Chiba'daki istilacı muntjak nüfusu 90 bine yaklaştı, geyikler Ibaraki'ye yayıldı

8 dakikalık okuma
Chiba's Invasive Muntjac Population Nears 90,000 as Deer Spread Into Ibaraki

Küçük bir geyik Chiba'daki kontrol sınırının ötesine yayılıyor

Tahminen 90.000 Reeves muntjağı artık Japonya'nın Chiba eyaletinde yaşıyor. Tone Nehri'nin karşı kıyısındaki Ibaraki'ye bağlı altı belediyede görülen hayvanlar, istilacı geyikleri kontrol altına alma çalışmalarını yeni bir bölgeye taşıdı. Chiba'daki kontrol sınırından yaklaşık 80 kilometre uzaklıktaki Koga'da, 31 Mayıs 2026'da tarımsal faaliyet gösteren bir tesiste yetişkin bir erkek yakalandı.

İçindekiler
  1. Küçük bir geyik Chiba'daki kontrol sınırının ötesine yayılıyor
  2. Zarara yol açan hayvan hangisi?
  3. Yakalamalar nüfus artışını neden durduramadı?
  4. Geyikler Ibaraki'ye nasıl ulaştı?
  5. İlk yakalama ve öncesindeki uyarı işaretleri
  6. Araştırmacılar geyik seslerini neden dinliyor?
  7. Tarım kayıpları yenilen ürünlerle sınırlı değil
  8. Ödül ve çit uygulamaları ne sağlayabilir?
  9. Kuzeye ne kadar yayılabilirler?
  10. Önemli Noktalar

Chiba'daki tahmini nüfus, 2006 mali yılındaki 12.600'den 2023 mali yılında yaklaşık 86.000'e çıktı ve 2025'te yaklaşık 90.000'e ulaştı. 2004'te beş belediyede varlığı kaydedilen yerleşik popülasyonlar, artık 18 şehir ve kasabada doğrulandı. Bir yılda 10.000'den fazla hayvanın yakalanması bile yetkililerin üreme hızına yetişmesini sağlayamadı.

Ibaraki sorunun farklı bir aşamasıyla karşı karşıya. Cinsiyeti araştırmacılar tarafından doğrulanan hayvanların tümü erkek. Tokyo Tarım ve Teknoloji Üniversitesi'nde araştırmacı olan Takahiro Morozawa, şu aşamada bölgede üremenin düşük ihtimal olduğunu düşünüyor. Dişilerin bulunması bu değerlendirmeyi değiştirir ve üreyen bir popülasyon yerleşmeden hayvanların bölgeden uzaklaştırılması gereğini acil hâle getirir.

Eylül 2026'da duyurulan araştırma, uygun yaşam alanlarının Fukushima eyaletine kadar kuzeye uzanabileceğine işaret ediyor. Dolayısıyla acil kaygı Chiba'daki ürün zararından daha büyük: Yetkililer, dağınık hâlde bölgeye gelen hayvanların hızla büyüyen yeni bir popülasyona dönüşmesini önlemeye çalışıyor.

Zarara yol açan hayvan hangisi?

Japonya'da kyon adıyla bilinen Reeves muntjağı, Çin ve Tayvan'a özgü küçük bir geyik türü. Yetişkinlerin vücut uzunluğu genellikle 70 ila 100 santimetre arasında; bu nedenle boyutları, birçok kişinin aklına gelen büyük geyiklerden ziyade orta boy bir köpeğe daha yakın. Erkeklerin kısa boynuzları ve üst çenelerinde dişleri bulunuyor.

Ulusal Çevre Araştırmaları Enstitüsü, hayvanı istilacı türler veri tabanında Muntiacus reevesi olarak tanımlıyor. Kayda göre tür, bir hayvanat bahçesi ya da sergide sergilenmek üzere bilerek Japonya'ya getirilmiş; ülkedeki varlığı 1980'lere dayanıyor ve bitki örtüsüyle tarım ürünlerine zarar veriyor. Japonya'da türün ithalatı, taşınması ve beslenmesi yasal kısıtlamalara tabi.

Chiba'daki yaban popülasyonunun, Katsuura'daki bir turistik tesisten kaçan hayvanlardan türediği düşünülüyor. Kaçışların yaklaşık 1960 ile 1980 arasında yaşandığı belirtilirken, ilk anlatım bunları 1980'lere tarihlendiriyor. Enstitünün veri tabanında Japonya'daki yayılım alanları Chiba ve Izu olarak listeleniyor; Ibaraki'de daha yakın zamanda yapılan gözlemler ise sorunun coğrafi olarak genişlediğini gösteriyor.

