Tokyo, Afet Güvenliğini Artırmak İçin Yeni Konut Projelerinde Elektrik Direklerini Yasaklamayı Planlıyor

11 dakikalık okuma
Tokyo, Afet Güvenliğini Artırmak İçin Yeni Konut Projelerinde Elektrik Direklerini Yasaklamayı Planlıyor

Yeni sokaklar havai hatlar olmadan inşa edilecek

Tokyo, depremler ve fırtınalar sırasında acil durum erişimini korumak amacıyla kısıtlamaları özel yollara ve yeni oluşturulan parsellere de genişleterek konut ve arazi projelerinde yeni elektrik direklerini yasaklamayı planlıyor. Başkentte her yıl yeni yolları kapsayan yaklaşık 500 konut projesi hayata geçiriliyor ve bu projelerde genellikle yaklaşık 850 direk dikiliyor.

İçindekiler
  1. Yeni sokaklar havai hatlar olmadan inşa edilecek
  2. Önerilen kısıtlamalar nerelerde geçerli olacak?
  3. Proje geliştiricileri nasıl sorumlu tutulacak?
  4. Devrilen direkler neden afet riski oluşturuyor?
  5. Kabloları yer altına almanın maliyeti
  6. Yer altı sistemlerinin de kendine özgü onarım zorlukları var
  7. Ulusal planlar acil durum güzergâhlarına odaklanıyor
  8. Daha açık manzaralar ve erişilebilir kaldırımlar
  9. Diğer şehirler çalışmaları nasıl düzenliyor?
  10. Görüş bildirme sürecinden sonra ne olacak?
  11. Öne Çıkanlar

Vali Yuriko Koike, öneriyi 24 Eylül'de Tokyo Büyükşehir Meclisi'ne hitaben yaptığı konuşmada duyurdu. Önerilen yönetmelik, 2017'de kabul edilen ve büyükşehir yönetiminin idaresindeki yollar boyunca yeni direk dikilmesini genel olarak yasaklayan kuralın üzerine inşa edilerek Japonya'da türünün ilk örneği olacak.

Yeni önlem kapsamında Tokyo'nun 23 ilçesindeki bölgelerin neredeyse tamamının belirlenmesi bekleniyor. Proje geliştiricilerinin, projelerini havai direk ve kablolar olmadan nasıl yürüteceklerini gösteren yazılı planlar sunmaları gerekecek. Büyükşehir yönetimi, kurallara uymayan taraflara yol gösterip tavsiyelerde bulunabilecek ve bu tarafların adlarını açıklayabilecek.

Halkın görüş bildirme süreci bir ay sürdü ve başvurular 24 Ekim'e kadar kabul edildi. 25 Ekim itibarıyla sonraki adımlar, yönetmelik taslağını son hâline getirmek ve değerlendirilmek üzere meclise sunmaktı. Oylama ya da yeni gerekliliklerin yürürlüğe girmesi için bir tarih açıklanmadı.

Tokyo'nun temel kaygısı pratik: Dar bir sokağa devrilen bir direk, ambulans ya da itfaiye aracının ihtiyaç sahiplerine ulaşmasını engelleyebilir. Yetkililer ayrıca kamu kurumlarının acil durumlarda özel yollardaki veya özel mülkiyetteki direkleri kolayca kaldıramayacağı uyarısında bulunuyor. Dolaşmış kablolar ve kapanan yollar elektrik kesintilerini uzatabilir; bu da konut sakinlerinin aydınlatma ya da klimaya en çok ihtiyaç duyduğu zamanlarda evleri elektriksiz bırakabilir.

Shizuoka eyaletinin Makinohara kentinde meydana gelen son hortum hasarı, havai hatlarla ilgili kaygıları yeniden gündeme getirdi. Tokyo Valisi Koike, konunun yeniden ele alınması çağrısında bulundu:

Elektrik direkleriyle ilgili koşullar yeniden değerlendirilmelidir.

Reklam

Önerilen kısıtlamalar nerelerde geçerli olacak?

Yönetmelik, elektrik ve iletişim hatlarının yer altına alınmasını yeni bir mahallenin planlama sürecinin en erken aşamalarına taşıyacak. Proje geliştiricilerinin, kabloların içinden geçtiği yer altı boru kanallarını planlarına dahil etmeleri ve inşaat izinleri verilmeden önce altyapı şirketleriyle koordinasyon sağlamaları gerekecek.

