Yeni anlaşma, yaklaşık 400 milyon Kanada doları tutarındaki ihracatı kapsıyor
Kanada ve Çin, 17 Kasım 2026'da Kanada'nın yaklaşık 400 milyon Kanada doları değerindeki domuz eti, balık ve deniz ürünleri ihracatına yönelik gümrük vergisi muafiyetlerini genişletme konusunda anlaştı. Ottawa ise bazı Çin menşeli çelik ve alüminyum ürünlerine uygulanan muafiyetleri iki yıl uzatacak ve kapsama 32 ürün kategorisi daha ekleyecek.
İçindekiler
- Yeni anlaşma, yaklaşık 400 milyon Kanada doları tutarındaki ihracatı kapsıyor
- Hangi domuz eti ve deniz ürünleri kapsama giriyor?
- Kanada, Çinli metal üreticilerine ne sağlıyor?
- Birden fazla görüşmeyle şekillenen ticari ilişkilerde yeni dönem
- Ticari ilişkilerin boyutu ne kadar?
- Carney ABD'nin ötesine bakıyor
- Finans ve çevrim içi satışlar anlaşmaya dahil oluyor
- Uçuşlar, burslar ve çevre finansmanı
- Siyasi görüş ayrılıkları ilişkilerin bir parçası olmayı sürdürüyor
- Öne Çıkanlar
Başbakan Mark Carney ile Devlet Başkanı Şi Cinping, Asya-Pasifik Ekonomik İşbirliği zirvesi öncesinde Shenzhen'de anlaşmaya vardı. Anlaşma, ocak ayındaki ticaret düzenlemesinin üzerine inşa ediliyor ve Carney Kanada'nın ABD'ye bağımlılığını azaltmaya çalışırken Kanadalı çiftçilere ve deniz ürünleri üreticilerine Çin pazarına daha fazla erişim sağlıyor.
Kanada Başbakanlık Ofisi, hükümetin gümrük vergisi uygulamalarından daha önce etkilenen Kanada ticaretinin yüzde 90'ından fazlası için pazar erişimini yeniden sağladığını; bunun ihracat değerinin yaklaşık 7,5 milyar Kanada dolarına ulaştığını bildirdi. Ofisin 17 Kasım tarihli açıklaması, hem son gümrük vergisi tedbirlerini hem de finans, eğitim, seyahat ve çevre alanlarında işbirliğini kapsayan daha geniş bir paketi açıklıyor.
Karşılıklı adımlar net: Çin, Kanada'nın tarım ve deniz ürünlerine yönelik ek muafiyetler sağlayacak; Kanada ise yerli üreticilerden yeterli miktarda temin edilemeyen bazı Çin menşeli metal ürünlerine yönelik muafiyetleri uzatıp kapsamını genişletecek.
Gümrük vergileri, mallar sınırdan geçerken alınan vergilerdir. Vergilerin düşürülmesi, ithal ürünleri alıcılar için ucuzlatarak ihracatçıların sipariş almak için rekabet etmesine yardımcı olabilir. Gümrük vergisi muafiyeti, normalde uygulanacak vergilerin kaldırılması anlamına gelir ve belirli ürünlerin daha elverişli koşullarla ülkeye girmesini sağlar.
Hangi domuz eti ve deniz ürünleri kapsama giriyor?
Ottawa, ek gümrük vergisi muafiyetleri için 116 milyon Kanada doları değerinde dondurulmuş domuz eti parçaları ile 285 milyon Kanada doları değerinde balık ve deniz ürünü ihracatı belirledi. Deniz ürünleri, listelenen bu iki kategorinin toplamının yaklaşık yüzde 71'ini oluşturuyor ve yeni Kanada ihracat paketinin en büyük bölümünü teşkil ediyor.
Deniz ürünleri kapsamına, Pasifik benekli karidesi de dahil olmak üzere bazı soğuk su karidesleri; geoduck dahil bazı yumuşakçalar; deniz hıyarı ve Grönland pisi balığı giriyor. Ürünlerin tek tek belirtilmesi önemli; çünkü anlaşma, tüm Kanada deniz ürünleri ihracatına aynı muameleyi sağlamak yerine belirli ürünleri hedefliyor.