Reklam

Yakalamalar nüfus artışını neden durduramadı?

Chiba'daki muntjak sayısının 2006 mali yılında 12.600'den 2023 mali yılında 86.000'e çıkması, yaklaşık yedi katlık bir artış anlamına geliyor. Eyalet 2023 mali yılında 10.000'in biraz üzerinde hayvan yakaladı. Buna karşın tahmini yıllık doğal artış oranı yüzde 18 ila 34 arasında.

Azabu Üniversitesi'nde hayvan davranışlarının yönetimi üzerine ders veren ve Chiba Çevre Konseyi'nde görev yapan Chihiro Kase, üremenin avlanma hızını aştığını söylüyor. Kase, bu büyüme aralığının üst sınırında nüfusun daha fazla artmasını önlemek için bir yılda 20.000'den fazla hayvanın uzaklaştırılması gerekeceğini tahmin ediyor.

Dişi muntjaklar henüz altı aylıkken doğum yapabiliyor. Chiba'nın sıcak Boso Yarımadası, tarım ürünleri ve besin değeri yüksek çiçekler de dahil olmak üzere bol miktarda yiyecek sunuyor. Kase, hayvanların bu kadar başarılı biçimde çoğalmasının nedenleri arasında bu koşulları gösteriyor.

Chiba'nın hedefi türü tamamen ortadan kaldırmak. Bunun için yerleşik alanlardaki büyük popülasyonun azaltılması ve sayılarının hâlâ az olduğu yerlerdeki hayvanların da yakalanması gerekiyor. Kase her iki yerde de daha fazla yakalama yapılmasını öneriyor: Yoğun popülasyonlar başka yerlere yayılan hayvanlar üretmeye devam ederken küçük gruplar da daha fazla yayılımın başlangıç noktası olabilir.

Geyikler Ibaraki'ye nasıl ulaştı?

Ibaraki'de ilk bildirilen gözlem 2017'ye dayanıyor. 2022 ve 2023'te Chikusei ve başka yerlerde üç gözlem daha yapıldı. Mayıs 2026'da Koga'da yakalanan hayvan, yıllardır süren gözlem ve bulunan kalıntılara elle tutulur bir örnek ekledi.

Ibaraki Doğa Müzesi'nde müze müdür yardımcısı olan Yusuke Goto, genç erkeklerin doğdukları bölgeden ayrılıp yaşayacakları yeni bir yer ararken çoğu zaman uzun mesafeler katettiğini söylüyor. Goto, Tone Nehri'ni (Tonegawa olarak da bilinir) geçmek için köprülerin kullanılmış olabileceğini düşünüyor.

Goto, Chiba'nın güneyinden Ibaraki'ye uzandığı düşünülen hareketliliği şöyle anlattı:

Güney Chiba eyaletinde çoğalan muntjaklar kuzeye göç edip Tonegawa Nehri üzerindeki köprülerden geçerek Ibaraki eyaletine girmiş gibi görünüyor.

Erkek muntjaklar Tochigi sınırına yakın Chikusei'ye kadar ulaştı; Saitama'da da olası bir gözlem bildirildi. Chiba'nın kontrol sınırı fiziksel bir engel değil, çalışmaların yoğunlaştırılacağı bir hat. Bu hat boyunca yapılan yakalamalar, hayvanların çok daha kuzeyde görülmesini önleyemedi.

Reklam

İlk yakalama ve öncesindeki uyarı işaretleri

Koga yetkilileri, 31 Mayıs'ta yakalanan hayvanın yaklaşık 70 ila 80 santimetre uzunluğunda yetişkin bir erkek olduğunu bildirdi. Belediyenin talebi üzerine bölgeye çağrılan avcılar derneği üyeleri, Shimoono'daki tarımsal faaliyet gösteren bir tesisteki kafese hayvanı yakaladı. Hayvan daha sonra öldürüldü ve kalıntıları Ibaraki Doğa Müzesi'ne gönderildi.

Hayvanı ilk fark edenler çiftçi Toyokazu ve Yuko Tsukada oldu. Koga'daki gözlemler 24 Mayıs'ta başlamıştı; yetkililer bunların aynı geyiğe ait olabileceğini değerlendirdi. Hayvan, komşu Sakai'de 27 Nisan'da görülen geyik de olabilir. Yakalamayla bağlantılı herhangi bir ürün zararı tespit edilmedi.