Yeni yerleşim alanlarında özel yollar ve ortak alanlar, konut komplekslerine hizmet veren yeni cadde ve sokakların yanı sıra kapsama alınacak. Böylece politika, 2017 kısıtlamasının kapsadığı büyükşehir yollarının ötesine genişleyecek.

İlk aşamada 23 ilçeye odaklanılması, özellikle yoğunluğun ve deprem riskinin yüksek olduğu 7 numaralı çevre yolunun içindeki bölgelere öncelik verilmesi amaçlanıyor. Yetkililer, ilk bölgeler belirlendikten sonra yaklaşımın tüm metropole yayılmasını da görüştü.

İlçelerin neredeyse tamamının kapsama alınması, bazı sokaklarda kabloların yer altına alındığı, komşu sokaklarda ise yeni direklerin dikildiği parçalı bir yapı oluşmasını önlemeye yardımcı olacak. Tutarlı bir standart, elektrik ve telekomünikasyon şirketlerinin ortak altyapı koridorlarını planlamasını kolaylaştıracak ve tek bir mülk sahibinin projeyi geciktirme ihtimalini azaltacak.

Proje geliştiricileri nasıl sorumlu tutulacak?

Proje geliştiricileri, projeleri direk kullanmadan nasıl hayata geçireceklerini açıklayan yazılı planlar sunacak. Büyükşehir yetkilileri bu başvuruları inceleyecek ve planın yetersiz kaldığı durumlarda yol gösterip tavsiyelerde bulunabilecek.

Belirlenmiş bir bölgede kuralları ihlal ederek havai hat döşeyen bir inşaat şirketinin adı kamuoyuna açıklanabilecek ve düzeltici önlemler alması istenebilecek. Öneri, para cezalarını merkeze alan bir sistem yerine izin sürecindeki kurallara ve inşaat sırasındaki şeffaflığa dayanıyor.

Tokyo, kısıtlamalar ve denetimin birlikte etkili olduğu 2017'den bu yana büyükşehir yollarında uygulananlara benzer prosedürler kullanmayı planlıyor. Tasarımı oldukça ilerlemiş projeler için geçiş düzenlemeleri yapılacak; yönetmeliğin kabul edilmesi hâlinde yeni gereklilikler gelecekteki projelere uygulanacak.

Reklam

Devrilen direkler neden afet riski oluşturuyor?

Depremler, şiddetli rüzgârlar ve yoğun kar direkleri devirebilir. Yoğun nüfuslu bir mahallede devrilen tek bir direk dar bir sokağı kapatabilir ve aynı anda birkaç elektrik hattına zarar verebilir. Bu durum, hizmeti kesintiye uğratırken onarım için gereken güzergâhı da kapatabilir.

1995 Büyük Hanshin Depremi'nde yaklaşık 8.100 elektrik direği devrildi. Direklerin yıkılması kurtarma ve iyileştirme çalışmalarını zorlaştırdı ve Tokyo'nun yeni bir büyük afet yaşanmadan önce azaltmak istediği tehlikeye somut bir örnek oluşturdu.

Özel mülkiyet başka bir zorluk yaratıyor. Direkler özel yollarda ya da özel mülkiyetteki arazilerde bulunduğunda, kamu kurumları bunları kaldıramayabilir veya dolaşmış kabloları hızla temizleyemeyebilir. Gecikmeler hem yolların açılmasını hem de elektriğin yeniden verilmesini etkileyebilir.

Yer altı dağıtım hatları rüzgâr ve düşen cisimlere daha az maruz kalır. Tokyo yetkilileri, hasarlı direklerin daha az sayıda kritik sokağı kapatabileceği ve acil durumlarda temel hizmetlerin daha uzun süre çalışabileceği şekilde yeni mahalleler tasarlamak istiyor.

Direklerin ve onları sabitleyen kabloların kaldırılması, sokaklarda kullanılabilir alanı da artırıyor. Yayaların ve bisikletlilerin önündeki engeller azalırken acil durum ekiplerinin güzergâhına düşebilecek havai ekipman miktarı da düşüyor.

Kabloları yer altına almanın maliyeti

Japon yetkililer, tipik bir yer altı hattı döşeme çalışmasının kilometre başına yaklaşık 200 milyon yene mal olduğunu, bunun yeni havai hatların maliyetinin yaklaşık on katı olduğunu tahmin ediyor. Kablolar döşenmeden önce yer altı boru kanalları, el erişim bacaları adı verilen küçük erişim odaları ve daha büyük menholler inşa edilmesi gerekiyor.

