Sınırdaki yaralanma diplomatik görüşmeler üzerindeki baskıyı artırdı
Tayland, ortak sınırları boyunca yaşanan çatışmalarda mülklerin zarar görmesi ve bir Tayland vatandaşının yaralanmasının ardından Myanmar'dan askeri operasyonları Tayland topraklarından uzak tutmasını istedi. Başbakan Yardımcısı ve Dışişleri Bakanı Sihasak Phuangketkeow, 12 Kasım'da Myanmar'ı ziyaret etmeyi planlıyor. Ziyaret, güvenlik kaygılarını Myanmar'ın Güneydoğu Asya'daki komşularıyla ilişkilerine dair görüşmelerin doğrudan gündemine taşıyacak.
İçindekiler
- Sınırdaki yaralanma diplomatik görüşmeler üzerindeki baskıyı artırdı
- Sınır bölgesinde ne yaşandı?
- Tayland askeri operasyonların sınırdan uzak tutulmasını istedi
- Hpapun çatışmalar açısından neden önemli?
- Çatışmalar ve diplomasi arasında kısa bir kronoloji
- ASEAN'a katılım ilerlemeye bağlı
- 12 Kasım'daki ziyarette neler ele alınacak?
- Öne Çıkanlar
Sihasak, 3 Kasım'da Myanmar Dışişleri Bakanı Tin Maung Swe ile yaklaşık 10 dakika süren bir telefon görüşmesinde konuyu gündeme getirdi. Mekong-Lancang İşbirliği toplantısının 11'incisine katılmak üzere bulunduğu Pekin'den konuşan Sihasak, etnik silahlı gruplara yönelik operasyonların, özellikle de sınır yakınlarındaki hava saldırılarının Tayland'ı etkilememesi gerektiğini söyledi.
Acil kaygı, 2.416 kilometre, yani 1.501 mil boyunca uzanan sınırın yakınında yaşayan insanların güvenliği. Myanmar'ın Myawaddy ilçesinden açılan topçu ateşinde yaralanan Taylandlı bir kadın, 29 Ekim'de Mae Sot'ta hastaneye kaldırıldı. Taylandlı yetkililer çatışmalarda mülklerin de zarar gördüğünü bildirdi; Tayland batı sınırındaki güvenlik önlemlerini artırdı.
Sihasak'ın mesajı, yeni bir yaralanmayı önlemenin ötesine geçti. Tayland, Myanmar'ın Güneydoğu Asya Uluslar Birliği'ne (ASEAN) daha kapsamlı biçimde yeniden katılmasını istiyor. Ancak Sihasak, ilerlemenin şiddetin azaltılmasına ve barış görüşmelerinin koşullarının iyileştirilmesine bağlı olduğunu söyledi.
Planlanan ziyaret bu iki hedefi bir araya getiriyor: Tayland'daki toplulukları şimdi korumak ve bölgesel diplomasiyi şekillendirebilecek taahhütler aramak. ASEAN liderlerinin 16–18 Kasım'da Manila'da bir araya gelmesi planlanıyor. Ancak ziyaret için daha önce paylaşılan takvimde zirvenin 15–17 Kasım'da yapılacağı belirtilmişti.
Sınır bölgesinde ne yaşandı?
Mae Sot'taki yaralanma, Myanmar'ın Karen eyaletindeki Myawaddy ilçesinden açılan topçu ateşinin ardından meydana geldi. Bölgede Myanmar ordusu ile Karen Ulusal Kurtuluş Ordusu arasındaki çatışmalar ekim ayında yoğunlaştı. Mae Sot sınırın Tayland tarafında yer alıyor; bu nedenle olay Taylandlı yetkilileri doğrudan ilgilendiriyor.
Taylandlı yetkililer bir sivilin yaralandığını ve mülklerin zarar gördüğünü bildirdi. Myanmar ordusu ise 4 Kasım'da devlet medyasında yayımlanan açıklamasında yaralanmadan etnik silahlı grupları ve demokrasi yanlısı güçleri sorumlu tuttu. Kadının yaralanmasına yol açan ateşin sorumluluğu konusunda taraflar anlaşamıyor.
Bir başka olay 31 Ekim'de, Myanmar askeri uçaklarının Hpapun ilçesinde, sınıra yakın bir Karen Ulusal Birliği üssünü vurmasıyla yaşandı. Birkaç bina hasar gördü ancak saldırıda can kaybı bildirilmedi. Saldırılar, sınırın karşı tarafındaki Tayland'ın Mae Hong Son eyaleti sakinlerini korkuttu.
Bu iki olay, Bangkok'un hem topçu ateşini hem de hava operasyonlarını neden gündeme getirdiğini açıklıyor. Kadın Myawaddy yakınlarında yaralanırken hava saldırıları daha kuzeydeki Hpapun yakınlarında düzenlendi. Dolayısıyla Tayland'ın kaygıları sınırın tek bir bölgesiyle sınırlı değil.
