Koruma 26 Ocak’ta sona erecek
İç Güvenlik Bakanlığının (DHS), ülkelerindeki koşulların Geçici Koruma Statüsü’nü (TPS) artık haklı çıkarmadığına karar vermesinin ardından yaklaşık 4 bin Myanmar vatandaşı, sınır dışı edilmeye karşı korumalarını ve ABD’de çalışma izinlerini kaybetme riskiyle karşı karşıya. Uygulamanın sona ermesi 26 Ocak 2026’da yürürlüğe girecek. Kasım sonlarında açıklanan resmi verilere göre, 3.969 kişinin başvurusu kabul edildi, 236 başvuru ise hâlâ beklemede.
İçindekiler
- Koruma 26 Ocak’ta sona erecek
- DHS’ye göre neler değişti?
- Son tarih ve geçiş dönemi
- Savaş ve yerinden edilme sürüyor
- BM araştırmacıları seçim ihlallerine karşı uyarıyor
- Cunta Washington’ın kararını memnuniyetle karşıladı
- TPS sona erdiğinde aileleri ne bekliyor?
- Minnesota’daki topluluklar harekete geçilmesini istiyor
- Diğer göçmenlik yollarının ayrı koşulları var
- Hukuki itirazlar takvimi etkileyebilir
- Bilinmesi gerekenler
DHS, olağanüstü hâlin sona ermesi, anayasal seçim takvimi ve bakanlığın güvenilir ateşkes düzenlemeleri olarak tanımladığı gelişmeler dâhil olmak üzere yönetim ve istikrar alanındaki iyileşmelere dikkat çekiyor. Myanmar’ın askeri yetkilileri kararı memnuniyetle karşıladı ve 28 Aralık’ta başlaması planlanan aşamalı seçimlere katılmaları için yurt dışındaki vatandaşları ülkeye dönmeye davet etti.
İnsan hakları araştırmacıları ve toplum kuruluşları, savaş, baskı ve yerinden edilmenin hâlâ sürdüğü bir ülkeye işaret ediyor. Bağımsız çatışma izleme kuruluşları, 2021’deki askeri darbeden bu yana 90 bine kadar kişinin hayatını kaybettiğini tahmin ediyor. Yaklaşık 3,6 milyon kişi ülke içinde yerinden edilmiş durumda, yaklaşık 20 milyon kişinin ise insani yardıma ihtiyacı var. ABD, kendi vatandaşlarına Myanmar’a seyahat etmemeleri yönündeki uyarısını da sürdürüyor.
Kongre, bir kriz nedeniyle eve dönmeleri güvensiz hâle geldiğinde ABD’de bulunan kişilere geçici koruma sağlamak amacıyla 1990’da TPS’yi oluşturdu. Myanmar vatandaşları 2021 darbesinden bu yana bu programdan yararlanıyor. TPS, çalışma izni ve sınır dışı edilmeye karşı koruma sağlıyor ancak tek başına yeşil kart ya da vatandaşlığa giden bir yol sunmuyor.
Bu statü kapsamındaki aileler için acil mesele, TPS sona erdiğinde ülkede kalmak için başka bir yasal dayanaklarının olup olmadığı. Washington’ın kararı, Myanmar’daki askeri yönetim içinse başlıca muhaliflerinin dışlandığı ve birçok bölgede çatışmaların sürdüğü bir seçim öncesinde halkla ilişkiler açısından avantaj sağlıyor.
DHS’ye göre neler değişti?
DHS’nin Federal Register bildirimi, ABD programında Myanmar için kullanılan Burma adını taşıyan ülkenin statüsünü sona erdirmenin yasal dayanağını açıklıyor. Bakanlık, incelemesinde ülkenin artık TPS için yasal ölçütü karşılamadığı sonucuna vardığını belirtiyor.
TPS yasası, iç güvenlik bakanının koşulları düzenli aralıklarla gözden geçirerek bir ülkenin korumasını uzatmaya, yeniden tanımlamaya ya da sona erdirmeye karar vermesini gerektiriyor. DHS, Myanmar’ın statü kazanmasını haklı kılan olağanüstü ve geçici koşulların artık mevcut olmadığını söylüyor. Yasaya göre bakan, korumayı destekleyen koşulların artık var olmadığına karar verildiğinde statüyü sona erdirmeli.
