Çin’in Nexperia Çip İhracatını Durdurmasıyla Avrupa’daki Otomobil Üreticileri Üretimi Durdurma Riskiyle Karşı Karşıya

11 dakikalık okuma
Çin’in Nexperia Çip İhracatını Durdurmasıyla Avrupa’daki Otomobil Üreticileri Üretimi Durdurma Riskiyle Karşı Karşıya

Fabrikaların çip stokları tükenmek üzere

Çin’in Nexperia’dan yapılan ihracata getirdiği kısıtlamalar küçük ama vazgeçilmez yarı iletkenlerin tedarikini tehdit ederken, Avrupa’nın en büyük otomobil üreticileri birkaç gün içinde üretime ara vermeye hazırlanıyor. 31 Ekim 2025 itibarıyla Avrupa Birliği, Birleşik Krallık ve Japonya’daki üreticiler stoklarını tüketiyor. Pekin ile Hollanda arasındaki diplomatik anlaşmazlık da fabrika programlarını riske atıyor.

İçindekiler
  1. Fabrikaların çip stokları tükenmek üzere
  2. Hollanda’nın müdahalesi nasıl ihracat anlaşmazlığına dönüştü?
  3. Nexperia’nın sıradan bileşenleri neden önemli?
  4. Başka bir çip neden doğrudan kullanılamıyor?
  5. Üreticiler parça arıyor, üretimi korumaya çalışıyor
  6. Brüksel siyasi uzlaşma arıyor
  7. Mineral kısıtlamaları tedarik riskini artırıyor
  8. Üretimde ne kadar kayıp yaşanabilir?
  9. Fabrikaları ne rahatlatabilir?
  10. Öne Çıkanlar

Merkezi Hollanda’da bulunan ve Çinli Wingtech’in sahibi olduğu yarı iletken üreticisi Nexperia, çiplerinin büyük bölümünü Avrupa’da üretiyor. Bunların yaklaşık yüzde 70’i daha sonra Çin’de paketlenip test ediliyor. Pekin’in şirketin Çin’deki operasyonlarından belirli bileşenlerin ihracatını engelleme kararı, bu sürecin son aşamalarını aksattı ve başka yerlerdeki müşterilerin ihtiyaç duydukları parçaları temin edememesine yol açtı.

Tedarikçileri azalan stokları nasıl paylaştıracaklarına karar verirken BMW, Volkswagen, Stellantis ve Mercedes olası aksaklıklara karşı planlar hazırlıyor. Teslimatlar kısa sürede yeniden başlamazsa hem seri üretim araç üreten fabrikalarda hem de premium otomobil fabrikalarında vardiyaların boş geçmesi ihtimali var.

Aksama Avrupa’nın ötesine de yayıldı. Nissan, tedarikinin yalnızca kasımın ilk haftasına kadar yeteceğini söylüyor. Honda, Meksika’daki bir fabrikasında üretimi durdurdu; ABD ve Kanada’daki üretim programlarını da değiştirdi. Brezilyalı yöneticiler, ülkedeki fabrikaların iki ila üç hafta içinde üretimi durdurmak zorunda kalabileceği uyarısında bulunuyor.

Söz konusu bileşenler çoğunlukla gelişmiş işlemciler değil, araç elektroniğinin temel yapı taşları. Buna rağmen eksik bir diyot ya da transistör, tedarikçinin frenleme, direksiyon veya güç kontrolü için gereken bir modülü tamamlamasını engelleyebilir. Bu modül olmadan çok daha pahalı bir aracın üretimi tamamlanamaz.

Avrupa Otomobil Üreticileri Birliği (ACEA) Genel Direktörü Sigrid de Vries, bileşen tedarikinin durmasıyla üretim planlarının şimdiden aksadığını söyledi. Şu uyarıda bulundu:

Montaj hatlarının durmasına yalnızca günler kalmış olabilir.

