Dört milyon hektar ve yeni bir ekonomik güç merkezi
Endonezya hükümeti, İsviçre'nin yüzölçümüne yakın büyüklükte, 4 milyon hektardan fazla araziyi kontrol altına aldı. Plantasyonları, maden ruhsat sahalarını ve işleme tesislerini kapsayan kampanyada 6 Ocak 2026 itibarıyla Cumhurbaşkanı Prabowo Subianto'nun devlet ormanı olarak sınıflandırılan arazileri geri alma girişimi, ülkenin doğal kaynak ekonomisini kökten yeniden düzenleyen önemli bir adıma dönüştü. Bunun çiftçiler, uluslararası yatırımcılar ve gündelik ürünlerin tedariki üzerinde sonuçları olacak.
İçindekiler
- Dört milyon hektar ve yeni bir ekonomik güç merkezi
- Yetiştirme veya madencilik ruhsatı neden yeterli olmayabilir?
- Para cezaları ruhsat ihlallerini büyük mali risklere dönüştürüyor
- Palm yağı plantasyonları devletin eline geçiyor
- Çiftçiler işledikleri araziler üzerindeki kontrolü kaybetmeye direniyor
- Belirsizlik, plantasyon bakımını şimdiden etkiliyor
- Nikel ve kalay yaptırımları büyük işletmelere uzanıyor
- Yatırımcılar kaynakları düzenleyici risklerle birlikte değerlendiriyor
- Çevre yaptırımları adalet tartışmalarını beraberinde getiriyor
- Tesso Nilo'da tahliye ve okul kapatmaları
- Prabowo'nun kampanyası devlet kontrolü geçmişine dayanıyor
- Agrinas iddialı hedeflerle zorlu yönetim göreviyle karşı karşıya
- Hukuki ihtilaflar ve arz riskleri el koymaların ötesine uzanıyor
- Ormanların onarımı ve karbon geliri temel sınavlar arasında
- Öne Çıkanlar
Endonezya dünyanın en büyük kömür ve palm yağı ihracatçısı, en büyük nikel üreticisi ve önde gelen bakır ve kalay kaynaklarından biri. Palm yağı gıda ve diğer tüketim ürünlerinde kullanılırken nikel, elektrikli araç bataryalarında kullanılıyor. Bu nedenle Endonezya'nın söz konusu kaynakları yönetme biçimindeki değişiklikler, ülke sınırlarının çok ötesindeki işletmeleri ve haneleri etkileyebilir.
Orman Alanlarının Uygulanmasını Sağlama Görev Gücü, Ocak 2025'te Savunma Bakanı Sjafrie Sjamsoeddin'in başkanlığında kuruldu. Sjamsoeddin, askerlik dönemlerinden bu yana Prabowo'nun yakın müttefiki. El koyma kampanyası mart ayında hız kazandı. Görev gücü para cezası kesme, mülkiyeti devretme ve bölgeleri yeniden sınıflandırma konusunda geniş yetkilere sahip. Geri alınan plantasyon arazilerinin büyük bölümü, yeni bir devlet şirketi olan PT Agrinas Palma Nusantara'ya tahsis edildi.
Agrinas, yaklaşık 1,7 milyon hektarı yöneterek yüzölçümü bakımından dünyanın en büyük palm yağı plantasyonu sahibi haline geldi. Şirketin büyümesi, olağan ticari süreçlerle plantasyon satın almaktan veya geliştirmekten ziyade el konulan varlıkların devrine dayanıyor. Geniş kapsamlı kampanya, Endonezya'nın bağımsızlığından bu yana doğal kaynaklar üzerindeki kontrolün gerçekleştirilen en büyük yeniden düzenlemelerinden biri.
Prabowo kampanyayı, ülkenin doğal zenginliğinden aşırı pay aldığını düşündüğü iş dünyası elitlerine ve yabancı çıkarlara karşı sıradan Endonezyalıları savunma çabası olarak sunuyor. Bu davranışları tanımlamak için "açgözlülük ekonomisi" terimini kullanıyor. Kampanyanın ele alındığı bir etkinlikte cumhurbaşkanı şöyle dedi:
Bu daha başlangıç.
Milyonlarca Endonezyalının çıkarlarını savunma yönünde doğru ve onurlu bir yoldayız.
Bu mesaj kamuoyunun bazı kesimlerinde destek buldu. Yatırımcılar, ekonomistler ve çevre örgütleri ise kampanyanın nasıl yürütüldüğü, bedelini kimin ödediği ve devlet yönetiminin hem üretimi hem de ormanları koruyup koruyamayacağı konusunda kaygılı.
Yetiştirme veya madencilik ruhsatı neden yeterli olmayabilir?
2025 tarihli 5 sayılı Cumhurbaşkanlığı Yönetmeliği görev gücünü kurdu ve faaliyetlerinin başlıca yasal dayanağını oluşturdu. Hükümetin temel savı, gerekli orman izinleri olmadan belirlenmiş orman alanlarında faaliyet gösteren plantasyon ve madenlere el konulabileceği ve para cezası uygulanabileceği.
Endonezya'daki çakışan arazi sınıflandırmaları bu kuralın uygulamada karmaşık hale gelmesine yol açıyor. Bir plantasyon ürün yetiştirme iznine sahip olabilir; ancak aynı arazi ulusal hükümet tarafından orman olarak sınıflandırılmaya devam edebilir. Bir madenin madencilik ruhsatı bulunabilir, fakat orman arazisini kullanmak için gereken ayrı izin olmayabilir. Dolayısıyla şirketler ve topluluklar, başka bir kamu kurumu faaliyetlerine daha önce izin vermiş olsa bile yaptırımlarla karşılaşabilir.
Askeri personel, savcılar ve diğer yetkililer genellikle hedef alınan mülke giderek hükümet kontrolünü ilan eden tabelalar yerleştiriyor; ardından ya faaliyetlerin sürmesi için müzakere ediyor ya da yönetimi devralıyor. Başsavcılıkta üst düzey savcı olan Febrie Adriansyah, görev gücünün gerekli orman izinlerine sahip olmayan 51 şirketin yönettiği yaklaşık 4,2 milyon hektar arazi belirlediğini söyledi.
Devir sürecinde mülk birkaç devlet kurumundan geçiyor. Görev gücü önce devlet ormanı alanlarında yasa dışı biçimde işgal edildiği değerlendirilen varlıkları kontrol altına alıyor. Bu varlıklar devlet mülkü haline geliyor; Başsavcılık bunları Devlete Ait İşletmeler Bakanlığı'na devrediyor. Bakanlık da rekabetçi ihale açmadan arazinin yönetimini doğrudan Agrinas'a veriyor.