British Columbia ve Atlantik Kanada'daki Kanadalı balıkçılar, Çinli müşterilere erişimi artırılan işletmeler arasında yer alıyor. Domuz eti üreticileri de büyük bir yurt dışı pazarında yeni bir fırsat elde ederek önceki müzakerelerde kapsanan tarım ürünlerinin ötesinde fayda sağlıyor.
Yeni paket, kasım ayının başında duyurulan ve Kanada kanola küspesi, bezelye, ıstakoz ve yengeç için gümrük vergisi muafiyetlerini iki yıl uzatan kararın ardından geldi. Kanola tohumu da Carney'nin ocak ayındaki ziyaretinin ardından muafiyet kapsamına alınmıştı. Bu adımlar birlikte, Kanada'nın tarım ve deniz ürünleri sektörlerinin çeşitli alanlarında ticaretin önünü açıyor.
Kanada, Çinli metal üreticilerine ne sağlıyor?
Kanada, bazı Çin menşeli çelik ve alüminyum ürünlerine yönelik mevcut muafiyetleri iki yıl uzatacak. Söz konusu tedbirlerin 2026 sonunda süresi dolacaktı; uzatma sayesinde muafiyetler 2028 sonuna kadar devam edecek.
Ottawa ayrıca, Kanada'da arzı yetersiz olan ya da hiç bulunmayan çelik ve alüminyum ürünlerine ilişkin 32 tarife kalemini daha kapsama alacak. Tarife kalemi, gümrük yetkililerinin bir ürünü sınıflandırmak ve uygulanacak vergiyi belirlemek için kullandığı kategoridir.
Arz koşulu, Kanada'nın sağladığı tavizlerin yerli piyasadaki amacını açıklıyor. Bu metalleri kullanan şirketlerin, Kanadalı tedarikçilerin yeterli miktarda sağlayamadığı malzemelere erişmesi gerekiyor. Genişletilen muafiyetler, bu girdilerin daha fazlasının gümrük vergisi muafiyetinden yararlanmasını sağlayacak.
Çin Ticaret Bakanlığı, ülkelerin birkaç tur müzakerenin ardından ek bir düzenlemeye vardığını söyledi. Bakanlık, Çin'in kendi yasa ve yönetmelikleri uyarınca bazı Kanada tarım ve su ürünlerine uygulanan tedbirleri değiştireceğini, Kanada'nın ise çelik ve alüminyum muafiyetlerini genişleteceğini belirtti.
Her iki hükümetin de kendi ülkelerindeki prosedürleri tamamlaması gerekiyor. Yeni tedbirler için kesin bir başlangıç tarihi veya güncellenmiş gümrük vergisi oranlarının eksiksiz bir takvimi açıklanmadı. Bakanlık, ülkelerin sonuçları hızla uygulamaya koymak için çalışacağını ve sorunları ele alıp anlaşmazlıkları yönetmek üzere ortak ekonomik ve ticari komitelerini kullanacağını bildirdi.
Birden fazla görüşmeyle şekillenen ticari ilişkilerde yeni dönem
Shenzhen'deki görüşme, Carney'nin başbakan olmasından bu yana Şi ile yaptığı üçüncü toplantıydı. İkili, bir önceki yıl Güney Kore'de düzenlenen APEC zirvesinde, ardından yeni bir stratejik ortaklık başlattıkları ocak ayında Pekin'de bir araya gelmişti.
Ocak ayındaki ziyaret, 2017'den bu yana bir Kanada başbakanının Çin'e yaptığı ilk ziyaret olmuştu. Ziyarette tarım ürünlerine yönelik gümrük vergisi muafiyetleri karşılığında Çin elektrikli araçlarının Kanada pazarına daha kolay erişmesine yönelik bir anlaşmaya varılmıştı.
- 2018: Kanada'nın Huawei'nin kurucusunun kızını ABD'nin talebi üzerine gözaltına almasının ardından ilişkiler bozuldu. Çin de casusluk suçlamalarıyla iki Kanadalıyı gözaltına aldı.
