Kanpur'daki kutlamadan 2.500'den fazla kişinin yargılandığı davalara
Kanpur'da düzenlenen dini bir gösterinin ardından 2.500'den fazla kişinin adının geçtiği en az 22 polis soruşturması, onlarca gözaltı, Bareilly'de dört yıkım ve internet kesintisi yaşandı. Hz. Muhammed'in doğum günü kutlamaları sırasında 4 Eylül'de yerleştirilen ve üzerinde “I love Muhammad” yazan ışıklı pano, Hindistan'ın çeşitli eyaletlerine yayılan bir karşılaşmanın başlangıç noktası oldu.
İçindekiler
- Kanpur'daki kutlamadan 2.500'den fazla kişinin yargılandığı davalara
- Kanpur ve Bareilly'de ne yaşandı?
- Anayasanın koruma altına aldığı haklar
- Polis hangi suçlamalara başvuruyor?
- Yıkımlar neden ayrı bir hukuki anlaşmazlık konusu?
- İnternet kısıtlamaları ve katılımcıların belirlenmesi
- Siyasi mesajlar karşı karşıya gelişi büyüttü
- Davalar aileler için ne anlama geliyor?
- Mahkemeler bundan sonra neleri inceleyebilir?
- Bilinmesi gerekenler
25 Ekim 2025'e gelindiğinde, mahalledeki bir süsleme konusundaki anlaşmazlık; ifade özgürlüğü, dini pratikler ve yetkililerin kamu düzenini sağlama yetkisi üzerine bir çekişmeye dönüştü. Aktivistler, din adamları ve gençler mesajı internette, pankartlarda ve tişörtlerde yineledi. Polis; dini düşmanlığı körükleme, kanuna aykırı toplanma ve diğer suçlamalarla soruşturmalar başlattı.
Bharatiya Janata Partisi'nin (BJP) yönettiği eyaletlerdeki yetkililer, sloganla bağlantılı gösteri ve yürüyüşlerin toplumsal barışı tehdit ettiğini söylüyor. Sivil haklar avukatları ise Hindistan'da bu sözleri yasaklayan bir kanun olmadığını belirterek polisin, barışçıl inanç ifadelerini suç saymak için toplantıları ve kamu düzenini düzenleyen kuralları kullandığını savunuyor.
Baskıyı izleyen hukuk grupları, haklarında işlem yapılan 2.500'den fazla kişinin çoğunun Uttar Pradesh'te olduğunu, BJP yönetimindeki diğer eyaletlerde de gözaltıların bildirildiğini söylüyor. Bir kişi hakkında işlem yapılması, adının bir polis soruşturmasında geçmesi anlamına geliyor; bu sayı, bildirilen gözaltı sayısından çok daha yüksek. Bareilly'de polis, bir protestonun ardından 75 kişiyi gözaltına aldı. Daha sonra suçlanan kişilerle bağlantılı dört bina yıkıldı.
Gözaltı, çatışma ve buldozer görüntüleri geniş çapta yayıldı ve başka yerlerde yeni gösterilerin düzenlenmesine katkıda bulundu. Hakkında ceza soruşturması yürütülen ya da mülkünü kaybetme riskiyle karşı karşıya olan aileler için sonuçlar artık kefalet başvurularını, mahkeme duruşmalarını, gelir kaybını ve eğitim ile istihdam konusundaki belirsizliği kapsıyor.
Kanpur ve Bareilly'de ne yaşandı?
Kanpur'daki anlaşmazlık, Hz. Muhammed'in doğum gününü kutlayan Eid Milad un Nabi için 4 Eylül'de yerleştirilen ışıklı panoyla başladı. Bazı Hindu mahalle sakinleri, panonun kutlamalara yeni eklenen bir unsur olduğunu ve yerel yetkililerin getirdiği kısıtlamaları ihlal ettiğini öne sürerek itiraz etti.