Febrie, bu süreci özel mülk sahiplerine meşru biçimde ait varlıklara el konulması değil, kamu mülkünün geri alınması olarak savundu. Şöyle dedi:
Bu politika kamulaştırma değil, yetkisiz biçimde elde tutulan devlet varlıklarının iadesidir. Her adım şeffaf biçimde, açık bir yasal süreç izlenerek ve yerel topluluklar üzerindeki sosyal ve ekonomik etkiler dikkate alınarak atılıyor.
Danışmanlık şirketi Control Risks'ten Achmad Sukarsono, kamu görevlilerinin işbirliği olmadan böylesine geniş kapsamlı faaliyetlerin nasıl gelişebildiğini sorguladı. Kaygısı, şirketlerin uzun yıllar boyunca dayandığı resmî ya da gayriresmî onaylara kadar uzanıyor:
Bu noktaya nasıl gelindi? Palm yağı şirketleri, yerel yönetimlerin ve askeri yetkililerin onayı olmadan bu kadar geniş bir araziyi yasa dışı biçimde ele geçirmiş olamaz.
Devlet onayına sahip olduğuna inanan işletmeler şimdi arazilerini kaybetme ve yüklü faturalarla karşı karşıya. Bu geçmiş, orman sınırlarının uygulanmasının yanı sıra adil süreçleri ve geçmiş faaliyetlere verilecek cezaları da temel meseleler haline getiriyor.
Para cezaları ruhsat ihlallerini büyük mali risklere dönüştürüyor
Hükümet 48 palm yağı şirketine yaklaşık 560 milyon dolar para cezası ödemelerini emretti. 22 maden şirketi ise 1,7 milyar doları aşan cezalarla karşı karşıya. Toplamı 2,2 milyar doları aşan bu cezalar, kampanyaya varlıkları geri alma işlevinin yanı sıra önemli bir gelir kaynağı rolü de kazandırıyor.
Palm yağı cezaları, ağaçların kesilmeye başladığı tarihten itibaren sorumlu olunan her yıl için hektar başına 1.497 dolar üzerinden hesaplanıyor. Formül, yağ palmiyelerinin ürün vermeye başlamasından önceki dönemi hesaba katmak için beş yıllık muafiyet tanıyor. Hektar bir alan ölçü birimi; binlerce hektara yıllık ücret uygulandığında, onlarca yıldır faaliyet gösteren bir işletmenin borcu çok yüksek olabilir.
Nikel madencileri çok daha yüksek bir oranla, hektar başına 389 bin dolarla karşı karşıya. Yaptırımlardan etkilenen iki maden şirketi, bu düzeydeki cezaları ödeyemeyeceklerini söyledi. Küçük işletmeciler kapanmaya ya da mülkiyeti devlet kuruluşlarına devretmeye zorlanabilir. Kömür, boksit ve kalay üreticilerine daha düşük cezalar uygulanıyor; ancak bu tutarlar da iş planlarını ve yatırım kararlarını etkileyecek kadar yüksek.
Farklı oranlar, Endonezya'nın sanayi planlarında, özellikle batarya üretimine yönelik işleme faaliyetlerinde nikele verilen stratejik önemi yansıtıyor. Aşağı yönlü işleme, ham bir kaynağı işlenmemiş halde ihraç etmek yerine ülke içinde daha değerli ürünlere dönüştürmek anlamına geliyor.
Yaptırımlar, Endonezya'da izabe tesislerine ve rafinerilere yatırım yapılmasını zorunlu kılan mevcut kurallar ve ham cevher ihracatına getirilen yasaklarla aynı dönemde uygulanıyor. Dolayısıyla madencilik işletmeleri, sanayi politikasına uyum maliyetinin yanı sıra orman kuralları kapsamındaki risklerini de değerlendirmek zorunda.
Palm yağı plantasyonları devletin eline geçiyor
Yaklaşık 3,7 milyon hektar palm yağı plantasyonu hükümetin incelemesine alındı. Bu miktar, Endonezya'daki palm yağı arazilerinin toplamının yaklaşık yüzde 30'u olarak ifade ediliyor. Ülke, dünya palm yağı arzının yarısından fazlasını üretiyor. Bu nedenle incelemenin boyutu hem yerel işletmeler hem de uluslararası alıcılar açısından önemli.
Duta Palma Group'tan Mart 2025'te 221 bin hektara el konulması, kampanyanın yönünü ortaya koydu. Grup, Endonezya'nın bir dönem en zengin kişilerinden olan ve kara para aklama ile yolsuzluk soruşturmalarının odağına yerleşen Surya Darmadi'ye aitti. Böylesine büyük bir şirkete yönelik işlem, önde gelen işletmecilerin de plantasyonlarının kontrolünü kaybedebileceğini gösterdi.
Dünyanın en büyük palm yağı tüccarı olan Singapur merkezli Wilmar International, plantasyonlarının birkaç bin hektarının etkilenmesini bekliyor ve yetkililerle görüşmelere başladı. Malezya borsasında işlem gören IOI Corporation'ın Kalimantan'da plantasyonları ve fabrikaları bulunuyor. Şirketin Üst Yöneticisi Lee Yeow Chor, Endonezya'da yeni yatırımlara karar vermeden önce daha fazla risk değerlendirmesi yapacaklarını söyledi.
First Resources, SD Guthrie, Golden Agri-Resources ve Cargill, faaliyetlerine yönelik belirli etkiler konusunda genellikle sessiz kaldı. Sektör kaynakları, birçok şirketin Endonezya'daki varlıklarını kurum içinde yeniden değerlendirdiğini belirtti. İşletmeler, hükümetle kamuoyu önünde karşı karşıya gelmekten kaçınırken varlıklarını nasıl koruyacaklarını tartıyor.
Gapki olarak bilinen Endonezya Palm Yağı Girişimcileri Birliği, üretimin kesintiye uğraması ihtimaline ilişkin kaygılarını dile getirdi. Üyeleri, yeni yönetim düzenlemeleri kapsamındaki ödemelerden şikâyet etti. Üyeler, hasat gelirlerinin tamamının Agrinas'ın hesabına yatırıldığını, ortakların ise paylarını almak için bazen 30 günden fazla beklediğini bildirdi.
Bu gecikmeler önemli; çünkü üreticilerin işçilere ödeme yapmak, ağaçların bakımını sürdürmek ve gübre satın almak için düzenli nakde ihtiyacı var. Bir plantasyon meyve üretmeye devam ederken işletmecisi, verimli kalmasını sağlayacak parayı bulmakta zorlanabilir.
