İhracat gelirleri milyar dolarlık yılların çok gerisinde
Vietnam Gümrük İdaresi verilerine göre Vietnam, 2025’in ilk 11 ayında ejder meyvesi ihracatından 485,2 milyon dolar gelir elde etti. Bu, 2014’ten bu yana görülen en düşük performans oldu. Gelir bir önceki yılın aynı dönemine göre yüzde 0,8 gerileyerek, bir zamanlar ülkenin tarımsal ihracat başarısının önde gelen örneklerinden olan ürünün düşüşünü sürdürdü.
İçindekiler
- İhracat gelirleri milyar dolarlık yılların çok gerisinde
- Çin bir zamanlar ithal ettiği meyveyi artık daha fazla yetiştiriyor
- Meksika, Kuzey Amerika pazarının büyük bölümünü alıyor
- Hindistan ve Tayland büyüyor, ancak daha küçük bir tabandan
- Daha hızlı nakliye, düşen fiyatları durduramıyor
- Hava koşullarının yol açtığı zararlar ve hazirandaki sert düşüş
- Sertifika değişikliği meyveleri beklemede bırakıyor
- Baskılar zaman içinde nasıl gelişti?
- Sektör temsilcileri her hasattan daha fazla değer elde etmeyi hedefliyor
- Sürdürülebilirlik toparlanma çabasının parçası hâline geliyor
- Öne Çıkanlar
Yakın dönemdeki düşüş görece sınırlı olsa da sektörün en güçlü yıllarıyla arasındaki fark çok daha büyüktü. 2014-2018 arasında ejder meyvesi ihracatı düzenli olarak yılda 1 milyar doların üzerinde gelir sağladı ve 2018’de 1,3 milyar dolarla zirveye ulaştı.
Kasım 2025’e kadar kaydedilen 485,2 milyon dolar, 2018’deki yıllık zirvenin yaklaşık yüzde 37’sine karşılık geldi. Rakamlar farklı dönemleri kapsıyor: 2025’in 11 ayı, 2018’in ise tam yılı. Buna rağmen gelirlerin eski düzeyinden ne kadar uzaklaştığını gösteriyor.
6 Ocak 2026 itibarıyla sektörün sorunları birden fazla pazara yayılmış durumda. Çin, talebinin büyük bölümünü karşılayacak kadar ejder meyvesi yetiştiriyor. Meksika, Kuzey Amerika’nın büyük bölümünde Vietnam’ın beyaz etli meyvesinin yerini aldı. Hindistan Vietnam’dan daha fazla alım yapıyor, ancak rekabet ve düşen fiyatlar kârları daraltıyor.
Hava koşullarının yol açtığı zararlar ve ihracat sertifikalarındaki gecikmeler Vietnam’daki baskıyı artırdı. Çiftçiler ve ihracatçılar artık hem alıcı bulma hem de uygun meyveyi bozulmadan önce alıcılara ulaştırma sorunuyla karşı karşıya.
Çin bir zamanlar ithal ettiği meyveyi artık daha fazla yetiştiriyor
Çin, Vietnam’ın en büyük ejder meyvesi müşterisi olmayı sürdürüyor. 2025’in ilk 11 ayında 301,7 milyon dolarlık alım yapan Çin, Vietnam’ın bu üründen elde ettiği toplam ihracat gelirinin yaklaşık yüzde 62’sini oluşturdu. Buna karşın Çin’e satışlar bir önceki yıla göre yüzde 4,5 geriledi.
Çinli çiftçiler artık yılda tahminen 1,6 milyon ton ejder meyvesi üretiyor. Bu miktar Vietnam’ın üretimini aşıyor ve Çin’in iç talebinin büyük bölümünü karşılayarak ithalat ihtiyacını azaltıyor ve fiyatlar üzerinde baskı yaratıyor.