Polis panoyu kaldırdı ve dini gerekçelerle düşmanlık körükleme iddiasıyla soruşturma başlattı. Bu suç beş yıla kadar hapis cezası gerektirebiliyor. Destekçilerin aynı sözleri sosyal medya paylaşımlarında ve halka açık gösterilerde kullanmasıyla anlaşmazlık mahalle sınırlarını aştı.
Kanpur'daki suçlamaları protesto eden bir yürüyüşün, polisin izin vermemesine rağmen düzenlenmesiyle Bareilly de başka bir gerilim noktasına dönüştü. Binlerce kişi toplandı ve ardından çatışmalar yaşandı. Yetkililer onlarca kişiyi gözaltına aldı, mobil internet hizmetini askıya aldı ve daha sonra suçlanan bazı kişilerle bağlantılı mülkleri yıktı. Polis, protestonun ardından 75 kişiyi gözaltına aldı; baskın kapsamında dört bina da yıkıldı.
Hükümet yetkilileri, bazı yürüyüşlerde taş atıldığını ve polise saldırıldığını söylüyor. Müslüman gruplar ise daha geniş çaplı kampanyayı barışçıl bir inanç ifadesi olarak nitelendiriyor. Birbiriyle çelişen bu anlatılar, belirli kişilerin ve toplulukların davranışlarını hukuki anlaşmazlığın merkezine taşıyor.
Süreç, yerel bir gösteriden polis soruşturmalarına, halk protestolarına ve idari işlemlere uzandı:
- 4 Eylül: Hz. Muhammed'in doğum günü kutlamaları sırasında Kanpur'da bir mahalleye “I love Muhammad” yazılı ışıklı pano yerleştirildi.
- Kanpur'daki itirazların ardından: Polis panoyu kaldırdı ve dini düşmanlık iddiasıyla soruşturma başlattı.
- Anlaşmazlık yayılırken: Destekçiler sloganı internette ve tişörtlerde sergilerken polis çeşitli eyaletlerde soruşturmalar açtı.
- Bareilly'deki protestonun ardından: Gözaltılar, mobil internet kesintisi ve yıkımlar karşı karşıya gelişleri şiddetlendirdi.
- 25 Ekim 2025'e gelindiğinde: Hukuk grupları, 2.500'den fazla kişinin adının geçtiği en az 22 soruşturmayı izliyordu.
Anayasanın koruma altına aldığı haklar
Hindistan Anayasası hem ifade özgürlüğünü hem de dini pratikleri koruyor. 19(1)(a) maddesi, kamu düzeni için makul sınırlamalara izin verirken ifade özgürlüğünü güvence altına alıyor. 25. madde ise dini benimseme ve uygulama özgürlüğünü koruyor. Kamu düzeni, barışın korunmasını ve daha geniş toplumu etkileyen olayların önlenmesini ifade ediyor.
“I love Muhammad” sözlerini yasaklayan bir kanun yok. Polis bunun yerine dini gerekçelerle düşmanlık körükleme, dine kasten hakaret etme ve kanuna aykırı toplanma gibi suçlamalara başvurdu; ayrıca festivaller sırasında yürüyüşlere veya yeni düzenlemelere getirilen yerel kısıtlamaları uyguladı.
Sivil özgürlük savunucuları, ifade özgürlüğüne getirilecek sınırlamaların kışkırtma ya da şiddetle açık ve doğrudan bağlantılı olması gerektiğini söylüyor. Onlara göre tek başına bir inanç ifadesi bu nitelikte değil. Polis, sloganın kullanıldığı bazı etkinliklerin kamu düzenini bozduğunu savunuyor. Savcılar ise sözler hukuka uygun olsa bile şiddetin veya kısıtlamalara uymamanın cezai sorumluluk doğurabileceğini belirtiyor.
Sivil Hakların Korunması Derneği'nin (APCR) başındaki Nadeem Khan, iddianamelerin odağının yetkililerin bu davaları nasıl takip ettiğini gösterdiğini söylüyor:
“I love Muhammad” sözlerini yalnızca ifade etmeyi suç sayan bir kanun yok. Gördüğümüz şey, sözlerin kendisinin yasaklanması değil; sloganı sergileyen veya protestolara katılan kişilere karşı toplantı ve kamu düzeni hükümlerinin kullanılması.