Çiftçiler işledikleri araziler üzerindeki kontrolü kaybetmeye direniyor
Sumatra'nın kuzeyindeki Ujung Gading Julu köyü, küçük çiftçiler açısından sonuçları gözler önüne seriyor. Mart 2025'te, çoğu askeri ya da savcılık üniforması giyen yaklaşık 20 ila 30 yetkili geldi ve yaklaşık 500 aileye ait 2.000 hektar tarım arazisini hükümet kontrolüne aldıklarını ilan etti.
Ailesi kuşaklar boyunca bu toprakları işlemiş 48 yaşındaki çiftçi Rubahan Hasibuan, ailelerin plantasyonlarına harcadığı emeği şöyle anlattı:
Ağaçları biz diktik, onlara bakmak için çok çalıştık.
Yetkililerle yapılan dört toplantının ardından çiftçilere Agrinas'ın ortak işletme düzeni kapsamında kalmaları halinde gelirin yüzde 15'ini almaları teklif edildi. Hasibuan ve komşuları bu düzenlemeyi reddetti. Yerel yetkililerden destek istemek için Medan'daki valilik binasına 11 saatlik yolculuk yaptı ve kararlarını şöyle açıkladı:
Bağımsızlığımızı korumak için teklifi reddettik.
Vazgeçmeyeceğiz.
Devletin yeniden müdahale edip etmeyeceği belirsizliğini korurken çiftçiler araziyi işlemeye devam ediyordu. Yaşadıkları, uzun süredir toprağı işleyen ancak arazileri ulusal orman alanı olarak belirlenen binlerce küçük üreticinin durumunu yansıtıyor.
Bazı küçük çiftçiler araziyi, Endonezya içinde göçü teşvik eden hükümet programları aracılığıyla edindi. Devletin onları yerleşmeye ve ürün yetiştirmeye teşvik ettiğini, ardından bölgeyi orman olarak sınıflandırıp kontrolü ele aldığını söylüyorlar. Bu aileler için ihtilaf hem geçim kaynaklarıyla hem de geçmiş hükümet kararlarının güvenilirliğiyle ilgili.
Agrinas'ın olağan ortak işletme düzenlemelerinde üreticiler gelirin yaklaşık yüzde 55 ila 60'ını elinde tutuyor, geri kalanı devlet şirketine gidiyor. Küçük üreticilerin payı daha yüksek olabiliyor; ancak Ujung Gading Julu'da sunulan koşullar çok daha kötüydü. Bazı çiftçiler bu düzenlemeleri, kabul etmek yerine çiftliklerini bırakmayı düşünecek kadar cazip bulmuyor.
Belirsizlik, plantasyon bakımını şimdiden etkiliyor
Borneo'daki Melati Hanjalipan palm yağı plantasyonunda aylık üretim, 100 tona kadar çıkan meyve salkımlarından yaklaşık 23 tona düştü. Kooperatif başkanı Sabarani, hukuki durum net olmadığı için bakım sorumlusunun plantasyonun bakımını durdurduğunu söyledi. El koymaya öfkesini şu sözlerle dile getirdi:
Devlet neden hırsızların kralı oluyor?
Üretimin 100 tondan 23 tona düşmesi, bu plantasyonda yüzde 77'lik azalmaya karşılık geliyor. Bu örnek, yönetim üzerindeki bir anlaşmazlığın, ülke genelinde üretimde daha geniş bir değişim görülmeden önce hasadı ve bakımı hızla etkileyebileceğini gösteriyor.
Büyük palm yağı şirketlerinin yöneticileri, el konulmasından endişe ettikleri plantasyonlarda bakım ve gübre kullanımını azaltmaya başladıklarını söyledi. Bazıları kamuoyu önünde itiraz etmeleri halinde misillemeyle karşılaşmaktan korkuyordu. Bugün harcamaları kısmak, özellikle ağaçların sürekli bakıma ihtiyaç duyduğu durumlarda, gelecekteki verimi düşürebilir.
Verimliliği korumak için yağ palmiyelerinin genellikle her 20 ila 25 yılda bir yeniden dikilmesi gerekiyor. Birçok küçük üretici, araziyi elinde tutup tutamayacağından veya yeni ağaçlardan yararlanıp yararlanamayacağından emin olmadığı için maliyetli bu işi erteledi. Yeniden dikimin gecikmesi, kısa vadeli aksamalara daha uzun vadeli bir üretim riskini ekliyor.
Kasım 2025'te Bali'de düzenlenen büyük bir palm yağı sektörü toplantısında, el koymalar ve para cezalarına ilişkin kaygılar yaygındı. Oil World'ün icra direktörü ve sektörün önde gelen analistlerinden Thomas Mielke, üretimdeki zararın katılımcıların dile getirmeye hazır olduğundan daha büyük olabileceği uyarısında bulundu:
Üretimin şu anda söylemeye cesaret ettiğimizden daha fazla zarar görmesi riski, muhtemelen tersinin gerçekleşme riskinden daha yüksek. Bu çok kritik ve hassas bir durum.
Palm yağına yönelik küresel talep artmaya devam ediyor. Bu da yönetim değişikliği sürecinde plantasyonların verimli tutulmasını daha önemli hale getiriyor. Gapki'nin ödeme şikâyetleri de başka bir sorun doğuruyor: Hasat gelirlerini bekleyen bir işletmeci, yatırıma devam etmek istese bile bakımı azaltmak zorunda kalabilir.
Nikel ve kalay yaptırımları büyük işletmelere uzanıyor
Endonezya'nın madencilik kampanyası farklı emtiaları ve farklı büyüklükte şirketleri kapsıyor. Bangka ve Belitung adalarında Prabowo, yetkililerin yaklaşık 1.000 yasa dışı madeni kapattığını ve bunun ulusal kalay üretiminde yüzde 80'lik düşüşe yol açtığını söyledi. PT Timah'ın sahasında yasa dışı kalay madenciliğinin devlete verdiği tahmini zararı yaklaşık 300 trilyon rupi olarak açıkladı.
Endonezya'nın kuzeydoğusundaki Halmahera adasında askerler, Eylül 2025'te bir televizyon ekibiyle birlikte dünyanın en büyük nikel madeninin bir bölümüne el koymak üzere geldi. PT Weda Bay Nickel'in işlettiği maden sahasının 45.000 hektarlık alanının içindeki 148 hektarı kapsayan işlem, küresel nikel fiyatlarını kısa süreliğine yükseltti.
Hükümet, Weda Bay Nickel'den yaklaşık 3 trilyon rupi, başka bir deyişle 179 milyon dolar ceza ödemesini istedi. Şirketin en büyük hissedarı, Endonezya'daki metal yatırımlarına öncülük edip nikel sektörünün dönüşümüne katkı sağlayan Çinli Tsingshan Holding Group. Weda Bay sözcüsü, şirketin yetkililerle işbirliği yaptığını ve cezaları incelediğini söyledi.