- 2025: Carney ile Şi, Güney Kore'deki APEC zirvesinde görüştü.
- Ocak 2026: Liderler Pekin'de stratejik ortaklık başlattı ve belirli ticaret engellerini hafifletme konusunda anlaştı.
- Kasım 2026'nın başları: Kanada kanola küspesi, bezelye, ıstakoz ve yengeç için gümrük vergisi muafiyetleri iki yıl uzatıldı.
- 17 Kasım 2026: Liderler, Shenzhen'de Kanada domuz eti ve deniz ürünleri ile Çin çelik ve alüminyum ürünlerine yönelik muafiyetleri genişletme konusunda anlaştı.
Ocak ayındaki araç anlaşması kapsamında Kanada, Çin'den yılda 49 bin elektrikli aracın yüzde 6,1 gümrük vergisi oranıyla ithal edilmesine izin verdi. Yıllık kota beş yıl içinde 70 bine çıkarılacak. Çinli otomobil üreticileri BYD, Geely ve Chery de o tarihten bu yana Kanada pazarına girmek için adımlar attı.
Ticari ilişkilerin boyutu ne kadar?
Kanada hükümetine göre Kanada ile Çin'in mal ticareti 2025'te 125,6 milyar Kanada doları tutarına ulaştı; bu, 2024'e kıyasla yüzde 5,6'lık artış demek. Kanada'nın Çin'e mal ihracatı bu toplamın 35,1 milyar Kanada dolarını oluşturdu.
Kalan 90,5 milyar Kanada doları, Çin'den Kanada'ya gönderilen malların değeriydi. Başka bir deyişle Kanada, Çin'e sattığı her 1 Kanada doları değerindeki mala karşılık yaklaşık 2,58 Kanada doları değerinde Çin malı satın aldı. Bu da Carney'nin artırmayı hedeflediği ihracatın boyutunu gözler önüne seriyor.
Carney, on yılın sonuna kadar Çin'e ihracatı yüzde 50 artırma hedefinde planlanandan önde olduklarını söyledi. Görüşmeler sırasında, ilişkilerdeki öngörülebilirlik ve istikrarın artmasını memnuniyetle karşıladığını belirtti.
Yeni tedbirler, gümrük vergilerine konu ürünlerin ötesine uzanıyor. LSEG verileri kullanılarak yapılan hesaplamaya göre Kanada'nın Çin'e ham petrol sevkiyatı 2026'da yaklaşık yüzde 37 arttı. Liderler ayrıca petrol ve gaz, yenilenebilir enerji ve nükleer enerji alanlarında işbirliğini görüştü.
Yatırımlar da iki ülke arasında önemli bir bağ oluşturuyor. Çin'in Kanada'daki doğrudan yatırım stoku 2025'te 43,4 milyar Kanada doları düzeyindeydi; bu da Çin'i Kanada'nın dördüncü büyük yatırımcı ülkesi yapıyor. Kanada'nın Çin'deki doğrudan yatırım stoku ise 15 milyar Kanada dolarıydı. Yatırım stoku, tek bir yıldaki harcamaları değil, yatırımların birikimli değerini ölçüyor.
Carney ABD'nin ötesine bakıyor
ABD gümrük vergileri, Kanada'nın başka ihracat pazarları arayışına daha fazla aciliyet kazandırdı. Başkan Donald Trump 2025'te Kanada otomotiv sektörüne ağır vergiler getirdi ve ABD'de satılan araçların Amerikalı işçiler tarafından üretilmesi gerektiğini defalarca söyledi.
Carney, ağustos ayında Trump ile yürütülen ticaret görüşmelerinden çekildi; ancak Ottawa ve Washington son haftalarda anlaşmaya varma konusunda daha iyimser açıklamalar yaptı. Kanada'nın Asya'da paralel yürüttüğü müzakereler, şirketlere ürünlerini satabilecekleri daha fazla pazar sunmayı amaçlıyor.