Bakanlık; olağanüstü hâl yönetiminin kaldırılmasını, ulusal seçimler için anayasal takvimi ve bazı çatışma bölgelerindeki ateşkes mutabakatlarını gerekçe gösteriyor. Değerlendirmesinde ayrıca yerel yönetim ve kamu hizmetlerindeki ilerlemelere, bazı bölgelerde eğitim ve sağlık hizmetlerinin sunumunun iyileşmesine, daha istikrarlı gördüğü yerlerde mahkemelerin ve polis teşkilatının daha iyi işlemesine değiniyor.
İç Güvenlik Bakanı Kristi Noem, kararı TPS’nin geçici olma amacına dönüş olarak sundu. Koşulların, Burma vatandaşlarının ülkelerine dönmesine izin verecek ölçüde iyileştiğini savundu.
Burma vatandaşlarının ülkelerine dönmesi güvenlidir.
DHS, ulusal güvenlik ve kamu yararına ilişkin kaygılara da dikkat çekiyor. Bildirimde, Burma vatandaşları arasında yüksek vize süresini aşma oranları olduğu belirtiliyor ve bazı yararlanıcıların olası ulusal güvenlik ya da kamu güvenliği riskleri nedeniyle soruşturulduğu ifade ediliyor. Ancak vakaların ayrıntılarına veya soruşturulan yararlanıcıların sayısına yer verilmiyor.
Bakanlık, statünün sürdürülmesinin daha geniş göç politikası hedefleriyle çelişeceğini ve TPS’yi belirli acil durumlar için yasanın izin verdiği sürenin ötesine taşıyacağını savunuyor. Dolayısıyla karar hem Myanmar’daki koşullara ilişkin değerlendirmesine hem de ABD göç politikası konusundaki yaklaşımına dayanıyor.
Son tarih ve geçiş dönemi
Sona erme için belirlenen yürürlük tarihi 26 Ocak 2026. DHS, geçişin nihai bildirimin Federal Register’da yayımlanmasından 60 gün sonra başlayacağını belirtiyor. Takvim ve uygunlukta yapılacak değişiklikler için yasal bildirim esas alınacak.
Yararlanıcılar, belgelerin geçerliliğine ilişkin resmi talimatlara tabi olmak kaydıyla geçiş dönemi boyunca koruma ve çalışma izinlerini muhafaza edecek. ABD Vatandaşlık ve Göçmenlik Hizmetlerinin (USCIS), İstihdam Yetki Belgelerinin nasıl değerlendirileceği ve resmi bildirimlerde yayımlanan olası otomatik uzatmalar dâhil uygulamaya ilişkin yol gösterici bilgiler sağlaması bekleniyor.
İstihdam Yetki Belgesi, kişinin ABD’de çalışma izni olduğunu gösteren belgedir. Aileler ve işverenler, statü sona ererken geçerli olan kuralları kontrol etmeli. USCIS’nin TPS programı sayfasında arka plan bilgileri ve güncellemeler yer alıyor.
Önemli gelişmeler ve planlanan tarihler şöyle:
- 2021: Myanmar’daki askeri darbe, ülke vatandaşlarının ABD’de TPS koruması almasına yol açan krizi başlattı.
- Mart 2025: 7,7 büyüklüğündeki deprem insani yardım ihtiyacını artırdı ve altyapıya zarar verdi.
- Kasım 2025 sonları: Resmi verilere göre TPS’den yararlanmak için başvurusu kabul edilen 3.969 kişi bulunuyor; 236 başvuru ise beklemede.
- 28 Aralık 2025: Myanmar’ın askeri yetkilileri aşamalı genel seçimlere başlamayı planlıyor.
- 26 Ocak 2026: Myanmar’ın TPS statüsünün sona ermesinin yürürlüğe girmesi planlanıyor.
Seçimler, ABD’deki koruma sona ermeden önce başlayacak. Myanmar’ın askeri yetkilileri, yurt dışındaki vatandaşları ülkeye dönmeye ve oy vermeye katılmaya teşvik etmek için duyuruyu şimdiden kullanıyor.