Madencilik Bakanlığı yetkilisi Rilke Jeffri Huwae, ihtilafın madencilik ruhsatının bulunmamasından değil, orman izninden kaynaklandığını açıkladı:
Madencilik ruhsatları var ama ormanda kullanmak için gerekli izinleri yok.
Weda Bay'in ortaklarından Eramet Indonesia, el konulan arazinin nikel çıkarımında kullanılan bölge değil, inşaatta kullanılan taş sağlayan bir taş ocağı olduğunu belirtti. Şirket, faaliyetlerinin kayda değer ölçüde etkilenmesini beklemiyordu. El konulan arazi, 45.000 hektarlık sahanın yaklaşık yüzde 0,33'ünü oluşturuyordu; buna karşın kesilen ceza yüklüydü.
Görev gücü, Güneydoğu Sulawesi'de PT Tonia Mitra Sejahtera'nın yönettiği 173 hektara da el koydu. Bu işlemler, kampanyanın plantasyonların ötesine geçerek maden geliştirme faaliyetleriyle bağlantılı orman izinlerini de kapsadığını gösteriyor.
Endonezya Madencilik Birliği ve Endonezya Nikel Madencileri Birliği yorum taleplerine yanıt vermedi. Şirketler kamuoyuna açıklama yaparken temkinli davranıp yükümlülüklerini ve hukuki seçeneklerini değerlendiriyordu. Üretimin büyük bölümünü hâlâ sağlayan küçük nikel madencileri için ceza oranı, kapanma veya mülkiyet değişikliği ihtimalini gündeme getiriyor.
Yatırımcılar kaynakları düzenleyici risklerle birlikte değerlendiriyor
Uluslararası yatırımcılar gelişmekte olan ekonomilerde kuralların değişebileceğini genellikle kabul ediyor. Ancak Endonezya'da el koymaların hızı ve kapsamı ile ordunun belirgin rolü, olağan dışı derecede ciddi bir belirsizlik yarattı. İşletmelerin yalnızca bir projenin kârlı olup olmadığını değil, izinlerinin geçerliliğini koruyup korumayacağını da bilmesi gerekiyor.
Malezyalı plantasyon şirketleri, Endonezya'daki büyük arazi varlıkları nedeniyle özellikle risk altında. SD Guthrie Bhd, Kuala Lumpur Kepong Bhd, IOI Corp Bhd ve Genting Plantations Bhd'nin hepsinin etkilenebilecek plantasyonları bulunuyor.
Malezyalı menkul kıymetler şirketi CIMB, bu şirketlerin "hükümet, gerekli orman izinleri bulunmadığı veya arazi kullanım yasalarını ihlal ettiği belirlenen yağ palmiyesi plantasyonlarına el koymaya başladıktan sonra artan düzenleyici risklerle boğuştuğunu" belirtti. Ayrıca yaptırımların, çevresel, sosyal ve yönetişim konularıyla, kısaca ESG'yle ilgilenen yatırımcıların daha fazla incelemesine yol açabileceği uyarısında bulundu.
Daha yüksek risk primi, yatırımcıların belirsizliği telafi etmek için daha yüksek getiri talep etmesi anlamına geliyor. Endonezya'ya yoğun biçimde bağlı şirketler için bu durum, bir plantasyon veya maden hedef alınmadan önce bile borçlanmayı ve sermaye artırmayı pahalılaştırabilir.
Endonezya'da yönetişim ve kaynak milliyetçiliğini inceleyen Avustralya Ulusal Üniversitesi'nden Eve Warburton, kampanyanın kapsamını mülkiyetin kapsamlı biçimde değiştiği önceki bir dönemle karşılaştırdı:
Kampanyanın genişliği, sömürge döneminin sona ermesinin ardından Endonezya'nın ilk cumhurbaşkanı dönemindeki kamulaştırmaları ve mülkiyetin kapsamlı biçimde yeniden düzenlenmesini hatırlatıyor.
Warburton, görev gücünün hedef ve zamanlama konusundaki geniş takdir yetkisine ilişkin de uyarıda bulundu:
Temizlik operasyonunu, kimi, ne zaman ve neden hedef alacağı konusunda geniş takdir yetkisine sahip bir görev gücü yürütüyor. Siyasallaşma riski yüksek. Bu durum yatırımcı güvenini ve kaynak yönetişiminin genel itibarı zedeleyebilir.
Hangi faaliyetlerin hedef alınacağını kestiremeyen işletmeler plan yapmakta zorlanıyor. Endonezya'nın değerli kaynakları uluslararası tedarik zincirleri için vazgeçilmez olmaya devam ediyor; ancak arazilerin hukuki statüsündeki belirsizlik, maliyetini çıkarması yıllar süren yatırımları caydırabilir.
Kampanyaya ilişkin değerlendirmelerde palm yağı, madencilik ve sürdürülebilir kalkınmada büyük değişiklik olasılığıyla birlikte Endonezyalı ve yabancı işletmeler açısından belirsizlikten söz edildi. Bazı yatırımcılar, tarım ve madencilik varlıkları üzerindeki kontrol hızla değişirse yeni işletmeciler ve alternatif tedarikçiler için fırsat doğacağını düşünüyor. Değerlendirmelerin çoğu, öngörülebilir gelecekte mevcut aksaklıkların olası faydalardan ağır bastığını belirtiyor.
Emtia fiyatları şu ana kadar sektör yöneticilerinden daha az kaygı yansıttı. Gösterge palm yağı vadeli işlemleri, altı ayı aşkın sürenin en düşük seviyelerinden çok uzak olmayan düzeylerde işlem gördü. Nikel fiyatları Weda Bay'e el konulmasının ardından kısa süreliğine yükseldi ve sonra dengelendi. Arz kaygıları piyasa beklentilerine yeni yeni yansıyordu; yaptırımlar aynı hızla sürerse bu kaygılar büyüyebilir.
Yabancı hükümetler, diplomatik hassasiyetleri gözeterek görece sessiz tepki verdi. Kampanya küresel arzı veya fiyatları daha belirgin biçimde etkilemeye başlarsa, kendi ülkelerinden şirketler adına Endonezya'yla temas kurmaları yönünde üzerlerindeki baskı artabilir.
Çevre yaptırımları adalet tartışmalarını beraberinde getiriyor
Endonezya son yıllarda, büyük bölümü palm yağı ve madencilik faaliyetlerinin genişlemesi sonucu milyonlarca hektar ormanını kaybetti. Bu kayıplar iklim değişikliğine katkıda bulunuyor ve yaşam alanlarına zarar veriyor. Ormansızlaşma, Sumatra'da 1.000'den fazla kişinin hayatını kaybettiği sel ve heyelanların etkisini de ağırlaştırdı. Bu durum orman alanlarının geri alınması ve korunmasını daha acil hale getiriyor.