Arz fazlası ve zayıf tüketici talebi nedeniyle Çin’de kırmızı etli ejder meyvesinin fiyatı kilogram başına 0,42 dolara kadar düştü. Yerel üreticiler büyük miktarlarda ürünü düşük fiyatlarla sağlayabildiğinde, Vietnamlı ihracatçılara kazançlarının yaklaşık üçte ikisini oluşturan bu pazarda daha dar bir alan kalıyor.
Vietnam’ın Çin’e bağımlılığı bu değişimi özellikle zorlaştırıyor. En büyük müşterisinin alımlarını azaltması, küçük bir pazardaki güçlü yüzdesel artışın telafi edebileceğinden çok daha fazla geliri etkiliyor. Bu nedenle Çin’in kendi iç pazarını yerli üretimle karşılama eğilimi düşüşün temel unsurlarından biri.
Meksika, Kuzey Amerika pazarının büyük bölümünü alıyor
Vietnamlı işletmeler ABD ve Kanada’da da değişen pazar koşullarıyla karşı karşıya. İş dünyası temsilcilerine göre ihracatçılar 2010’ların başında bu ülkelere beyaz etli ejder meyvesini sorunsuz biçimde satabiliyordu.
Meksika, 2019’dan bu yana üretimini önemli ölçüde artırdı. ABD ve Kanada’ya yakınlığı, Meksikalı üreticilere nakliye maliyetlerinde avantaj sağlıyor; tercihli ticaret koşulları da rekabet güçlerini artırıyor.
Sonuç olarak Vietnam, bu iki pazara beyaz etli ejder meyvesi ihracatını neredeyse tamamen durdurdu. Kırmızı etli çeşitler için küçük bir niş pazar varlığını koruyor, ancak bu pazar beyaz etli meyvede kaybedilen satışların yerini tutmadı.
Kuzey Amerika örneği, popüler bir ürün yetiştirmenin artık ihracat satışlarını güvence altına almaya yetmediğini gösteriyor. Vietnamlı tedarikçiler, meyveleri daha kısa mesafe kat eden ve ticaret koşulları aynı müşterilere daha düşük maliyetle ulaşmalarını sağlayan üreticilerle rekabet etmek zorunda.
Hindistan ve Tayland büyüyor, ancak daha küçük bir tabandan
İhracatçılar Çin dışındaki alıcıları ararken Hindistan önemli bir alternatif pazar hâline geldi. Vietnam’ın Hindistan’a ejder meyvesi ihracatı yüzde 6,4 artarak yaklaşık 41,8 milyon dolara, Tayland’a ihracatı ise yüzde 71,1 artışla yükseldi.
Hindistan’ın alımları, Vietnam’ın 2025’in ilk 11 ayında ejder meyvesi ihracatından elde ettiği 485,2 milyon doların yaklaşık yüzde 8,6’sına karşılık geldi. Çin’in 301,7 milyon dolarlık alımı, Hindistan’ın toplamının yedi katından fazlaydı. Bu da yerleşik başlıca pazarla büyüyen alternatif arasındaki ölçek farkını ortaya koyuyor.
Hindistan ve Tayland’daki artışlar, Çin talebindeki büyük düşüşü telafi etmek için hâlâ yetersiz. Vietnam’ın yeni pazar arayışını, Hindistan’ın da aralarında bulunduğu diğer ülkelerin ejder meyvesi üretimini artırması zorlaştırıyor.
Angel Fine Foods Company Ltd. İş Birimi Başkanı Vivek Aggarwal, düzenli alımların işletmeleri güvenilir biçimde kârlı hâle getirmediğini, ancak Vietnam’ın Hindistan için önemli bir tedarikçi olmayı sürdürdüğünü söyledi.
"Hindistan’da kâr marjları üzerindeki baskı ciddi. Alıcılar düzenli olarak ithalat yapmayı sürdürse de yoğun rekabet kârlılığı belirsiz hâle getiriyor," dedi Aggarwal.
Hindistan’ın kendi üretimi, mevsimsel açıdan ciddi bir güçlük yaratıyor. Ülkedeki hasat döneminde Vietnam’dan yapılan ithalat ayda yaklaşık 200 konteynerden 50 ya da 60 konteynere kadar keskin biçimde düşüyor. Bu, yaklaşık yüzde 70 ila 75’lik bir azalma anlamına geliyor ve söz konusu dönemlerde ihracatçılara pazarda çok daha az yer bırakıyor.