Tamamlanmış bir sokakta sonradan dönüşüm yapmak masrafı artırıyor. Müteahhitlerin çoğu zaman dar alanlarda su, gaz ve kanalizasyon hatlarının çevresinde çalışması gerekiyor. Gece çalışmaları trafiğe verilen aksaklığı azaltabilir, ancak iş gücü maliyetlerini de artırır.

Tokyo, yeni konut projelerinde yer altı hatları döşeyen proje geliştiricilerine sübvansiyon sağlıyor. Bildirildiğine göre destek, proje başına 40 milyon yene kadar çıkıyor. Bu yardıma rağmen birçok inşaat şirketi havai hatları tercih etti; çünkü alıcılar gömülü kabloları nadiren bir satış avantajı olarak görüyor, ek maliyet ise konut fiyatlarına ya da kiralara yansıyabiliyor.

Reklam

Öneri, yer altı altyapı koridorlarını su ve kanalizasyon altyapısı gibi yeni bir sokağın standart parçası hâline getirerek bu hesabı değiştirecek. Yol inşa edilirken hendek kazmak, yıllar sonra tamamlanmış bir mahallede yeniden kazı yapmaktan daha ucuza geliyor.

Elektrik ve telekomünikasyon şirketlerinin de kablo ve ekipman yatırımı yapması gerekiyor. Bu maliyetler genellikle zaman içinde tarife yapıları üzerinden karşılanıyor; dolayısıyla maliyet konusu, proje geliştiricisinin inşaat bütçesinden daha geniş bir kapsama sahip.

Bazı şehirler, uzun yıllara yayılan planlar, birden fazla sokağı kapsayan sözleşmeler, merkezi hükümet desteği ve altyapı şirketlerinin aynı hendekten yararlanmasını sağlayan koordineli kazılarla maliyet yükünü yönetiyor. Bu tür koordinasyonun Tokyo'nun yaklaşımında da merkezi bir rol oynaması bekleniyor.

Yer altı sistemlerinin de kendine özgü onarım zorlukları var

Gömülü kablolar rüzgârdan, düşen ağaç dallarından ve buzdan korunur. Kabloların yer altına alınması, bir aracın ya da iş makinesinin hatta takılma olasılığını da azaltır. Tayfunlar sırasında, elektrik şebekesinin daha büyük bölümünün yer altında olduğu yerlerde kesintiler daha kısa sürme eğilimindedir.

Sel ve heyelanlar farklı sorunlar yaratır. Ekiplerin yer altındaki ekipmanlara ulaşması zor olabilir; onarımlar başlamadan önce su basmış odaların boşaltılması gerekebilir.

Mühendislik önlemleri arasında yalıtımlı kablo odaları, mümkün olan yerlerde daha yüksek konumlandırılan ekipmanlar ve yedek kabloların hızla çekilebileceği ilave boru kanalları bulunuyor. Bu tercihler, yer altı kablosu arızalandığında kesinti süresini sınırlamaya yardımcı oluyor.

Tokyo'nun eski mahalleleri başka bir zorluk oluşturuyor: Birçok sokakta birden fazla boru kanalı için yeterli alan yok. Mevcut altyapı hatlarının arasına yerleştirme yapmak, dikkatli haritalama ve uzun bir hazırlık süreci gerektiriyor.

Yeni yerleşim alanları planlama için daha fazla alan sunuyor. Binalar ve sokaklar tamamlanmadan önce altyapı koridorları ayrılabiliyor; Tokyo'nun işe buradan başlamasının nedenlerinden biri de bu. Elektrik ve iletişim sağlayıcıları, yerleşim planı henüz tasarlanırken güzergâhlar ve kurulum takvimleri üzerinde anlaşabiliyor.

Reklam

Ulusal planlar acil durum güzergâhlarına odaklanıyor

Japonya Arazi, Altyapı, Ulaştırma ve Turizm Bakanlığı, kentsel alanlardaki acil ulaşım güzergâhlarında direklerin kaldırılmasını hızlandırmak için 2026 mali yılından başlayacak beş yıllık yeni bir plan hazırlıyor. Bu yollar, acil durum araçlarının kullandığı ve afet sonrasında yardım malzemelerinin taşındığı güzergâhlar.

Ulusal hedef, bu yüksek riskli güzergâhların yaklaşık 21.826 kilometresindeki çalışmaların 2030 mali yılına kadar tamamlanması. 2024 mali yılının sonunda öncelikli kesimlerin yaklaşık yüzde 35'inde çalışmalar tamamlanmıştı.