Carney, Shenzhen'deki görüşmeden önceki cumartesi günü Filipinler'le serbest ticaret anlaşması müzakerelerinin tamamlandığını duyurdu. Ayrıca Güneydoğu Asya Uluslar Birliği'nin 11 üyesiyle daha kapsamlı bir anlaşma için çalışıldığını söyledi.
Carney, bu müzakerelerin amacını Kanada'nın seçeneklerini artırmak olarak tanımladı:
daha fazla fırsat yaratmak için güvenilir ortaklardan oluşan yoğun bir ağ kurma... ve ABD'ye görece bağımlılığımızı azaltma stratejisinin bir parçası
Çin de Washington'la ticari gerilim yaşıyor. Bu ortak baskı, siyasi anlaşmazlıklar çözüme kavuşmamış olsa da iki hükümetin neden daha istikrarlı bir ticari ilişki kurmaya çalıştığını açıklamaya yardımcı oluyor.
Finans ve çevrim içi satışlar anlaşmaya dahil oluyor
Kanada, Kanadalı şirketleri Çinli sektör liderleriyle buluşturmak için 2027'de büyük bir ticaret heyeti göndermeyi planlıyor. Ülkeler ayrıca 2027'yi Kanada-Çin E-Ticaret Yılı ilan etti. Girişim, küçük Kanadalı şirketlerin Çin'deki çevrim içi platformlar üzerinden satış yapmasına yardımcı olmayı amaçlıyor.
Çevrim içi pazar yerleri, küçük bir ihracatçının geniş bir fiziksel mağaza ağı kurmadan müşterilere ulaşmasını sağlayabilir. Bu girişim, Kanada'nın Çin pazarına erişimini genişletmenin bir başka yolu olarak gümrük vergisi müzakerelerinin yanına çevrim içi satış kanallarını da ekliyor.
Liderler, ikinci Kanada-Çin Ekonomik ve Mali Stratejik Diyaloğu'ndan çıkan sonuçları destekledi. Bu sonuçlar arasında mali düzenleyiciler, para otoriteleri ve daha geniş ekonomi politikalarından sorumlu yetkililer arasındaki işbirliği de yer alıyor. Çin Ticaret Bakanlığı, Çin bankalarının Kanada'da şube açmasına ve şirketler için koşulların iyileştirilmesine ilişkin görüşmelerde ilerleme kaydedildiğini de bildirdi.
Bir mutabakat zaptı, Kanada-Çin İş Konseyi ile Bank of China'nın eş başkanlığında Kanada-Çin CEO Yuvarlak Masa toplantısının kurulmasını sağlayacak. Toplantının, iki ülkeden şirketlerin görüş alışverişinde bulunabileceği düzenli bir platform oluşturması amaçlanıyor.
Şi'nin ilişkilere yönelik önerileri dört ana başlığı kapsıyordu: siyasi güven; yerleşik ve gelişmekte olan ekonomik sektörler; halklar arası ilişkiler ve uluslararası kuruluşlardaki eşgüdüm. Carney, daha yakın işbirliği alanları arasında yatırım, yeni enerji, tarım, yapay zekâ ve turizmi saydı.
Uçuşlar, burslar ve çevre finansmanı
Air Canada, Mayıs 2027'de Vancouver ile Guangzhou arasında uçuş başlatmayı planlıyor. Çinli havayolu şirketleri de seferlerini artıracak. Doğrudan bağlantıların artması, ticaret tedbirleriyle birlikte duyurulan iş seyahatlerini, turizmi ve eğitim amaçlı değişim programlarını destekleyecek.
Kanada, Çin'deki Kanada Öğrenim Girişimi kapsamında Çin üniversitelerinde öğrenim gören 850 Kanadalı öğrenciye destek olmak üzere 850 bin Kanada doları burs taahhüt etti. Toplam tutar öğrenci sayısına bölündüğünde öğrenci başına ortalama 1.000 Kanada doları düşüyor.
Ottawa Üniversitesi ile Şanghay Uluslararası Çalışmalar Üniversitesi, lisans düzeyinde çift diploma programı geliştirmek için bir mutabakat zaptı da imzaladı. Program, Ottawa Üniversitesinin uluslararası çalışmalar ve modern diller alanındaki çalışmalarını, Şanghay'daki üniversitenin Fransız çalışmaları ve diplomasi alanlarındaki güçlü yönleriyle bir araya getirecek.