Hükümet, el koymaları çevrenin korunması ve kaynakların sürdürülebilir yönetilmesinin bir parçası olarak sunuyor. Devlet kontrolü, doğanın yeniden onarılmasını ve daha iyi denetimi mümkün kılabilir. Ancak çevre örgütleri, uygulamada ormanların onarımı ve toplulukların hakları yeterince ele alınmazken varlıkların ve gelirin geri alınmasına odaklanıldığını söylüyor.
Endonezya'nın en büyük çevre örgütü Walhi, görev gücüne ilişkin düzenlemenin büyük şirketlerin faaliyetleri ile yerel topluluklar, yerli halklar dahil, arasında ayrım yapmadığını belirtiyor. Birçok topluluk, hükümetin onaylarını almadan orman olarak sınıflandırdığı araziler konusunda uzun süredir ihtilaf yaşıyor.
Açe eyaletinde görev gücü, durian ve candlenut gibi ürünlerin yetiştirildiği topluluk arazilerinden 15.000 hektara el koydu. Aynı eyaletteki büyük şirketlerin benzer izin ihlallerine rağmen faaliyetlerini sürdürdüğü bildirildi. Çevre örgütleri bu farklılığı seçici yaptırım uygulandığının kanıtı olarak görüyor.
Jambi eyaletinde dokuz şirket orman alanlarında plantasyon işletiyor; ancak bunlardan yalnızca birinin arazisine el konulduğu bildirildi. Görev gücü, toplulukların devlet ormanlarını 35 yıl boyunca yönetmesine izin veren bir program kapsamındaki 820 hektar topluluk plantasyon ormanı dahil, hükümet tarafından daha önce tanınmış topluluk arazilerine de el koydu.
Walhi'nin Jambi direktörü Ginda Harahap, topluluklara dayatılan mali düzenlemeyi eleştirdi. Harahap'ın açıklaması kârdan söz ediyordu; Agrinas'ın diğer düzenlemeleri ise gelir üzerinden tanımlandı:
Bütün işi topluluklar yapıyor, masrafları da onlar karşılıyor; buna rağmen kârın yüzde 40'ı Agrinas'a gidiyor. Hükümet bu hakları topluluklara topluluk kereste plantasyonları biçiminde zaten vermişken, kârın Agrinas'la paylaşılmasına gerek olmadığını düşünüyoruz.
Gelir, satışlardan elde edilen paradır; kâr ise masraflar çıktıktan sonra kalandır. Dolayısıyla toplulukların elinde tutacağı miktar hem yüzdeye hem de hesabın hangi tutar üzerinden yapıldığına bağlı.
Tesso Nilo'da tahliye ve okul kapatmaları
Sumatra'daki Riau eyaletinde bulunan Tesso Nilo Ulusal Parkı, bilim dünyasının bildiği en yüksek ova bitkisi çeşitliliğine sahip bölgelerden birini oluşturuyor ve kritik tehlike altındaki Sumatra kaplanlarıyla fillere yaşam alanı sağlıyor. Parkın yaklaşık 70.000 hektarı, yani neredeyse yüzde 90'ı, çoğunlukla küçük çiftçiler tarafından temizlenip yağ palmiyesiyle dikildi.
Görev gücü, yasa dışı olduğunu düşündüğü plantasyonlara karşı Haziran 2025'te harekete geçti. Yetkililer çitler ve nöbet noktaları kurdu, 380 personel görevlendirdi. Yaklaşık 11.000 hane, başka bir deyişle yaklaşık 40.000 kişi, ağustosta sona erecek tahliye süresiyle karşı karşıya kaldı. Bölgedeki yerli halkın arazi üzerindeki hakları 1999'a, parkın kurulmasından beş yıl öncesine uzanıyor.
Baskıların park içindeki onlarca okulun kapanmasına yol açtığı bildirildi. Yaygın biçimde paylaşılan bir videoda, okuldan çıkarılan üniformalı çocuklar yağ palmiyelerinin arasında mavi bir branda üzerinde oturuyordu. Eğitime etkisi, kampanyanın sonuçlarını arazi mülkiyetinin ve plantasyon gelirinin ötesine taşıdı.
Hukuk ve İnsan Hakları Bakanlığı'ndan Munafrizal Manan, hükümet politikasının kesintisiz eğitim dahil temel hakları koruması gerektiğini söyledi:
Politikalar, Tesso Nilo'daki çocukların eğitim hakkı da dahil olmak üzere vatandaşların temel haklarını koruma ve yerine getirme ilkesi etrafında şekillendirilmeli.
Polis, sonradan yağ palmiyesi dikilen arazi parçalarını sattığı gerekçesiyle geleneksel bir köy lideri olan Jasman'ı gözaltına aldı. 2009'dan beri park içinde 311 hektarlık bir plantasyon işleten yerel milletvekili Suyadi ise araziyi teslim ettikten sonra gözaltına alınmadı. Polis, yalnızca cezai yaptırıma dayanmak yerine zararı gidermeyi amaçlayan "onarıcı adalete" öncelik verdiklerini söyledi.
Çevre örgütü Auriga Nusantara'nın hukuk direktörü Roni Saputra, Suyadi'nin davasında bu yaklaşımın kullanılmasına karşı çıktı:
Suç, koruma altındaki bir ormanı içerdiği, ekolojik zarara yol açtığı ve hafif suç sayılması için gereken mali eşiği aştığı için onarıcı adalet bu davada uygulanamaz.
Çevre adaleti savunucuları, kalıcı koruma için yoksulluğun, güvencesiz arazi haklarının ve orman topluluklarının geçimini sağlayacak diğer seçeneklerin yetersizliğinin ele alınması gerektiğini savunuyor. Bu nedenler çözülmezse cezalandırma ve yerinden etmenin sonuçlarının sınırlı kalacağını belirtiyorlar.
Endonezya Çevre Hukuku Merkezi (ICEL) çalışanı Difa Shafira, 2025 tarihli 5 sayılı Cumhurbaşkanlığı Yönetmeliği'nin yetkililerin ne zaman idari yaptırım, hukuk davası veya ceza kovuşturması uygulaması gerektiği konusunda açık yönlendirme sunmadığını söyledi. Bunun kişisel kararlara aşırı alan bıraktığı uyarısında bulundu:
Şu anda takdir yetkisi için fazlasıyla geniş bir alan var ve bu da kötüye kullanım ihtimali yaratıyor.
Bu yaklaşım; politika başarısızlıklarından şirketlerin kasıtlı biçimde araziye girmesine, küçük üreticilerin ve yerli halkların arazi kullanımına kadar uzanan çok çeşitli etkenlerden kaynaklanan, orman alanlarındaki yasa dışı faaliyetler gibi son derece karmaşık bir meseleyi yaptırımlara indirgeyerek basitleştiriyor.