Uluslararası Af Örgütü Hindistan yönetim kurulu üyesi Aakar Patel, barışçıl dini ifadelerin hedef alınmasının Hindistan ve uluslararası hukukta aranan ölçütü karşılamadığını söylüyor:
Barışçıl sloganların hedef alınması, Hindistan veya uluslararası hukuk kapsamında cezai kısıtlama için gereken eşiği karşılamıyor. Kamu düzenine ilişkin kaygılar, dini kimliğin veya ifadenin toptan bastırılmasını haklı çıkaramaz.
Hakkında işlem yapılan birçok kişi, katılımlarının bir pankart taşımak, tişört giymek ya da bir gönderi paylaşmaktan ibaret olduğunu söylüyor. Bu kişiler, iddia edilen eylemin, yürürlükteki kısıtlamaların ve ilgili suçun unsurlarının önem taşıdığı karakollarda ve bölge mahkemelerinde haklarını savunuyor.
Polis hangi suçlamalara başvuruyor?
Polis, din ve kamu düzenine ilişkin suçlamaları; kişilerin yürüyüşleri, gösterileri ve toplantıları düzenleyen kuralları ihlal ettiği iddialarıyla birleştirdi. Toplumsal gerilim ve tartışmalı yürüyüşler sırasında bu yaklaşım, polise kalabalıkları dağıtma, etkinlikleri önleme ve katılımcıları çeşitli hükümler kapsamında soruşturma imkânı veriyor.
Davalar kapsamında belirtilen suçlamalar şunları içeriyor:
- Dini gerekçelerle düşmanlık körükleme; beş yıla kadar hapis cezası öngörülen bir suç.
- Kasten ve kötü niyetle dine hakaret etme.
- Kamu düzenini bozabilecek açıklamalarda bulunma.
- Kanuna aykırı toplanma ve ayaklanma.
- Kamu görevlilerinin emirlerine uymama veya yürüyüşler ve yeni düzenlemelere ilişkin kısıtlamaları ihlal etme.
- Hoparlör veya pankartları yerel kurallara aykırı biçimde kullanma.
Section 144 kısıtlamaları olarak tanımlanan yasaklama emirleri, izinsiz büyük toplantıları sınırlandırmak üzere çeşitli şehirlerde yürürlükteydi. Bu emirler, yetkililerin kamu barışına yönelik tehdit beklediği durumlarda toplulukları kısıtlamasına imkân veriyor.
Hindistan, 2024'te sömürge döneminden kalma Hindistan Ceza Kanunu ile Ceza Muhakemesi Kanunu'nun yerine yeni ceza kanunları getirdi. Baskı kapsamında ele alınan suçların özü benzerliğini koruyor; eyaletlerdeki polis birimleri bunları tanımlarken hâlâ alışıldık terimleri kullanıyor.
Mahkemelerin, her dosyada iddia edilen olguların suçun unsurlarını karşılayıp karşılamadığını incelemesi bekleniyor. Bazı suçlamalarda kışkırtmaya yönelik kasıt belirleyici; diğerlerinde şiddetin bulunması ya da kanuna aykırı bir toplantıya katılım önem taşıyor. Dolayısıyla bir ceza soruşturması, etkinlikte hangi sloganın sergilendiğini saptamaktan fazlasını gerektiriyor.
Yıkımlar neden ayrı bir hukuki anlaşmazlık konusu?
Bareilly'deki dört yıkım, ceza soruşturmalarına mülk ve ceza konusundaki anlaşmazlıkları da ekledi. Belediye yetkilileri yıkım çalışmalarının kaçak yapıları hedef aldığını söylüyor. Eleştirmenler ise protesto veya çatışmaların hemen ardından gerçekleştirilen yıkımların, mahkemeler suçluluğa karar vermeden önce ceza verildiği mesajını taşıdığını belirtiyor.