Tayland askeri operasyonların sınırdan uzak tutulmasını istedi
Sihasak, Tin Maung Swe'ye Myanmar ordusunun operasyonlarının Tayland'ı etkilememesi gerektiğini ve hava saldırılarının Tayland sınırından mümkün olduğunca uzakta gerçekleştirilmesini söyledi. Talebinde, çatışmaların etkilerinin komşu topluluklara ulaşmasına izin vermek yerine Myanmar içinde kalmasına odaklandı.
Sınır sakinleri açısından bu, top mermilerinin, patlamaların veya saldırıların diğer etkilerinin Tayland tarafında yaralanmalara ve hasara yol açmasının önlenmesi anlamına geliyor. Hükümet açısından ise bu aynı zamanda egemenlik meselesi: bir ülkenin kendi topraklarını yönetme ve koruma hakkı.
Sihasak'a göre Tin Maung Swe, Tayland'ın kaygılarını anladığını belirtti ve bunları Myanmar yönetimine hızla iletme sözü verdi. Doğrudan görüşme için planlanan bir sonraki fırsat, iki bakanın 12 Kasım'daki görüşmesi.
Hpapun çatışmalar açısından neden önemli?
Karen Ulusal Kurtuluş Ordusu'nun Mart 2024'te kasabayı ele geçirmesinden bu yana Hpapun'da iki yılı aşkın süredir çatışmalar yaşanıyor. Bu güç, Myanmar ordusuyla çatışmanın taraflarından biri olan etnik örgüt Karen Ulusal Birliği'nin, yani KNU'nun silahlı kanadı.
KNU, yaklaşık 2.000 askerin katıldığı bir askeri karşı saldırının 5 Mayıs'ta başladığını söyledi. Hpapun, Karen eyaletinin başkenti Hpa-An'ın yaklaşık 177 kilometre kuzeyinde yer alıyor. 31 Ekim'deki hava saldırıları, daha geniş çaplı bu toprak mücadelesi kapsamında düzenlendi.
Myawaddy de ordu ile Karen güçlerinin çatıştığı bir başka bölge. Ekim ayında çatışmaların yoğunlaşmasının ardından Mae Sot'ta yaşanan yaralanma, Myanmar içindeki çatışmaların sınırın karşı tarafında yaşayan insanlar için nasıl doğrudan sonuçlar doğurabildiğini gösteriyor.
Bangkok'un diplomatik talebi, bu sonuçların nerede ortaya çıktığından bağımsız olarak hepsini kapsıyor. Uçakları sınırdan daha uzakta tutmak bir tehlikeyi azaltırken, topçu ateşi olayı da ateşin Tayland topraklarına ulaşmasını önlemeyi acil bir başka kaygı hâline getiriyor.
Çatışmalar ve diplomasi arasında kısa bir kronoloji
Kasım ayındaki ziyaret, Taylandlı ve Myanmarlı yetkililer arasında aylardır süren temasların ardından gerçekleşecek. Tayland bu temasları sürdürürken Myanmar'a ASEAN'ın çatışmayla ilgili kaygılarını gidermesi için baskı yapıyor.
- Mart 2024: Karen Ulusal Kurtuluş Ordusu Hpapun'u ele geçirdi.
- Nisan: Sihasak daha önce Myanmar'ı ziyaret etti.
- 5 Mayıs: KNU'ya göre Hpapun'da yaklaşık 2.000 askerin katıldığı bir askeri karşı saldırı başladı.
- Temmuz: Bangkok, Tin Maung Swe ile ASEAN üyesi birkaç ülkenin dışişleri bakanlarını ağırladı.
- 6–7 Ağustos: Min Aung Hlaing Bangkok'u ziyaret ederek Tayland Başbakanı Anutin Charnvirakul ile Myanmar'ın ASEAN'a daha kapsamlı katılımını görüştü.
- 29 Ekim: Myawaddy ilçesinden açılan topçu ateşinde yaralanan Taylandlı bir kadın Mae Sot'ta hastaneye kaldırıldı.
- 31 Ekim: Hpapun ilçesinde, sınıra yakın bir KNU üssüne hava saldırıları düzenlendi.
- 3 Kasım: Sihasak, Tin Maung Swe ile yaptığı telefon görüşmesinde sınır güvenliği konusunu gündeme getirdi.
- 12 Kasım: Sihasak'ın Myanmar'ı ziyaret etmesi planlanıyor.
- 16–18 Kasım: ASEAN liderlerinin Manila'da bir araya gelmesi planlanıyor.
12 Kasım'daki ziyaretin, Manila zirvesinin planlanan açılışından dört gün önce yapılması öngörülüyor. Bu, bölge liderleri sonraki adımları görüşmeden önce Tayland'a Myanmar'ın tutumunu öğrenme fırsatı verecek.