Savaş ve yerinden edilme sürüyor
Myanmar’daki iç savaş, darbe öncesinde görece sakin olan bölgeler de dâhil olmak üzere birçok yerde devam ediyor. Tarafsız bir çatışma izleme kuruluşu olan Silahlı Çatışmaların Konum ve Olay Verileri Projesi, 2021’den bu yana 90 bine kadar kişinin öldürüldüğünü tahmin ediyor.
İnsani yardım kuruluşları, Myanmar’da yaklaşık 3,6 milyon kişinin yerinden edildiğini ve yaklaşık 20 milyon kişinin yardıma ihtiyaç duyduğunu tahmin ediyor. Çatışma bölgelerindeki yerinden edilmiş aileler çoğu zaman güvenli barınma ve temel hizmetlere erişimden yoksun. Sınır bölgelerinde istikrarsızlık sürerken, birçok eyaletten keyfi tutuklama ve hava saldırısı haberleri geliyor.
Mart 2025’te meydana gelen 7,7 büyüklüğündeki deprem, acil durumu daha da ağırlaştırdı. Savaşla zaten mücadele eden topluluklar, hasar görmüş altyapı ve sınırlı yardım erişimiyle karşı karşıya kaldı. Bu koşullar, ülkelerine dönmeyi düşünenler için nerede yaşayabilecekleri ve temel hizmetlere erişip erişemeyecekleri gibi pratik güçlükleri de artırıyor.
Ordu, saflarını takviye etmeye çalışırken birçok bölgede zorunlu askerlik uygulamasını genişletti. Zorunlu askerlik, kişilerin silahlı kuvvetlerde hizmet etmeye mecbur bırakılması anlamına geliyor. Askere alma çalışmaları kentsel ve kırsal topluluklara ulaştı; çok sayıda ilçede sıkıyönetim sürüyor.
ABD Dışişleri Bakanlığı; silahlı çatışma, iç karışıklık ve hukuka aykırı gözaltılar nedeniyle Myanmar için “Seyahat Etmeyin” uyarısını sürdürüyor. DHS’nin TPS’yi sona erdirme kararı bu uyarıyla yan yana duruyor. Böylece aileler ABD’deki göçmenlik süresinin sonuna yaklaşırken hükümetin seyahat tavsiyesi ciddi risklere dikkat çekmeye devam ediyor.
Hak savunucuları, özellikle orduyu eleştirmiş ya da aktivizme katılmış olanların ülkeye döndüklerinde sorgulanabileceği, zorunlu askerliğe alınabileceği veya gözaltına alınabileceği uyarısında bulunuyor. Çatışmalardan etkilenen topluluklara dönecek kişiler için dönüş, konut, hizmet ve güvenlik kaybıyla da yüzleşmek anlamına geliyor.
BM araştırmacıları seçim ihlallerine karşı uyarıyor
Myanmar Bağımsız Soruşturma Mekanizması (IIMM), seçim öncesindeki dönemde ciddi suçlara ilişkin iddiaların arttığını bildiriyor. Endişeleri arasında seçimleri eleştiren kişilerin gözaltına alınması ve planlanan oylama öncesinde toprakları yeniden ele geçirmek amacıyla düzenlenen hava saldırıları yer alıyor.
IIMM Başkanı Nicholas Koumjian, bu eylemlerin uluslararası suç teşkil edebileceğini söyledi. İddia edilen davranışları ve araştırmacıların değerlendirdiği hukuki suç kategorilerini anlattı.
Seçim eleştirmenlerinin gözaltına alınması ve planlanan oylama öncesinde toprakları geri almak için düzenlenen hava saldırıları, insanlığa karşı suçlar kapsamında zulüm ve sivil halk arasında terör yayma suçu teşkil edebilir.
BM İnsan Hakları Yüksek Komiseri Volker Türk, silahlı çatışma, kitlesel tutuklamalar ve süregelen baskı ortamında seçim düzenlemenin temel güvenilirlik ölçütlerine aykırı olduğu uyarısında bulundu. Bu koşullarda ulusal çapta oylama yapılmasını sorguladı.