Olayların sıralaması, hayvan yakalanmadan önce uyarı işaretlerinin nasıl biriktiğini gösteriyor:

  • 2017: Ibaraki'de ilk muntjak gözlemi bildirildi.
  • 2022-2023: Chikusei ve başka yerlerde üç gözlem yapıldı.
  • 2024: Ibaraki, yararlı gözlem kanıtları ve yakalamalar için ödeme uygulamasını başlattı.
  • 27 Nisan 2026: Sakai'de bir muntjak görüldü.
  • 24 Mayıs 2026: Koga'da gözlemler başladı.
  • 31 Mayıs 2026: Koga'da yetişkin bir erkek yakalandı.
  • Eylül 2026: Araştırmacılar, uygun yaşam alanlarının Fukushima'ya kadar uzanabileceğini duyurdu.

Ekim 2026'ya gelindiğinde Ibaraki'de altı belediyede gözlem kaydedilmişti. Gözlemlerin yayıldığı alanın büyümesi, hayvanları üremeden önce bulmayı çalışmaların temel görevlerinden biri hâline getirdi.

Araştırmacılar geyik seslerini neden dinliyor?

Morozawa, Chiba'da kamera ve ses kayıt ekipmanlarıyla muntjakları bir yılı aşkın süredir kaydediyor. Katsuura'daki ormanlık alanda ağaçlara yerleştirilen kameralar hayvanları görüntülemeye ve cinsiyetlerini belirlemeye yardımcı oluyor. Erkeklerin genellikle görünür boynuzları bulunuyor; görüntüler yeterince net olduğunda bu, araştırmacılar için bir ipucu oluyor.

Kamera yalnızca görüş alanından geçen bir hayvanı kaydedebilir. Muntjağın kendine özgü sesi ise birkaç yüz metrelik yarıçapta duyulabildiğinden araştırmacıların çok daha geniş bir alanı dinlemesine olanak tanıyor. Sesler yaklaşık beş saniyelik aralıklarla tekrarlanabiliyor ve öğüren ya da çığlık atan bir kişiye benzetiliyor.

Reklam

Morozawa'nın ekibi, kayıtların erkeklerle dişileri ayırt edip edemeyeceğini de araştırıyor. Güvenilir bir yöntem, araştırmacıların net kamera görüntülerine bütünüyle bağlı kalmadan, üreme riski bakımından öncelikli hayvanları aramasına yardımcı olabilir.

Morozawa, erkeklerin genellikle yeni bölgelere önce yayıldığını, dişilerinse onları izlediğini söylüyor. Ibaraki'de cinsiyeti şimdiye kadar belirlenen hayvanların tümü erkek. Dişilerin bölgede bulunup bulunmadığı ama tespit edilemediği bilinmiyor; bu nedenle eyaletin müdahalesinde izleme çalışmalarını sürdürmek önem taşıyor.

Tarım kayıpları yenilen ürünlerle sınırlı değil

Chiba'da muntjakların yol açtığı tarımsal zarar, 2023 mali yılında 8,9 milyon yen olarak kaydedildi. Hayvanlar Japon turpunun yaprakları gibi ürünlerin yanı sıra çiçekler ve besin değeri yüksek diğer bitkilerle besleniyor. Beslenme biçimleri hem ekili arazileri hem de çevredeki bitki örtüsünü etkileyebiliyor.

Onjuku'da çilek çiftliği işleten Masako Ochi, bir muntjağın serasına girip fideleri yediğini fark etti. Hasar gören girişin ve cam kapının yenilenmesi yaklaşık 100.000 yene mal olacağından mevcut kapıyı onardı.

Ochi, çevresindeki üreticilerin nasıl önlem aldığını şöyle anlattı:

Çevremdeki birçok kişi muntjakları uzak tutmak için yüksek tel örgüler kurdu.

Ochi, bazı üreticilerin sebze veya başka ürünleri yetiştirmeyi bıraktığını da söyledi. Dolayısıyla çiftçilerin karşılaştığı maliyet; yenen bitkilerin değerinin yanı sıra hasar gören yapıları, çit masraflarını ve üretime devam etmenin değip değmeyeceğine ilişkin kararları da kapsıyor.

Isumi Demiryolu, 2023 mali yılında hatları boyunca muntjak ve yaban domuzlarının karıştığı 44 olay kaydetti. İşletme, hayvanları uzaklaştırmak için yüksek frekanslı ses üreten ekipmanlar kuruyor. Bu olaylar, Boso Yarımadası'nda yaban hayatının yayılmasından etkilenen yerel faaliyetlere demiryolu işletmesini de ekliyor.

Reklam

Ödül ve çit uygulamaları ne sağlayabilir?

Ibaraki, ödül uygulamasını 2024'te başlattı. Eyalet sınırları içinde çekilmiş ve koşulları karşılayan fotoğraf ya da videolar için 2.000 yen, başarılı bir yakalama içinse 30.000 yen ödeniyor. Program hem muntjakların nerelere yayıldığına dair daha iyi bilgi edinmeyi hem de bölgeye ulaşan hayvanları uzaklaştırmayı amaçlıyor.