Difa, "adaleti, ekolojik iyileşmeyi ve anlamlı yönetişimi merkeze alan" ve "ormanla tarihsel bağları bulunan yerli halkları ve yerel toplulukları tanıyıp koruyan, şirket ihlalleri ile küçük üreticilerin arazi kullanımını birbirinden ayıran" yeni bir orman yasası çağrısında bulundu. Önerdiği reform, kasıtlı şirket ihlallerini toplulukların ve küçük çiftçilerin tarihsel arazi kullanımından ayıracak.
Prabowo'nun kampanyası devlet kontrolü geçmişine dayanıyor
Endonezya Anayasası'nın 33. maddesi, ulusal çıkarlar açısından hayati sayılan doğal kaynaklar üzerinde devlet kontrolünü öngörüyor. Bağımsızlıktan bu yana farklı yaklaşımlara dayanak oldu: Sukarno dönemindeki kamulaştırmalar, Suharto dönemindeki siyasi himaye sistemi ve daha sonra piyasaya daha fazla rol veren reformlar.
Warburton'ın tarihsel karşılaştırmasında önemli bir fark da var. Sukarno'nun kamulaştırmaları açıkça yabancı sömürge çıkarlarını hedef almıştı. Prabowo'nun kampanyası izin ihlallerine ve yerli aktörlere odaklanıyor; ancak Endonezya'da faaliyet gösteren yabancı şirketler de etkileniyor.
Eski bir general olan Prabowo, yaptırım mekanizmasına ve Agrinas'a çok sayıda emekli asker atadı. Ekonomik yönetimde askeri liderliğe verilen rol, selefi Joko Widodo'yla özdeşleştirilen daha teknokratik yaklaşımdan farklı.
Agrinas Yönetim Kurulu Başkanı Agus Sutomo, emekli bir özel kuvvetler komutanı olmasına ve sektörde deneyimi bulunmamasına rağmen, palm yağı yönetiminin artık resmî "görevi" olduğunu milletvekillerine söyledi. Bu atama, yönetimin yeni edinilen varlıkları idare ederken komuta ve denetim yaklaşımını tercih ettiğini gösteriyor.
Cakarta merkezli Ekonomi ve Hukuk Çalışmaları Merkezi'nin icra direktörü Bhima Yudhistira Adhinegara, bu yaklaşımın hem tarıma hem de çevre korumaya yönelik yatırımları caydırabileceğini söyledi:
Bu durum giderek Prabowo tarzı bir komuta ekonomisinin karakterini gösteriyor. Bu tür yöntemler hem plantasyon sektöründe hem de koruma alanında yatırımcıların ilgisini azaltıyor.
Komuta ekonomisinde üretimin yönlendirilmesi ve kaynakların dağıtımında devlet merkezi rol oynar. Bu durumda kaygı, hükümetin mülkiyet ve yönetim kararlarının yeterli kesinlik veya teknik uzmanlık sunmadan ticari değerlendirmelerin yerini alabilmesi.
Anket ve araştırma kurumu Trias Politika'nın icra direktörü Agung Baskoro ise farklı bir yorum getirdi. Kampanyayı "Cumhurbaşkanı Prabowo Subianto yönetiminde doğal kaynaklar sektöründeki ihlallere devletin artık göz yummamasının göstergesi" olarak nitelendirdi. Şöyle dedi:
Mesaj basit: Yatırıma kapımız açık, ancak düzenlemeleri ihlal edip devlete zarar veriyorsa değil.
Bu görüş, yaptırımları devlet mülkiyetinin kalıcı biçimde genişlemesinden çok uyum beklentilerinin yeniden belirlenmesi olarak sunuyor. Buna rağmen devirlerin boyutu ve ordunun sürece katılması, kaynak yönetiminin yönü konusunda işletmeleri belirsizlikte bırakıyor.
Agrinas iddialı hedeflerle zorlu yönetim göreviyle karşı karşıya
Agrinas, Endonezya'nın yemeklik yağ ihtiyacının üçte birini karşılamayı ve 2029'a kadar biyodizel üretimine başlamayı hedefliyor. Biyodizel, bitkisel yağ da dahil biyolojik malzemelerden üretilen bir yakıt. Bu planlar, gıda güvenliği ve enerji politikasının ikisi için de önemli olan tedarik üzerinde devletin etkisini artırabilir.
Kampanya, para cezalarından sağlanan kısa vadeli gelirleri devlet kontrolündeki üretken varlıkların oluşturulmasıyla birleştiriyor. Plantasyonların yönetimi ve ürünlerinin işlenmesi, hükümetin ihracat gelirlerinin yanı sıra iç fiyatları da etkilemesine olanak tanır. Kaynaklar üzerindeki kontrol, Endonezya'nın daha fazla emtiayı kendi sınırları içinde işleme yönündeki geniş kapsamlı hedefini de destekliyor.
Prabowo'nun Surya Darmadi gibi güçlü iş insanlarına yönelik adımları, yerli elitlere ve yabancı çıkarlara karşı ulusal çıkarları savunduğu yönündeki siyasi mesajını güçlendiriyor. Bu mesaj, Endonezya'nın kaynak zenginliğinden kendilerine çok az pay düştüğüne inanan kesimlerde karşılık buluyor.
Uygulamadaki görev ise kapsamlı. Geri alınan 4 milyon hektardan fazla plantasyon ve maden sahasını yönetmek; idari kapasite, uzman personel, yatırım ve önceki işletmecilerle uygulanabilir düzenlemeler gerektiriyor. Agrinas'ın ortaklıkları müzakere etmesi, hasadı düzenlemesi ve üretimi sürdürmesi, ticari faaliyetlerini kademeli olarak genişleterek edinmediği arazileri devralırken bu işleri yürütmesi gerekiyor.
Agus Sutomo parlamentoya, Agrinas'ın geniş arazi varlığının yarısından azının üretken ağaçlarla ekili olduğunu söyledi. Portföyünde, tek başına verimli biçimde işletilemeyecek kadar küçük çok sayıda arazi parçası da bulunuyor. Bu arazileri birleştirip geliştirmek için tarım uzmanlığı ve iyileştirme çalışmaları gerekecek.
Doğayı onarmak ve verimliliği artırmak için gereken yatırım milyarlarca dolara ulaşabilir. Bu harcama, iddialı politika programlarını zaten destekleyen devlet bütçelerini zorlayabilir. Teknik uzmanlık eksikliği de üretimin düşmesine veya geri alınan tarım ve madencilik varlıklarının verimsiz yönetilmesine yol açabilir.