Bu koşullarda seçim düzenlemek akıl almaz.
Myanmar’ın demokrasi simgesi Aung San Suu Kyi hâlâ cezaevinde ve partisi Ulusal Demokrasi Birliği feshedildi. Suu Kyi’nin yargılanması ve partisinin kapatılması, ülkenin en popüler siyasi gücünü seçimlerin dışında bırakıyor.
Oylamayı protesto edenlere 10 yıla kadar hapis cezası öngören kurallar yürürlükte. Ordu, aşamalı seçimleri normale dönüşe doğru bir adım olarak sunarken muhalefetin faaliyetleri ağır biçimde kısıtlanıyor. Süren çatışmalar, muhalefete yönelik kısıtlamalar ve başlıca siyasi rakiplerin dışlanması, oylamanın planlandığı koşulları şekillendiriyor.
Cunta Washington’ın kararını memnuniyetle karşıladı
Myanmar’ın askeri liderleri, ülkenin daha istikrarlı hâle geldiği iddialarına destek olarak TPS’nin sona ermesini hızla sahiplendi. Devlet medyası duyuruyu, koşulların normalleştiğinin ve yurt dışındaki vatandaşların ülkeye dönmesi gerektiğinin kanıtı olarak öne çıkardı.
Cunta sözcüsü Tümgeneral Zaw Min Tun, ABD’nin kararını övdü ve ABD’de yaşayan vatandaşları planlanan seçime ve ülkenin kalkınmasına katılmaya davet etti.
Washington’ın duyurusu olumlu bir mesajdı. ABD’deki vatandaşlarımızı genel seçimde oy vermek ve modern, kalkınmış bir ülke inşa etmeye katkıda bulunmak üzere geri dönmeye davet ediyoruz.
Rejim uluslararası kabul görmekte zorlandı. ABD’nin koşulların artık TPS’yi gerektirmediği yönündeki kararı, muhalif güçler ve çok sayıda uluslararası gözlemci planlanan seçimleri özgür ve güvenilir bulmasa da rejime seçim kampanyasında kullanabileceği bir mesaj veriyor.
Siyasi açıdan kaygı yaratan nokta, cuntanın bu duyuruyu seçim planlarının örtük biçimde tanındığı iddiasına dayanak yapabilmesi. Ülkeye dönüp oy verme çağrısı da ABD’nin göçmenlik kararını, seçimi normal yönetime dönüş olarak sunma kampanyasının doğrudan bir parçası hâline getiriyor.
Hak grupları bu anlatıma itiraz ediyor. Uyarıları, ülkeye dönenlerin karşılaşabileceği koşullara odaklanıyor: aktif çatışmalar, olası gözaltılar, askerlik baskısı ve toplulukların dağılıp zarar görmesi. Cuntanın kamuya açık daveti, ordunun ülkede siyasi katılımı kısıtlamayı sürdürdüğü bir dönemde yapılıyor.
TPS sona erdiğinde aileleri ne bekliyor?
TPS, yararlanıcılara iki temel koruma sağlıyor: statü yürürlükte kaldığı sürece çalışma izni ve sınır dışı edilmeye karşı koruma. Statünün sona ermesi, kişinin bu korumalar için başka bir yasal dayanağı yoksa ikisini de ortadan kaldırıyor.
Yararlanıcılar, daha sonra başka bir yasal statü edinmemişlerse, genellikle TPS almadan önce sahip oldukları göçmenlik statüsüne geri dönüyor. Ülkede kalmak için başka bir yasal dayanağı olmayanlar, sona erme yürürlüğe girdiğinde sınır dışı edilme işlemine tabi hâle geliyor. Uygulamada bir sınır dışı işleminin başlatılıp başlatılmayacağı göçmenlik prosedürlerine ve kişinin koşullarına bağlı.
Bu nedenle 26 Ocak, kişiler için farklı sonuçlar doğurabilecek bir son tarih. Başka bir statü edinmiş olanlar ülkede kalmak için dayanağa sahip olabilir. Yalnızca TPS’ye güvenenler hem çalışma izinlerini hem de sınır dışı edilmeye karşı korumalarını kaybedebilir.