ASEAN'a katılım ilerlemeye bağlı
2021'deki askeri darbenin ardından Myanmar'ın üst düzey siyasi liderleri ASEAN'ın en üst düzey toplantılarına katılamıyor. Darbeyle Aung San Suu Kyi liderliğindeki hükümet görevden alındı ve iç savaş başladı. Myanmar'ın üst düzey askeri yetkilileri, ASEAN'ın üzerinde uzlaştığı barış planını uygulamadıkları için Ekim 2021'den itibaren bu toplantılardan men edildi.
Beş Maddelik Uzlaşı olarak adlandırılan plan, Nisan 2021'de kabul edildi. Şiddetin azaltılması ve diyalog kurulması, Tayland'ın şu anda ele aldığı diplomatik çabaların temel unsurları. Diyalog, çatışmayı sürdürerek çözmeye çalışmak yerine karşıt tarafları görüşmelerde bir araya getirmek anlamına geliyor.
Tayland Başbakan Yardımcısı ve Dışişleri Bakanı Sihasak, her iki tarafın da çatışmaları azaltmasının barış görüşmelerini kolaylaştıracağını söyledi:
Tüm tarafların gerilimi düşürmesi, gerekli diyalog ve barış süreci için elverişli bir ortamın oluşmasına yardımcı olacaktır.
Sihasak, şiddetin azaltılması ve barış görüşmelerindeki ilerlemeyi, ASEAN'ın Myanmar'ın katılımını değerlendirmesiyle de ilişkilendirdi:
Bu alanlarda ilerleme sağlanması, Myanmar'daki durumla, Myanmar'ın ASEAN toplantılarına katılımı da dâhil olmak üzere, nasıl ilerleyeceğimize karar verirken liderler zirvesinde ASEAN'ın değerlendirmesi açısından olumlu bir unsur olacaktır.
Myanmar'ın Manila'daki zirveye üst düzey bir sivil bürokrat göndermesi bekleniyor. Tayland'ın önerisi, kaydedilecek ilerlemenin gelecekteki toplantılara daha kapsamlı katılımı destekleyip destekleyemeyeceğiyle ilgili. Bu konuda kararı ASEAN ortaklaşa verecek.
12 Kasım'daki ziyarette neler ele alınacak?
Sihasak ziyaret sırasında Tin Maung Swe ile görüşmeyi planlıyor. Ziyaret duyurulduğunda Myanmar lideri Min Aung Hlaing ile yapılacak görüşme henüz ayarlanıyordu. Sihasak, ASEAN zirvesinden önce Myanmar'ın son tutumunu öğrenmek istediklerini söyledi.
Ziyaret, darbeden bu yana Myanmar dışişleri bakanı ile ASEAN üyesi birkaç ülkenin dışişleri bakanları arasında düzenlenen türünün ilk örneği olan temmuz ayındaki Bangkok toplantısının devamı niteliğinde. Min Aung Hlaing ağustosta Anutin ile görüştü; iki ülkenin genelkurmay başkanları da iki hafta sonra bir araya geldi.
Min Aung Hlaing, seçim gözlemcilerinin geniş ölçüde geçersiz saydığı seçimlerin ardından nisan ayında sivil cumhurbaşkanı olarak göreve başladı. O zamandan bu yana Hindistan, Çin ve ASEAN'ın bazı ülkelerinde resmî törenlerle karşılandı. Tayland ise Myanmar'la bölgesel ilişkileri yakınlaştırma çabalarını sürdürüyor.
Sınır güvenliği artık bu diplomasi için acil bir sınav niteliğinde. Taylandlı sakinlerin yakındaki çatışmalardan korunması gerekiyor; ASEAN hükümetleri ise şiddetin azaltılması ve siyasi diyalog yönünde ilerleme arıyor. Sihasak, liderler Manila'da bir araya gelmeden önce Myanmar'dan her iki konuyu da ele almasını istiyor.
Öne Çıkanlar
- Tayland, Myanmar sınırı yakınlarındaki çatışmalarda bir Taylandlı sivilin yaralandığını ve mülklerin zarar gördüğünü bildirdi.
- Myawaddy ilçesinden açılan topçu ateşinde yaralanan Taylandlı bir kadın, 29 Ekim'de Mae Sot'ta hastaneye kaldırıldı.
- 31 Ekim'de Hpapun yakınlarında düzenlenen hava saldırılarında binalar hasar gördü; can kaybı bildirilmedi.
- Sihasak, Myanmar'dan askeri operasyonların Tayland topraklarını etkilemesini önlemesini ve hava saldırılarını sınırdan daha uzakta düzenlemesini istedi.
- Tayland dışişleri bakanı 12 Kasım'da Myanmar'ı ziyaret edecek; Tin Maung Swe ile görüşmesi planlanıyor.
- Tayland, şiddetin azaltılması ve barış arayışındaki ilerlemenin Myanmar'ın ASEAN toplantılarına daha kapsamlı katılımını destekleyebileceğini belirtiyor.
- ASEAN liderlerinin 16–18 Kasım'da Manila'da bir araya gelmesi planlanıyor.