Reklam

Hollanda’nın müdahalesi nasıl ihracat anlaşmazlığına dönüştü?

Olaylar zinciri, Hollanda hükümetinin Soğuk Savaş döneminden kalma bir yasayı devreye sokarak eylül sonunda Nexperia’nın kontrolünü geçici olarak devralmasıyla başladı. Hükümet, ulusal güvenliği ve tedarik sürekliliğini gerekçe gösterdi. Nexperia’nın Çinli CEO’su da görevden uzaklaştırıldı.

Ardından Pekin, Nexperia’nın Çin’deki operasyonlarının ve alt yüklenicilerinin belirli nihai ürünleri ve alt montajları ihraç etmesini yasakladı. Kısıtlamalar, şirketin Avrupa’daki fabrikaları ile çiplerinin çoğunu müşterilere hazırlayan Çin tesisleri arasındaki kritik bağlantıyı sekteye uğrattı.

Wingtech, yaşanan kıtlıktan Hollanda hükümetinin adımlarını sorumlu tutuyor. Nexperia ise çözüm aradığını ve muafiyet almak için yetkililerle çalıştığını söylüyor. Şirketin Çin birimi ülke içindeki müşterilere satışları yeniden başlattı, ancak bu durum Çin’de paketlenen parçaları bekleyen Avrupa fabrikalarının üzerindeki baskıyı hafifletmedi.

Başlıca gelişmeler ve yaklaşan tedarik tarihleri şöyle:

  • Eylül sonu: Hollanda hükümeti, ulusal güvenlik ve tedarik sürekliliğini gerekçe göstererek Nexperia’ya müdahale etti.
  • Müdahalenin ardından: Çin, Nexperia’nın Çin’deki operasyonlarından ve alt yüklenicilerinden belirli nihai ürünlerin ve alt montajların ihracatını kısıtladı.
  • 31 Ekim itibarıyla: Avrupalı üreticiler olası aksaklıklara karşı planlar hazırlıyordu. Honda ise Meksika’daki bir fabrikasında üretimi durdurmuş, ABD ve Kanada’daki üretim programlarını değiştirmişti.
  • Kasımın ilk haftası: Nissan, mevcut çip tedarikinin bu dönemin sonuna kadar yeteceğini öngörüyor.
  • İki ila üç hafta içinde: Brezilyalı yöneticiler, sevkiyatlar yeniden başlamazsa fabrikaların üretimi durdurmak zorunda kalabileceği uyarısında bulunuyor.

Anlaşmazlık, uluslararası bir üretim ağını acil bir imalat sorununa dönüştürdü. Avrupa’da çip üretmek sürecin yalnızca bir kısmı: Çipin araca takılabilmesi için üretimin kalan aşamalarının tamamlanması ve müşteriye ulaştırılması gerekiyor.

Nexperia’nın sıradan bileşenleri neden önemli?

Nexperia’nın geçmişi Philips’in yarı iletken bölümüne dayanıyor. Şirket; diyot, transistör, voltaj regülatörü ve mantık çipleri gibi çok çeşitli ekipmanlarda elektrik gücünü ve sinyalleri kontrol eden parçalardan yüksek miktarlarda üretiyor.

Otomobiller aydınlatma, frenleme, sürücü destek sistemleri ve batarya yönetimi başta olmak üzere pek çok işlev için bu bileşenlere ihtiyaç duyuyor. Tipik bir otomobilde, onlarca modüle dağılmış 1.000’den fazla yarı iletken bulunuyor. Modern elektrikli araçlarda bu sayı çok daha fazla; ihtiyaç binlerce yarı iletkene ulaşıyor.

Reklam

Modül, belirli bir işi yerine getiren bileşen grubudur. Tedarikçinin ihtiyaç duyulan tek bir diyot veya transistörü bile eksikse bu grubu tamamlayamayabilir. Kilitlenme önleyici fren modülünün tamamlanamaması, aracın üretiminin bekletilmesi anlamına gelir. Eksik bir elektrikli direksiyon kontrol ünitesi de montaj hattını yavaşlatabilir veya durdurabilir.