ABD Mülteciler ve Göçmenler Komitesi, statünün sona ermesinin insanları riske atacağı ve ABD’deki topluluklarda kurdukları hayatları dağıtacağı uyarısında bulundu. Kuruluş, hem ülkeye dönüş tehlikesine hem de yararlanıcıların ABD’de kurduğu bağlara dikkat çekti.
Burma için TPS’nin sona ermesi insanların hayatını tehlikeye atıyor. Birçok Burma vatandaşı ABD’de aile ve geçim düzeni kurdu; onları aktif çatışma bölgelerine geri göndermek hem uygulanabilir değil hem de ahlaken kabul edilemez.
Myanmar diasporasından kişiler duyurunun ardından öfke ve korku dile getirdi. Burma İçin Özgürlük Öğrencileri adlı kuruluşta savunuculuk yapan Me Me Khant, kararın baskılardan kaçan kişilerin karşı karşıya olduğu süregelen tehlikeyi görmezden geldiğini söyledi.
Bu durdurma, sürgündeki vatandaşlara atılmış bir tokat. Eve dönmenin güvenli olmadığı çok açık.
Ailelerin çalışma izinlerindeki değişikliklerin pratik etkilerini de göz önünde bulundurması gerekiyor. USCIS’nin belge geçerliliğine ve olası otomatik uzatmalara ilişkin talimatları geçiş sürecini belirleyecek. Nitelikli göçmenlik avukatları ya da akredite hukuk hizmeti sağlayıcıları, kişilerin iş, başvuru veya ülkeden ayrılma konusunda karar vermeden önce kendi koşullarını değerlendirebilir.
Minnesota’daki topluluklar harekete geçilmesini istiyor
ABD’deki en büyük Karen topluluğuna ev sahipliği yapan Minnesota, yerel liderlerin politika değişikliğini kınadığı ve etkilenen ailelere destek sözü verdiği yerlerden biri. Toplum kuruluşları, sona erme tarihinin ardından başlatılabilecek sınır dışı işlemlerinin aileleri ayırabileceği uyarısında bulunuyor.
Minnesota Eyalet Senatosu Asya-Pasifik Grubu üyeleri, federal kararın Myanmar’da süren şiddeti ve yerinden edilmeyi göz ardı ettiğini savunuyor. Eyaletin Kongre heyetine harekete geçme çağrısında bulundular.
Toplum kuruluşları, Karen sakinlerinin okullara, iş yerlerine ve sivil yaşama katkılarına dikkat çekiyor. Verdikleri tepki, federal göçmenlik kararını aileleri bir arada tutma ve insanların hayatlarını kurduğu toplulukları yaşatma yönündeki yerel kaygılarla ilişkilendiriyor.
Minnesota’daki tepki, duyurunun ardından Burma topluluklarında dile getirilen daha geniş kaygıları yansıtıyor. Geçici bir göçmenlik programı yıllarca aile hayatını ve istihdamı destekledi; statünün sona ermesi, korumaya yol açan çatışmalar sürerken yararlanıcıları geleceklerini değerlendirmek zorunda bırakıyor.
Diğer göçmenlik yollarının ayrı koşulları var
Bazı TPS sahipleri başka bir göçmenlik korumasından yararlanmaya hak kazanabilir. İltica, korunan bir gerekçeyle zulme uğrama konusunda haklı bir korkusu olduğunu gösterebilen kişilere açık. Başvuruda kişinin kendi koşullarına ilişkin kanıt sunması gerekiyor ve süreç TPS’den ayrı yürütülüyor.
Başkaları aile bağları, işveren sponsorluğu ya da özel insani yardım programları üzerinden seçeneklere sahip olabilir. Uygunluk, her bir yolun koşullarına bağlı. Bu nedenle yararlanıcıların göçmenlik geçmişlerine ve kişisel durumlarına uygun danışmanlık alması gerekiyor.
Ertelenmiş Zorunlu Ayrılış (DED) da kullanılabilecek başka bir politika aracı. Başkan, dış politika gerekçeleriyle belirli grupları sınır dışı edilmekten korumak için bu aracı kullanabilir. DED, TPS’den ayrıdır, TPS yasasından kaynaklanmaz ve bir statü sona erdiğinde kendiliğinden devreye girmez.