Endonezya'nın devlet şirketleri geçmişinde verimsizlik, yolsuzluk ve kötü yönetim sorunları bulunuyor. Doğal kaynakların devlet tarafından yönetilmesine ilişkin uluslararası deneyimde hem başarılar hem de başarısızlıklar var. Agrinas açısından ekonomik ölçüt, genişleyen varlıklarını iç politika hedeflerini karşılarken etkili biçimde yönetip yönetemeyeceği.
Endonezya'nın yaklaşımı, hükümetlerin doğal zenginlikler üzerinde daha fazla kontrol kurma çabası olan kaynak milliyetçiliğine yönelik daha geniş eğilimle de örtüşüyor. Şili'de lityumun kamulaştırılmasına ilişkin tartışmalar ve Afrika'daki madencilik kanunlarında yapılan değişiklikler bu eğilime örnek. Endonezya'nın kampanyası, esas olarak hızı ve ölçeğiyle öne çıkıyor.
Düzenlemelerin karmaşıklığı, el koymalardan önce de yatırımcılar için zorluk yaratıyordu. Şirketlerin şimdi mevcut bir ruhsat kapsamındaki arazinin daha sonra orman olarak sınıflandırılıp sınıflandırılamayacağını da hesaba katması gerekiyor. Belgelerinin geçerli olduğuna inanan işletmeciler için bile bu olasılık uzun vadeli planlamayı zorlaştırıyor.
Hukuki ihtilaflar ve arz riskleri el koymaların ötesine uzanıyor
Görev gücü, yasa dışı olma ihtimali bulunan yaklaşık 5 milyon hektar palm yağı plantasyonu belirledi. Resmî açıklamalarda doğrulanan ve geri alınan alanın büyüklüğü farklı aşamalarda 3,1 milyon ile 3,7 milyon hektar arasında verildi. Hükümetin önünde, ek alanları inceleme ve kontrolü altına aldığı arazilerde düzeni ve üretimi sürdürme görevi bulunuyor.
Kampanyanın başlıca tarihleri ve açıklanan hedefleri, yaptırımların ne kadar hızlı geliştiğini gösteriyor:
- Ocak 2025: Orman Alanlarının Uygulanmasını Sağlama Görev Gücü, 2025 tarihli 5 sayılı Cumhurbaşkanlığı Yönetmeliği kapsamında kuruldu.
- Mart 2025: El koyma kampanyası hız kazandı; Duta Palma'dan 221.000 hektar alındı ve Ujung Gading Julu'daki aileleri etkileyen adımlar atıldı.
- Haziran 2025: Tesso Nilo Ulusal Parkı'ndaki yağ palmiyesi plantasyonlarına yönelik yaptırımlar başladı.
- Ağustos 2025: Tesso Nilo'da yaklaşık 11.000 hane için belirlenen tahliye süresi doldu.
- Eylül 2025: Yetkililer Halmahera'daki Weda Bay Nickel sahasında 148 hektara el koydu.
- Kasım 2025: Bali'de toplanan palm yağı sektörü temsilcileri üretim ve yatırımlara ilişkin kaygılarını dile getirdi.
- 2028: Hükümet karbon kredilerinden 65 milyar dolara kadar gelir elde etmeyi hedefliyor.
- 2029: Agrinas biyodizel üretimine başlamayı hedefliyor.
El koymaya ilişkin belirli davalar Endonezya mahkemelerinde yıllarca sürebilir. Yönetmeliğin büyük şirketlere ve küçük üreticilere uygulanma biçimi, mülkiyet ve geçim kaynaklarına ilişkin anayasal güvenceler kapsamında itirazlarla karşılaşabilir. Uluslararası yatırımcılar da varlıklarına adil tazminat ödenmeden veya usule uygun davranılmadan el konulduğunu düşünürlerse tahkime başvurabilir. Tahkim, bir ihtilafın geçerli anlaşmalar uyarınca olağan ulusal mahkeme sistemi dışında karara bağlanmasını sağlar.
Endonezya'nın ademimerkeziyetçi yönetim yapısı da başka bir zorluk oluşturuyor. Bölgesel yönetimlerin arazi kullanımı ve ekonomik kalkınma konusunda önemli yetkileri var. Ulusal bakanlıklar, bölge yetkilileri ve yaptırım kurumları arasında işbirliği için sürekli müzakere gerekecek.
Endonezya Palm Yağı Konseyi'nin, yani DMSI'nin başkanı Sahat Sinaga, orman arazileri sorununu çözmek için kovuşturmadan fazlasının gerektiğini söyledi:
Orman alanları meselesi sektörler arası bir sorundur; çözümünün yalnızca kolluk kuvvetlerinden beklenmesi mümkün değildir. Orman alanlarının yönetiminin etkili biçimde uygulanması için ilgili tüm bakanlıkların işbirliği yapması gerekiyor.
Dünya emtia fiyatları, devlet yönetiminin ekonomik sonuçlarını etkileyecek. Endonezya'dan arz düşüp fiyatlar yükselirse, artan gelir kamu faaliyetlerinin finansmanına yardımcı olabilir. Ancak yüksek fiyatlar alıcıları başka malzemelere yönelmeye veya diğer ülkelerden tedarik sağlamaya da teşvik ederek zamanla Endonezya'nın pazar payını azaltabilir.
Nikel arzındaki aksamalar, alternatif kaynaklara veya batarya teknolojilerine yatırımı teşvik edebilir. Bu da Endonezya'nın nikel rezervlerini elektrikli araç bataryası üreten bir sanayi kurmak için kullanma planıyla çelişir. İthalatçı ülkeler de maruz kaldıkları riski azaltmak için tedarik zincirlerini çeşitlendirebilir; bu da Endonezyalı üreticiler üzerindeki rekabet baskısını artırır.
Uluslararası yatırımcıların hukuki seçenekleri ve devlet mülkiyetine ilişkin politikalar, ikili yatırım anlaşmalarının yeniden müzakere edilmesi yönünde baskı yaratabilir. Devlet şirketleri büyüyüp yerli alıcılara öncelikli tahsisler yapılırsa çok taraflı ticaret anlaşmalarında da düzenlemeler gerekebilir. Devlet kontrolünü güçlendirecek anayasa değişiklikleri de ihtimal dahilinde; ancak mevcut kampanya yürürlükteki yasalar kapsamında yürütülüyor.
Mevcut yaptırımların başarısı, devletin yetkilerinin daha da genişletilmesine yönelik desteği etkileyebilir. Prabowo'nun kampanyayı "daha başlangıç" olarak nitelemesi olası bir genişlemeye işaret ediyor; idari yük ve gereken yatırım ise sürecin hızını etkileyebilir.