Daha hızlı nakliye, düşen fiyatları durduramıyor
Doğrudan seferler, Vietnam’dan Hindistan’ın başlıca limanlarına ulaşım süresini yaklaşık 25 günden dokuz ila 13 güne indirdi. Daha kısa yolculuk, değeri büyük ölçüde alıcılara ulaştığındaki durumuna bağlı olan meyvenin tazeliğini ve kalitesini korumasına yardımcı oluyor.
Bu iyileşmeye rağmen fiyatlar tüccarların aleyhine gelişti. Ağustos-ekim döneminde CIF Nhava Sheva fiyatları, bir önceki yılın aynı dönemine kıyasla yüzde 25 düştü. CIF, ürünün yanı sıra belirtilen sigorta ve varış limanına kadar nakliye maliyetlerini de içeren fiyatı ifade ediyor.
Aggarwal, ithalatçıların kâr marjlarını koruyabilmesi için Hindistan’daki perakende fiyatlarının ayarlanması gerektiğini söyledi. Kâr marjı, bir işletmenin satıştan elde ettiği gelirle ürünü satın almak ve işlemek için harcadığı tutar arasındaki farktır. Satış fiyatlarının düşmesi ve rekabetin yoğun olması kâra çok az alan bırakabiliyor.
Hindistan’da perakende fiyatları şu anda adet başına 0,7 ila 1,1 dolar arasında değişirken Vietnamlı çiftçiler tarlada kutu başına yaklaşık 5,5 ila 6,5 dolar alıyor. Bu rakamlar tedarik zincirinin farklı aşamalarını ve farklı ölçü birimlerini ifade ediyor: tüketicilere satılan tek tek meyveler ile üreticilerin sattığı kutular. Yurt dışındaki tüketicilerin ödediği fiyatlara rağmen çiftçilerin getirisi düşük kalıyor.
Hava koşullarının yol açtığı zararlar ve hazirandaki sert düşüş
Ejder meyvesi ihracatı Haziran 2025’te bir önceki aya göre yüzde 53 geriledi. Binh Thuan Ejder Meyvesi Derneği Başkanı Huynh Canh, düşüşü mantar hastalıklarına ve ürün kaybına yol açan elverişsiz hava koşullarına bağladı.
Bu nedenle çok sayıda sevkiyat kalite standartlarını karşılayamadı. Çiftçiler açısından meyvenin zarar görmesi, ihracata uygun ürün miktarını azaltıyor. İhracatçılar açısından ise gerekli standardı karşılayan meyvenin azalması, alıcılar hazır olsa bile siparişleri yerine getirmeyi zorlaştırıyor.
Dolayısıyla Vietnam’ın sorunları hem talep hem de arz kaynaklı. Yurt dışındaki rekabet alıcıların ödemeye razı olduğu fiyatları düşürürken ülke içindeki hava koşullarının yol açtığı zararlar, katı gereklilikleri olan pazarlara satılabilecek meyve miktarını azaltıyor.
Sertifika değişikliği meyveleri beklemede bırakıyor
1 Temmuz 2025’te yürürlüğe giren yeni bir hükümet genelgesi, Avrupa Birliği’ne yapılan ihracatta gıda güvenliği sertifikalarını düzenleme sorumluluğunu Bitkisel Üretim Dairesinden il düzeyindeki Halk Komitelerine devretti. Değişiklik, illerin kapsamlı biçimde birleştirildiği dönemde yapıldı.
İl yetkililerinin yeni sorumluluklarını belirlemesi gerektiğinden sertifika süreci aksadı. İhracatçılar, onay beklerken sevkiyatların soğuk hava depolarında 10 güne kadar kaldığını söyledi.
Canh, kayıpları ve 25 Temmuz itibarıyla hâlâ sertifika bekleyen ürün miktarını anlattı.