Chiba, belediye yönetimlerine ödenen 1.000 yenlik devlet desteği de dahil olmak üzere her yakalama için 6.000 yene kadar ödeme yapıyor. Ibaraki'nin yakalama başına ödülü bu üst sınırın beş katı. Eyaletlerin karşı karşıya olduğu pratik görevler farklı: Chiba yerleşik ve büyük bir popülasyonla mücadele ederken Ibaraki, dağınık hâldeki daha az sayıda hayvanı durdurmaya çalışıyor.

Kase, yakalamaları artırmanın yanı sıra tarlaların korunmasını da öneriyor. Muntjaklar yaklaşık 80 santimetre zıplayabildiğinden çitler onları dışarıda tutacak şekilde tasarlanmalı. Yüksek çitler ve elektrikli çitler, hayvanların ürünlere erişimini azaltabilir.

Kase'ye göre hayvanları besin değeri yüksek tarım bitkilerinden uzak tutmak üremeyi azaltmaya da yardımcı olabilir. Bu, ürünleri korumayla nüfus kontrolünü bir araya getiriyor: Çit, hasadı korurken nüfus artışını destekleyen besin kaynaklarını da sınırlayabilir. Goto, üremeyi kontrol etmeye yönelik aşılar da dahil olmak üzere diğer yöntemler araştırılırken, yakalamanın şu an için uygulanabilir tek yol olduğunu söylüyor.

Kuzeye ne kadar yayılabilirler?

Morozawa'nın araştırma ekibi, muntjakları destekleyebilecek alanların Fukushima'ya kadar uzanabileceğini Eylül 2026'da duyurdu. Morozawa, kar yağışının görece az olduğu Pasifik kıyısında uygun koşullar sayesinde hayvanların kuzeye ilerleyebileceğine dikkat çekiyor.

Orman ve Orman Ürünleri Araştırma Enstitüsü'nden bir uzman da muntjakların sıcak ve soğuğa iyi dayandığı uyarısında bulunuyor. Ibaraki'de yerleşmeleri, Japonya'nın en büyük ana adası Honşu'nun daha geniş bir bölümüne yayılmalarının önünü açabilir.

Dolayısıyla Fukushima, türün yerleşebileceği yaşam alanlarına ilişkin bir uyarı niteliği taşıyor. Burada aktarılan doğrulanmış gözlemler Ibaraki'ye kadar uzanıyor; Saitama'da da olası bir gözlem var. Araştırmacılar hareketliliği tespit etmeye ve dişilerin erkeklerin ardından gelip gelmediğini belirlemeye odaklanıyor.

Chiba'nın deneyimi bu çalışmaları acil hâle getiriyor. Türün yerleşik yayılım alanı 2004'te beş belediyeyle sınırlıyken 18'e çıktı; yılda 10.000'den fazla hayvanın yakalanması da nüfus artışını durduramadı. Morozawa, yayılma hızının son yıllarda artmış göründüğünü söylüyor.

Ibaraki için pratik öncelik, üreyen bir popülasyon yerleşmeden hayvanları bulup uzaklaştırmak. Chiba'da ise yerleşik popülasyonu azaltmakla tarım ürünlerini korumak birbiriyle bağlantılı görevler olmaya devam ediyor. Her iki çalışma da hayvanların varlığını ortaya çıkaracak zararı beklemek yerine nerede olduklarını bilmeyi gerektiriyor.

Reklam

Önemli Noktalar

  • Chiba'daki tahmini muntjak nüfusu, 2006 mali yılındaki 12.600'den 2025'te yaklaşık 90.000'e çıktı.
  • Gözlemler Ibaraki'de altı belediyeye yayıldı. 31 Mayıs 2026'da Koga'da yetişkin bir erkek yakalandı.
  • Ibaraki'de cinsiyeti doğrulanan hayvanların tümü erkek; araştırmacılar şu aşamada yerel üremenin düşük ihtimal olduğunu düşünüyor.
  • Ibaraki, koşulları karşılayan fotoğraf veya video kanıtları için 2.000 yen, yakalama başına 30.000 yen ödüyor.
  • Chiba, 2023 mali yılında 10.000'den fazla muntjak yakalamasına rağmen 8,9 milyon yenlik tarımsal zarar kaydetti.
  • Araştırmacılar sesle izleme yöntemlerini deniyor ve uygun yaşam alanlarının kuzeyde Fukushima'ya kadar uzanabileceği uyarısında bulunuyor.
Bu haberi paylaş

Bunlar da ilginizi çekebilir