Yasa koyucular, uzun yıllardır ABD’de yaşayan TPS sahiplerine kalıcı statü sağlayacak bir yasa tasarısı da sunabilir. Ne Kongre’nin harekete geçeceği ne de DED koruması verileceği kesin. Şimdilik Myanmar vatandaşlarını bekleyen tarihleri ve yükümlülükleri DHS’nin sona erdirme bildirimi ile USCIS’nin talimatları belirliyor.
Hukuki itirazlar takvimi etkileyebilir
Diğer ülkeler için TPS’yi sona erdirmeye yönelik önceki girişimler federal mahkemelerde itirazlarla karşılaştı. Bazı davalar, süreç devam ederken ihtiyati tedbir kararları ya da geçici uzatmalarla sonuçlandı. İhtiyati tedbir, hükümetin eylemini geçici olarak durdurabilen mahkeme kararıdır.
26 Kasım 2025 itibarıyla Myanmar’ın TPS statüsünün sona erdirilmesine karşı dava açılıp açılmayacağı ya da böyle bir davanın ocak ayındaki son tarihi erteleyip ertelemeyeceği belli değil. TPS yasası iç güvenlik bakanına geniş takdir yetkisi tanıyor; sona erdirme kararlarının yargısal denetimi ise sınırlı.
Yararlanıcılar çalışma izinleri, belgelerin geçerliliği ve uygulamayı etkileyebilecek değişikliklerle ilgili resmi duyuruları takip etmeli. Bu süreçlerin kendilerine özgü koşulları olduğundan, iltica ya da başka bir başvuru yapmayı düşünenler için hukuki danışmanlık özellikle önemli.
Politika anlaşmazlığı hemen sonuç doğuruyor: DHS, geçici korumayı sona erdirmek için koşulların yeterince iyileştiğini söylerken BM araştırmacıları, hak kuruluşları ve toplum liderleri tehlikenin sürdüğünü belirtiyor. Myanmar’ın askeri yönetimi seçimlere hazırlanırken kararı memnuniyetle karşılıyor; ABD’deki yaklaşık 4 bin kişi ise darbeden bu yana yararlandıkları korumanın sona ermesi için belirlenen tarihle karşı karşıya.
Bilinmesi gerekenler
- Myanmar’ın TPS statüsünün 26 Ocak 2026’da sona ermesi planlanıyor. Başvurusu kabul edilen 3.969 kişi etkilenecek; 236 başvuru ise beklemede.
- DHS; göçmenlik ve güvenlik kaygılarının yanı sıra yönetimdeki iyileşmelere, olağanüstü hâlin sona ermesine, seçim takvimine, ateşkes düzenlemelerine ve hizmetlerdeki ilerlemelere dikkat çekiyor.
- Myanmar cuntası kararı memnuniyetle karşıladı ve 28 Aralık’ta başlayacak aşamalı seçimler için yurt dışındaki vatandaşları ülkeye dönmeye davet etti.
- BM araştırmacıları, seçimlerle bağlantılı gözaltı ve hava saldırılarına ilişkin iddiaları bildiriyor. Aung San Suu Kyi hâlâ cezaevinde; partisi feshedildi.
- Çatışma izleme kuruluşları 2021’den bu yana 90 bine kadar kişinin öldüğünü tahmin ediyor. Yaklaşık 3,6 milyon kişi yerinden edilmiş durumda, yaklaşık 20 milyon kişinin ise insani yardıma ihtiyacı var.
- ABD, çatışmalar, iç karışıklık ve hukuka aykırı gözaltılar nedeniyle Myanmar için “Seyahat Etmeyin” uyarısını sürdürüyor.
- Ülkede kalmak için başka bir yasal dayanağı olmayanlar, TPS sona erdiğinde sınır dışı edilme işlemine tabi hâle gelebilir. İltica ve diğer göçmenlik yollarının ayrı koşulları var.
- USCIS’nin talimatları çalışma belgeleri ve uygulama sürecini düzenleyecek. Olası davalar, DED koruması ya da Kongre’nin harekete geçmesi belirsizliğini koruyor.