Hindistan Yüksek Mahkemesi, eyalet yönetimlerini yasal süreç dışında yıkımları ceza olarak kullanmamaları konusunda defalarca uyardı. Belediye mevzuatı, bir mülk mühürlenmeden veya yıkılmadan önce tebligat yapılmasını, duruşma düzenlenmesini ve itiraz hakkı tanınmasını gerektiriyor. Bu adımlar, kişilerin iddia edilen yapı ihlaline ve önerilen işleme karşı çıkabilmesini sağlıyor.
Hak savunucuları, suç teşkil eden bir eylem kanıtlanmadan hakkında işlem yapılan bir kişiyle bağlantılı binanın yıkılmasının adil yargılanma ilkesini zedelediğini savunuyor. Adil yargılanma ilkesi, yetkililerin gerekli hukuki adımları izlemesini ve kişilere yanıt verme fırsatı tanımasını gerektiriyor. Yıkım, binada yaşayan veya çalışan ve herhangi bir suçlamayla karşı karşıya olmayan diğer kişileri de etkiliyor.
Bir evin yıkılmasıyla ebeveynler, kardeşler ve çocuklar barınma imkânlarını ve aile varlıklarını kaybedebiliyor. Eleştirmenler bunu toplu cezalandırma olarak nitelendiriyor. Operasyonları savunan yetkililer ise hangi mülklerin hedef alınacağını dinin değil, ruhsatsız yapılaşmanın belirlediğini söylüyor.
Mahkemelerin bu iddiaları her mülk için ayrı ayrı incelemesi gerekecek. İlgili belgeler arasında tebligatlar, duruşmalar ve yıkım kararlarının gerekçeleri bulunuyor. Tehdit altındaki bir binanın yakınında yaşayan aileler için hukuki anlaşmazlık sürerken bir buldozerin varlığı bile baskı yaratabiliyor.
İnternet kısıtlamaları ve katılımcıların belirlenmesi
Bareilly yetkilileri, söylentilerin yayılmasını önlemek ve sükûneti yeniden sağlamak amacıyla protestonun ardından internet erişimini askıya aldı. Böylece müdahale, gözaltıların ve kalabalıkların kontrolünün ötesine geçerek kargaşa sırasında halkın iletişim kurma biçimlerini de etkiledi.
En az bir eyalette polis, sloganla bağlantılı yürüyüşlere katılan kişileri belirlemek için yüz tanıma teknolojisinden yararlanacağını da söyledi. Yüz tanıma, bir kişiyi belirlemeye yardımcı olmak amacıyla yüz görüntülerini karşılaştırıyor. Dijital haklar grupları, güçlü bir denetim olmadan bu teknolojinin kullanılmasının yanlış teşhis ve aşırı gözetim riski yarattığı konusunda uyarıyor.
Ceza soruşturmalarını başlatan polis kayıtları olan İlk Bilgi Raporları'nda (FIR) çok sayıda kişinin adı yer aldı. Hak savunucuları, geniş kapsamlı FIR'ların gözetimle birlikte kullanılmasının, herhangi bir suç işlememiş kişileri bile soruşturmanın içine çekebileceğini söylüyor.
Diğer eyaletlerdeki polis birimleri de sloganın yer aldığı sosyal medya paylaşımları veya yürüyüş görüntüleri nedeniyle soruşturmalar başlattı. Adı geçenlerin çoğu, desteklerini kısa videolarla ve profil fotoğraflarıyla gösteren genç yetişkinler. Bazı kişiler bir yürüyüşün yakınında yürürken görüntülendi; diğerleri profil fotoğrafını değiştirdi ya da bir videoyu yeniden paylaştı. Aileler, iş ve eğitimlerini etkileyen belirsizlik sürerken şimdi duruşmalarla ve kefalet işlemleriyle uğraştıklarını söylüyor.