Bu nedenle temel çiplerdeki kıtlıklar, gelişmiş işlemci kıtlığına benzer üretim sorunları yaratıyor. Bir otomobilin değerine kıyasla fiyatları düşük olsa da aracın tamamlanması için vazgeçilmezler.

Otomotiv bileşenleri zorlu koşullara da dayanmak zorunda. Isı ve titreşime karşı dirençli olmalı, yıllarca güvenilir biçimde çalışmalı ve katı standartları karşılamalılar. Üreticiler bu parçaları belirli araç modelleri ve tedarikçi modülleri için onayladığından, benzer tanıma uyan başka bir bileşen bulmak bunları değiştirmek için yeterli olmuyor.

Başka bir çip neden doğrudan kullanılamıyor?

Alternatif bir bileşeni değerlendiren mühendislerin, parçanın kullanılacağı kontrol ünitesinde nasıl çalıştığını incelemesi gerekiyor. Elektriksel performans, ısı dağılımı ve zaman içindeki güvenilirlik önem taşıyor. Isıl ve dayanıklılık testleri, alternatif parçanın karşılaşacağı koşullara dayanıp dayanamayacağını belirlemeye yardımcı oluyor.

Otomotiv onay süreçlerinde bileşenler için AEC standartları ve sektörde kullanılan tedarikçi onay süreci PPAP yer alıyor. Güvenlikle ilgili uygulamalarda değişikliklerin ISO 26262 kapsamındaki işlevsel güvenlik gerekliliklerine de uyması gerekiyor. Bu kontroller mühendislik çalışması, test ekipmanı ve gerektiğinde yeni yazılım sürümleri gerektiriyor.

Acil iş birliği sağlansa bile daha basit parçaların doğrulanması haftalar, daha karmaşık modüllerinki ise aylar sürebiliyor. Bir ikame parça satın alınabilir durumda olsa da seri üretimde kullanılmak üzere henüz onaylanmamış olabilir. Bu gecikme, acil tedarik girişimlerinin sağlayabileceği rahatlamayı sınırlıyor.

Paketleme işlerini başka yere taşımak da ayrı bir zorluk. Dünyadaki düşük maliyetli paketleme ve test kapasitesinin büyük bölümü Çin ve Güneydoğu Asya’da bulunuyor. Nexperia’nın üretimi başka yere yönlendirebilmesi için uyumlu montaj hatlarına, boş kapasiteye ve uygun ekipmanlara sahip tesisler gerekiyor.

Yeni hatları devreye almak aylar sürebilir. Otomobil üreticileri ise günlerle ölçülen üretim programlarını korumaya çalışıyor. Şirketler bu yüzden hem teknik alternatiflere hem de sevkiyatların yeniden başlamasını sağlayacak siyasi bir anlaşmaya yöneliyor.

Reklam

Üreticiler parça arıyor, üretimi korumaya çalışıyor

Mercedes, dünya genelinde alternatif kaynaklar aradığını ve kısa vadede üretiminin istikrarlı seyrettiğini söylüyor. Şirket ayrıca krizin siyasi nedenlerden kaynaklandığını ve siyasi bir çözüme ihtiyaç duyduğunu belirtiyor.

Volkswagen ve BMW, Nexperia bileşenlerini yoğun biçimde kullanan tedarik ağlarındaki riskleri gözden geçiriyor. Bosch, fabrikalarına yapılan sevkiyatları takip ediyor. Stellantis ise olası etkileri ve aksaklıkları sınırlayabilecek önlemleri değerlendirmek için Nexperia ve diğer yarı iletken tedarikçileriyle çalışıyor.