Tokyo'nun önerisi aynı sorunun farklı bir yönünü ele alıyor. Bakanlığın programı mevcut önemli güzergâhlara odaklanırken büyükşehir yönetmeliği, yeni sokaklara ileride kaldırılması gerekebilecek daha fazla direk eklenmesini önleyecek.

İki yaklaşım, bugünkü inşaat kararlarını afet planlamasıyla buluşturuyor. Mevcut acil durum yollarının dönüştürülmesi yüksek maliyetli çalışmalar gerektirirken yeni konut sokaklarına, insanlar taşınmadan ve havai ekipman günlük altyapının parçası hâline gelmeden yer altı koridorları eklenebilir.

Daha açık manzaralar ve erişilebilir kaldırımlar

Tokyo, Sumida ilçesindeki simgesel yapılara doğru görüşün daha açık olduğu bölümler de dahil olmak üzere, hatları yer altına alınmış sokakları yıllardır deniyor. Havai kabloların kaldırılması kent manzarasını değiştiriyor; sokaklardaki ve turistik noktalara bakan manzaralardaki görsel karmaşayı azaltıyor.

Erişilebilirlik de bir başka yarar. Direkler ve destek kabloları kaldırımları daraltabiliyor, tekerlekli sandalye, bebek arabası ya da baston kullanan kişilerin önünü kesebiliyor. Bunların kaldırılması, sakinlere güvenli biçimde hareket edebilmeleri için daha fazla alan sağlıyor.

Maliyet nedeniyle Japonya genelindeki ilerleme yavaş kaldı. Tokyo merkezindeki yol elektrik hatlarının yalnızca küçük bir bölümü yer altında; Osaka ve Kyoto dahil diğer büyük şehirlerdeki oranlar daha da düşük.

Kyoto'nun tarihi sokakları koruma çabaları bütçe kısıtlamalarıyla karşılaştı. Yerel yöneticiler sınırlı kaynakları acil durum araçlarının kullandığı ana yollara yönlendirdi. Bu durum, afet önceliklerinin ve inşaat maliyetlerinin hangi sokaklara önce yatırım yapılacağını nasıl belirlediğini gösteriyor.

Tokyo'nun önerdiği zorunluluk, yoğun mevcut sokaklarda pahalı çalışmalar yapılmasına tamamen bağlı kalmadan yeni projelerde düzenli ilerleme sağlanmasına imkân verecek. Yeni mahalleler inşa edilirken sakinler daha açık bir gökyüzüne ve daha az kalabalık kaldırımlara kavuşacak.

Reklam

Diğer şehirler çalışmaları nasıl düzenliyor?

ABD'deki bazı şehirler, yeni yerleşim alanlarındaki hatların en başından itibaren yer altına alınmasını zorunlu tutuyor. Gerekçe Tokyo'nunkine benziyor: İnşaat sırasında alan ayırmak ve kabloları döşemek, tamamlanmış bir mahalleyi sonradan dönüştürmenin maliyet ve aksaklıklarından kaçınmayı sağlıyor.

Başka yerlerde kullanılan bir diğer yöntem, ekipler yakındaki bölgelerde çalışırken mahallelerin dönüştürülmesini finanse etmek üzere elektrik faturalarına sınırlı süreli küçük bir ücret eklemek. Düzenli finansman ve dikkatle sıralanmış bir inşaat takvimi, şehirlerin çalışmaları tamamlamasına yardımcı oluyor.

İşin yalnızca bir bölümünü elektrik kabloları oluşturuyor. Şehirler, sokaktan evlere uzanan bağlantıların ana hatlarla aynı zamanda yer altına alınması için kablolu yayın ve telekomünikasyon sağlayıcılarıyla da koordinasyon sağlıyor. Bu bağlantıların eş zamanlı yapılması, direklerin daha erken kaldırılmasını sağlıyor ve tekrarlanan inşaat çalışmalarını azaltıyor.

Tokyo'nun planı, proje geliştiricileri ve altyapı şirketleri için beklentileri erkenden belirleyerek aynı mantığı izliyor. Ortak bir standart, ayrı projeler yerine ortak koridorların planlanmasına yardımcı olacak; böylece sakinlerin taşındıktan sonra tekrar tekrar değil, inşaat sırasında yalnızca bir kez sokak kazısıyla karşılaşma olasılığı artacak.

Görüş bildirme sürecinden sonra ne olacak?

Halkın görüş bildirmesi için belirlenen 24 Ekim tarihi, Koike'nin duyurusunun ardından atılacak bir sonraki resmî adımdı. Yetkililerin daha sonra yönetmelik taslağını son hâline getirerek mevcut oturumda sunulan onlarca başka tasarıyla birlikte büyükşehir meclisine göndermesi bekleniyordu.