Siyasi mesajlar karşı karşıya gelişi büyüttü
Uttar Pradesh Başbakanı Yogi Adityanath, kamu düzenini bozduğunu söylediği kişilere karşı sert önlemler alınacağını taahhüt etti. Televizyon kanalları ve çevrimiçi platformlar açıklamalarını geniş biçimde yayımladı. Destekçileri bu yanıtı hassas festivaller sırasında kışkırtmaya karşı bir uyarı olarak sunarken karşıtları, söylemin Müslümanları hedef gösterdiğini ve mahkemeler dışında cezalandırmayı teşvik ettiğini söyledi.
Kanpur'daki olayın ardından Varanasi'deki parti liderleri “I love bulldozer” yazılı posterler sergiledi. Mesaj, huzursuzluk sonrasında yapılan yıkımlara atıfta bulunuyor ve devlet gücünün simgesini, anlaşmazlığı başlatan inanç sloganının karşısına koyuyordu.
Buldozerler, Kuzey Hindistan'ın bazı bölgelerinde sert polis müdahalesini anlatan siyasi bir simgeye dönüştü. Birçok Müslüman için aynı makineler korkuyu temsil ediyor; çünkü yıkım operasyonları çoğu zaman suçlanan kişilerin yaşadığı mahallelere uzanıyor. Birbirine rakip posterler, bu farklı anlamları kamusal alanda görünür kıldı.
Televizyon tartışmaları ve sosyal medya klipleri, yerel anlaşmazlıkları saatler içinde ulusal gündeme taşıdı. Toplum liderleri, rakip grupların gösteriler düzenlemesi ve polisin hızlı yanıt vermesi için baskı altında kalmasıyla bu ilginin gerilimi artırabileceği konusunda uyarıyor. Hindu festivallerinde de sık sık yeni süslemeler ve pankartlar kullanıldığını, ancak benzer itirazlarla karşılaşılmadığını söyleyerek eşitsiz muamelenin öfkeyi körüklediğini de savunuyorlar.
Delhi, Lucknow ve Haydarabad'da protestolar düzenlendi. Organizatörler soruşturmaların geri çekilmesini ve gözaltındaki kişilerin serbest bırakılmasını istedi. Hindistan içindeki ve dışındaki hak örgütleri, baskının kimlik ve ifadeyi suç sayma eşiğini düşürdüğü uyarısında bulundu.
Davalar aileler için ne anlama geliyor?
Hakkında işlem yapılanlar arasında ergenlik çağındakiler ve 20'li yaşlardaki gençler bulunuyor. Bir gözaltı, dava mahkûmiyet olmadan sonuçlansa bile günlerce hapiste kalmak, ders veya iş kaçırmak ve hukuki masraflarla karşılaşmak anlamına gelebilir. Bir polis kaydı, ilerideki iş başvurularını da etkileyebilir.
Aileler kefalet ve hukuki işlemler için birikimlerini harcıyor. Sokak satıcıları ve küçük dükkân sahipleri, davalarla uğraşırken gelir kaybediyor. Okuyan, çalışan veya yakınlarına destek olan kişiler için ilk yük; uzakta geçirilen zaman, harcanan para ve sonrasında ne olacağına dair belirsizlikten kaynaklanıyor.
Yıkımlar, bu yükü iddia edilen eylemle ilgisi olmayabilecek akrabalara da yayıyor. Bir evin veya dükkânın yıkılması, tek bir öğleden sonra hem barınağı hem de gelir kaynağını ortadan kaldırabiliyor. Ceza soruşturmaları ve mülkiyet anlaşmazlığı, zaten maddi zorluk içindeki ailelerin ayrıca ilgilenmesini gerektiriyor.
Hükümet destekçileri, sıkı uygulamaların daha büyük çatışmaları önlediğini ve her iki toplumu da koruduğunu savunuyor. Müslüman gruplar ve sivil haklar savunucuları ise müdahalenin orantısız biçimde Müslümanları etkilediğini ve anayasal güvencelerle günlük polis uygulamaları arasındaki uçurumu büyüttüğünü söylüyor.
Mahkemeler bundan sonra neleri inceleyebilir?