Valeo, ihtiyaç duyduğu parçaların büyük bölümü için alternatifler belirlediğini söylüyor. Ancak bu ikamelerin çoğunun seri üretime girebilmesi için müşteri onayı gerekiyor. Böylece olası bir yedeğin belirlenmesi ile otomobilde kullanılabilmesi arasında bir boşluk oluşuyor.

Bazı premium elektrikli araç markaları sınırlı miktarda alternatif tedarik sağlamayı başardı ve olası üretim etkisini ileri bir tarihe erteledi. Ancak anlaşmazlık bu ek tedariki tüketecek kadar uzun sürerse risk altında kalmaya devam edecekler.

Üreticiler, önceki çip kıtlıklarında uygulanan önlemleri de değerlendiriyor. Kâr marjı daha yüksek modellere öncelik verebilir, belirli mikrodenetleyicilere bağlı donanım seçeneklerini azaltabilir veya araçları üretip eksik modüller gelene kadar fabrika sahasında bekletebilirler.

Bu önlemlerin sınırları var. Gerekli güvenlik sistemleri eksiksiz olmalı ve yazılım değişiklikleri kullanılmadan önce titizlikle kontrol edilmeli. Üretimi tamamlanmamış araçları bekletmek de üreticileri aksamanın nedeni olan bileşenleri bekler durumda bırakıyor.

Nissan’ın tedarik tahmini, Honda’nın üretim değişiklikleri ve Brezilya’dan gelen uyarılar, aynı darboğazın farklı fabrikaları farklı zamanlarda etkileyebileceğini gösteriyor. Yakın dönemdeki risk, her üreticinin ve tedarikçinin stoklarında ne kadar parça bulunduğuna ve hangi modellerde etkilenen bileşenlerin kullanıldığına bağlı.

Brüksel siyasi uzlaşma arıyor

Brüksel, darboğazı hafifletmek ve bileşenlerin sınırlar arasındaki akışını yeniden sağlamak için Çinli ve Hollandalı yetkililerle acil görüşmeler başlattı. Avrupalı yetkililer, her iki tarafın kaygılarını ele alacak hızlı bir çözüm istediklerini söylüyor.

Avrupa Komisyonu sözcüsü Olof Gill, Avrupa sanayisinin tedarikinin sürmesini sağlamak ve tansiyonu düşürmek amacıyla Pekin ve Lahey’le yakın temas hâlinde olduklarını söyledi. Şöyle konuştu:

Amaç, Avrupa sanayisinde pek çok kaygıya yol açan bu soruna hızla çözüm bulmak.

Reklam

Geniş kapsamlı ticaret anlaşmazlıklarının da ele alınacağı görüşmeler için üst düzey bir Çin heyetinin Avrupa başkentine gelmesi bekleniyor. Bu anlaşmazlıklar arasında elektronik ve elektrikli araçlarda kullanılan nadir minerallere yönelik Çin ihracat kontrolleri de bulunuyor.

Çin Ticaret Bakanlığı, Hollanda’nın müdahalesini eleştirdi ve Çinli şirketlerin hak ve çıkarlarını koruyacağını söyledi. Bakanlık şu açıklamayı yaptı:

İdari yollarla şirketlerin iç işlerine müdahale edilmesine karşıyız ve Çinli şirketlerin meşru hak ve çıkarlarını korumak için gerekli tedbirleri alacağız.

Hollandalı yetkililer, Nexperia’da istikrarlı bir kurumsal yapıyı yeniden tesis etmek ve ihracat sorunlarını çözmek istediklerini söylüyor. Çinli yetkililer ise yabancı hükümetlerin idari kontrolleri kaldırmasını beklediklerini belirtiyor. Üreticiler somut bir rahatlama beklerken bu tutumlar müzakereleri zorlaştırıyor.