Onaylanması hâlinde uygulama, 23 ilçede belirlenen bölgelerde başlayacak. İnşaat şirketlerine yönelik kılavuz, boru kanalları ve el erişim bacaları için teknik standartları, altyapı şirketleriyle koordinasyonu ve denetimlerin zamanlamasını belirleyecek.

Önemli tarihler ve kilometre taşları şöyle:

  • 1995: Büyük Hanshin Depremi sırasında yaklaşık 8.100 elektrik direği devrildi; kurtarma ve iyileştirme çalışmaları zorlaştı.
  • 2017: Tokyo, büyükşehir yolları boyunca yeni elektrik direklerini genel olarak yasaklayan bir kural kabul etti.
  • 24 Eylül 2025: Vali Yuriko Koike, kısıtlamaların yeni konut ve arazi projelerine genişletilmesini önerdiğini duyurdu.
  • 24 Ekim 2025: Bir ay süren halkın görüş bildirme süreci sona erdi.
  • 2026 mali yılı: Bakanlığın beş yıllık yeni planının başlaması öngörülüyor.
  • 2030 mali yılı: Ulusal hedef, yaklaşık 21.826 kilometrelik acil ulaşım güzergâhlarında çalışmaların tamamlanmasını öngörüyor.
Reklam

Henüz planlama aşamasındaki projelerin geliştiricileri, altyapı koridorlarını erkenden haritalandırarak, boru kanalları için bütçe ayırarak ve kurulum takvimlerini uyumlu hâle getirmek amacıyla elektrik ve iletişim sağlayıcılarıyla iletişime geçerek hazırlık yapabilir. Bu kararlar, yer altı altyapı hizmetlerini maliyetli bir ekleme olmaktan çıkarıp ilk tasarımın parçası hâline getirir.

Gelecekte ev alacaklar için en görünür değişiklikler, yeni sokakların üzerindeki kabloların azalması ve kaldırımlarda daha az direk bulunması olacak. Daha büyük amaç ise fırtına ya da depremler çevredeki altyapıya zarar verdiğinde bu sokakların erişilebilir kalmasını sağlamak.

Öne Çıkanlar

  • Tokyo, 2017'de büyükşehir yolları için getirilen kısıtlamaları genişleterek yeni konut ve arazi projelerinde elektrik direklerini yasaklayacak türünün ilk örneği bir yönetmelik öneriyor.
  • 23 ilçedeki bölgelerin neredeyse tamamının kapsama alınması bekleniyor. İlk aşamada 7 numaralı çevre yolunun içindeki bölgelere odaklanılması, daha sonra kapsamın genişletilmesi gündemde.
  • Yeni yolları kapsayan yaklaşık 500 projede her yıl genellikle yaklaşık 850 direk dikiliyor.
  • Proje geliştiricileri, inşaatın direksiz yapılmasına ilişkin planlar sunacak. Kuralların uygulanması; yol gösterme, tavsiyeler, düzeltici önlemler ve ihlalde bulunanların adlarının açıklanmasını kapsayacak.
  • Halkın görüş bildirme süreci 24 Ekim 2025'te sona erdi. Taslağın son hâle getirilmesi ve mecliste değerlendirilmesi sonraki adımlardı.
  • Yer altı hatlarının döşenmesi kilometre başına genellikle yaklaşık 200 milyon yene mal oluyor; bu, havai hat yapımının yaklaşık on katı. Tokyo'nun proje geliştiricilerine sağladığı sübvansiyonun proje başına 40 milyon yene kadar çıktığı bildiriliyor.
  • Gömülü hatlar rüzgâr ve düşen cisimlere maruz kalmayı azaltırken sel ve heyelanlar erişimi ve onarımları zorlaştırabiliyor.
  • Ulusal planlar, 2030 mali yılına kadar yaklaşık 21.826 kilometrelik acil ulaşım güzergâhını hedefliyor. Öncelikli kesimlerin yaklaşık yüzde 35'inde 2024 mali yılının sonunda çalışmalar tamamlanmıştı.
  • Direklerin kaldırılması acil durum erişimini iyileştirebilir, kaldırımlarda alan açabilir ve manzarayı netleştirebilir. Altyapının inşaat sırasında planlanması da ileride yaşanacak aksaklıkları azaltabilir.
Bu haberi paylaş

Bunlar da ilginizi çekebilir