Hindistan mahkemeleri, ifade özgürlüğüne getirilen kısıtlamalarla kışkırtma veya muhtemel kamu düzeni ihlali arasında yakın bir bağ bulunmasını uzun süredir şart koşuyor. Yüksek Mahkeme, çevrimiçi ifadeye getirilen belirsiz kısıtlamaları iptal etti ve polise nefret söylemine karşı harekete geçme talimatı verdi. Bu kararlar, kanunun açık biçimde uygulanmasını ve topluluklara eşit muamele edilmesini gerektiriyor.
FIR'lara ve yıkımlara yönelik itirazların yüksek mahkemelere ve Yüksek Mahkeme'ye ulaşması bekleniyor. Hâkimler, tek başına slogan sergilemenin dini düşmanlık veya dini duyguları incitme suçlarının unsurlarını karşılayıp karşılamadığını inceleyebilir. Ayrıca yetkililerden her yıkım kararını destekleyen kayıtları sunmalarını isteyebilirler.
Son dönemdeki mahkeme kararları, idari işlemlerin orantılılığının inceleneceğine işaret ediyor. Daha açık ifadeyle hâkimler, toplu gözaltı ya da bir evin yıkılması gibi bir işlemin iddia edilen eylemin ağırlığıyla örtüşüp örtüşmediğini sorabilir. Hukuki süreç, akrabaların ve resmî bir karardan etkilenen diğer kişilerin haklarını da gözetmek zorunda.
Bu itirazlara ilişkin duruşmalar için tarih verilmedi. 25 Ekim itibarıyla anlaşmazlık; ceza soruşturmaları, halk protestoları ve idari yetkinin kullanımına yönelik tartışmalarla sürüyordu.
Kanpur'daki pano ile Bareilly'deki karşılaşma artık mahkemelerin ayrı ayrı ele alabileceği birkaç soruyu bir araya getiriyor: Belirli kişiler suç işledi mi, toplantı kısıtlamaları hukuka uygun uygulandı mı ve mülke yönelik işlemlerde gerekli süreç izlendi mi? Gerilimin azaltılması ve güvenin yeniden inşası için diyalog ile hukukun tarafsız biçimde uygulanması da büyük önem taşıyor.
Bilinmesi gerekenler
- Baskıyı izleyen hukuk grupları, çoğunluğu Uttar Pradesh'te olmak üzere 2.500'den fazla kişinin adının geçtiği en az 22 polis soruşturması tespit etti. BJP yönetimindeki çeşitli eyaletlerde onlarca kişi gözaltına alındı.
- Anlaşmazlık, Hz. Muhammed'in doğum günü kutlamaları için 4 Eylül'de Kanpur'a yerleştirilen “I love Muhammad” yazılı ışıklı panoyla başladı.
- Hindistan'da bu ifadeyi yasaklayan bir kanun yok. Polis; dini düşmanlık, kamu düzeni, toplanma ve yerel kısıtlamaların ihlaliyle ilgili suçlamalara başvurdu.
- Bareilly'de polis izni olmadan düzenlenen yürüyüşü çatışmalar, 75 kişinin gözaltına alınması, internet kesintisi ve suçlanan kişilerle bağlantılı dört yıkım izledi.
- Yetkililer şiddeti, toplumsal barışa yönelik tehditleri ve ruhsatsız yapılaşmayı gerekçe gösteriyor. Hak savunucuları barışçıl dini ifadelerin suç sayıldığını ve yükün orantısız biçimde Müslümanlara bindiğini söylüyor.
- Yüksek Mahkeme, yıkımların ceza olarak kullanılmasına karşı uyarıda bulundu. Mülklere yönelik işlemler için tebligat, duruşma ve itiraz fırsatı gerekiyor.
- Gençler sosyal medya paylaşımları ve yürüyüşlere katılımları nedeniyle davalarla karşı karşıya; eğitimleri, işleri ve ailelerinin mali durumu etkileniyor.
- Mahkemeler ceza suçlamalarını, toplantı kısıtlamalarını ve yıkım süreçlerini inceleyebilir. Duruşma tarihleri açıklanmadı.