Ormanların onarımı ve karbon geliri temel sınavlar arasında
Endonezya, dünyanın üçüncü büyük tropikal yağmur ormanı alanına ve turbalıklarının üçte birinden fazlasına sahip. Ormanlar ve turbalıklar karbon depoluyor; bu nedenle korunmaları iklim değişikliğini sınırlama çabaları açısından önemli. Geri alınan arazilerin nasıl kullanılacağı, ülke sınırlarının ötesinde de önem taşıyor.
Prabowo, orman ve turbalıkları onararak ve koruyarak 2028'e kadar karbon kredilerinden 65 milyar dolara kadar gelir elde etmeyi amaçlayan bir plan açıkladı. Hükümet bunu "onarıcı ekonomi" olarak adlandırıyor. Karbon kredileri, emisyon azaltımlarıyla veya karbonun korunması ve depolanmasıyla ilişkilendirilen, alıcılara satılabilen birimler.
Eleştirmenler devlet kontrolü, para cezaları ve üretimin sürdürülmesine verilen önemin, doğayı onarmaya yönelik yatırımlarla desteklenip desteklenmediğini sorguluyor. Bir plantasyonun veya madenin yöneticisini değiştirmek, tahrip olmuş ekosistemleri onarma, kalan ormanları koruma ve toplulukları destekleme işlerini ortadan kaldırmıyor.
Walhi'nin orman ve plantasyon kampanyaları yöneticisi Uli Arta Siagian, orman varlıklarını geri almanın ormanın kendisini onarmak anlamına gelmesi gerektiğini söyledi:
Çevrenin onarılmasını savunamayacaklarsa görev gücünde bulunmalarının ne anlamı var? Varlıkların geri alınmasından söz ediyorsak... varlık ormanın kendisidir ve orman onarılmalıdır. Ormanların onarılmasını savunmuyorlarsa çevreyi koruduklarını söylemeyi hak etmiyorlar.
Karbon piyasalarında başlangıç emisyon seviyesinin hesaplanması, ileri sürülen tasarrufların doğrulanması ve aynı tasarrufun iki kez sayılmasının önlenmesi gibi zorluklar var. Çifte sayım, aynı emisyon azaltımının birden fazla kez talep edilmesi anlamına geliyor. Bu sorunlar Endonezya'nın planladığı satışların güvenilirliğini ve değerini etkileyebilir.
Melbourne Üniversitesi'nde karbon muhasebesi uzmanı olan Kate Dooley, ülkelerin karbon işlemlerinde hangi bilgileri gizleyebileceği konusunda kaygı duyduğunu belirtti:
Ülkeler bu anlaşmalara ilişkin bilgilerin büyük bölümünü gizli tutmayı tercih edebilir.
Dooley, Endonezya'nın Birleşmiş Milletler denetiminden kaçınan, ülkeler arasında doğrudan yapılan kapsamlı ikili anlaşmalara yönelmesinin muhtemel olduğunu düşünüyor. Bu yöntemi "büyük miktarda krediyi alıp satmanın kolay bir yolu" olarak nitelendirdi. Kaygı, planlanan satış hacmine yeterince şeffaf hesaplama ve doğrulamanın eşlik edip etmeyeceği.
Topluluklar açısından yerinden edilme, geçim kaynaklarının kesintiye uğraması ve eşitsiz muamele algısı daha acil baskılar yaratıyor. Bu sorunlar kötü yönetilirse huzursuzluğa yol açabilir. Hükümetin yaptırımları yerel ihtiyaçların korunmasıyla birleştirme becerisi, kampanyanın Endonezya'nın farklı bölgelerinde nasıl karşılanacağını etkileyecek.
6 Ocak 2026 itibarıyla nihai ekonomik, sosyal ve çevresel sonuçlar henüz bilinmiyordu. Olası kazanımlar arasında devlet gelirlerinin artması, kaynakların daha iyi yönetilmesi ve ulusal varlıklar üzerindeki kontrolün güçlenmesi var. Riskler arasında ise yatırımların azalması, verimliliğin düşmesi, toplulukların zarar görmesi ve doğanın onarılmasına yeterli kaynak ayrılmadığında çevresel tahribat yer alıyor.
Endonezya, ihracatının rekabet gücünü korurken devlet kontrolünü iç hedeflere ulaşmak için kullanmak zorunda. Kampanyanın Prabowo'nun korumayı amaçladığını söylediği halka yarar sağlayıp sağlamayacağı; Agrinas'ın faaliyetlerini ne kadar iyi yürüttüğüne, çiftçilere nasıl davranıldığına ve ormanların ölçülebilir biçimde onarılmasına bağlı olacak.
Öne Çıkanlar
- Endonezya plantasyonları, maden ruhsat sahalarını ve diğer kaynak varlıklarını kapsayan 4 milyon hektardan fazla araziyi kontrol altına aldı.
- Orman Alanlarının Uygulanmasını Sağlama Görev Gücü, Savunma Bakanı Sjafrie Sjamsoeddin'in başkanlığında Ocak 2025'te kuruldu.
- Agrinas yaklaşık 1,7 milyon hektarı yönetiyor ve yüzölçümü bakımından dünyanın en büyük palm yağı plantasyonu sahibi haline geldi.
- Yetkililer 48 palm yağı şirketine yaklaşık 560 milyon dolar, 22 maden şirketine ise 1,7 milyar doları aşan ceza ödemeleri emretti.
- Palm yağı cezaları sorumlu olunan her yıl için hektar başına 1.497 dolara çıkarken nikel cezaları hektar başına 389 bin doları buluyor.
- Wilmar birkaç bin hektar arazisinin etkilenmesini beklerken IOI yatırım risklerine yönelik değerlendirmelerini artırıyor.
- Ujung Gading Julu'daki çiftçiler, Agrinas düzenlemesi kapsamında gelirin yüzde 15'ini alma teklifini reddetti.
- Çevre örgütleri seçici yaptırımlara, topluluk arazilerine el konulmasına ve doğayı onarmak yerine varlıkların geri alınmasına öncelik verilmesine itiraz etti.
- Tesso Nilo'daki yaptırımlar yaklaşık 11.000 haneyi etkiledi ve bildirildiğine göre onlarca okulun kapanmasına yol açtı.
- Agrinas, Endonezya'nın yemeklik yağ ihtiyacının üçte birini karşılamayı ve 2029'a kadar biyodizel üretimine başlamayı hedefliyor.
- Hükümet 2028'e kadar karbon kredilerinden 65 milyar dolara varan gelir hedefliyor; hesaplama ve şeffaflığa ilişkin soru işaretleri sürüyor.
- Üretim, yatırım, topluluk hakları ve ormanların onarımı, genişleyen kampanyanın başlıca sınavları.