Pekin ve Washington’daki liderler, bazı mineral ihracat kısıtlamalarını bir süreliğine askıya alabilecek sınırlı bir ateşkesi de görüşüyor. Böyle bir düzenlemenin Avrupa Birliği’ni de kapsayıp kapsamayacağı belli değil. Avrupalı diplomatlar, tek bir ülkenin ağırlığıyla pazarlık edemeyen birliğin yeterli pazarlık gücüne sahip olmamasından ve fabrikalarına tedarik sağlamak için taviz vermek zorunda kalmasından endişe ediyor.

Mineral kısıtlamaları tedarik riskini artırıyor

Avrupalı üreticiler Nexperia kaynaklı aksamanın yanı sıra Çin’in mineraller üzerindeki sıkılaştırdığı kontrollerle de karşı karşıya. Bu önlemler mıknatıslarda, bataryalarda ve elektronik bileşenlerde kullanılan çeşitli kaynaklar için izin alınmasını gerektiriyor.

Birçok Avrupalı şirket, bu kuralların üretimde geçici duraklamalara yol açtığını söylüyor. Nexperia çiplerinin Çin’den çıkmasına izin veren bir anlaşma yapılsa bile üreticiler başka malzemelerde yaşanabilecek aksaklıklara açık kalacak.

Avrupalı liderler, son kısıtlamaların çip ve ham maddelerin daha geniş bir tedarikçi yelpazesinden temin edilmesi gerektiğini gösterdiğini söylüyor. AB Çip Yasası kapsamındaki planlar, Avrupa’da daha fazla yarı iletken üretim ve montaj kapasitesini desteklemeyi hedefliyor.

Gofret üretimi, yani çiplerin yarı iletken plakalar üzerinde üretildiği aşamadan sonra da darboğaz yaşanabildiği için paketleme ve test projeleri de gündemde. Nexperia’nın üretim rotası, Avrupa’da üretim tesislerine sahip olmanın tedarik zincirini tamamlamaya neden yetmediğini gösteriyor.

Yeni tesisler ve alternatif tedarikçiler orta vadeli çözüm sunuyor. Ancak araç fabrikalarının bu haftaki programını sürdürmek için ihtiyaç duyduğu binlerce bileşeni hemen sağlayamazlar.

Reklam

Üretimde ne kadar kayıp yaşanabilir?

Bir bankanın tahminine göre kesinti sürerse Almanya’nın üretimi yaklaşık yüzde 10 düşebilir; daha ağır bir senaryoda düşüşün daha büyük olması bekleniyor. Tahmin, aksamanın devam etmesine dayanıyor. Tek tek fabrikaların durumu ise kıtlığın nerede yaşanacağına bağlı olacak.

Bir bileşenin eksikliği, başka bir hat yeterli stokla çalışmayı sürdürürken popüler bir modelin üretimini durdurabilir. Bu eşitsiz risk nedeniyle tedarikçi stokları ve etkilenen her çipin tam olarak nerede kullanıldığı üretim planlamasında belirleyici oluyor.

Otomobil üreticileri daha kısa vardiyalar, geçici işten çıkarmalar ve elektronik donanımı daha basit araçların üretimine ağırlık verme gibi seçeneklere hazırlanıyor. Amaçları, montaj ekiplerini çalışır durumda tutarken kalan stokları idareli kullanmak.

Araç fabrikalarının çevresindeki topluluklar da belirsizlikle karşı karşıya. Birçok fabrika önceki kıtlıklar sırasında esnek çalışma programlarına geçmişti ve aynı yöntemi yeniden uygulamaya hazır. Uzun süreli bir kesinti, düzenli araç ve parça akışına bağımlı yerel tedarikçilere ve lojistik şirketlerine de yayılır.

Yöneticiler, yeniden başlamayı zorlaştıracak ani duruşlardan kaçınmaya çalışıyor. Şimdilik her fabrikanın programını değiştirmek zorunda kalmadan önce ne kadar zamanı olduğu, tedarikçi depolarında ve fabrika stok alanlarında tutulan parçalara bağlı.

Fabrikaları ne rahatlatabilir?