"25 Temmuz itibarıyla uzun süre depoda kalması nedeniyle 100 tondan fazla ejder meyvesi bozuldu; 50-70 ton ürün de hâlâ sertifika bekliyordu," diyen Canh, idari gecikmelere dikkat çekti.
Avrupa Birliği’nin katı karantina standartları, gerekli işlemlerin zamanında tamamlanmasını zorunlu kılıyordu. Depoda uzun süre kalan meyveler bozuldu ve hedeflenen müşterilere ulaşamadan mali kayba yol açtı.
Başbakan, kurumlara darboğazları gidermeleri talimatını verdi. Bu çalışmaların tamamlandığı 6 Ocak 2026 itibarıyla doğrulanmadı. Aksaklık, ihracat sistemindeki bir zayıflığı ortaya çıkardı: Sertifikayı hangi makamın imzaladığına ilişkin bir değişiklik, bozulabilir bir ürünün sevkiyatını değerini yok edecek kadar uzun süre geciktirebiliyor.
Baskılar zaman içinde nasıl gelişti?
Vietnam’ın ejder meyvesindeki düşüşü tek bir olaydan değil, bir dizi değişiklikten kaynaklandı. Sektörün ihracatta en güçlü olduğu yılların ardından rakip ülkelerin üretimi arttı; 2025’te ise ürün kalitesi ve sertifikasyonla ilgili ek sorunlar ortaya çıktı.
- 2014-2018: Ejder meyvesinin yıllık ihracat geliri düzenli olarak 1 milyar doları aştı ve 2018’de 1,3 milyar dolarla zirve yaptı.
- 2019’dan bu yana: Meksika üretimini önemli ölçüde artırarak Vietnam’ın ABD ve Kanada’daki beyaz etli ejder meyvesi satışlarının büyük bölümünü elinden aldı.
- Haziran 2025: Hava koşullarının yol açtığı zararlar ve mantar hastalıkları nedeniyle Vietnam’ın ejder meyvesi ihracatı bir önceki aya göre yüzde 53 düştü.
- 1 Temmuz 2025: Bir hükümet genelgesi, AB gıda güvenliği sertifikalarını düzenleme sorumluluğunu il düzeyindeki Halk Komitelerine devretti.
- 25 Temmuz 2025: Uzun süre depoda kalan 100 tondan fazla ürün bozulurken, 50 ila 70 ton ürün daha sertifika bekliyordu.
- Ocak-Kasım 2025: İhracat geliri bir önceki yıla göre yüzde 0,8 düşerek 485,2 milyon dolara geriledi ve 2014’ten bu yana en düşük seviyede kaldı.
Bu kronoloji, pazar gücündeki kademeli kaybın daha yakın dönemdeki aksaklıklarla nasıl birleştiğini gösteriyor. İhracatçılar satışları yeniden artırmaya çalışırken çiftçiler ve yetkililer de uygun meyvenin tedarik zincirinde ilerlemesini sağlamaya çalışıyor.
Sektör temsilcileri her hasattan daha fazla değer elde etmeyi hedefliyor
Vietnam Meyve ve Sebze Derneği Genel Sekreteri Dang Phuc Nguyen, çiftçilerin ve işletmelerin pazarlarını ve rekabet avantajlarını yeniden değerlendirmesi gerektiğini savunuyor. Sektör temsilcilerine göre yüksek miktarda üretime dayalı eski model artık sürdürülebilir değil; hacimden değere yönelinmesi gerekiyor.
Önerilen yaklaşımlardan biri, ana hasat dönemi dışında üretimi artırmak. Amaç, rakip ülkelerin hava koşullarıyla bağlantılı arz sıkıntısı yaşadığı dönemlerde satış yaparak Vietnam meyvesinin alıcı bulma ve daha yüksek fiyat elde etme şansını artırmak.