Kanada, Uluslararası Çevre ve Kalkınma İşbirliği Çin Konseyi'ne 8 milyon Kanada doları katkı sağlayacağını duyurdu. Finansman, çevre politikalarına yönelik öneriler geliştirilmesi için Kanadalı araştırmacılar da dahil olmak üzere uluslararası uzmanlardan yararlanılmasını destekleyecek.
Beş Kanadalı sanat ve kültür şirketi, ziyaret sırasında toplam değeri 15 milyon Kanada dolarını aşan ticari anlaşmalar imzaladı. Kültürel sözleşmelerin, uçuşların ve öğrenci değişimlerinin bir araya gelmesi, ilişkilerin mal ticaretinin ötesinde de genişlediğini gösteriyor.
Siyasi görüş ayrılıkları ilişkilerin bir parçası olmayı sürdürüyor
Kanada'nın Çin'le yakınlaşması, yıllarca süren diplomatik anlaşmazlıkların, karşılıklı gümrük vergilerinin ve güvenlik kaygılarının ardından geliyor. Kanada istihbaratı, Çin'in en az iki federal seçime müdahale ettiğine inanıyor. Pekin ise bu iddiayı reddediyor.
Liderler, işbirliğini görüş ayrılıklarını aşmanın ve uzlaşılan alanları genişletmenin bir yolu olarak sundu. Çin Devlet Başkanı Şi, ülkelerin yakın tarihte yaşadığı zorluklardan çıkardığı dersi şöyle anlattı:
Çin-Kanada ilişkilerinin yıllar içindeki gelişimi bize önemli dersler verdi: Birbirimize saygı duymalı, eşitliği ve karşılıklı faydayı gözetmeli, görüş ayrılıklarını saklı tutarken ortak noktalar aramalıyız,
Kanada Başbakanı Carney ise ortaklığı, Kanada'nın ekonomik seçeneklerini güçlendirmeye yönelik daha geniş bir çabanın parçası olarak tanımladı. Başbakanlık Ofisi tarafından yayımlanan açıklamada şunları söyledi:
Hayatımızı kendi tercihlerimize göre yaşama özgürlüğüne sahip olmak için ülkemizde gücümüzü artırıyor, yurt dışındaki ilişkilerimizi çeşitlendiriyoruz.
Planlanan bir sonraki adımlar arasında 2027'deki ticaret heyeti, e-ticaret girişimi ve Air Canada'nın mayısta başlatmayı planladığı uçuşlar yer alıyor. İhracatçılar ve ithalatçılar açısından öncelikli pratik adım, son gümrük vergisi muafiyetlerini yürürlüğe koyacak prosedürleri tamamlamak.
Öne Çıkanlar
- Kanada ve Çin, yaklaşık 400 milyon Kanada doları değerindeki Kanada domuz eti, balık ve deniz ürünleri ihracatını kapsayan ek gümrük vergisi muafiyetleri konusunda anlaştı.
- Kanada, belirli Çin menşeli çelik ve alüminyum ürünlerine yönelik muafiyetleri iki yıl uzatacak ve kapsama 32 tarife kategorisi daha ekleyecek.
- Ottawa, daha geniş ticari ilişkilerdeki yeni dönem kapsamında yaklaşık 7,5 milyar Kanada doları değerindeki Kanada ihracatının pazara erişiminin yeniden sağlandığını söylüyor.
- Yeni tedbirlerin yürürlüğe girmesi için hükümetlerin kendi ülkelerindeki prosedürleri tamamlaması gerekiyor.
- 2027'de bir Kanada ticaret heyeti, e-ticaret girişimi ve genişletilmiş uçuş bağlantıları planlanıyor.
- Carney, Kanada'nın ABD'ye görece bağımlılığını azaltmaya çalışırken Asya'daki ticari ilişkileri yakınlaştırma arayışında.






