme sürecinde izin veriyor.
- Bir klinik araştırmaya göre kararlar çoğu zaman ölümden bir ya da iki gün önce verildi; vakaların yüzde 81,5’inde kararı aileler aldı.
- Devletin zorunlu tuttuğu hospis hizmetlerine beş hastalık dâhil; 2022’de ölümcül hastalığı bulunan hastaların yaklaşık yüzde 10’u palyatif bakım aldı.
- Eylül 2025’teki veri merkezi yangını hastanelerin önceden düzenlenmiş irade beyanlarını doğrulamasını engelledi.
- Öneriler, tedaviye ilişkin kararların daha erken alınmasına izin vermeyi amaçlıyor; hükümetin kapsamlı planı 2024-2028 dönemini kapsıyor.