Kırmızı etli çeşitlere odaklanmak da öneriler arasında. Bu çeşitler daha yüksek fiyata satılıyor ve beyaz etli meyvelerden farklı bir rekabetle karşılaşıyor. Vietnam’ın Kuzey Amerika’da koruduğu küçük pazar, iki çeşidin farklı pazar fırsatlarına sahip olduğunu gösteriyor.
İşleme, her hasadın taze meyve olarak satılması zorunluluğunun yarattığı baskıyı da azaltabilir. Önerilen ürünler arasında meyve suyu, şarap ve kurutulmuş atıştırmalıklar yer alıyor. Bu iş kollarının geliştirilmesi, taze meyve pazarı mevcut arzı karşılayamadığında üreticilere ve ihracatçılara ek satış kanalları sunabilir ve israfı azaltabilir.
Sürdürülebilirlik toparlanma çabasının parçası hâline geliyor
Birleşmiş Milletler Kalkınma Programı ile Vietnam Tarım ve Kırsal Kalkınma Bakanlığı, daha az karbon salımı yapan ve değişen iklim koşullarına daha dayanıklı tarımı savunuyor. Ejder meyvesi üretiminde bu yaklaşım, çiftlik yönetiminin modernleştirilmesini ve çiftçiler, kooperatifler ile dağıtımcılar arasındaki bağlantıların güçlendirilmesini kapsıyor.
Şeffaflık ve izlenebilirlik bu çabanın temel unsurları. İzlenebilirlik, meyvenin nerede yetiştirildiği ve alıcıya nasıl ulaştığı da dâhil olmak üzere tedarik zinciri boyunca takip edilebilmesi anlamına geliyor. Üreticilerle dağıtımcılar arasındaki daha güçlü bağlantılar bu bilgilerin düzenli tutulmasına yardımcı olabilir.
Üretimin karbon ayak izini azaltmak ve sürdürülebilir gıdaya yönelik talebi karşılamak, Vietnamlı üreticilerin çevre dostu uygulamalarla üretilen sertifikalı ürünler için daha yüksek fiyat ödemeye hazır pazarlara ulaşmasına yardımcı olabilir. Bu değişiklikler güvenilir kalite, zamanında düzenlenen sertifikalar ve ticari açıdan uygulanabilir fiyat ihtiyacının yerini almayacak, bunlara eşlik edecek.
Vietnam’ın toparlanması, bu unsurların birlikte işlemesine bağlı. Yeni alıcılar fırsatlar sunuyor, ancak Hindistan’daki yerel hasatlar, Çin’in artan arzı ve Meksika’nın Kuzey Amerika’daki avantajları, aynı meyveden daha fazla sevkiyat yaparak sağlanabilecek büyümeyi sınırlıyor.
Öne Çıkanlar
- Vietnam’ın ejder meyvesi ihracatı 2025’in ilk 11 ayında 485,2 milyon dolar gelir sağladı; gelir yüzde 0,8 düşerek 2014’ten bu yana en düşük seviyeye indi.
- İhracat gelirinin yaklaşık yüzde 62’sini Çin oluşturdu, ancak Çin’de yıllık üretimin tahminen 1,6 milyon tona ulaşmasıyla alımlar yüzde 4,5 geriledi.
- Meksika, ABD ve Kanada’da Vietnam’ın beyaz etli ejder meyvesinin büyük ölçüde yerini aldı.
- Hindistan’a ihracat yüzde 6,4 artarak yaklaşık 41,8 milyon dolara ulaştı; Tayland’a ihracat ise yüzde 71,1 büyüdü.
- Hindistan’a daha hızlı nakliye meyvenin tazeliğini korumaya yardımcı olsa da düşen fiyatlar ve Hindistan’ın kendi hasadı getirileri baskılamayı sürdürüyor.
- Hava koşullarının yol açtığı zararlar ihracat kalitesini düşürürken sertifika gecikmeleri nedeniyle 25 Temmuz 2025’e kadar 100 tondan fazla meyve bozuldu.
- Sektörün önerileri arasında ana sezon dışında üretim, kırmızı etli çeşitler, ürün işleme ve daha sürdürülebilir tarım yer alıyor.