Hızlı bir siyasi anlaşma, kısa vadeli üretim görünümünü değiştirebilir. Nexperia’nın Çin’deki operasyonlarının mevcut siparişleri Avrupa’ya göndermesine izin veren sınırlı bir muafiyet, tedarik zincirinde bekleyen bileşenlerin önünü açarak üretimin durmasını önleyebilir.

Paketleme işlerini Çin dışındaki tesislere yönlendirmek de başka bir çözüm sunabilir; ancak bunun için zaman ve kullanılabilir kapasite gerekiyor. Üreticiler, paketleme işlerini başka yere taşırken alternatif parçaları da onaylamaya çalıştığından farklı zaman dilimlerine yayılan çeşitli çözümlere yöneliyor.

Nexperia’nın muafiyet alma girişimleri, Avrupa Komisyonu’nun görüşmeleri ve üreticilerin ikame parça arayışı, stoklar tükenmeden teslimatların sürmesini sağlamaya odaklanıyor. Tedarikçilerin, ikame bileşenleri araçlarda kullanabilmek için gerekli onayları da alması gerekiyor.

Fabrika programları açısından acil mesele basit: Mevcut stoklar tükenmeden parçaların ulaşması gerekiyor. İhracat hızla yeniden başlarsa birkaç günlük ek stoğu olan bir şirket üretimi durdurmaktan kurtulabilir. Başka bir fabrika ise vardiyaları kısaltmak veya üretimi askıya almak zorunda kalabilir.

Bu nedenle Avrupalı otomobil üreticileri kasım ayına, yalnızca mühendislik çalışmalarıyla hızla çözülemeyecek bir sorunla giriyor. Planları kalan stoklara, bileşenlerin onaylanma hızına ve nihai ürün hâline gelmiş çiplerin Çin’den çıkıp çıkamayacağına ilişkin müzakerelere bağlı.

Reklam

Öne Çıkanlar

  • 31 Ekim 2025 itibarıyla, Çin’in Nexperia ihracatına getirdiği kısıtlamalar nedeniyle Avrupalı otomobil üreticileri birkaç gün içinde üretime ara verme riskiyle karşı karşıya.
  • Hollanda hükümeti, ulusal güvenlik ve tedarik sürekliliğini gerekçe göstererek eylül sonunda Nexperia’ya müdahale etti. Çin daha sonra belirli ürünlerin ihracatını kısıtladı.
  • Nexperia çiplerinin çoğunu Avrupa’da üretiyor; ancak bunların yaklaşık yüzde 70’i Çin’de paketlenip test ediliyor.
  • BMW, Volkswagen, Stellantis ve Mercedes önlem hazırlarken tedarikçiler stokları takip ediyor ve alternatif arıyor.
  • Nissan, çip tedarikinin kasımın ilk haftasına kadar yeteceğini öngörüyor. Honda, Meksika’daki bir fabrikasında üretimi durdurdu; ABD ve Kanada’daki üretim programlarını değiştirdi.
  • Brezilyalı yöneticiler, sevkiyatlar yeniden başlamazsa iki ila üç hafta içinde fabrikalarda üretimin durabileceği uyarısında bulunuyor.
  • İkame bileşenlerin test edilip onaylanması haftalar, hatta aylar sürebiliyor. Paketleme işlerini başka yere taşımak da kapasite ve zaman gerektiriyor.
  • Avrupalı yetkililer Çin ve Hollanda’yla müzakere yürütürken Çin’in mineral ihracat kontrolleri baskıyı artırıyor.
  • Bir bankanın tahminine göre kesinti sürerse Almanya’nın üretimi yaklaşık yüzde 10 düşebilir; daha ağır bir senaryoda kayıp daha büyük olabilir.
  • Mevcut siparişlerin sevkine izin veren bir muafiyet, kısa vadede rahatlama sağlayabilir. Yeni paketleme kapasitesi oluşturmak ise daha uzun sürer.
Bu haberi paylaş

Bunlar da ilginizi çekebilir